Business games en ondernemerschap Presentatie op het seminar: MKB als groeimarkt voor game-ontwikkelaars Fons Vernooij 15 mei 2008

Even voorstellen Hoofddocent afdeling Accounting van de Vrije Universiteit Sinds 1987 bezig met inzet computers in het onderwijs Gepromoveerd op vakdidactiek Bedrijfseconomie Sinds jaren gericht op de inzet van business games in het onderwijs M.b.v. de Digitale Universiteit zijn twee games ontwikkeld.

Hoofddocent afdeling Accounting van de Vrije Universiteit

Sinds 1987 bezig met inzet computers in het onderwijs

Gepromoveerd op vakdidactiek Bedrijfseconomie

Sinds jaren gericht op de inzet van business games in het onderwijs

M.b.v. de Digitale Universiteit zijn twee games ontwikkeld.

Business games in het MKB Het midden- en kleinbedrijf is zeer gevarieerd: soort bedrijf, levensduur, met of zonder personeel Business games belichten verschillende aspecten van een bedrijf Maar niet elk game is voor elk bedrijf geschikt Wel moet elk bedrijf met winst draaien om te overleven.

Het midden- en kleinbedrijf is zeer gevarieerd:

soort bedrijf, levensduur, met of zonder personeel

Business games belichten verschillende aspecten van een bedrijf

Maar niet elk game is voor elk bedrijf geschikt

Wel moet elk bedrijf met winst draaien om te overleven.

De Competente Ondernemer Deze presentatie gaat over het project: De Competente Ondernemer Centraal staat het ondernemerschap in handelsondernemingen De voortgang is gebaseerd op de Cyclus van Planning & Control: Doel en strategie bepalen, markt inschatten en beleid operationaliseren gevolgd door een voorcalculatie, een nacalculatie en een evaluatie.

Deze presentatie gaat over het project: De Competente Ondernemer

Centraal staat het ondernemerschap in handelsondernemingen

De voortgang is gebaseerd op de Cyclus van Planning & Control:

Doel en strategie bepalen, markt inschatten en beleid operationaliseren

gevolgd door een voorcalculatie, een nacalculatie en een evaluatie.

Tel uit je Winst is de eerste game

Simulatie handelsondernemingen Spelers nemen in teamverband de rol van ondernemer op zich Zij concurreren in een markt met 2 tot 10 bedrijven Er is 1 inkoopmarkt en 1 verkoopmarkt Tel uit je Winst richt zich tot marketing en resultaatbepaling Bij de start kiezen ze een naam voor hun bedrijf en product.

Spelers nemen in teamverband de rol van ondernemer op zich

Zij concurreren in een markt met 2 tot 10 bedrijven

Er is 1 inkoopmarkt en 1 verkoopmarkt

Tel uit je Winst richt zich tot marketing en resultaatbepaling

Bij de start kiezen ze een naam voor hun bedrijf en product.

Kies naam bedrijf en product

Bedrijf in Balans is het tweede game Bedrijf in Balans gaat vooral in op financiële verslaglegging Het bevat enkele belangrijke competenties voor ondernemers Het begint ook met beleid bepalen en operationaliseren Met als gevolg de begroting en de interne verslaglegging Later volgen de BTW en de externe verslaglegging.

Bedrijf in Balans gaat vooral in op financiële verslaglegging

Het bevat enkele belangrijke competenties voor ondernemers

Het begint ook met beleid bepalen en operationaliseren

Met als gevolg de begroting en de interne verslaglegging

Later volgen de BTW en de externe verslaglegging.

Stap 1: beleid op lange termijn Elk kwartaal doorloopt een team een cyclus van Planning & Control De eerste stap (zie linker marge) is het vaststellen van het beleid Dat bestaat uit het kiezen van een lange termijndoel Elke ondernemer is vrij zijn eigen doel vast te stellen Maar als team moet je discussiëren en het eens worden.

Elk kwartaal doorloopt een team een cyclus van Planning & Control

De eerste stap (zie linker marge) is het vaststellen van het beleid

Dat bestaat uit het kiezen van een lange termijndoel

Elke ondernemer is vrij zijn eigen doel vast te stellen

Maar als team moet je discussiëren en het eens worden.

Eerst kiest men een globaal doel

Daarna volgt een concretisering Elk globaal doel valt uiteen in een aantal formuleringen Dat levert bij elke keuze een nieuwe reeks van mogelijkheden Die mogelijkheden zijn in het verleden door teams zelf geformuleerd De gepresenteerde doelen zijn dus niet allemaal economisch rationeel Het gaat er ook om dat elk team zijn doel steeds heroverweegt.

Elk globaal doel valt uiteen in een aantal formuleringen

Dat levert bij elke keuze een nieuwe reeks van mogelijkheden

Die mogelijkheden zijn in het verleden door teams zelf geformuleerd

De gepresenteerde doelen zijn dus niet allemaal economisch rationeel

Het gaat er ook om dat elk team zijn doel steeds heroverweegt.

Dan kiest men voor een concreet termijndoel

Uitwerking beleid De verschillen zitten vooral in de wijze van verantwoording Het gekozen specifieke doel verschijnt boven in beeld Daarna volgt de keuze van een strategie ook in twee stappen Het programma evalueert of de strategie past bij het doel Daarna staat het een team vrij om van strategie te veranderen.

De verschillen zitten vooral in de wijze van verantwoording

Het gekozen specifieke doel verschijnt boven in beeld

Daarna volgt de keuze van een strategie ook in twee stappen

Het programma evalueert of de strategie past bij het doel

Daarna staat het een team vrij om van strategie te veranderen.

Inschatten van de marktontwikkelingen De volgende stap is het inschatten van de marktontwikkelingen De belangrijkste is de afzetontwikkeling in de seizoenen Vervolgens de marketingmix die de concurrenten hanteren Daarna volgt een keuze voor een doel per cyclus En stelt het team haar eigen marketing mix samen.

De volgende stap is het inschatten van de marktontwikkelingen

De belangrijkste is de afzetontwikkeling in de seizoenen

Vervolgens de marketingmix die de concurrenten hanteren

Daarna volgt een keuze voor een doel per cyclus

En stelt het team haar eigen marketing mix samen.

Verwachtingen van de concurrenten

Stap 2: Operationalisering van het beleid Stap 2 in de cyclus van Planning & Control is beslissingen nemen Elk bedrijf kiest zijn verkoopprijs en de beloning van de ondernemer Ook bepaalt het team de budgets voor sales promotion en reclame Aangevuld met de inkoop van goederen.

Stap 2 in de cyclus van Planning & Control is beslissingen nemen

Elk bedrijf kiest zijn verkoopprijs en de beloning van de ondernemer

Ook bepaalt het team de budgets voor sales promotion en reclame

Aangevuld met de inkoop van goederen.

Overzicht marketingbeslissingen

Relatie verkoopprijs en afzet De basisafzet ligt vast in de tabel prijs – basisafzet Verder speelt het verschil met de prijs van de concurrenten een rol Bijvoorbeeld: als de prijs 10% hoger is dan de gemiddelde verkoopprijs van de concurrenten, is de afzet 10% lager dan de basisafzet Soortgelijke mechanismen bestaan voor sales promotion en reclame.

De basisafzet ligt vast in de tabel prijs – basisafzet

Verder speelt het verschil met de prijs van de concurrenten een rol

Bijvoorbeeld: als de prijs 10% hoger is dan de gemiddelde verkoopprijs van de concurrenten, is de afzet 10% lager dan de basisafzet

Soortgelijke mechanismen bestaan voor sales promotion en reclame.

De prijs – afzet tabel

Hulpschermen Boven aan het scherm staan meer hulpschermen Er staan voorschriften, data en een begrippenlijst De lijst met Beslissingen geeft weer wat besloten is De lijst met Resultaten verzorgt overzicht en vergelijkingsmateriaal.

Boven aan het scherm staan meer hulpschermen

Er staan voorschriften, data en een begrippenlijst

De lijst met Beslissingen geeft weer wat besloten is

De lijst met Resultaten verzorgt overzicht en vergelijkingsmateriaal.

Resultaten vorig kwartaal

Concretisering beleid Informatie over de marktontwikkelingen is essentieel Een team kan informatie over de concurrenten kopen Voorts is de financiële positie van een bedrijf van belang Dit vergt beslissingen om leningen en tegoeden te optimaliseren.

Informatie over de marktontwikkelingen is essentieel

Een team kan informatie over de concurrenten kopen

Voorts is de financiële positie van een bedrijf van belang

Dit vergt beslissingen om leningen en tegoeden te optimaliseren.

Afronding beleid

Stap 3: Aanvang van de voorcalculatie Na stap 1 en 2 van de cyclus van Planning & Control volgt stap 3 Een competente ondernemer maakt een uitgebreide voorcalculatie Die dient om het beleid te beoordelen en te optimaliseren Ook dient zij om later de werkelijke resultaten te beoordelen.

Na stap 1 en 2 van de cyclus van Planning & Control volgt stap 3

Een competente ondernemer maakt een uitgebreide voorcalculatie

Die dient om het beleid te beoordelen en te optimaliseren

Ook dient zij om later de werkelijke resultaten te beoordelen.

Inschatting marktsituatie

Unieke interactieve ondersteuning Bij de buttons met vraagtekens staat nadere informatie Het programma ondersteunt alle berekeningen interactief Als de berekening niet correct is, volgt specifiek commentaar Eventueel splitst de berekening zich stap voor stap uit Voor de overige vragen zijn er Frequently Asked Questions.

Bij de buttons met vraagtekens staat nadere informatie

Het programma ondersteunt alle berekeningen interactief

Als de berekening niet correct is, volgt specifiek commentaar

Eventueel splitst de berekening zich stap voor stap uit

Voor de overige vragen zijn er Frequently Asked Questions.

Frequently Asked Questions

Opstellen resultatenrekening De resultatenrekening is het eerste financiële overzicht De beslissingen die genomen zijn moeten getoetst worden Dus volgt er een voorcalculatie van de resultaten Het programma ondersteunt elke post afzonderlijk.

De resultatenrekening is het eerste financiële overzicht

De beslissingen die genomen zijn moeten getoetst worden

Dus volgt er een voorcalculatie van de resultaten

Het programma ondersteunt elke post afzonderlijk.

De voorcalculatorische resultatenrekening

Uitsplitsing bedrijfskosten Met name de bedrijfskosten worden stap voor stap uitgesplitst Eerst naar inkoopkosten, algemene kosten en verkoopkosten Elke post wordt uitgesplitst tot het goede antwoord verschijnt Maar dat brengt wel administratiekosten (zie links onderaan) mee .

Met name de bedrijfskosten worden stap voor stap uitgesplitst

Eerst naar inkoopkosten, algemene kosten en verkoopkosten

Elke post wordt uitgesplitst tot het goede antwoord verschijnt

Maar dat brengt wel administratiekosten (zie links onderaan) mee .

De uitsplitsing van de algemene kosten

De opbouw van de berekeningen De onderdelen van de algemene kosten zijn ook weer uit te splitsen In feite gaat het om een boomstructuur die zich steeds verder vertakt Conceptuele netwerken vormen zo de basis voor de berekeningen Zij zijn weer te geven als PAD: Probleem-Analyse-Diagram.

De onderdelen van de algemene kosten zijn ook weer uit te splitsen

In feite gaat het om een boomstructuur die zich steeds verder vertakt

Conceptuele netwerken vormen zo de basis voor de berekeningen

Zij zijn weer te geven als PAD: Probleem-Analyse-Diagram.

Het PAD van de algemene kosten

Het financiële beleid Ook de financiële beslissingen vereisen een check of alles goed gaat Verkopen en ontvangsten vallen niet samen En een deel van de contracten wordt later pas betaald Daarom is een liquiditeitsoverzicht per kwartaal noodzakelijk.

Ook de financiële beslissingen vereisen een check of alles goed gaat

Verkopen en ontvangsten vallen niet samen

En een deel van de contracten wordt later pas betaald

Daarom is een liquiditeitsoverzicht per kwartaal noodzakelijk.

De liquiditeitsbegroting

Overzicht van de balans De balans is het centrale overzicht in de bedrijfsadministratie Bij de belangrijke posten is een grootboekrekening aan te roepen Die bevat de essenties van toename en afname van de post Zodoende ontstaat een compleet beeld van de samenhang.

De balans is het centrale overzicht in de bedrijfsadministratie

Bij de belangrijke posten is een grootboekrekening aan te roepen

Die bevat de essenties van toename en afname van de post

Zodoende ontstaat een compleet beeld van de samenhang.

De voorcalculatorische balans

De toetsing van het beleid De beoordeling van de balans vereist kengetallen Eerst volgen de bekende balanskengetallen Daarna komen de rentabiliteitskengetallen De berekende waarden komen in het hulpscherm Historie .

De beoordeling van de balans vereist kengetallen

Eerst volgen de bekende balanskengetallen

Daarna komen de rentabiliteitskengetallen

De berekende waarden komen in het hulpscherm Historie .

Afronding voorcalculatie

Stap 4: De nacalculatie Als alle teams hun beslissingen hebben ingevoerd komt stap 4 Deze beslissingen vormen de input voor de marktwerking Het programma berekent de werkelijke afzet Daarmee kan elk team zijn werkelijke nettowinst bepalen En de diverse financiële verslagen opstellen.

Als alle teams hun beslissingen hebben ingevoerd komt stap 4

Deze beslissingen vormen de input voor de marktwerking

Het programma berekent de werkelijke afzet

Daarmee kan elk team zijn werkelijke nettowinst bepalen

En de diverse financiële verslagen opstellen.

De nacalculatorische afzet

Nacalculatorisch verslag Met de afzet kan elk team haar nacalculatorische RR opstellen Ook het saldo van de rekening courant is dan te berekenen Deze is weer een onderdeel van de nacalculatorische balans En deze geeft weer ruimte om de kengetallen te berekenen Later vindt er een uitbreiding plaats met de BTW-berekening.

Met de afzet kan elk team haar nacalculatorische RR opstellen

Ook het saldo van de rekening courant is dan te berekenen

Deze is weer een onderdeel van de nacalculatorische balans

En deze geeft weer ruimte om de kengetallen te berekenen

Later vindt er een uitbreiding plaats met de BTW-berekening.

Berekening afdracht BTW

Overgang naar een BV In fase 6 vindt de overgang naar een BV plaats Het verslag van een BV moet voldoen aan wettelijke voorschriften Dat betekent een vertaling van intern verslag naar extern verslag Inclusief een herschikking van diverse posten Voor de resultatenrekening krijgt een ander aanzien.

In fase 6 vindt de overgang naar een BV plaats

Het verslag van een BV moet voldoen aan wettelijke voorschriften

Dat betekent een vertaling van intern verslag naar extern verslag

Inclusief een herschikking van diverse posten

Voor de resultatenrekening krijgt een ander aanzien.

Externe Resultatenrekening van een BV

Berekening van de som der kosten In de wettelijke voorschriften staat de ‘Som der Kosten’ genoemd Daar vallen de inkoopkosten niet onder En de algemene kosten omvatten niet langer de interest Maar het salaris van de directeur komt nu wel bij de kosten Tot slot volgt een herziene balans die hoort bij een BV.

In de wettelijke voorschriften staat de ‘Som der Kosten’ genoemd

Daar vallen de inkoopkosten niet onder

En de algemene kosten omvatten niet langer de interest

Maar het salaris van de directeur komt nu wel bij de kosten

Tot slot volgt een herziene balans die hoort bij een BV.

Externe balans van een BV

Eindverslag ter evaluatie Ter afsluiting van het ondernemersspel brengt elk team verslag uit Dat kan schriftelijk en/of mondeling via een PowerPoint-presentatie Elk team zet uiteen wat het beleid was en of het doel is gerealiseerd Voor de beoordeling zijn assessment-formulieren beschikbaar.

Ter afsluiting van het ondernemersspel brengt elk team verslag uit

Dat kan schriftelijk en/of mondeling via een PowerPoint-presentatie

Elk team zet uiteen wat het beleid was en of het doel is gerealiseerd

Voor de beoordeling zijn assessment-formulieren beschikbaar.

Bedrijf in Balans voor het MKB Bedrijf in Balans raakt de essenties voor het ondernemerschap Gelukkig zijn veel ondernemers daar al van op de hoogte Maar er komen steeds nieuwe ondernemers bij Kennis van de cyclus van Planning & Control is cruciaal Bedrijf in Balans kan daarbij een vruchtbare rol spelen.

Bedrijf in Balans raakt de essenties voor het ondernemerschap

Gelukkig zijn veel ondernemers daar al van op de hoogte

Maar er komen steeds nieuwe ondernemers bij

Kennis van de cyclus van Planning & Control is cruciaal

Bedrijf in Balans kan daarbij een vruchtbare rol spelen.

Nadere informatie Nadere informatie over de game is te verkrijgen bij Rematch BV Contactpersoon: Bob Out – 020 788 0700 Of per e-mail: [email_address] Kijk ook op www.rematch-il.nl Of op www.de-competente-ondernemer.nl.

Nadere informatie over de game is te verkrijgen bij Rematch BV

Contactpersoon: Bob Out – 020 788 0700

Of per e-mail: [email_address]

Kijk ook op www.rematch-il.nl

Of op www.de-competente-ondernemer.nl.