Your SlideShare is downloading. ×
1.0 PENDAHULUAN1.1 PengenalanTatabahasa merupakan salah satu daripada cabang ilmu yang mempelajari danmengkaji mengenai ba...
2.0 FRASA2.1 Definisi FrasaAsmah Hj. Omar (1982), menerangkan dalam tatatingkat nahu atau tatabahasa,frasa menduduki setin...
Melalui seorang Tokoh Pejuang Bahasa Melayu Sepanjang Zaman, Asraf(2008) dalam buah fikiran beliau, Petunjuk Tatabahasa Ba...
Dalam catatan Nik Safiah Karim (2008), frasa ialah unit yang boleh terdiridaripada satu susunan yang mengandungi sekurang-...
2.2 Jenis Frasa2.2.1 PengenalanNama jenis frasa ditentukan oleh nama-nama perkataan yang menjadi inti frasa.Sekiranya perk...
Contoh:          SUBJEK             PREDIKAT                POLA AYAT            Ali                pelajar               ...
2.3 Frasa Nama2.3.1 PengenalanFrasa nama (FN) ialah binaan yang boleh terdiri daripada satu perkataan ataubeberapa perkata...
Perkataan-perkataan yang boleh hadir dalam frasa nama daripada jenisperkataan-perkataan seperti berikut:                  ...
2.3.2 Fungsi Frasa NamaDalam bahasa Melayu, terdapat lima fungsi frasa nama. Fungsi-fungsi bergantungkepada kedudukannya d...
Frasa nama juga boleh berfungsi sebagai objek dalam frasa kerja. Hal iniboleh dilihat melalui perkataan yang dicondongkan ...
2.3.3 Binaan Frasa NamaBinaan frasa nama boleh terbentuk daripada satu perkataan sahaja ataupun deretanperkataan. Merujuk ...
Frasa Nama                                                                        Predikat            Inti                ...
Contoh       Kata Nama                                         Inti              Penerang Nama        Keturunan           ...
Dalam binaan frasa nama jenis inti + inti, tidak mempunyai sebarang unsurpenerang kerana makna yang terkandung dalam binaa...
2.3.4 Susunan Konstituen Frasa NamaTerdapat satu hukum yang perlu dipatuhi dalam pembinaan frasa nama. Hukumtersebut berfu...
penggunaan khususnya untuk jawatan-jawatan serta tempat. Perkara ini bolehdirujuk kepada rajah contoh yang disertakan di b...
2.4 Frasa Kerja2.4.1 PengenalanMerujuk kepada Tatabahasa Dewan, frasa kerja (FK) merupakan binaan yang bolehterdiri daripa...
Subjek                                       Frasa KerjaKamil                                       kalah.Adik            ...
2.4.2 Binaan Frasa KerjaMenurut Abdullah Hassan (2006), frasa kerja terbina daripada lima unsur yang tetap,iaitu:         ...
ii.     Adik sedang main. iii.    Hujan turun dengan renyai.         Berdasarkan ayat di atas, jelas menunjukkan bahawa ka...
Frasa kerja transitif terdiri daripada perbuatan atau perlakuan yang dilakukanoleh pelakunya kepada kata nama yang lain. K...
2.5 Frasa Adjektif2.5.1 PengenalanFrasa adjektif ialah susunan perkataan yang terdiri daripada satu perkataan ataulebih ya...
Predikat          Subjek                                        Frasa Kerja                PenerangDia                    ...
2.5.2 Binaan Frasa AdjektifBinaan frasa adjektif boleh dilihat dalam pelbagai sudut. Binaan frasa adjektif dapatdikelaskan...
Binaan satu perkataan boleh terdiri daripada satu kata adjektif sahaja. Dengankata lain, binaan ini boleh menggunakan kata...
Akhir sekali, deretan dua kata adjektif, perkataan kedua digunakan keranaunsur rima atau keindahan bunyi. Misalnya:       ...
Akhir sekali, frasa adjektif juga boleh terdiri daripada kata adjektif yang disertaikata bantu. Contohnya ialah:          ...
2.6 Frasa Sendi Nama2.6.1 PengenalanMenurut Nik Safiah Karim dan Norlidza Shamsuddin (2008), frasa sendi nama ialahbinaan ...
2.6.2 Binaan Frasa Sendi NamaFrasa sendi nama boleh terbentuk daripada salah satu binaan yang mutlak. Binaanyang mutlak it...
Akhir sekali, binaan frasa sendi nama berbentuk kata sendi nama + (kata arah)+ frasa nama + (frasa keterangan), frasa kete...
2.7 KesimpulanSecara tuntasnya, berdasarkan daripada pendefinisian dan pentakrifan para tokohbahasa, dapat disimpulkan fra...
hadir di belakang kata adjektif dan kata penguat bebas yang boleh hadir di hadapandan di belakang kata adjektif.      Akhi...
3.0 ANALISIS FRASA BERDASARKAN 20 AYAT BINAAN SENDIRI3.1 Frasa Nama1. Gunung Kinabalu gunung tertinggi di Asia Tenggara. S...
3. Sepasang kasut getah terletak di bawah rak. Subjek: Sepasang kasut getah                                               ...
5. Adik dapat tempat pertama dalam acara lari pecut 100 meter semalam. Subjek: Adik dapat tempat pertama                  ...
3.2 Frasa Kerja1. Mereka akan beransur pulih selepas mendapat rawatan.     Subjek: Mereka akan beransur pulih     Predikat...
3. Kakak menghidangkan bapa sepinggan kuih melaka.     Subjek: Kakak     Predikat:   menghidangkan     bapa     sepinggan ...
5. Pengemis itu tidur berbantalkan bungkusan kain.    Subjek: Pengemis itu    Predikat: tidur berbantalkan    bungkusan ka...
3.3 Frasa Adjektif 1. Perangai wanita itu kebarat-baratan.Subjek dan predikat    Perangai wanita itu : Subjek             ...
3. Isi buah durian itu agak manis.  Subjek dan predikat     Isi buah durian itu : Subjek                          Agak man...
5. Pokok yang ditanam ayah sudah besar.    Subjek dan predikat   Pokok yang ditanam ayah       : Subjek                   ...
3.4 Frasa Sendi Nama1. Pagi tadi Kak Bedah pinjamkan dulangnya buat seketika. Subjek         : Pagi tadi            Kata s...
3. Abang meletakkan peti duit di atas almari itu pada malam tadi. Subjek        :                        Kata sendi nama: ...
5. Fakhai pandai sejak dahulu lagi. Subjek        :                       Kata sendi nama: sejak Fakhai pandai            ...
4.0 GOLONGAN KATA4.1 PengenalanIstilah golongan kata adalah sama ertinya dengan istilah jenis kata yang ditulis olehZa’ba ...
Merujuk pula kepada Tatabahasa Dewan (2008), golongan kata dalam bahasaMelayu terbahagi kepada empat, iaitu:              ...
4.2 Kata NamaMenurut Nik Safiah Karim dan Norlidza Shamsuddin (2008), kata namadiinterpretasikan sebagai sejumlah perkataa...
Kata nama am pula ialah perkataan yang merujuk kepada benda, perkaraatau konsep yang umum pada sifatnya. Penulisan kata na...
Kata ganti nama pula ialah perkataan yang menjadi pengganti kata nama khasdan kata nama am. Merujuk kepada Abdullah Hassan...
4.3 Kata KerjaAbdullah Hassan dan Ainon Mohd. (1994), mengatakan kata kerja dalam bahasaMelayu ialah perkataan yang jenunj...
Kata kerja transitif ialah kata kerja yang mengandungi objek yang terdiridaripada frasa nama yang melengkapkan maksudnya. ...
4.4 Kata AdjektifMenurut Asraf (2007), mendefinisikan kata adjektif sebagai kata yang menerangkansifat atau keadaan sesuat...
Berikut merupakan penerangan kepada jenis kata adjektif serta contoh kataadjektif.Bil         Kata Adjektif              P...
4.   Bentuk     Terdiri daripada perkataan yang            Bulat                memberi takrifan mengenai rupa          ...
9.   Pancaindera        Terdiri daripada perkataan yang       1. Indera rasa                        memberi takrifan kepad...
4.5 Kata TugasDalam buku Bahasa Melayu untuk Maktab Perguruan (1994), kata tugas tidakmempunyai sebarang makna. Kata ini d...
Oleh itu, berdasarkan tugas-tugas yang dikelaskan di atas, kata tugas dapatdijeniskan kepada 16 jenis. Jenis-jenisnya iala...
Bil        Kelompok Dasar Kata Tugas                                Jenis1.      Kata penyambung ayat               i.    ...
4.6 Penggolongan Kata Berdasarkan Teks Pilihan “Mak Tak Marah Lagi!”.4.6.1 Kata Nama4.6.1.1 Kata Nama AmBil               ...
   Rumah        Serambi        Stor        Tanah5.      Air mata               Kata nama am tak hidup bukan        A...
   Wang        Warna6.      Faham                           Kata nama am tak hidup bukan        Hairan                ...
4.6.1.2 Kata Nama KhasBil                    Kata                            Keterangan1.       Abang Ngah               ...
4.6.1.3 Kata Ganti NamaBil                    Kata                               Keterangan1.       Ini                  ...
4.6.2 Kata KerjaBil                      Kata                     Keterangan1.       Ambil                      Kata kerj...
   Diundang        Faham        Kata        Keluar        Makan        Menangis        Menangis        Mencongak  ...
   Mengeluh hampa   Mengemas pinggan mangkuk   Mengerjakan solat   Menggeletar   Menghadap buku   Menghapuskan kebim...
4.6.3 Kata AdjektifBil                   Kata                     Keterangan1.       Aman                    Kata adjekti...
   Segar        Sekasar        Tajam5.      Cepat                              Kata adjektif cara        Cepat-cepat ...
4.6.4 Kata Tugas4.6.4.1 Kata Penyambung AyatBil                  Kata                             Keterangan1.       Dan ...
4.6.4.2 Kata PraklausaBil                  Kata                               Keterangan1.       Adakah                  ...
4.6.4.3 Kata PrafrasaBil                     Kata                      Keterangan1.       Akan                      Kata ...
   Lapan   Lima   Satu   Satu per satu   Seberkas   Sebuah   Sehari   Sekali   Sekeluarga   Sekilo   Seminggu ...
4.6.4.4 Kata PascakataBil                 Kata                             Keterangan1.       Biliknya                   ...
4.7 KesimpulanJustifikasinya, golongan kata tergolong dalam bidang morfologi. Golongan kata iniboleh membezakan jenis kata...
5.0 REFLEKSIAlhamdulillah syukur ke hadrat Allah kerana saya berjaya menyiapkan tugasanprojek Bahasa Melayu 1 Akademik ini...
6.0 BIBLIOGRAFI________________ (1995). Kamus Dewan Edisi Ketiga. Kuala Lumpur, Dewan      Bahasa dan Pustaka.____________...
Kerja lengkap - BM1
Kerja lengkap - BM1
Kerja lengkap - BM1
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Kerja lengkap - BM1

2,219

Published on

Bahasa Melayu 1 Semester 2 PPISMP

Transcript of "Kerja lengkap - BM1"

  1. 1. 1.0 PENDAHULUAN1.1 PengenalanTatabahasa merupakan salah satu daripada cabang ilmu yang mempelajari danmengkaji mengenai bahasa. Tatabahasa juga merupakan bidang ilmu yangmempelajari kaedah-kaedah yang mengatur penggunaan bahasa. Menurut KamusDewan Edisi Keempat (2006), tatabahasa didefinisikan sebagai pengetahuan ataupembelajaran tentang pembentukan dan proses pembinaan ayat seperti penyusunankata dalam ayat dan penggolongan kata dalam sesuatu ayat. Ilmu ketatabahasaansangat penting dalam mana-mana bahasa yang terdapat di dunia kerana ilmu inimampu menjadikan bahasa itu menjadi lebih mantap dan dominan mengikutperedaran zaman. Tinjauan terhadap bidang tatabahasa ini kebiasaannya dilakukan dari dua segi.Segi pertama merupakan proses perkataan yang dibentuk daripada bunyi-bunyibahasa. Segi kedua ialah perkataan yang disusun menjadi satu ayat lengkap. Dalamkajian ilmu linguistik, proses perkataan yang dibentuk daripada bunyi-bunyi bahasadikenali sebagai bidang morfolgi. Manakala, perkataan yang disusun menjadi satuayat lengkap dikenali sebagai bidang sintaksis. Menurut Abdullah Hassan (2006), morfologi merupakan satu bidang ilmu yangmengkaji bentuk perkataan. Dalam bidang kajian ini, para ahli bahasa amatmenitikberatkan dua unsur yang terdapat dalam bidang ini, iaitu morfem dan kata. Menurut Nik Safiah Karim et al. (1997), sintaksis didefinisikan sebagai satucabang ilmu bahasa yang mengkaji bentuk, struktur, dan binaan ayat. Sintaksisbukan sahaja mengkaji ayat, tetapi hukum-hukum yang menentukan bagaimana ayatdisusun. 1
  2. 2. 2.0 FRASA2.1 Definisi FrasaAsmah Hj. Omar (1982), menerangkan dalam tatatingkat nahu atau tatabahasa,frasa menduduki setingkat lebih tinggi daripada kata dan setingkat lebih rendahdaripada klausa. KLAUSA FRASA KATA MORFEM Rajah 1.1: Tingkatan Nahu Pendefinisian frasa mestilah bergantung kepada teori yang mendasari hujah.Dalam konteks ini, frasa ialah suatu unit tatabahasa dalam tatatingkat atau tetingkatsintaksis sesuatu bahasa. Frasa juga merupakan satu komponen atau tunjangterpenting dalam bidang sintaksis. Selain itu, frasa juga memainkan peranan ataufungsi-fungsi tertentu dalam binaan sesuatu ayat. Merujuk kepada Azhar Bahari (2009), frasa berpotensi untuk berkembang dandiperluas. Frasa boleh juga terdiri daripada satu perkataan dan dapat dikembangkanmenjadi unit yang mengandungi dua perkataan atau lebih. Lihat rajah di bawah: Frasa NamaKucingSeekor kucingSeekor kucing jantanSeekor anak kucing jantan 2
  3. 3. Melalui seorang Tokoh Pejuang Bahasa Melayu Sepanjang Zaman, Asraf(2008) dalam buah fikiran beliau, Petunjuk Tatabahasa Bahasa Melayu, frasamerupakan sepatah kata atau lebih daripada sepatah kata yang berfungsi sebagaisubjek dan predikat serta menjadi objek dalam sesuatu ayat. Dalam tatabahasabahasa Melayu, terdapat empat jenis frasa lazim, iaitu Frasa Nama (FN), Frasa Kerja(FK), Frasa Adjektif (FA) dan Frasa Sendi Nama (FSN). Melalui Asraf juga, sesebuahayat semestinya mempunyai subjek dan predikat. Lihat rajah di bawah:Ayah seorang guru. Subjek Predikat Ayah Seorang guru Habibah dan Hasnah (2010) mentakrifkan frasa sebagai satu unit yang terdiridaripada satu susunan lengkap yang mempunyai sekurang-kurangnya duaperkataan, ataupun satu perkataan yang boleh diperluas menjadi dua perkataan danlebih. Frasa Seekor anak kucing jantan Frasa Kucing Frasa Seekor kucing Frasa Seekor anak kucingSeekor anak kucing jantan Rajah 1.2: Binaan Frasa Abdullah Hassan (2008), dalam catatan beliau yang berbunyi, TatabahasaPedagogi Untuk Sekolah Menengah, frasa ialah satu unsur yang menjadisebahagian daripada ayat. Beliau juga berpendapat bahawa frasa terdiri daripadasatu perkataan ataupun satu kumpulan perkataan yang digabungjalinkan mengikutrumus tatabahasa bahasa Melayu bagi membawa sesuatu makna. Dalam hal ini,dapat kita lihat bahawa, frasa boleh bertindak sebagai pelengkap dalam sesuatu ayatyang boleh membawa sesuatu makna sama ada ayat itu pendek mahupun panjang. 3
  4. 4. Dalam catatan Nik Safiah Karim (2008), frasa ialah unit yang boleh terdiridaripada satu susunan yang mengandungi sekurang-kurangnya dua patah perkataanataupun satu perkataan serta berpotensi untuk diperluas menjadi dua perkataan danlebih. Abdullah Hassan dan Ainon Mohd (1994) menyebut bahawa dalam bahasaMelayu, satu perkataan boleh membentuk frasa. Biasanya, terdapat dua perkataanataupun lebih dalam frasa serta boleh membentuk ayat. Ong Ching Guan (2009) pula berpendapat dalam bukunya, Kuasai StrukturAyat Dalam Bahasa Melayu, menyebut frasa sebagai satu binaan yang tidak terpisahantara satu dengan yang lain bagi sesuatu kata atau kata-kata yang boleh membinaayat. Merujuk Sulaiman Masri (2006), frasa merupakan kumpulan perkataan yangmembentuk unit ayat. Satu daripada perkataan boleh menjadi satu frasa apabiladapat berfungsi sendiri dan menduduki fungsi binaan ayat. Tuntasnya, melalui definisi beberapa tokoh linguistik, dapat saya simpulkanbahawa frasa merupakan satu unit kata yang berpotensi untuk dikembangkan ataudiperluas menjadi dua atau lebih perkataan yang mendatangkan makna. 4
  5. 5. 2.2 Jenis Frasa2.2.1 PengenalanNama jenis frasa ditentukan oleh nama-nama perkataan yang menjadi inti frasa.Sekiranya perkataan yang menjadi inti frasa itu kata nama, maka frasa itu disebutsebagai frasa nama. Sekiranya perkataan yang menjadi inti frasa itu kata kerja, makafrasa itu disebut sebagai frasa kerja. Sekiranya perkataan yang menjadi inti frasa ituterdiri daripada kata adjektif, maka frasa itu dikenali sebagai frasa adjektif. Sekiranyaperkataan yang menjadi inti frasa itu terdiri daripada kata sendi, maka frasa itudisebut sebagai frasa sendi. FrasaFrasa Nama Frasa Kerja Frasa Adjektif Frasa Sendi Rajah 1.3: Jenis-jenis Frasa Bahasa Melayu Binaan ayat dasar dalam bahasa Melayu terdiri daripada konstituen utamaiaitu subjek dan predikat. Dalam Kamus Dewan Edisi Keempat (2006), konstituenialah unsur bahasa yang merupakan satu juzuk atau bahagian daripada satuanbahasa yang lebih besar dalam pembinaan sesuatu ayat. Unsur-unsur yangmembentuk dua konstituen utama atau pola utama dalam pembinaan ayat-ayatdasar bahasa Melayu seperti berikut: FN + FN FN + FK FN + FA FN + FSN Rajah 1.4: Konstituen Utama Ayat Dasar Bahasa Melayu 5
  6. 6. Contoh: SUBJEK PREDIKAT POLA AYAT Ali pelajar FN + FN Cikgu Anuar mengajar saya FN + FK Ibu baik FN + FA Dia dari Pahang FN + FSN Rajah 1.5: Subjek dan Predikat 6
  7. 7. 2.3 Frasa Nama2.3.1 PengenalanFrasa nama (FN) ialah binaan yang boleh terdiri daripada satu perkataan ataubeberapa perkataan yang boleh berfungsi sebagai satu konstituen dalam binaan ayat.Dalam binaan ayat bahasa Melayu, terdiri daripada dua konstituen, iaitu subjek danpredikat. Unsur-unsur yang membentuk dua konstituen utama ayat-ayat dasarbahasa Melayu terdiri daripada: FN + FN FN + FK FN + FA FN + FSN Rajah 1.6: Konstituen Utama Ayat Dasar Bahasa Melayu Dalam pola ayat dasar atau konstituen di atas, frasa nama berfungsi sebagaisubjek. Frasa nama hanya berfungsi sebagai predikat dalam konstituen FN + FN. Halini boleh dilihat berdasarkan contoh di bawah: Subjek Frasa Nama Predikat Frasa NamaIbu doktor.Ibu budak itu doktor.Ibu budak itu doktor gigi.Kuala Lumpur ibu negara Malaysia.Bandaraya Kuala Lumpur ibu negara Malaysia. Berdasarkan ayat-ayat di atas, jelas dilihat bahawa frasa nama boleh terdiridaripada satu perkataan sahaja walaupun ataupun beberapa perkataan yang terdiridaripada kata nama. 7
  8. 8. Perkataan-perkataan yang boleh hadir dalam frasa nama daripada jenisperkataan-perkataan seperti berikut: Gelaran Ganti Ganti Nama Nama Penunjuk Nama Kata Khas Tanya Frasa Nama Nama Kata Am Arah Penjodoh Kata Bilangan Bilangan Rajah 1.7: Jenis Perkataan-perkataan Nama. 8
  9. 9. 2.3.2 Fungsi Frasa NamaDalam bahasa Melayu, terdapat lima fungsi frasa nama. Fungsi-fungsi bergantungkepada kedudukannya dalam sesuatu ayat. Fungsi frasa nama ialah: Objek dalam Subjek Predikat frasa kerja Pelengkap Kata nama dalam frasa dalam frasa kerja sendi Rajah 1.8: Fungsi-fungsi Frasa Nama. Dalam semua konstituen bahasa Melayu, frasa nama bertindak sebagaisubjek. Hal ini boleh dilihat melalui perkataan yang dicondongkan berdasarkancontoh di bawah: Subjek Predikat Anisah bekerja sebagai akauntan di Bank Negara Malaysia. Rahman dilantik sebagai Ketua Pelajar Sekolah Dato’ Abdul Razak. Air dalam bendang berkocak bagaikan dilantar batu ke dalamnya. Selain bertindak sebagai subjek dalam ayat, frasa nama juga berfungsisebagai predikat. Frasa nama yang bertindak sebagai predikat, merupakan frasanama yang mempunyai pola ayat jenis FN + FN. Hal tersebut dapat dilihat melaluiperkataan yang dicondongkan berdasarkan contoh di bawah: Subjek Predikat Muhyiddin Yasin Timbalan Perdana Menteri Malaysia Dia guru sekolah agama. Malaysia negara yang aman damai. 9
  10. 10. Frasa nama juga boleh berfungsi sebagai objek dalam frasa kerja. Hal iniboleh dilihat melalui perkataan yang dicondongkan berdasarkan contoh di bawah: Subjek Frasa Kerja + Objek Ayah memangkas dahan-dahan pokok yang rendang. Emak menyiang ikan yang dibeli di pasar pagi tadi. Syafiq menaiki bas ke sekolah pada setiap hari. Selain itu, frasa nama turut berfungsi sebagai pelengkap kepada frasa kerja.Dalam hal ini, frasa nama menjadi pelengkap kepada frasa kerja tak transitif sahaja.Hal ini boleh dirujuk melalui perkataan yang dicondongkan berdasarkan contoh dibawah: Subjek Predikat + Pelengkap Bukit-bukau menjadi rata. Abang menjadi pegawai di kementerian. Mangsa kekejaman Zionis hanya berumahkan khemah sahaja. Akhir sekali, frasa nama juga dapat menjadi unsur dalam frasa sendi nama.Hal ini dapat dilihat melalui contoh berikut: Subjek Frasa Kerja + Objek Ayah dirawat di hospital. Emak membeli ikan di pasar. Syafiq menaiki bas ke sekolah. Kesimpulannya, frasa nama juga mempunyai lima fungsi yang salingmelengkapi dalam sesuatu binaan ayat. Frasa nama berfungsi sebagai menjadisubjek, menjadi predikat, menjadi objek dalam frasa kerja, menjadi pelngkap dalamfrasa kerja dan menjadi kata nama dalam frasa sendi nama. Frasa nama juga bukansahaja menjadi subjek dan predikat dalam sesuatu ayat, malahan mempunyai fungsilain dalam sesuatu ayat yang dibina dengan menggunakan pola ayat dasar yangbetul. 10
  11. 11. 2.3.3 Binaan Frasa NamaBinaan frasa nama boleh terbentuk daripada satu perkataan sahaja ataupun deretanperkataan. Merujuk kepada Habibah dan Hasnah (2010), jika frasa nama dibentukoleh sederetan perkataan, terdapat dua jenis hubungan antara perkataan-perkataanitu terdiri daripada satu perkataan yang merupakan inti bagi seluruh frasa nama itu,sementara perkataan lain merupakan penerang. Jenis kedua ialah mempunyai duaunsur inti di dalamnya. Hal ini turut disebut dalam Tatabahasa Dewan. Oleh itu,binaan frasa nama adalah terdiri daripada: Inti + Penerang Inti + Inti Rajah 1.9: Binaan Frasa Nama Bahasa Melayu Abdullah Hassan dan Ainon Mohd (1994), mendefinisikan inti sebagai unsuryang diberi penumpuan makna dan mewakili seluruh frasa itu dari segi makna,sementara penerang merupakan unsur yang menerangkan makna dalam inti itu.Misalnya, dalam frasa nama bapa lelaki itu intinya ialah bapa, sementara lelaki danitu merupakan penerang-penerang yang menerangkan bapa. Berikut merupakancontoh-contoh frasa nama yang mempunyai unsur inti + penerang dan inti + inti: Frasa Nama Predikat Inti PenerangGuru Bahasa Melayu itu sungguh mesra.Abang budak perempuan itu sungguh kacak.Kelakuan baik selalu mendapat pujian.Encik Mohamad pensyarah baru di institut kami. Rajah 2.0: Contoh Frasa Nama Inti + Penerang 11
  12. 12. Frasa Nama Predikat Inti Intiguru besar sangat garang.ibu bapa perlu lebih tegas.pinggan mangkuk diletakkan di atas para.pemuda pemudi harapan negara. Rajah 2.1: Contoh Frasa Nama Inti + Inti Merujuk kepada Tatabahasa Dewan Edisi Baharu, frasa nama yangmengandungi unsur-unsur yang mempunyai hubungan inti + penerang bolehterbentuk daripada jenis-jenis binaan seperti berikut: Inti + Penerang Nama Inti + Penerang Bukan Nama Rajah 2.2: Binaan Frasa Nama Jenis Inti + Penerang. Dalam hubungan inti + penerang nama, binaan frasa nama dalam hubunganini semua konstituen terdiri daripada kata nama, dengan intinya terdiri daripada katanama dan penerangnya juga terdiri daripada kata nama. Kata nama yang mengisiunsur penerang boleh terdiri daripada 13 jenis kata nama dalam binaan frasa jenis ini.Antaranya ialah: 12
  13. 13. Contoh Kata Nama Inti Penerang Nama Keturunan orang Melayu Jenis beg Kulit Penyambut pam Air Kegunaan kayu Pengukur Kelamin ayam Jantan Tempat anak Johor Arah simpang Jalan Anggota badan gelang Kaki Tenaga penggerak dapur Gas Hal atau perkara surat Kebenaran Milik rumah Saya Khas negeri Johor Panggilan atau gelaran Haji Khalid Rajah 2.3: Binaan Frasa Nama Jenis Inti + Penerang Nama Selain itu, frasa nama juga boleh terbentuk daripada inti yang menerimapenerang bukan daripada jenis kata nama. Penerang bukan nama, terdiri daripadapenerang-penerang yang dibentuk oleh perkataan bukan terdiri daripada kelas ataugolongan kata nama. Hal ini terdiri daripada: Contoh Penerang Bukan Nama Inti Penerang Bukan Nama Penentu hadapan kesemua Pekerja Penentu belakang orang Itu Kata kerja mesin Jahit Kata adjektif anak Muda Frasa sendi nama bungkusan dari bandar Bilangan ordinal tempat Ketiga Rajah 2.4: Binaan Frasa Nama Jenis Inti + Penerang Bukan Nama 13
  14. 14. Dalam binaan frasa nama jenis inti + inti, tidak mempunyai sebarang unsurpenerang kerana makna yang terkandung dalam binaan ayat frasa ini sudahdidukung atau disertakan oleh kedua-dua kata nama inti. Oleh hal yang demikian,binaan frasa nama inti + inti tidak mempunyai makna penerang. Dalam hal ini,terdapat dua jenis binaan frasa nama inti + inti, iatu berteraskan makna yangdisertakan oleh deretan perkataan, iaitu: Inti + inti dengan maksud sama erti Inti-inti dengan maksud lawan erti Rajah 2.5: Binaan Frasa Nama Jenis Inti + Inti Merujuk kepada buku Tatabahasa Pedagogi Untuk Sekolah Menengah, inti +inti dengan maksud sama erti ialah perkataan yang mengisi kedua-dua inti dalambinaan frasa nama sedemikian membawa makna sama erti. Hal ini boleh dilihatmelalui rajah di bawah: Frasa Nama Inti Inti tubuh badan onak duri ribut taufan wang ringgit Rajah 2.6: Jenis Binaan Frasa Nama Inti + Inti Dengan Maksud Sama Erti 14
  15. 15. 2.3.4 Susunan Konstituen Frasa NamaTerdapat satu hukum yang perlu dipatuhi dalam pembinaan frasa nama. Hukumtersebut berfungsi sebagai penyusun kedudukan konstituen-konstituen. Dalam hal ini,hukum tersebut dikenali sebagai Hukum D – M. Menurut Nik Safiah Karim et. al (2008), D – M bermaksud diterangkan (D) danmenerangkan (M). Merujuk kepada hukum ini, unsur yang diterangkan hadir padakedudukan yang pertama. Manakala, unsur yang menerangkan adalah unsur yangsemestinya hadir dalam kedudukan kedua. Hal ini dapat dilihat dalam rajah contoh dibawah: Frasa Nama Diterangkan (Inti) Menerangkan (Penerang) pisang Goreng nasi Goreng dewan Makan telekung Mini Rajah 2.7: Hukum D – M. Namun begitu, masih ramai lagi yang membuat kesilapan dalam penentuanHukum D – M ini. Hal ini terjadi berikutan aspek kebiasaan dalam pertuturan dantidak mempunyai pengetahuan yang khusus dalam hukum ini. Mereka sering kalikeliru dengan pisang goreng dan goreng pisang. Kebanyakannya menyebut gorengpisang berbanding pisang goreng. Hal ini demikian kerana goreng pisang merupakanperbuatan menggoreng pisang. Manakala, pisang goreng merupakan kata namayang merujuk kepada jenis makanan atau menu. Namun begitu, terdapat beberapa perkataan yang terkecuali daripada HukumD – M. Dalam hal ini, unsur yang menjadi penerang akan berada di hadapan unsuryang diterangkan. Hal ini demikian kerana berlakunya kebiasaan dalam sebarang 15
  16. 16. penggunaan khususnya untuk jawatan-jawatan serta tempat. Perkara ini bolehdirujuk kepada rajah contoh yang disertakan di bawah: Frasa Nama Penerang Inti perdana menteri timbalan menteri ibu pejabat naib presiden Rajah 2.8: Kekecualian Hukum D – M Justifikasinya, hakikat inti frasa nama terdiri daripada kata nama. Namunbegitu, frasa nama juga boleh terbina daripada unsur kata kerja dan kata adjektif. 16
  17. 17. 2.4 Frasa Kerja2.4.1 PengenalanMerujuk kepada Tatabahasa Dewan, frasa kerja (FK) merupakan binaan yang bolehterdiri daripada satu perkataan atau lebih dan kata intinya terdiri daripada kata kerja.Sebagai contoh: Subjek Frasa KerjaAhmad MenangKami melawat rakan sakit di hospital Rajah 2.9: Frasa Kerja Frasa kerja terdiri daripada dua kata kerja. Terdapat dua jenis kata kerjadalam bahasa Melayu, iaitu: Kata Kerja Transitif Kata Kerja Tak Transitif Rajah 3.0: Jenis Kata Kerja Dalam hal ini, kata kerja tak transitif boleh hadir dengan pelengkap dan tidakberpelengkap. Kata kerja tak transitif juga boleh hadir secara tunggal atau dengandisertai satu atau sederetan perkataan. Kata kerja transitif pula perlu dan mesti diikutidisertai dengan sesuatu objek atau pelengkap serta unsur-unsur yang lain. Hal iniboleh dirujuk kepada rajah contoh yang disertakan: 17
  18. 18. Subjek Frasa KerjaKamil kalah.Adik sedang main.Hujan turun dengan renyai.Mereka makan lauk itu. Rajah 3.1: Contoh Ayat Frasa Kerja Merujuk kepada buku Tatabahasa Pedagogi Untuk Sekolah Menengah,Abdullah Hassan mengklasifikasikan perkataan-perkataan yang boleh hadir dalamfrasa kerja. Perkataan-perkataan tersebut terdiri daripada: Semua jenis kata kerja Kata bantu (makan, bersimpuh, menjalar, diketuk) (akan, sedang, mesti, pernah, telah) Rajah 3.2: Perkataan Yang Boleh Hadir Dalam Frasa Kerja 18
  19. 19. 2.4.2 Binaan Frasa KerjaMenurut Abdullah Hassan (2006), frasa kerja terbina daripada lima unsur yang tetap,iaitu: Kata bantu Kata kerja Objek Pelengkap Keterangan Rajah 3.3: Unsur Binaan Frasa kerja Beliau menyimpulkan bahawa unsur binaan frasa ini dapat disusun dalamsebuah susunan berikut: Kata kerja transitif atau Objek atau Keterangan Kata bantu kata kerja tak pelengkap atau adverba transitif sebagai inti. Rajah 3.4: Susunan Unsur Binaan Frasa Kerja. Menurut Ong Ching Guan (2009) serta Habibah dan Hasnah (2010), frasakerja dapat dikelaskan kepada dua jenis, iaitu frasa kerja yang tidak mengandungiobjek. Dalam konteks ini, kata kerja dalam frasa jenis ini tidak perlu disertakansesuatu frasa nama sebagai pelengkap atau objek untuk melengkapkannya supayamenjadi sebuah ayat. Frasa kerja demikian mengandungi kata kerja tak transitif. Halini boleh dilihat berdasarkan ayat contoh berikut yang mengandungi frasa kerja tanpaobjek: i. Kamil kalah. 19
  20. 20. ii. Adik sedang main. iii. Hujan turun dengan renyai. Berdasarkan ayat di atas, jelas menunjukkan bahawa kata kerja yang tidakmempunyai pelengkap objek, harus disertakan frasa nama sebagai objek pelengkapkata kerja dalam ayat tersebut. Seterusnya, frasa kerja yang mengandungi objek. Dalam hal ini, kata kerjaperlu disambut dan disertai dengan objek bagi melengkapkan kata kerja dalam ayat.Frasa kerja yang sedemikian juga mengandung kata kerja transitif dan objek bolehdisertai keterangan. Frasa Kerja Subjek Kata Kerja Objek Keterangan Mereka makan lauk itu Kakak membaca majalah Dia menghidangkan setalam makanan Peneroka menebang pokok dengan mesin gergajinya Rajah 3.5: Ceraian Ayat Frasa Kerja Berdasarkan ayat di atas, jelas bahawa kata kerja yang diikuti oleh frasa namamenjadi pendukung kepada kata kerja sebelumya. Oleh itu, frasa kerja wujud dalam konstituen predikat. Frasa kerja jugaterbahagi kepada dua. Frasa kerja terdiri daripada: Frasa Kerja Transitif Frasa Kerja Tak Transitif Rajah 3.6: Jenis-jenis Frasa Kerja 20
  21. 21. Frasa kerja transitif terdiri daripada perbuatan atau perlakuan yang dilakukanoleh pelakunya kepada kata nama yang lain. Kata nama yang dikenakan perbuatanitu dikenali sebagai objek kepada perbuatan yang dilakukan oleh pelaku. Oleh itu,semua ayat yang mempunyai kata kerja transitif, mesti mempunyai objek yangbertindak sebagai pelengkap dan penerang penyata perbuatan tersebut.Kebiasaanya, kata kerja transitif dalam bentuk tunggal atau terbitan. Bentuk terbitandapat dikenali dengan imbuhan transitif yang digunakan, iaitu per-, -kan dan –i.Manakala bagi kata kerja transitif bentuk tunggal amat sukar dikenal pasti, namunkelazimannya mempunyai imbuhan me-, me-kan dan me-i. Frasa Kerja Transitif Tunggal Frasa Kerja Transitif Terbitan Menafikan Perbarisan Menemui Tuangkan Meniduri Bajai Menyapa Perlakuan Rajah 3.7: Frasa Kerja Transitif Tunggal dan Terbitan Seterusnya, frasa kerja tak transitif juga mempunyai inti. Inti frasa kerja taktransitif adalah kata kerja tak transitif tanpa pelengkap dan kata kerja tak transitifberpelengkap. Dalam hal ini, terdapat dua jenis kata kerja dalam frasa kerja. Kata kerja tak transitif tanpa pelengkap ialah kata kerja yang dapat berlakusendirinya sebagai inti frasa kerja tanpa sebarang objek atau pelengkap ayat. 21
  22. 22. 2.5 Frasa Adjektif2.5.1 PengenalanFrasa adjektif ialah susunan perkataan yang terdiri daripada satu perkataan ataulebih yang mengandung kata adjektif sebagai intinya. Dalam susunan frasa ini, katainti amat memainlan peranan yang penting dalam pembinaan frasa adjektif. Dalamkonteks ini, frasa adjektif berfungsi sebagai predikat dan berfungsi sebagai unsurketerangan dan unsur penerang dalam predikat. Unsur keterangan dalam predikat Predikat Unsur penerang Fungsi Frasa Adjektif Rajah 3.8: Fungsi Frasa Adjektif Berikut merupakan contoh-contoh ayat kepada fungsi-fungsi frasa adjektif. Subjek (FN) Predikat (FA)Adiknya bijakWarna tudungnya kehijau-hijauanSuara qari itu merdu sekali Rajah 3.9: Frasa Adjektif Sebagai Predikat 22
  23. 23. Predikat Subjek Frasa Kerja PenerangDia berlari pantasBudak lelaki itu tidur sangat nyenyakRakannya datang terlalu kerap Rajah 4.0: Frasa Adjektif Sebagai Unsur Keterangan Dalam Predikat Predikat Subjek Frasa Nama PenerangSamad pelajar pintarKucing haiwan jinakDato’ Ridza usahawan kaya Rajah 4.1: Frasa Adjektif Sebagai Unsur Penerang 23
  24. 24. 2.5.2 Binaan Frasa AdjektifBinaan frasa adjektif boleh dilihat dalam pelbagai sudut. Binaan frasa adjektif dapatdikelaskan kepada tiga, iaitu: Kata penguat Jumlah perkataan Kata bantu dalam frasa Binaan Frasa Adjektif Rajah 4.2: Binaan Frasa Adjektif Jumlah perkataan dalam frasa merupakan binaan frasa adjektif yangmempunyai inti frasa adjektif. Bahagian ini pula dapat dikelasifikasikan kepada duajenis, iaitu: Binaan satu perkataan Binaan dua perkataan Rajah 4.3: Jenis Jumlah Perkataan Dalam Frasa 24
  25. 25. Binaan satu perkataan boleh terdiri daripada satu kata adjektif sahaja. Dengankata lain, binaan ini boleh menggunakan kata tunggal. Selain itu, kata adjektif bolehhadir dalam bentuk kata terbitan yang berimbuhan serta kata ganda. Hal ini bolehdilihat dalam rajah di bawah: Satu Kata Adjektif Kata Terbitan dan Kata GandaPelajar-pelajar itu rajin Lukisan saya tidak secantik lukisan diaHati saya cemas Perangai lelaki itu agak gila-gila Sementara itu, frasa adjektif daripada binaan dua perkataan terdiri daripadadua jenis, iaitu: Kata adjektif + kata adjektif Kata adjektif + kata nama Rajah 4.4: Jenis Frasa Adjektif Binaan Dua Perkataan Binaan kata adjektif + kata adjektif terdapat tiga jenis. Dalam hal ini, binaan initerdiri daripada kata adjektif sahaja. Pertama ialah dua kata adjektif yang memberipenekana kepada unsur keserasian dan keserupaan makna. Contohnya: Riang gembira Baik buruk Jenis yang seterusnya ialah dua kata adjektif yang takrifannya membawamakna berlawanan. Misalnya: Sedikit banyak Tua muda 25
  26. 26. Akhir sekali, deretan dua kata adjektif, perkataan kedua digunakan keranaunsur rima atau keindahan bunyi. Misalnya: Tinggi lampai Gemuk gedempol Kaya raya Panjang lebar Dalam binaan kata adjektif + kata nama, binaan ini boleh disertakan dengankata nama selepas kata adjektif. Oleh itu, terdapat dua jenis binaan untuk kataadjektif + kata nama, iaitu frasa adjektif yang membawa maksud kesamaan.Contohnya ialah: Kuning langsat Biru kundang Kedua ialah frasa adjektif yang membawa takrifan kiasan. Contohnya ialah: Rabun ayam Tua keladi Frasa adjektif juga boleh terdiri daripada kata kata adjektif yang disertai katapenguat. Dalam hal ini, terdapat tiga jenis kata penguat, iaitu kata pengaut hadapan,kata pengaut belakang dan kata penguat bebas. Berikut merupakan rumusankepada binaan frasa adjektif yang terbina daripada kata penguat: Kata penguat belakang yang hadir selepas kata adjektif Kata penguat Kata penguat bebas, sama hadapan hadir ada di hadapan di hadapan kata atau selepas adjektif kata adjektif Kata Penguat Dalam Frasa Adjektif Rajah 4.5: Rumusan Kata Penguat Dalam Frasa Adjektif 26
  27. 27. Akhir sekali, frasa adjektif juga boleh terdiri daripada kata adjektif yang disertaikata bantu. Contohnya ialah: Sudah tua Masih mentah Belum lama Harus bijak 27
  28. 28. 2.6 Frasa Sendi Nama2.6.1 PengenalanMenurut Nik Safiah Karim dan Norlidza Shamsuddin (2008), frasa sendi nama ialahbinaan ayat yang terdiri daripada satu kata sendi nama atau satu frasa nama.Kedua-dua frasa ini menjadi pelengkap kepada kata sendi nama. Contohnya: Di dalam rumah Di atas pagar Ke rumah itu Dalam pasu bunga Frasa sendi nama juga merupakan tergolong dalam empat frasa yang menjadipredikat ayat. Walau bagaimanapun, frasa sendi nama bukanlah bersifat endosentrikiaitu frasa yang mempunyai satu unsur inti yang dapat mewakili keseluruhannya.Manakala, frasa sendi nama pula bersifat eksosentrik, iaitu tidak mempunyai satuunsur inti yang dapat mewakili keseluruhan frasanya. Dalam frasa sendi nama jugamempunyai dua unsur wajib, iaitu kata sendi nama dan diikuti kata nama. Kata Sendi Nama Dua unsur wajib dalam Frasa Sendi Nama Kata Nama Rajah 4.6: Unsur Wajib Dalam Frasa Sendi Nama 28
  29. 29. 2.6.2 Binaan Frasa Sendi NamaFrasa sendi nama boleh terbentuk daripada salah satu binaan yang mutlak. Binaanyang mutlak itu ialah: Kata sendi nama + frasa nama Kata sendi nama + (kata arah) + frasa nama Kata sendi nama + (kata arah) + frasa nama + (frasa keterangan) Rajah 4.7: Binaan Frasa Sendi Nama Dalam binaan kata sendi nama + kata nama, kata sendi nama hadir dihadapan frasa nama. Contohnya: Frasa Sendi Nama Kata Sendi Nama Frasa Nama di sekolah dari pejabat pos Bagi jenis binaan kata sendi nama + (kata arah) + frasa nama, kata arah bolehhadir secara pilihan atau bebas, antara kata sendi nama dengan frasa nama dalamsatu binaan ayat. Oleh hal yang demikian, kata arah ditulis dalam kurungan bagimenandakan kedudukannya bebas. Contoh bagi binaan di atas ialah: Frasa Sendi Nama Kata Sendi Nama Kata Arah Frasa Nama ke selatan Semenanjung Malaysia 29
  30. 30. Akhir sekali, binaan frasa sendi nama berbentuk kata sendi nama + (kata arah)+ frasa nama + (frasa keterangan), frasa keterangan boleh hadir secara pilihanselepas frasa nama. Contohnya ialah: Frasa Sendi NamaKata Sendi Nama Kata Arah Frasa Nama Frasa Keterangan di timur Korea pada bulan lalu dari luar kedai itu dengan anaknya 30
  31. 31. 2.7 KesimpulanSecara tuntasnya, berdasarkan daripada pendefinisian dan pentakrifan para tokohbahasa, dapat disimpulkan frasa ialah unit yang boleh terdiri daripada satu susunanyang mengandungi sekurang-kurangnya dua perkataan ataupun satu perkataanyang berpotensi untuk diperluas menjadi satu perkataan atau lebih. Melalui kajian frasa, dapat dirangkumkan, frasa mempunyai empat jenis, iaitufrasa nama (FN), frasa kerja (FK), frasa adjektif (FA) dan frasa sendi nama (FSN).Frasa nama, frasa kerja dan frasa adjektif merupakan frasa yang tergolong dalamkalangan frasa endosentrik, iaitu frasa yang mempunyai satu unsur inti yang dapatmewakili keseluruhan frasanya. Manakala, frasa sendi nama pula dikenali sebagifrasa eksosentrik, iaitu frasa yang tidak mempunyai satu unsur inti yang dapatmewakili keseluruhan frasanya. Frasa nama mempunyai dua jenis binaan, iaitu inti + inti dan inti + penerang.Binaan inti + inti mempunyai dua jenis, iaitu inti + inti maksud sama erti dan inti + intimaksud lawan erti. Manakala, inti + penerang juga mempunyai dua jenis, iaitu inti +penerang nama dan inti + penerang bukan nama. Seterusnya, frasa kerja pula mempunyai tiga jenis binaan, iaitu frasa kerja taktransitif, frasa kerja transitif dan frasa kerja dengan kata bantu. Frasa kerja taktransitif pula terbahagi kepada tiga, iaitu frasa kerja tak transitif tanpa pelengkap,frasa kerja tak transitif berpelengkap dan frasa kerja tak transitif dengan kata namasebagai pelengkap. Bagi frasa kerja transitif, terbahagi kepada dua, frasa kerjadengan satu objek dan frasa kerja dengan dua objek. Akhir sekali, frasa kerjadengan kata bantu. Frasa kerja jenis ini mempunyai dua pecahan, iaitu kata bantuaspek dan kata bantu ragam. Frasa adjektif pula mempunyai tiga binaan, iaitu jumlah perkataan dalam frasa,kata penguat dan kata bantu. Jumlah perkataan dalam frasa adjektif dipecahkankepada binaan satu perkataan, binaan dua perkataan dan binaan kata adjektif + katanama. Untuk kata penguat dalam frasa adjektif, terbahagi kepada tiga, iaitu katapenguat hadapan yang hadir di hadapan kata adjektif, kata penguat belajang yang 31
  32. 32. hadir di belakang kata adjektif dan kata penguat bebas yang boleh hadir di hadapandan di belakang kata adjektif. Akhir sekali ialah frasa sendi nama. Frasa sendi nama mempunyai tiga binaansahaja, iaitu kata sendi nama + frasa nama, kata sendi nama + (kata arah) + frasanama dan kata sendi nama + (kata arah), frasa nama + (frasa keterangan). 32
  33. 33. 3.0 ANALISIS FRASA BERDASARKAN 20 AYAT BINAAN SENDIRI3.1 Frasa Nama1. Gunung Kinabalu gunung tertinggi di Asia Tenggara. Subjek: Gunung Kinabalu Binaan frasa nama dalam ayat ini ialah "Inti + penerang nama tempat" Predikat: gunung tertinggi di Asia Tenggara. Gunung Kinabalu gunung tertinggi di Asia Tenggara. Unsur inti dalam binaan frasa nama Binaan frasa nama jenis "Inti + "Gunung Kinabalu" ialah "gunung". penerang nama tempat" dalam ayat Unsur penerang kepada binaan frasa ini ialah "Gunung Kinabalu". nama "Gunung Kinabalu" ialah "Kinabalu", iaitu penerang nama tempat.2. Ibu bapa tidak wajar menyalahkan pihak sekolah. Subjek: Ibu bapa Binaan frasa nama dalam ayat ini Predikat: tidak wajar menyalahkan ialah "Inti + inti". pihak sekolah. Ibu bapa tidak wajar menyalahkan pihak sekolah. Unsur inti kepada binaan frasa nama Binaan frasa nama jenis "Inti + inti "Ibu bapa" ialah "ibu" dan "bapa". dengan maksud lawan erti" dalam Manakala, unsur penerang kepada ayat ini ialah "Ibu bapa". binaan frasa nama "Ibu bapa" dalam ayat ini ialah "pihak sekolah", iaitu penerang jenis nama. 33
  34. 34. 3. Sepasang kasut getah terletak di bawah rak. Subjek: Sepasang kasut getah Binaan frasa nama dalam ayat ini ialah "Inti + penerang nama jenis" Predikat: terletak di bawah rak. Sepasang kasut getah terletak di bawah rak. Unsur inti dalam binaan frasa nama "kasut getah" ialah "kawasan". Binaan frasa nama jenis "Inti + Manakala, unsur penerang kepada penerang nama jenis" dalam ayat ini binaan frasa nama "kasut getah" ialah "kasut getah". dalam ayat ini ialah "getah", iaitu penerang nama jenis.4. Banjir teruk melanda kawasan timur Semenanjung Malaysia. Subjek: Banjir teruk melanda Binaan frasa nama dalam ayat ini Predikat: kawasan timur ialah "Inti + penerang nama arah". Semenanjung Malaysia. Banjir teruk melanda kawasan timur Semenanjung Malaysia. Unsur inti kepada binaan frasa nama "kawasan timur" ialah "kawasan". Binaan frasa nama jenis "Inti + Manakala, unsur penerang kepada penerang nama arah" dalam ayat ini binaan frasa nama "kawasan timur" ialah "kawasan timur". dalam ayat ini ialah "timur", iaitu penerang nama arah. 34
  35. 35. 5. Adik dapat tempat pertama dalam acara lari pecut 100 meter semalam. Subjek: Adik dapat tempat pertama Binaan frasa nama dalam ayat ini ialah "Inti + penerang bilangan Predikat: dalam acara lari 100 meter ordinal". semalam. Adik dapat tempat pertama dalam acara lari 100 meter semalam. Unsur inti kepada binaan frasa nama "tempat pertama" ialah "tempat". BInaan frasa nama jenis "Inti + Manakala, unsur penerang kepada penerang bilangan ordinal" dalam binaan frasa nama "tempat pertama" ayat ini ialah "tempat pertama". dalam ayat ini ialah "pertama", iaitu penerang bilangan ordinal.6. Bulan terang pada malam ini. Subjek: Bulan teang Binaan frasa nama dalam ayat ini ialah "Inti + penerang kata adjektif". Predikat: pada malam ini. Bulan terang pada malam ini. Unsur inti dalam binaan frasa nama "Bulan terang" ialah "Bulan". Binaan frasa nama jenis "Inti + Manakala, unsur penerang kepada penerang kata adjektif" dalam ayat ini binaan frasa nama "Bulan terang" ialah "Bulan terang". ialah "terang", iaitu penerang kata adjektif. 35
  36. 36. 3.2 Frasa Kerja1. Mereka akan beransur pulih selepas mendapat rawatan. Subjek: Mereka akan beransur pulih Predikat: selepas mendapat rawatan. beransur pulih: kata kerja transitif berpelengkap. pulih: pelengkap jenis kata adjektif dan menjadi penyambut kata kerja.2. Suhailah memandu kereta BMW yang mahal itu. Subjek: Suhailah Predikat: memandu kereta BMW yang mahal itu memandu kerta BMW: kata kerja tak transitif berpelengkap. kereta BMW: objek yang menjadi penyambut kata kerja dan pelengkap jenis kata nama. 36
  37. 37. 3. Kakak menghidangkan bapa sepinggan kuih melaka. Subjek: Kakak Predikat: menghidangkan bapa sepinggan kuih melaka. menghidangkan bapa: kata kerja transitif berpelengkap dua objek. bapa: objek tepat sepinggan kuih melaka: objek sipi objek yang menjadi penyambut kata kerja dan pelengkap jenis kata nama.4. Hamidah pandai mengarang surat. Subjek: Hamidah pandai Predikat: mengarang surat. mengarang surat: kata kerja transitif berpelengkap. surat: pelengkap jenis kata nama dan menjadi penyambut kata kerja. 37
  38. 38. 5. Pengemis itu tidur berbantalkan bungkusan kain. Subjek: Pengemis itu Predikat: tidur berbantalkan bungkusan kain. tidur berbantalkan bungkusan kain: kata kerja tak transitif berpelengkap. bungkusan kain: objek yang menjadi penyambut kata kerja dan pelengkap jenis kata nama. 38
  39. 39. 3.3 Frasa Adjektif 1. Perangai wanita itu kebarat-baratan.Subjek dan predikat Perangai wanita itu : Subjek Kebarat-baratan : Predikat Kebarat-baratan : Frasa adjektif yang digandakan. Frasa adjektif : Kata dasarnya ialah barat. Berdasarkan ayat di atas, frasa adjektif dalam ayat Analisis frasa tersebut daripada binaan jumlah perkataan dalam frasa jenis binaan satu perkataan. 2. Kulit wanita itu berwarna kuning langsat. Subjek dan predikat Kulit wanita itu : Subjek Berwarna kuning langsat : Predikat Kuning langsat : Frasa adjektif yang terdiri daripada Frasa adjektif kata adjektif yang diikuti kata nama. Berdasarkan ayat di atas, frasa adjektif dalam ayat Analisis frasa tersebut daripada binaan jumlah perkataan dalam frasa jenis binaan kata adjektif + kata nama yang membawa maksud keserupaan dan kesamaan. 39
  40. 40. 3. Isi buah durian itu agak manis. Subjek dan predikat Isi buah durian itu : Subjek Agak manis : Predikat Agak manis : Frasa adjektif yang terdiri daripada Frasa adjektif binaan kata penguat hadapan diikuti kata adjektif Berdasarkan ayat di atas, frasa adjektif dalam ayat Analisis frasa tersebut daripada binaan kata penguat jenis kata penguat hadapan yang hadir di hadapan kata adjektif.4. Anak antelop itu lincah sungguh. Subjek dan predikat Anak antelop itu : Subjek Lincah sungguh : Predikat Lincah sungguh : Frasa adjektif yang terdiri daripada Frasa adjektif kata adjektif diikuti kata penguat bebas. Berdasarkan ayat di atas, frasa adjektif dalam ayat Analisis frasa tersebut daripada binaan kata penguat jenis kata penguat bebas yang hadir selepas kata adjektif. 40
  41. 41. 5. Pokok yang ditanam ayah sudah besar. Subjek dan predikat Pokok yang ditanam ayah : Subjek Sudah besar : Predikat Sudah besar : Frasa adjektif yang terdiri daripada Frasa adjektif kata adjektif yang disertai kata bantu. Berdasarkan ayat di atas, frasa adjektif dalam ayat Analisis frasa tersebut daripada binaan kata bantu yang berada di hadapan kata adjektif. 41
  42. 42. 3.4 Frasa Sendi Nama1. Pagi tadi Kak Bedah pinjamkan dulangnya buat seketika. Subjek : Pagi tadi Kata sendi nama: buat Predikat: Kata adjektif: seketika Kak Bedah pinjamkan dulangnya buat seketika. Pagi tadi Kak Bedah pinjamkan dulangnya buat seketika. Frasa sendi nama ayat tersebut buat seketika : daripada binaan Keterangan frasa kerja tak transitif Kata Sendi Nama + Kata Adjektif berpelengkap.2. Kami akan berbincang tentang program besar itu. Subjek : Kata sendi nama: tentang Kami akan berbincang Kata nama: program Predikat : tentang program besari itu. Kami akan berbincang tentang program besar itu. Frasa sendi nama ayat tersebut tentang program besar itu : daripada binaan Keterangan frasa kerja tak transitif tanpa Kata Sendi Nama + Kata Nama pelengkap. 42
  43. 43. 3. Abang meletakkan peti duit di atas almari itu pada malam tadi. Subjek : Kata sendi nama: di Abang meletakkan peti duit di atas Kata arah: atas almari. Frasa nama: almari Frasa keterangan: pada malam tadi Predikat : pada malam tadi. Abang meletakkan peti duit di atas almari itu pada malam tadi. Frasa sendi nama ayat tersebut di atas almari itu : daripada binaan Keterangan frasa kerja tak transitif Kata Sendi Nama + Kata Adjektif berpelengkap.4. Emak menanam cili di belakang reban ayam Subjek : Kata sendi nama: di Emak menanam cili Kata arah: belakang Predikat : di belakang reban ayam. Frasa nama: reban ayam Emak menanam cili di belakang reban ayam. Frasa sendi nama ayat tersebut di belakang reban ayam : daripada binaan Keterangan frasa kerja tak transitif Kata Sendi Nama + Kata Arah + berpelengkap. Frasa Nama 43
  44. 44. 5. Fakhai pandai sejak dahulu lagi. Subjek : Kata sendi nama: sejak Fakhai pandai Frasa Nama: dahulu lagi. Predikat : sejak dahulu lagi. Fakhai pandai sejak dahulu lagi. Frasa sendi nama ayat tersebut sejak dahulu lagi : daripada binaan Keterangan frasa adjektif Kata Sendi Nama + Frasa Nama 44
  45. 45. 4.0 GOLONGAN KATA4.1 PengenalanIstilah golongan kata adalah sama ertinya dengan istilah jenis kata yang ditulis olehZa’ba dalam Pelita Bahasa Melayu. Istilah ini telah diguna pakai di sekolah-sekolahdalam pengajaran bahasa Melayu sehingga tahun 1980-an. Selain itu, terdapat prinsip-prinsip yang digunakan bagi menggolongkanperkataan. Kebanyakan prinsip tersebut dapat dijelaskan dengan melihat sejarahperkembangan yang tersusun rapi mengikut turutan kronologi dalam penggolonganperkataan. Dalam buku Morfologi: Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu(2006), Abdullah Hassan memetik ulasan yang diberikan oleh W. Marsden melaluibuku The Grammar of the Malayan Language: with an Introduction and Praxis (1812),iaitu Marsden telah membahagikan perkataan-perkataan bahasa Melayu kepada tigakumpulan. Kumpulan kata tersebut terdiri daripada: Kata Namaan (substantives) Kata Kerjaan (verbals) Kata Partikel (particles) Rajah 4.8: Pecahan Kumpulan Kata Menurut W. Marsden 45
  46. 46. Merujuk pula kepada Tatabahasa Dewan (2008), golongan kata dalam bahasaMelayu terbahagi kepada empat, iaitu: Nama Tugas Kata Kerja Adjektif Rajah 4.9: Pecahan Golongan Kata Menurut Tatabahasa Dewan Kata nama, kata kerja dan kata adjektif juga disebut sebagai golongan katautama kerana menjadi inti bagi frasa-frasa utama ayat, iaitu frasa nama, frasa kerjadan frasa adjektif. Kata tugas pula dikelompokkan ke dalam satu kelompok golongankata secara kolektif. Walaupun tiada sebarang perubahan dan penambahan yangberlaku pada jumlah golongan utama, namun penambahan dan perubahan berlakudalam golongan kata tugas. Oleh itu, kata tugas pada asalnya mempunyai 14 kata,kemudian menjadi 16 jenis kata. 46
  47. 47. 4.2 Kata NamaMenurut Nik Safiah Karim dan Norlidza Shamsuddin (2008), kata namadiinterpretasikan sebagai sejumlah perkataan yang boleh menjadi unsur inti dalambinaan frasa nama. Lazimnya, kata nama menamakan tempat, benda dan konsep.Kata nama pula boleh dipecahkan kepada subgolongan berdasarkan ciri-cirisemantik perkataannya, iaitu: Kata Nama Khas Kata Nama Am Kata Ganti Nama Rajah 5.0: Pecahan Golongan Kata Nama Kata Nama khas mendukung makna rujukan khusus kepada sesuatu namaseperti orang, haiwan, benda, institusi, undang-undang, bangsa, bahasa, pangkatdan sebagainya yang seumpama dengannya. Dalam penulisan kata nama khas,huruf awal perkataan akan ditulis dengan huruf besar. Dalam kata nama khas juga,boleh dibahagikan kepada dua golongan, iaitu: Manusia Hidup Bukan Manusia Kata Nama Khas Tak Hidup Rajah 5.1: Pecahan Subgolongan Kata Nama Khas 47
  48. 48. Kata nama am pula ialah perkataan yang merujuk kepada benda, perkaraatau konsep yang umum pada sifatnya. Penulisan kata nama am pada awal katamenggunakan huruf kecil sahaja. Selain itu, kata nama am boleh dibahagikankepada jenis-jenis yang lebih kecil dan khusus. Pembahagian ini perlulah mendasariciri maknanya. Subgolongan kata nama am ialah: Manusia Hidup Bukan Manusia Kata Nama Am Institusi Tak Hidup Bukan Institusi Abstrak Konkrit Berbilang Tak Berbilang Rajah 5.2: Pecahan Subgolongan Kata Nama Am 48
  49. 49. Kata ganti nama pula ialah perkataan yang menjadi pengganti kata nama khasdan kata nama am. Merujuk kepada Abdullah Hassan dan Ainon Mohd (1994), kataganti nama ialah perkataan-perkataan yang digunakan untuk menggantikan namaorang, benda, tempat, atau perkara. Kata nama terbahagi kepada empat jenis, iaitu: Kata Ganti Nama Tunjuk Kata Ganti Nama Kata Ganti Nama Diri Tanya Kata Ganti Nama Diri Kata Ganti Nama Diri Orang Pertama Kedua Ketiga Rajah 5.3: Pecahan Subgolongan Kata Ganti Nama 49
  50. 50. 4.3 Kata KerjaAbdullah Hassan dan Ainon Mohd. (1994), mengatakan kata kerja dalam bahasaMelayu ialah perkataan yang jenunjukkan perbuatan. Dalam Tatabahasa Pedagogi(1993), perbuatan dikenal pasti sebagai aktiviti yang terkandung dalam perkataanseperti menulis, berlari dan keadaan yang terkandung dalam perkataan berfikir dantidur. Kata kerja terbahagi kepada dua jenis, iaitu: Kata Kerja Transitif Kata Kerja Tak Transitif Kata Kerja Rajah 5.4: Pecahan Subgolongan Kata Kerja Kata kerja tak transitif ialah kata kerja yang tidak memerlukan penyambut atauobjek selepas kata tersebut. Kata kerja tak transitif boleh dibahagikan kepada dua,iaitu: Kata Kerja Tak Transitif Tanpa Pelengkap Berpelengkap Rajah 5.5: Pecahan Subgolongan Kata Kerja Tak Transitif Kata kerja tak transitif tanpa pelengkap merupakan kata kerja yang bolehberdiri dengan sendiri tanpa sebarang objek. Antara contoh kata kerja tak transitiftanpa pelengkap ialah pulang, tidur, tersenyum dan tergelak. Kemudian, kata kerjatak transitif berpelengkap pula merupakan kata kerja yang mesti diikuti pelengkapuntuk menyempurnakan ayat bagi menyatakan maksud sesuatu. Contoh kata kerjatak transitif berpelengkap ialah beransur, berbuat dan tinggal. 50
  51. 51. Kata kerja transitif ialah kata kerja yang mengandungi objek yang terdiridaripada frasa nama yang melengkapkan maksudnya. Menurut Abdullah Hassan(1993), kata kerja transitif berlaku dengan masuknya dua kata nama. Satu kata namamelakukan perbuatan dalam kata kerja itu, manakala kata nama yang kedua dikenaidengan perbuatan itu. Contohnya: Abu mengail ikan Dalam contoh ayat di atas, perbuatan mengail dilakukan kata nama Abu.Perbuatan mengail itu mengenai pada kata nama ikan. Oleh itu, kata kerja mengaildikatakan sebagi kata kerja transitif. 51
  52. 52. 4.4 Kata AdjektifMenurut Asraf (2007), mendefinisikan kata adjektif sebagai kata yang menerangkansifat atau keadaan sesuatu benda atau kata nama. Habibah dan Hasnah (2010),menyatakan kata adjektif boleh didahului atau disertai oleh kata penguat. Ciri ini jugadapat membezakan kata adjektif dengan kata nama atau kata kerja. Contohnya:amat besar, sangat cerdik, sakit sungguh, terlalu sedikit dan sangat bijak. Walaupun kata adjektif tidak mempunyai subgolongan yang ketara, namunberdasarkan kriteria makna, kata adjektif dapat dibahagikan kepada sekurang-kurangnya sembilan jenis. Antaranya ialah: Sifatan atau keadaan Warna Ukuran Bentuk Waktu Jarak Cara Perasaan Pancaindera Rajah 5.6: Pecahan Jenis Kata Adjektif 52
  53. 53. Berikut merupakan penerangan kepada jenis kata adjektif serta contoh kataadjektif.Bil Kata Adjektif Penerangan Contoh1. Sifatan atau keadaan Terdiri daripada perkataan yang  Baik memberi takrifan sifatan atau  Jahat keadaan sesuatu sebagai satu  Cerdik unsur keterangan nama dalam  Pandai ayat.  Bijak  Berani  Takut  Sihat  Sakit  Lemah2. Warna Terdiri daripada perkataan yang  Merah memberi takrifan warna sebagai  Biru unsur keterangan.  Kuning  Hitam  Jingga  Hijau  Ungu  Perang  Putih  Kelabu3. Ukuran Satu jenis perkataan yang  Panjang memberi takrifan mengenai  Pendek ukuran sesuatu sebagai unsur  Kecil keterangan.  Besar  Tinggi  Rendah  Nipis  Tebal 53
  54. 54. 4. Bentuk Terdiri daripada perkataan yang  Bulat memberi takrifan mengenai rupa  Lonjong bentuk sebagai unsur keterangan.  Bujur  Bengkok  Lurus  Buncit  Kembang  Kempis5. Waktu Terdiri daripada perkataan yang  Baharu memberi takrifan mengenai  Lama konsep masa sebagai unsur  Segera keterangan.  Lampau  Lewat  Awal  Cepat6. Jarak Terdiri daripada perkataan yang  Jauh memberi takrifan mengenai  Dekat konsep ruang antara dua benda  Hampir atau sesuatu keadaan sebagai  Nyaris unsur keterangan.7. Cara Terdiri daripada perkataan yang  Cepat memberi takrifan mengenai  Lincah kelakuan dan ragam sesuatu  Cekap sebagai unsur keterangan.  Laju  Lambat  Perlahan  Pantas8. Perasaan Terdiri daripada perkataan yang  Rindu memberi takrifan mengenai  Benci konsep perasaan, sebagai unsur  Kasih penerang kata nama serta harus  Cinta diikuti kata sendi nama.  sayang 54
  55. 55. 9. Pancaindera Terdiri daripada perkataan yang 1. Indera rasa memberi takrifan kepada konsep  Sedap rasa, pandang, dengar, bau,  Manis sentuh serta gabungan kelima-  Pahit lima indera manusia sebagai  Pedas penerang kepada kata nama. 2. Indera pandang  Cantik  Tampan  Kacak  Hodoh 3. Indera dengar  Merdu  Parau  Garau  Bising 4. Indera bau  Wangi  Busuk  Hanyir  Hancing 5. Indera sentuh  Halus  Kasar  Kesat  Tajam Rajah 5.7: Pecahan Jenis Kata Adjektif 55
  56. 56. 4.5 Kata TugasDalam buku Bahasa Melayu untuk Maktab Perguruan (1994), kata tugas tidakmempunyai sebarang makna. Kata ini digunakan dalam ayat untuk menjalankantugas tatabahasa. Nik Safiah Karim dan Norlidza Shamsuddin (2008), menyatakankata tugas ialah golongan perkataan selain kata nama, kata kerja dan kata adjektifyang mendukung sesuatu tugas tertentu dalam binaan ayat, klausa dan frasa.Walaupun tidak berfungsi sebagai unsur inti dalam sebarang frasa, namun katatugas amat berguna dalam mendukung sebarang tugas sintaksis. Siti Hajar AbdulAziz (2008), mengkelaskan tugas kata tugas kepada sepuluh, iaitu: Penghubung Penerang Penentu Penguat Pendepan Pembantu Penegas Penafi Pembenar Pemeri Rajah 5.8: Pecahan Tugas Kata Tugas 56
  57. 57. Oleh itu, berdasarkan tugas-tugas yang dikelaskan di atas, kata tugas dapatdijeniskan kepada 16 jenis. Jenis-jenisnya ialah:1. Kata hubung 2. Kata seru3. Kata tanya 4. Kata perintah5. Kata pangkal ayat 6. Kata bantu7. Kata penguat 8. Kata penegas9. Kata nafi 10. Kata pemeri11. Kata sendi nama 12. Kata pembenar13. Kata arah 14. Kata bilangan15. Kata penekan 16. Kata pembenda Rajah 5.9: Pecahan Jenis Kata Tugas Oleh hal yang demikian, berdasrkan kriteria kedudukan dan fungsi kata tugasdalam ayat, kesemua kata tugas tersebut yang disenaraikan dapat dikelompokkandalam empat kategori, iaitu: Kelompok Dasar Kata TugasPenyambung ayat Pascakata Praklausa Prafrasa Rajah 6.0: Pecahan Kelompok Dasar Kata Tugas 57
  58. 58. Bil Kelompok Dasar Kata Tugas Jenis1. Kata penyambung ayat i. Kata hubung gabungan ii. Kata hubung pancangan  Kata hubung pancangan relatif  Kata hubung pancangan komplemen  Kata hubung pancangan keterangan2. Kata praklausa i. Kata seru ii. Kata tanya iii. Kata perintah iv. Kata pembenar v. Kata pangkal ayat3. Kata prafrasa i. Kata bantu  Bantu aspek  Bantu ragam ii. Kata penguat  Penguat hadapan  Penguat belakang  Penguat bebas iii. Kata penegas  Menegaskan frasa predikat  Menegaskan kedua-dua bahagian ayat iv. Kata nafi v. Kata pemeri vi. Kata sendi nama vii. Kata arah viii. Kata bilangan  Jumlah yang tentu sifatnya  Bilangan tak tentu  Maksud himpunan  Maksud pisahan  Maksud pecahan4. Kata pascakata i. Kata penekan ii. Kata pembenda Rajah 6.1: Pecahan Jenis Kata Tugas Mengikut Kelompok Dasar Kata Tugas 58
  59. 59. 4.6 Penggolongan Kata Berdasarkan Teks Pilihan “Mak Tak Marah Lagi!”.4.6.1 Kata Nama4.6.1.1 Kata Nama AmBil Kata Keterangan1.  Anak Kata nama am hidup manusia  Ayah  Emak  Ibu  Kakak  Mak  Orang  Rakyat  Ustazah  Wanita2.  Akal Kata nama am hidup bukan manusia  Ayam  Cili padi  Hati  Ikan kembung  Kaki  Kepala  Laut  Mata  Mengkuang  Muka  Paha  Pulau  Sawi  Tangan  Telinga  Tupai  Udara  Wajah3.  Sekolah Kata nama am tak hidup institusi4.  Anjung Kata nama am tak hidup bukan  Bilik institusi konkrit  Gerai  Jalan raya  Jalan tar  Jambatan  Kampung  Kantin  Pagar  Pintu  Ruang 59
  60. 60.  Rumah  Serambi  Stor  Tanah5.  Air mata Kata nama am tak hidup bukan  Al-Quran institusi abstrak berbilang  Arahan  Ayat  Baki  Balasan  Bayaran  Buku  Dakapan  Darjah  Duit  Ekor  Getah  Gula-gula  Hari  Hasil  Helai  Jawapan  Keadaan  Kelibat  Kemalangan  Kepastian  Kisah  Langkah  Malam  Masa  Minggu  Nafas  Nasi  Operasi  Pakaian  Pelukan  Penjelasan  Perkara  Permintaan  Senyuman  Solat  Suara  Surah  Tambang  Telekung  Tempat kejadian  Titik 60
  61. 61.  Wang  Warna6.  Faham Kata nama am tak hidup bukan  Hairan institusi abstrak tak berbilang  Hampa  Hasrat  Ingatan  Kebimbangan  Kedatangan  Kepalang  Kepunyaan  Kesakitan  Ketakutan  Ketenangan  Lega  Lumayan  Maaf  Nekad  Simpati Rajah 6.2: Pecahan Golongan Kata Nama Am 61
  62. 62. 4.6.1.2 Kata Nama KhasBil Kata Keterangan1.  Abang Ngah Kata nama khas hidup manusia  Cikgu Zaleha  Didi  Kak Long  Mak Cik Liah  Nina  Pak Andak  Pak Lah  Tuk  Tuk Wan  Ustazah Hawa2.  Allah Kata nama khas hidup bukan manusia3.  Asia Tenggara Kata nama khas tak hidup  Bukit Bendera  Hospital Besar Alor Setar  Jambatan Pulau Pinang  Jumaat  Pulau Pinang  Quran  Rumah Tuk Wan  Sungai Korok  Jumaat  Sabtu Rajah 6.3: Pecahan Golongan Kata Nama Khas 62
  63. 63. 4.6.1.3 Kata Ganti NamaBil Kata Keterangan1.  Ini Kata ganti nama tunjuk  Itu2.  Apa Kata ganti nama diri tanya  Bila  Mana  Sesiapa3.  Dia Kata ganti nama orang  Kita  Mereka  Nya  Saya Rajah 6.4: Pecahan Golongan Kata Ganti Nama 63
  64. 64. 4.6.2 Kata KerjaBil Kata Keterangan1.  Ambil Kata kerja tak transitif berpelengkap  Berhasrat  Berkira  Bermalam  Bernasib  Bertandang  Bertemu  Diambil  Dibacanya  Dibawa  Dicengkam  Diceritakan  Dikumpulkan  Dipinta  Diserahkan  Disuruh  Dituduh  Tengok  Tergambar  Terhenti  Tersalah2.  Akur Kata kerja tak transitif tanpa  Bangun pelengkap  Bayar  Bekerja  Belajar  Berbisik  Berdegup  Beredar  Berfikir  Berjanji  Berjimat  Berlagak  Bermain  Bermula  Berpura-pura  Bersalah  Bersetuju  Bersyukur  Datang  Diam  Didakap  Dijawab  Dirawat 64
  65. 65.  Diundang  Faham  Kata  Keluar  Makan  Menangis  Menangis  Mencongak  Naik  Pergi  Pergi  Radang  Terkata  Terkumpul  Terlaksana  Tersenyum3.  Melawan Kata kerja transitif  Meleraikan pelukannya  Meleset  Melihat laut  Memandang emak  Memasukkan beberapa helai baju  Memberikan arahan  Membuat telekung  Membuka kasut  Memecah ketenangan  Meminta emak  Mempedulikan Kak Long  Menagih simpati  Menaiki Jambatan Pulau Pinang  Menambahkan baki  Menampung sekilo ikan kembung  Menapak ke atas rumah  Mencabut stokingnya  Mencapai beg  Mencari Nina  Mencubit paha  Mencuci pinggan  Mencuri  Mendapatkan penjelasan  Mendengar suara emak  Menemui wang tunai  Mengabulkan permintaan  Mengaduh kesakitan  Mengambil sarapan  Menganggukkan kepala  Mengayuh basikal 65
  66. 66.  Mengeluh hampa Mengemas pinggan mangkuk Mengerjakan solat Menggeletar Menghadap buku Menghapuskan kebimbangan Menghulurkan sesuatu Mengumpulkan wang Mengunci basikal Menghampiri emak Meninggalkan Didi Menjamah nasi Menjenguknya pada hari Jumaat Menolong Mak Cik Liah Menuju ke dapur Menunaikan solat Menunggu Nina Menunjukkan ayat Menyambutnya di muka pintu Menyatakan hasrat Menyelubungi Nina Menyembunyikan sesuatu Merasa gula-gula getah Rajah 6.5: Pecahan Golongan Kata Kerja 66
  67. 67. 4.6.3 Kata AdjektifBil Kata Keterangan1.  Aman Kata adjektif sifatan atau keadaan  Baik  Baik hati  Bijaksana  Cuai  Cukup  Diam  Endah  Erat  Gagal  Hilang sabar  Kaya  Kebanggaan  Kenyang  Ketakutan  Lapar  Lenyap  Liar  Mati akal  Puas  Puas  Rajin  Ringan  Sedar  Sejuk  Sepandai-pandai  Tabah  Takut  Yakin2.  Banyak Kata adjektif ukuran  Jauh  Jauh-jauh  Panjang  Sedikit  Sekurang-kurang  Terpanjang3.  Putih Kata adjektif warna4.  Harum Kata adjektif pancaindera  Lantang  Manis  Sakit  Sebam  Sedap 67
  68. 68.  Segar  Sekasar  Tajam5.  Cepat Kata adjektif cara  Cepat-cepat  Cermat  Kencang  Pantas  Perlahan-lahan  Tepat6.  Benci Kata adjektif perasaan  Bimbang  Gembira  Geram  Hairan  Kasih  Lega  Marah  Risau  Sayang  Sedih  Takut  Terharu7.  Awal-awal Kata adjektif waktu  Baharu  Cepat  Lama  Lanjut  Lepas  Sekarang  Sempat  Terakhir Rajah 6.6: Pecahan Golongan Kata Adjektif 68
  69. 69. 4.6.4 Kata Tugas4.6.4.1 Kata Penyambung AyatBil Kata Keterangan1.  Dan Kata hubung gabungan  Tetapi 2.  Yang Kata hubung pancangan relatif3.  Bahawa Kata hubung pancangan komplemen  Untuk4.  Agar Kata hubung pancangan keterangan  Apabila  Kalau  Kerana  Semasa  Setelah  Untuk  Walaupun Rajah 6.7: Pecahan Golongan Kata Penyambung Ayat 69
  70. 70. 4.6.4.2 Kata PraklausaBil Kata Keterangan1.  Adakah Kata tanya  Apa  Bila  Di mana  Ke mana  Mana2.  Nanti Kata perintah  Pergi3.  Betul Kata pembenar4.  Akhirnya Kata pangkal ayat  Namun begitu  Namun demikian  Oleh sebab itu  Sementara itu  Sepatutnya  Lagipun Rajah 6.8: Pecahan Golongan Kata Praklausa 70
  71. 71. 4.6.4.3 Kata PrafrasaBil Kata Keterangan1.  Akan Kata bantu  Boleh  Dapat  Harus  Masih  Pernah  Sedang  Setelah2.  Amat Kata penguat  Paling  Sangat  Sekali3.  Adakah Kata penegas  Begitulah  Juga  Lagi  Memang  Pun  Sahaja4.  Bukan Kata nafi  Tidak5.  Adalah Kata pemeri  Ialah6.  Akan Kata sendi nama  Dalam  Dari  Daripada  Di  Ke  Kepada  Pada  Sampai  Untuk7.  Atas Kata arah  Dalam  Hadapan  Sana  Situ8.  Banyak Kata bilangan  Beberapa  Dua puluh  Empat belas  Enam 71
  72. 72.  Lapan Lima Satu Satu per satu Seberkas Sebuah Sehari Sekali Sekeluarga Sekilo Seminggu Semua Seorang Setambun Rajah 6.9: Pecahan Golongan Kata Prafrasa 72
  73. 73. 4.6.4.4 Kata PascakataBil Kata Keterangan1.  Biliknya Kata penekan  Bukannya  Dengannya  Dirinya  Esoknya  Hasratnya  Hatinya  Jantungnya  Maknanya  Matanya  Membacanya  Membantunya  Nafasnya  Padanya  Pentingnya  Rasanya  Rumahnya  Sebaliknya  Sebenarnya  Selalunya  Selanjutnya  Semuanya  Sudahnya  Tambangnya  Tangannya  Wajahnya2.  Akhirnya Kata pembenda  Kurangnya  Lamanya  Putihnya  Sakitnya  Sedapnya  Segarnya Rajah 7.0: Pecahan Golongan Kata Pascakata 73
  74. 74. 4.7 KesimpulanJustifikasinya, golongan kata tergolong dalam bidang morfologi. Golongan kata iniboleh membezakan jenis kata, iaitu kata nama, kata kerja, kata adjektif dan katatugas. Dalam bidang ini, kata nama boleh dibahagikan kepada tiga jenis, iaitu katanama khas, kata nama am dan kata ganti nama. Setiap daripadanya, mempunyaipecahan yang tersendiri. Kata nama khas boleh digolongkan kepada dua, iaitu katanama khas hidup manusia serta hidup bukan manusia dan kata nama khas tak hidup. Selain kata nama khas, bidang golongan kata ini boleh membahagikan katanama am dengan lebih jelas dan terperinci lagi. Dalam bahagian kata nama am ini,kita boleh simpulkan kata nama am mempunyai dua bahagian, iaitu hidup dan takhidup. Untuk bahagian hidup, kata nama am boleh dibahagikan kepada dua iaitukata nama hidup manusia dan bukan manusia. Bahagian kedua pula ialah kata namaam tak hidup yang merangkumi institusi dan bukan institusi. Manakala, mata namaam bukan institusi pula boleh dikelaskan kepada dua, iaitu konkrit dan abstrak. Katanama am abstrak terdiri daripada berbilang dan tak berbilang. Seterusnya, kita juga dapat mengenali bahagian dan pecahan kata adjektif.Dahulunya kata adjektif ini dikenali sebagai kata sifat. Namun demikian,penggunaannya masih ketara dalam kalangan ahli bahasa veteran dan dalam buku-buku tatabahasa bahasa Melayu. Kata adjektif mempunyai sembilan bahagian, iaitusifatan atau keadaan, ukuran, bentuk, waktu, jarak, cara, perasaan dan pancaindera. Akhir sekali, kita juga dapat mengetahui secara meluas dan mendalammengenai bahagian dan pecahan dasar kelompok yang terdapat dalam kata tugas.Dalam penggolongan kata, kata tugas merupakan bahagian yang paling luas. Hal inidemikian kerana kata tugas mempunyai 16 jenis kata dan empat dasar kelompokkata tugas. Dasar kelompok kata tugas tersebut ialah kata penyambung ayat, katapraklausa, kata prafrasa dan kata pascakata. 74
  75. 75. 5.0 REFLEKSIAlhamdulillah syukur ke hadrat Allah kerana saya berjaya menyiapkan tugasanprojek Bahasa Melayu 1 Akademik ini. Sepanjang saya menyiapkan tugasan ini,banyak perkara yang saya lalui bersama-sama rakan kelas yang lain. Apa-apa yang saya dapat melalui daripada proses penyiapan tugasan ini,saya dapat merasakan kepayahan dan kesulitan dalam menganalisis frasa danpenggolongan kata. Walaupun saya amat meminati bidang menganalisis bahasaMelayu, namun saya tetap dapat merasakan betapa sukarnya untuk mengelaskankata dan menganalisis frasa berdasrkan binaan ayat sendiri. Namun begitu, prosesitu amat menyeronokkan kerana hal ini dapat meningkatkan lagi daya kefahamansaya terhadap binaan frasa dan penggolongan kata bahasa Melayu mengikutjenisnya. Selain itu, saya juga amat berbesar hati kerana ramai rakan saya sudiberkongsi ilmu dan masalah yang menimpa ketika menyiapkan kerja projek ini. Bagisaya, senario ini wajar diketengahkan ke peringkat akar umbi kerana secara tidaklangsung, hal ini dapat memupuk semanagt kerjasama serta usaha mengelakkanbudaya plagiat dalam kalangan pelatih. Tuntasnya, mempelajari sintaksis dan morfologi atau ilmu ketatabahasaanbahasa Melayu amat menyeronokkan. Walau apa-apapun, minat dan kesungguhanperlulah digembleng dan dirangkum sekali bagi menghasilkan kefahaman yangberkualiti dan jitu. 75
  76. 76. 6.0 BIBLIOGRAFI________________ (1995). Kamus Dewan Edisi Ketiga. Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.________________ (2006). Kamus Dewan Edisi Keempat. Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.Abdullah Hassan (1993). Tatabahasa Pedagogi Bahasa Melayu. Kuala Lumpur, Utusan Publications & Distributors Sdn. Bhd.Abdullah Hassan (2006). Morfologi: Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Batu Caves, PTS Professional Publishing Sdn. Bhd.Abdullah Hassan (2008). Tatabahasa Pedagogi Untuk Sekolah Menengah. Batu Caves, PTS Professional Publishing Sdn. Bhd.Abdullah Hassan, Ainon Mohd (1994). Bahasa Melayu untuk Maktab Peguruan. Kuala Lumpur, Penerbit Fajar Bakti Sdn. Bhd.Abdullah Hassan, Seri Lanang Jaya Rohani, Razali Ayob, Zulkifli Osman (2006). Sintaksis: Siri Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu. Batu Caves, PTS Professional Publishing Sdn. Bhd.Asmah Hj. Omar, Prof. (1982). Nahu Melayu Mutakhir. Kuala Lumpur, Dewan Bahasa dan Pustaka.Asraf (2007). Siri Penataran Bahasa Dan Sastera: Petunjuk Tatabahasa Bahasa Melayu. Petaling Jaya, Sasbadi Sdn. Bhd.Habibah Mohd. Samin, Hasnah Awang (2010). Revisi Bahasa Melayu Akademik 1 untuk PPISMP. Kuala Lumpur, Kumpulan Budiman Sdn. Bhd. 76

×