• Like
Osatuberri 4. zk
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
Uploaded on

Osatuberri 4. zk

Osatuberri 4. zk

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
455
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Osatuberri IRITZIA | 9 Plastikotasun neuronala GURE ELKARTEAK | 12-13 Etiopia-Utopia Fundazioa GERTUTIK | 18-19 Alberto Iñurrategi 2012 ekaina | 4. zk. EUSKARA OSAKIDETZAN | 20-21 Trebakuntza, lanean euskaraz egiten fisioterapian: hasteko laguntza bobath kontzeptua (III) GAIXOTASUN ARRAROEI AURRE EGINEZ | 5-8Osatu berri 4.indd 1 28/6/12 09:46:57
  • 2. 2 | EDITORIALA EUSKARA GAITASUNAREN EGIAZTAPENA BATERATU Osakidetzan euskararen erabilera koen eraginkortasuna eta efizien- Osakidetzako Giza Baliabi- normalizatzeko 67/2003 Dekretua tzia hobetu nahian, Euskarazko Ti- deetako zuzendaritzaren izenean, argitaratzearekin batera, hizkuntza tuluak Baliokidetzeko Dekretuaren eskerrik zintzoenak eman nahi eskakizunak egiaztatzeko proze- Jarraipen Batzordeak erabaki zuen dizkizuegu euskara gaitasunaren dura abian jarri zen. Ordutik, hiz- 2010eko uztailean Osakidetzak eta egiaztatze prozesuan parte hartu kuntza eskakizunak Osakidetzak Ertzaintzak egin ohi ditugun azter- duzuenoi, guztion artean sendo- helburu horretarako egindako ohi- ketaldiak IVAPen esku uztea. Era- tasun eta sinesgarritasun handi- ko deialdien bidez egiaztatu dira, baki horri erantzun egokia eman ko egiaztatze prozesua eraikitzen baita Osakidetzako hautaketa pro- nahian, Osakidetzako Euskara Zer- lagundu duzuelako. Konfiantza zesuetan berariaz egin diren pro- bitzuak eta IVAPek lan bilerak egin osoa dugu bateratze honek 2004an ben bidez ere. ditugu bateratze prozedura 2012. hasitako bide oparoari jarraipena Guztira, 2004. urtetik hona, 14 urtean burutzeko. Ondorioz, Osa- emango diola. azterketa prozesu burutu dira, eta kidetzak kudeatuko duen azken 50.686 azterketa zuzendu dira. Ho- euskara gaitasuna egiaztatzeko rietatik %21,1 gai izan dira, eta, on- dorioz, 10.677 hizkuntz eskakizun ziurtatu ditu Osakidetzak, gaitasun deialdia 2012ko bigarren prozesua da, alegia, ekain-uztailean zehar egiten ari garen hau. “ Euskara gaitasunaren egiaztapena batera- tzeak ekarriko du deial- mailaren arabera honelaxe banatu- Euskara gaitasunaren egiazta- ta: ziurtagirien %66 1HEkoak dira; pena bateratzeak praktikan hauxe dia IVAPek argitaratzea, %33, 2HEkoak; eta %1, 3HEkoak. dakar: deialdia IVAPek argitaratzea, izena ematea IVAPek 4. hizkuntz eskakizuneko gaitasun izena ematea IVAPek zehaztuta- probak IVAPen ohiko deialdien ko prozeduraren bidez egitea eta zehaztutako prozedura- bidez egin dira, 2008ko Akordioari titulu edo ziurtagiriak ere IVAPek ren bidez egitea eta titulu jarraiki. sortzea, alegia, bere osotasunean edo ziurtagiriak ere berak Euskal Autonomia Erkidegoko egiaztatze prozesua haiengan uz- Administrazioen zerbitzu publi- tea. sortzea”. EKAINA HIZKUNTZA-ESKAKIZUNAK ABUZTUA EGIAZTATZEKO 2012-II Gorliz Ospitaleko 1. topaketa AZTERKETALDIA: AHOZKO PROBAK EUSKERA IKASTAROAK: IVAPek 2012, ekainak 12 2012-II azterketaldiko idatzizko BAZTER UTZITAKO ESKAERAK (9:00etatik -14:00etara) probak ekainaren 9an egin ondo- Abuztuan emango da argitara Gorliz Ospitalea: guztiok batera ren, ahozko probak uztaileko Osakidetzaren web orrian ordu-kre- elkarlean. 3. astean izango dira. ditua agortuta izateagatik IVAPek Helburua: Espazio bat sortzea http://www.osakidetza.net bazter utzitako eskaeren zerrenda. Ospitaleko zerbitzu eta unitateen esperientziak eta proiektuak ezagu- UZTAILA IRAILA tzeko eta trukatzeko. Sustatzea partaidetza-sentipena eta Osasuna 2.0 Euskadin EUSKERA IKASTAROAK: BEHIN elkarren arteko lanaren garrantziari jardunaldiak BETIKO ZERRENDAK buruzko gogoeta. 2012, uztailak 9 eta 10 Irailaren bigarren hamabostaldian Izen-emateak: merche.lecumberria- Osasuna 2.0 Euskadin izenbu- emango da argitara Osakidetzaren AGENDA yarza@osakidetza.net rupean jardunaldiak egingo dira euskera web gunean lanorduz kan- Deustuko Unibertsitateko Komer- poko ikastaroetarako onartuen eta EUSKERA IKASTAROAK: BEHIN-BEHINEKO ZERRENDAK tzialeko areto nagusian. Ekimena baztertuen behin-betiko zerrenda O+Berri, Deustu Business School onartuko duen ebazpena. 2012ko ekainaren 26an eman da eta Aditecek antolatu dute; AstraZe- argitara Osakidetzaren euskera web neca, Amgen eta Sanofiren lagun- orrian 476/2012 Ebazpena, ekaina- tzarekin. ren 25ekoa, 2012-2013 ikasturteko Jardunaldietan Estatuko zein lanorduz kanpoko euskalduntzeko nazioarteko esperientziak ezagu- eta alfabetatzeko ikastaroetan parte tzera emango dira, guztiak web 2.0 hartzeko onartuen eta baztertuen arlokoak eta osasunarekin erlazio- behin behineko zerrenda onartzen natutakoak. Online komunitateak, duena. profesionalen hezkuntza, web 2.0 eta etorkizuneko erronkak izango dira landuko diren gaiak.Osatu berri 4.indd 2 28/6/12 11:17:06
  • 3. Argitaratzailea: Osakidetza Araba kalea 45, 01006 Vitoria-Gasteiz Tel.: 945 006 406 osatuberri@osakidetza.net 5 Erredakzio kontseilua: Xabier Arauzo Juan Elorriaga Euskera zuzentzaileak: Felix Razquin EMUN lana euskalduntzeko kooperatiba. 18 Koordinatzailea: Arteman Komunikazioa Tirada: 7.000 ale 12 17 19 Lege gordailua: SS 1472/2011 2 AGENDA Diseinua eta maketazioa: 4 JAKINBERRI: Arteman Komunikazioa Azken berriak motzean Azaleko argazkia: 5|8 SAKONEAN Josetxo Arantzabal R Resumen Gaixotasun arraroei aurre eginez 9 IRITZIA Argazkiak: Arteman/Josetxo Arantzabal Pastikotasun neuronala fisioterapian: bobath kontzeptua (III) Inprimategia: 10 |11 OSASUN URRATSAK Gertu (Oñati) OEE-REN XXII. Biltzarra 12 |13 GURE ELKARTEAK Osatuberrin parte Etiopia-Utopia Fundazioa hartu nahi? 14 | 16 PLAZATIK Zu ere protagonista izan zaitezke RResumen Herederos del Marques de Riscal upeltegia aldizkarian. Atal hauetan parte 17 ZORTZIKO TXIKIAN hartzeko idatzi osatuberri@osakidetza.net Naia Ajuriagojeaskoa AURKIBIDEA helbidera. 18 | 19 GERTUTIK Behin batean: herriko anbula- Alberto Iñurrategi torioan edo ospitalean gertatu- 20 | 21 EUSKARA OSAKIDETZAN tako anekdota bat edo pasarte Trebakuntza, lanean euskaraz egiten hasteko laguntza bat baduzu guri bidaltzea baino ez duzu. 22 ANBULATORIOAN Gure txokoa: lantaldeen ospa- Azpeitia kizunak eta oroigarriak biltzeko 23 LANBIDEA atala. Bidaiak: kontatu bizi izandako Lidergo partekatua helburu abenturak, hala, irudikatzen 24 |25 ATZERA BEGIRA eta erakusten lagunduko Argitalpenak gurean dizugu. Iradokizunak: ezer komentatu 26 OSAKIDETZAN BIZITZA nahi izanez gero horra gure Kirola, taldean gusturago koadernoa. 27 TXAPELA BURUAN Ezetz jakin! : zalantzarik badu- zu gurera bidali eta erantzun Ziortza-Bolibar zuzena ematen ahaleginduko gara.Osatu berri 4.indd 3 28/6/12 09:47:02
  • 4. 4 | JAKIN BERRI Hiesaren kontrako DEBAGOIENEKO OSPITALE kanpaina abian da BERRIA ZABALDU DUTE Osasun Publikoko zuzendariak, HIESa- Ekainaren 18an zabaldu zuten De- ren aurkako GKEaren presidenteak eta bagoieneko Ospitale berria, 63.893 Euskadiko Farmazilarien Batzordearen biztanleri zerbitzua emango diena. Os- presidenteak gay taldeari zuzendutako pitale berria lehengoaren ondoan eraiki “urtean behin IHESaren eta sifiliaren dute eta fase desberdinetan joango dira probak egin itzazu” lelopeko kanpaina irekitzen. Helburua da zerbitzu berriak aurkeztu zuten ekainaren 22an. Kan- eta hobeak eskaintzea. painaren helburua da, HIESAren kontra lanean tinko jarraitzea. Hiru fasetan egingo dute zerbitzu GURUTZETAKO osoaren irekiera: lehenik eta behin, OSPITALEAN ‘EUSKADI TABAKO-KERIK eraikin berria inauguratu dute. 2014ko NEUROZIENTZIAREN uztailerako gaur egungo eraikinaren GABE’ I. JARDUNALDIA GUNE KIRURGIKOA atzean dagoen eraikina bota eta egun- go ospitale eraikina berregituratuko INAUGURATU DUTE Ekainaren 1ean dute. Hirugarren fasean, epea zehaztu Ekainaren 11n, Patxi Lopez lehendaka- Euskadi taba- gabe, egungo ospitalearen atzean erai- riak, Osasun eta Kontsumoko sailburu ko-kerik gabe kin berri bat egingo da eta lehen faseko Rafael Bengoak eta Gurutzetako Uni- izeneko lehen ospitale berriari gehituko zaio. bersitate Ospitaleko zuzendari Grego- jardunaldia egin rio Achutegik Gurutzetako Ospitaleko zuten Gastei- Ospitale berriak 95 ohe izango ditu, Neurozientzia gunea inauguratu zuten. zen, Osasun eta oraingoak baino 23 gehiago. Haur-ama Gune berri horri esker, konplexutasun BERRI LABURRAK Kontsumo Sailak unitate berria zabalduko dute, operazio handiko baliabide teknologikoak sor- antolatuta. Eusko gela gehiago, arnas eta digestio en- tuko dira eta langile sanitarioek beste Jaurlaritzaren doskopioen unitate berria eta Kirurgia ospitale batzuetan puntako prestakun- Mendekotasunen VI. Planaren bitar- urologikoaren zerbitzua, besteak beste. tza izango dute. tez, hiritarren parte-hartze aktiboa bultzatu nahi da asistentzia erantzuna Instalazio berri horretan erresonantzia emanez eta talde ahulei zuzenduta- magnetiko eta nabigazio sistema digi- ko prebentzioa sustatuz. Izan ere, OSAKIDETZAK UDAKO taleko bi ebakuntza gela jarri dituzte. planaren datuen arabera, 19-20 urte OPORRETAN OSASUN Hala, Gurutzetako gune kirurgikoa inguruan hasten dira EAEko biztanleak izango da Espainiako Estatuan halako KARPETA EGIAZTATUKO DU drogak kontsumitzen eta tratamendua ekipamendua duen bakarra. 30-40 urte bitarteko tartean egiten Osakidetzak uda honetan osasun kar- da. peta egiaztatuko du 50.000 paziente- Gune osoa digitalki integratuta dago; rekin. Aukeratutako pazienteek mediku modu horretan uneoro interben- Jardunaldian hainbat eskualdetako hitzorduak Internet bitartez hartuko tzioak dokumentatu eta streaming ordezkariek esperientziak partekatu dituzte, eta horiei txartel sanitarioa ba- edo bideokonferentzia bidez edozein zituzten: Gipuzkoa Eskualdeko ordez- natuko zaie aurretik osasun karpetan lekutatik jarraitu ahal izango dira, kariek Intraneten sortutako Gipuzkoa sartu ahal izateko. prestakuntza eta dibulgazioa bermatu Eskualdea tabako-kerik gabe gunea ahal izateko. aurkeztu zuten. Bertan argitalpenak, Osasun karpeta horretan hitzordu eskuliburuak, protokoloak eta loturak programatuak, medikuen txostenak, Teknologia berritzaile hori zerbitzu jarri dituzte kontsultatzeko moduan; txertoen egutegiak eta errezetatutako hauek erabiliko dute: Neurokirurgia, Ezkerraldea-Enkarterriak da EAEn sendagaiak kontsultatu ahal izango Traumatologia, Neurofisiologia Klini- erretzaile portzentaje altuena duen dira. Baina, pazienteari informazioa koa, Neurologia, Otorrinolaringologia, eskualdea, eta bertako langileek emateaz gain, osasun karpetak beste Aurpegi masailetako kirurgia eta kirur- apustua egin dute sareak eta aliantzak abantaila batzuk ere izango ditu. Izan gia plastikoa, beste batzuen artean. sustatu eta lan koordinatua egiteko; ere, pazientearen eta profesional Eta bertan, patologia hauek artatuko Arabako Eskualdean tabakoaren kon- sanitarioen artean informazio trukatu dira: garuneko tumoreak, guruin tsumo indizea txikiagoa da besteekin ahalko da. Esaterako, urritik aurrera pituitariokoak, gliomak, biopsiak, epi- alderatuta, baina, hala ere, gazteen gaixo kronikoek hainbat parametro lepsia, parkinsona, hipofisi tumoreak, artean tabako kontsumoa saihesteko erregistratu ahal izango dituzte: pisua, bizkarrezur eta garezur interbentzioak eta erretzen hasteko adina atzeratze- arteria presioa, bihotz maiztasuna, eta beste batzuk. ko Kerik Gabeko Ikasgela sortu dute. odoleko glukosa, tenperatura, oxigeno Bukatzeko, Debabarreneko Eskual- bolumena eta abar. Profesional sani- Neurozientzia guneak 515 metro deak ospitaleen eta lehen mailako tarioek pazienteak erregistratutako koadro ditu eta 3.150.000 euroko arretako zentroen arteko koordinazioa informazioa aztertu ahalko dute, eta inbertsioa izan du. eta komunikazioa sustatu nahi du. jarraipena egin.Osatu berri 4.indd 4 28/6/12 09:47:02
  • 5. SAKONEAN | 5 GAIXOTASUN ARRAROEI AURRE EGINEZ I ndustria farmazeutikoaren in- teres txikiari, diru beharrari eta beste zenbait oztopori aurre Txagorritxun, Arabako Unibertsitate Ospitalean dago eginez, Arabako Unibertsitate Ospitalean kokatuta dagoen (epi)genetika molekularreko laborategia, eta han dihardu- (epi)genetika molekularreko labo- rategian tinko dihardute lanean, te lanean Guiomar Perez de Nanclares, Intza Garin, Elena gaixotasun arraroak aztertzen eta haiek eragiten dituzten ondorioei Beristain eta Arrate Peredak. Laurek osatzen dute ikerketa aurre hartzen. Zerbitzuan emaku- unitateko lantaldea. Gaixotasun arraroen arlo zabalean oso meak dira nagusi; Guiomar, Intza, Elena eta Arrate, eta lauren ar- zehatza da euren egitekoa; “genetika arloa aztertzea”. tean azken urteotan aurrerapauso garrantzitsuak lortu dituzte. “Ez Guiomar da talde burua, eta berak zuzentzen du zerbitzua. dago dirurik gaixotasun arraroen ikerketan lan egiteko. Izan ere, arraroak direnez, oso jende gutxikOsatu berri 4.indd 5 28/6/12 09:47:04
  • 6. 6 | SAKONEAN ditu gaixotasun horiek, eta enpre- sa farmazeutikoei ez zaie interesa- tzen ezer antolatzea”. Errealitate gordinari aurre egitera ohitu dira ikerketa unitatean, eta azken al- dian Europatik diru partidak area- gotu egin dira. “Badirudi Europan politika aldatu dutela gaixotasun arraroen inguruan, eta orain lehen baino garrantzi gehiago ematen diete”. “ Ez dago dirurik gaixo- tasun arraroen iker- ketan lan egiteko. Izan ere, arraroak direnez, oso jende gutxik ditu gaixota- sun horiek, eta enpresa farmazeutikoei ez zaie interesatzen. Politika aldaketa horri esker, Europan, Espainian eta Euskal Herrian gaixotasun bitxi edo bere- zien erregistro bat egiteko ekime- na gorpuztu da azken urteotan, eta berme horren itzalean ari dira lanean Gasteizen. “Azken 10 urteo- tan ikerkuntzak gorantz egin badu ere, oraindik orain asko dago egi- teko”, adierazi digute protagonis- tek. Zorionez edo zoritxarrez, diru -laguntzen doinupean lan egitera ohitu dira Guiomar eta bere talde- kideak. Une honetan Gaixotasun Arraroen Espainiako Federazioak (FEDER gazteleraz) eta Gaixota- sun Bitxien Klusterrak diru dezen- te jarri dute mahai gainean eta, horri esker eta finantzazio pro- pioa aintzat hartuta, Osakidetzan ikerketak bidea egin dezake. IKERKETA ESPARRU KONKRETUA (Epi)genetika molekularreko la- borategian, Ikerketa unitatean, gaixotasun arraro oso zehatzak aztertzen dituzte. “Gu, laurok, GUIOMAR PEREZ eta arlo horretan egiten dugu iker- Guiomarrek azaldu digu zein DE NANCLARES biologoak gara, ez medikuak, eta keta”. Horrelako gaixotasun bitxi den euren egunerokotasunean talde buruak guk ikertzen duguna genetika da. bere jardunaren batzuk dituzten pertsonak kalean duten egiteko nagusia. “Bi lan es- Herritarrok badakizue gene edo %90 ikerkuntzari ikustean inondik inora ez dugu trategia ditugu. Batetik, guk gure kromosoma bat txarto izatea ge- eskaintzen dio, pentsatuko gaixotasun arraroak ikerkuntza lerro zehatza daukagu, netika dela. Baina badaude ge- eta gainerako dituztenik, eta, bestalde, badaude inprontak sortutako gaixotasu- netikaren alorrean beste aldaketa denbora asisten- gaixo batzuk fenotipikoki ezagu- nak, batez ere pseudohipoparati- batzuk, epigenetikaren alorrekoak, tzian dihardu. tzen direnak. roidismoa. Kongresuetan, jardu-Osatu berri 4.indd 6 28/6/12 09:47:05
  • 7. SAKONEAN | 7 naldietan eta hitzaldietan halako de pseudoparatirodismo kasuen DEDIKAZIO HANDIA IKERKETARI gaixotasunak edo antzekoak izan ikerketan”. Askotan gertatzen zaie Txagorritxuko sotoan dago ko- ditzaketen gaixoen bila aritzen medikuentzat oso interesgarriak katuta (epi)genetika molekula- gara. Antzekoak diot, oso arraroak diren kasuak beraientzat ez dute- rreko laborategi nagusia. Bertan direlako”. Askotan, ikerkuntza bide la inongo interesik edo, besterik dituzte bilera gelak, bulegoak eta horretan, gaizki diagnostikatutako gabe, ikerketa lerrotik aldendu laborategia. Gaztetasunak keme- kasu asko atzematen dituzte eta egiten direla. Horrelako kasuetan, na ematen omen du, eta lau ema- horiek identifikatzen ere saiatzen “ez dugu ikerketarik abiarazten, kume gazte eta kementsu hauek da Guiomar. “Batez ere, horiek dira izan ere, ezin dugu ezer argitara- ikerkuntzari ordu asko eskaintzen ikerkuntza alorretik gure lan espa- tu edo proiektu bat bideratu. Kasu dizkiote, “ditugunak baino gehia- rruak Pseudohipoparatiroidismoa horretan ere diruak du giltza, eta, go gehienetan”. Bere lan jardune- daukaten pertsonetan aldaketa dirurik ez dugunez, ezin dugu tik, Guiomarrek %90 ikerkuntzari biokimiko zehatz bat agertzen da”. ikertu”. eskaintzen dio, eta gainerako den- Euskal Autonomia Erkidegoan be- bora asistentzian dihardu. Labo- deratzi pertsona bakarrik aurkitu SINTOMAK ZEINTZUK DIRA? rategian dauden gainerako hiru dituzte horrelako aldaketa bioki- Baina zeintzuk izaten dira horre- ikerlariek ere egiten dute asisten- mikoekin, eta “Estatu osoan 120 lako gaixotasun arraroak dituz- tzia, “nahiz eta bakarrik ikerketa inguru genetikoki diagnostikatu- ten pertsonak sentitzen dituzten arlora bideratu beharko luketen ta”. Gaixotasun arraroen artean aurreneko sintomak? Galdera lo- beraien lana”. hau da arraroenetakoa, oso per- gikoa bada ere, erantzuna ez da Genetika molekularreko de- tsona gutxik garatu baitute. hain samurra izaten, gaixotasun partamentuan euskaraz, gazte- arraroak ez direlako erraz eta sin- leraz eta ingelesez hitz egiten da, toma argiekin azaleratzen. “Gai- eta artikuluak ere hiru hizkuntza xotasun arraro bakoitzak bere horietan idazten dituzte hedabide “ berezitasunak ditu. Nik uste dut ospetsu eta espezializatuetan. “In- Euskal Autonomia hain bitxi eta zehatzak direnez formazioa trukatzeko modua da”. Erkidegoan bederatzi ezinezkoa dela denak ezagutzea, Nazioarteko estrategian ere ari baina badaude webguneak hala- dira aurrerapausoak ematen, eta, pertsona bakarrik aurkitu ko informazioa ikusteko”. besteak beste, orain dela sei hila- dituzte horrelako alda- Pseudohipoparatiroidismoari bete bost herrialdetako erakundek keta biokimikoekin, eta dagokionez, “bizitzako aurrene- kontsortzio bat eratu dute: Espai- ko urteetan diagnostikatzen ez nia, Belgika, Alemania, Italia eta “Estatu osoan 120 inguru badira, heldu bihurtzen direnean Frantziako ikerkuntza taldeak dira. genetikoki diagnostikatu- bat-bateko karranpak eta darda- “Gaixotasun hauetan lan gehiago ta”. rak izaten dituzte. Askotan pen- egiteko sortu dugu kontsortzioa”, tsatzen dute epileptikoak direla, adierazi digu Guiomar Perez de baina gaixotasun arraro baten Nanclaresek. “Esaterako, entsegu aurreneko sintomak izaten dira, kliniko bat egin nahi izanez gero, Beste alde batetik, gerta liteke pseudohipoparatiroidismoare- hain gaixo gutxi daudenez, oso kontsultan artatzen dituzten gaixo nak. Kontua da arazo bat izaten zaila da bakarka antolatzea. Beste batzuk ezin izaten dituztela ondo dutela kaltzioaren metabolismoa- herrialde batzuekin elkartuta, be- diagnostikatu, eta horrelakoe- rekin eta, labur esanda, kaltzio rriz, diru gehiago lortu dezakegu; tan protokolo berezia jartzen da kantitatea gaizki dute barruko eta gure artean informazioa truka- abian. “Horrelakoetan medikuek programa ondo ez dabilelako”. tzeko bideak ireki ditzakegu”. gugana jotzen dute; batez ere be- Umeak direnean, berriz, nor- Nazioarteko presentzia, ordea, LAN TALDE KE- MENTSUA raien diagnostikoan eragile ge- malean gaixotasun arraro hau ez da horretara mugatzen. Sarean Gaztetasunak netiko bat identifikatzen badute atzematen zaie beraien fenoti- dokumentazioa arin eta era dina- kemena ematen jotzen dute gure laborategira. Guk poa edo itxura berezia delako: mikoan trukatzeko bidea ere aur- omen du, eta lau interesgarria dela uste badugu, normalean txikiak izaten dira, kitu dute. “Interneten edozein gai- emakume gazte aurrera jarrai dezakegu ikertzen. nahiz eta gurasoak handiak izan. xotasun arraro atzematean www. zein kementsu Eta, bestela, diagnostiko zuzena Era berean, loditxoak izaten dira, orpha.net webgunean artxibatzen hauek ikerkunt- bideratzen ahalegintzen gara”. eta ezaugarri nagusiena da eskua dugu dokumentua, beste espezia- zari ordu asko (Epi)genetika molekularreko ixten dutenean hatz-koskorrak lista batzuek eskura izan dezaten”. eskaintzen laborategiak zerbitzua eskaintzen atzeratuta gelditzen zaizkiela, Atari horretan dokumentu guz- dizkiote. Taldea dio Euskal Autonomia Erkidego hezurretako bat txikiegia delako. tiak ingelesez daude, baina badira Guiomar Perez de osoari, baina oso arlo zehatzetan. “Pediatria kontsultara iristen dira gaztelerara itzulitako batzuk ere. Nanclares, Intza “Kardiologiarekin zerikusia duten normalean euren hazkundean Euskaraz, berriz, ezer gutxi aurki- Garin, Elena Be- ristain eta Arrate ikerketak erkidego osoko mediku gauza arraroak atzematen diz- tu daiteke oraindik. Peredak osatzen zerbitzuei eskaintzen dizkiegu. kietelako eta hortxe detektatzen Informazioaren eta komunika- dute. Era berean, Estatuko sarean gau- ditugu”. zioaren garaian, egunero pertso-Osatu berri 4.indd 7 28/6/12 09:47:05
  • 8. 8 | I+G R Resum en INVESTIGACIÓN EN EL ÁMBITO DE LAS ENFER- MEDADES NO COMUNES, UNA LABOR QUE RE- QUIERE MUCHO SUDOR Y ALGUNA LÁGRIMA G uiomar Pérez de Nanclares, Arrate Pereda, Intza Marín y Elena Beristain forman el nak artatzen dituzten medikuei doktore tesia, eta tekniko lagun- equipo de investigación multidisciplinar laguntzen ere saiatzen dira. “Aha- tzaile gisa dihardute. “Ospitalean de la Unidad de Genética Molecular del Hos- legintzen gara medikuari zein ikerkuntza genetikoan lan egin pital Universitario de Álava, que está ubicada arrasto egon daitekeen esaten; nahi dutenei lagundu behar die- en Txagorritxu. De las más de seis mil enferme- horri jokabide egokien gida deri- gu”. Eta ikerketa buru eta taldeko dades no comunes existentes en el planeta, el tzogu. Gaixotasun batzuetan oso zuzendari lanetan Guiomar Perez equipo de Osakidetza está inmerso en la inves- ondo landuta daude gida horiek, de Nanclares ari da. Gaztea bada tigación de las enfermedades de origen gené- eta beste batzuetan orain dela gu- ere, esperientzia handiko pro- tico. txi hasi gara martxan jartzen. Gure fesionala da eta azken urteotan Ante la falta de recursos materiales, mayor fi- espezialitatearen gaineko arti- hainbat artikulu argitaratu ditu nanciación y debido al bajo interés de la indus- kulua publikatu dugu orain dela hedabide espezializatuetan. tria farmacéutica por la línea de investigación gutxi; eta saiatu gara galdetegi bat desarrollada por el equipo de Genética Mole- zabaltzen Europa osoan ezaugarri ETORKIZUNEKO ERRONKAK cular de Osakidetza, las cuatro especialistas nagusienak zeintzuk diren ezagu- Gaixotasun arraroei aurre hartzea que conforman este equipo del laboratorio, tzera emateko”, nolabait, arlo ho- lan zaila bada, ez da errazagoa hacen frente a las adversidades con grandes rretan aitzindariak dira Guiomar etorkizunean gertatuko dena au- dosis de entusiasmo y dedicación. Una dedi- eta bere taldekideak. rreikustea. Dirurik ezean, Gene- cación no exenta de “sudor y lágrimas”, según tika Molekularreko Departamen- Guiomar Pérez de Nanclares, responsable del duan egokitzapenak egin beharko laboratorio. “ dituzte eta dirua egonez gero, arlo Gaixotasun arraroei ezberdinak ikertzeko aukera izan ÁMBITO DE ACTUACIÓN aurre hartzea lan zaila dezakete. Guiomarrek ikerkuntza Las enfermedades no comunes de origen ge- bada, ez da errazagoa taldearen lan esparrua ireki nahi nético son el área de investigación principal du, “ikuspuntua irekitzea da nire del departamento. Asimismo, están dando etorkizunean gertatuko asmoa. Adibidez, gaixotasun ho- pasos importantes en una línea concreta; la dena aurreikustea. Dirurik netan hezurretan aldaketak ema- pseudohipoparatiroidismo. “Somos biólogas y ezean, Genetika Mole- ten dira. Hortaz, hezurrei begira no médicos. Lo que nosotras hacemos se llama hasi naiz finantzazioa lortzeko genética, y más concretamente, desarrollamos kularreko Departamen- beste iturri batzuetara jotzen”. e investigamos temas relacionados con la epi- duan egokitzapenak egin Filosofia ez du aldatuko Guiomar genética”. El departamento, ubicado en el Hos- beharko dituzte. Perez de Nanclaresek, “besteei pital Universitario de Álava forma parte, desde laguntzeko bokazioarekin iritsi hace unos años de un consorcio integrado por TALDEAREN PROFILA nintzen esparru honetara, era diferentes países como; Bélgica, Alemania, Es- Diziplina anitzeko taldea da Gas- solidarioan beste batzuei lagun- paña, Italia y Francia. “Somos parte interesada teizen lanean diharduena, baina tzeko itxaropenarekin, eta ez dut en este consorcio, y entre todos colaboramos guztiak dira emakumeak eta gaz- etsiko. Esparru honi profesional para poder hacer a entre otras cosas, más y me- teak. Arrate Pereda, esaterako, gehienek eta industria handiek jores ensayos clínicos”. ikertzaile izateko ikasten ari da. ez diote jaramonik egiten eta guz- De cara al futuro, la financiación marcará Hain justu ere, doktoratu aurrekoa tion ahalegina eskatzen du”. Etor- el camino, “si contamos con financiación po- da. “Biologia ikasi dut eta tesia he- kizunari, beraz, itxaropenaz begi- demos ampliar los ámbitos de actuación, de men egin nahi dut”, adierazi digu. ratzen dio Guiomarrek, “nahiz eta lo contrario, nuestro departamento lo pasará Intza Garinek eta Elena Beristai- taldea mantentzea ez den erraza muy mal”, asegura con rotundidad Guiomar nek, berriz, dagoeneko egin dute izango”. Pérez de Nanclares.Osatu berri 4.indd 8 28/6/12 09:47:07
  • 9. IRITZIA | 9n PLASTIKOTASUN NEURONALA FISIOTERAPIAN: Leire Echeazarra Escudero BOBATH KONTZEPTUA (III) Farmazian lizentziatua eta Neurozientzia arloko ikertzailea minimizatzeko itxaropenaz, baina Osatuberri 1. eta 2. zenbakietan ikerke- kontuan hartu behar da terapia taren I eta II zatiak argitaratu ziren Terapiaren helburu miresgarririk ez dagoela. Bobath teknikaren helburua funtzionalta- Jaio ondoren, garunaren kone- nagusiak dira pazienteak sun egokia berreskuratzen lagun- xioak handituz doaz bizitzan tzea da. Horregatik, pazientearen zehar. Esperientziek eta ikaste mugimendu normaleko parte-hartzea eta proposatutako prozesuak konexio horiek sen- ariketak eta gorputz jarrerak dotzen eta bideratzen dituzte. -sentsazioak lortzea eta bakoitzaren bizitzan integratzea Horrek esan nahi du hainbat eta nahitaezkoa da. gehiago ikasi, gero eta konexio kaltetutako area gehiago sortzen direla garunean. Honako hau Bobath teknikaren erabiltzera bultzatzea, gakoa da: pazienteek ahalik eta estimulu gehien jaso behar di- galera konpentsatzeko tuzte garun areen arteko konexio gehiago sortzeko. Lesioren bat estrategiak ez garatzeko. pairatu duten pazienteek kalte- tutako areak alde batera uzteko joera dute askotan, eta hainbat es- gatik, teknikak ez du jarraitzeko trategia eta erantzun garatzen di- patroi zorrotzik eskaintzen; baizik Bobath senar-emazteak, “Bobath kontzeptua”ren tuzte galera konpentsatzeko. Joera eta ariketa pilo bat norberaren sortzaileak. hori saihestu behar da, modu ho- bizitzan integratzeko aukera. Oso rretan arazoa larriagotzen besterik garrantzitsua da ariketari zentzua ez da egiten. Alde batetik, mus- ematea; horretarako, lantzeko ob- kuluen tonua desegokia denean, jektuak adierazgarriak izan behar jarrera txarrak hartzen dira, eta dira. Adibidez, Down sindromea horrek mugimendua oztopatzen duen haur bati laguntzeko (burua du. Bestetik, higidura erreflexu altxatzen laguntzeko, esaterako) anormalak gorputzaren jarrera berari gustatzen zaion jostailu bat desorekatzen du. Bobath teknika- erabiliko da. ren bidez, erreflexu eta mugimen- Esan liteke Bobath teknika du eredu anormalak saihestea gorputzaren funtzionamendua Bobath terapian erabiltzen den objektu bat. Pa- bilatzen da. Terapiaren helburu eta higikortasuna orekatzeko te- ziente bakoitzaren interesak kontuan hartu behar nagusiak dira pazienteak mugi- rapia pertsonala dela, norberaren dira, ariketak egiteko erabiltzen diren objektuak mendu normaleko sentsazioak beharrak eta erantzunak kontuan adierazgarriak izan behar dira pazienteak parte lortzea eta kaltetutako area erabil- hartzen direlako. Gainera, oso -hartzea lortzeko asmoz. tzera bultzatzea, galera konpen- metodo aktiboa eta interaktiboa Iturria: http://intercentres.cult.gva.es/cefire tsatzeko estrategiak ez garatzeko. da, pazientearen parte-hartzea /46401751/ee/enlaces ee/sagunto/index.htm Higidura erreflexua normala eta oso garrantzitsua baita. mugimendu egokiak lortzeko, hainbat ariketa proposatzen ditu BUKAERA: teknikak. Horretarako, bakoitza- Garuna ez da estatikoa, malgua ren gaitasunak eta ahultasunak baizik, eta moldatzeko gaitasun aztertzen dira, baita bakoitzaren horretaz horretaz balia gaitez- diagnostikoa eta ingurunea zein ke. Plastikotasun neuronalean den ere. Bobath teknikaren beste oinarrituta dauden teknikek lesio Lesio baten ondoren, garunaren plastikotasuna oinarri nagusi bat metodoaren zerebrobaskularraren bat pairatu sustatu behar da, berau landuz eta entrenatuz. malgutasuna da. Paziente bakoi- duten pazienteei aukera itxaro- Zeregin hori sekulako erronka da, bai pazienteen- tzari ondoen datozkion ariketak pentsua eskaintzen diete. Bobath tzat, bai terapeutentzat. aukeratu behar dira. Bobath teknika erabiltzen duten terapeu- Iturria: http://loqueignoras.com/Forum/index. senar-emazteek dioten bezala, tak garunak duen sendatzeko gai- php?topic=168.0 “Bobath terapia bizi kontzeptu tasuna bultzatzen eta bideratzen http://www.neurorehabilitacion.com/plastici- bat da, ez metodo soila”. Horre- saiatzen dira, minusbaliotasuna dad_neuronal1.htm. Osatu berri 4.indd 9 28/6/12 09:47:07
  • 10. 10 | OSASUN URRATSAK OSASUNGOA EUSKALDUNTZEKO ELKARTEAREN XXII. BILTZARRA HITZALDI ETA MAHAI-INGURU INTERESGARRIAK BILTZAR ARRAKASTATSUAN Osasungoa Euskalduntzeko Erakun- deak, Bizkaiko Sendagileen Elkarteare- kin batera, XXII. Osasun Biltzarra egin du maiatza erdian. Aurtengo jardunal- diaren leloa Osasun-langileon erronka berriak izan da eta maiatzaren 18an eta 19an egin da Bizkaiko Sendagileen Elkartean. Ekitaldi guztiak euskara hu- tsean izan dira, jakina. Ostiral goizean Bizkaiko Medikuen Elkargoan, seigarren solairuan, jende asko zebilen hara eta hona, elkar agur- tuz. Horiei guztiei harrera egin eta za- lantzak argitzeko, Osasungoa Euskal- duntzeko Erakundeko Janire eta Patxi buru-belarri zebiltzan lanean. Euskal Autonomia Erkidegoko puntu desber- dinetatik etorritako mediku, erizain, farmazialari eta osasungintzako beste- lako profesionalek ia berehala bete zu- ten eraikinean dagoen hitzaldi aretoa. GEHIEGIZKO MEDIKALIZAZIOA Atentzioko farmazialaria da bera. Extre- INTERESA Hogeita bigarren aldia izan da biltzarra Bizitzaren medikalizazioa gaiarekin lo- madurako jatorria duen Enrique Gavilan Bi egunetan osa- antolatu dutela –lehen ekimenak jar- tutako mahai-ingurua iragarrita zegoen, kidearen hainbat lanetan oinarrituko sungintza alorreko dunaldi deitura zuen- eta dagoeneko eta lau profesionalek hartu zuten hitza zela jakinarazi zuen, depreskripzioa gai profesional askok izen handia du osasungintzan aritzen banan-banan, beraien artean eztabai- nagusi hartuz. Haren esanetan, hitz interes handiz jarraitu zituzten hitzaldi, tailer diren euskaldunen artean. Aurten 130 datu gabe eta bakoitzak bere alorra horrek hainbat adiera ditu: medikua- eta mahai-inguruak. lagunek izena eman dute biltzarrean azalduz. Eulali Mariñelarena izan zen ren epe luzerako tratamenduak etetea; parte hartzeko, azken urteotan lortu- hitza hartzen lehena. Mariñelarena Gi- elementuak banan-banan desmuntatu tako kopuruaren batez bestekoa. puzkoako Familia eta Komunitateko eta bakoitza isolatuta aztertu… Etxe- Hitzaldiak, mahai-inguruak, ko- Medikuntzarako Irakaskuntza Unitateko barriaren esanetan, polimedikazio eze- munikazioak eta tailerrak ostiralean burua da. Diagnostiko proben gehiegi- gokia osasun arazoa da eta, gaixoaren goizez eta arratsaldez eta larunbatean keriek eta gehiegizko medikalizazioak autonomia mugatzeaz gain, sistema goizez egitekoak ziren. Profesional ba- ekar ditzaketen arriskuak azpimarratu medikoan mesfidantza eragiten du. Ho- koitzak erabaki zuen horietako zeine- zituen. Horrekin lotuta, bizitzaren go- rregatik, depreskripzioaren alde egiten tara joan. Horietako batzuek ekitaldi rabeherek sortarazten dituzten gaitzak du gaixoaren testuinguru osoa aztertuz. guztietan parte hartu zuten, eta beste eta gaindiagnosien adibideak eman zi- Jose Ramon Bilbaok jarraitu zion batzuek batean edo bestean. Ostirale- tuen. Medikalizazioa saihestearen alde- Arritxuri. EHUko Genetika, Antropologia ko ekintzak lanorduetan izan baziren ko agertu zen eta honako gogoeta hau Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saileko ere, jende asko batu zen. eman zuen ezagutzera: “Erabaki behar kidea da Bilbao. Genetika molekularra- Biltzarrari buruzko dokumentazioa dugu zein mugetatik aurrera hobe den ren historia laburbiltzeaz gain, horrek banatu ostean, 09:00etan, aurkezpena sufrimenduari aurre egitea, ezabatzen ekarri dituen aurrerapenak zehaztu egin eta ekitaldiari hasiera eman zio- ahalegintzea baino”. Mariñelarenak zituen, betiere izan ditzakeen desa- ten. Bertaratutakoetatik asko emaku- hizketaldian ironiaren erabilera adi- bantailak ere gogora ekarriz. Hitzaldia mezkoak izan ziren eta entzule gehie- mentsua egin zuen eta txalo zaparradez mamitsua izan bazen ere, bukaeran nak 30 eta 45 urteren bueltan dauden gain, barre-algarak ere piztu zituen. umore dezente gehitu zion berbaldiari langileak. Osasungintzako profesional Arritxu Etxebarria izan zen hurrena. merkatuan genetikarekin lotuta aurkitu euskaldunaren profila ote? Gipuzkoa Eskualdean Lehen Mailako daitekeen eskaintzaren gainean.Osatu berri 4.indd 10 28/6/12 09:47:09
  • 11. OSASUN URRATSAK | 11 TOPAKETA Berbagai izan zituzten ponentzien inguruko informazio zabala Hogeita bigarren aldia eskuratzeaz gain, izan da biltzarra antolatu profesionalen arteko topaketa egiteko balia- dutela eta dagoeneko izen tu zuten biltzarra. handia du osasungintzan aritzen diren euskaldunen artean. Bertaratutakoetatik asko emakumezkoak izan ziren eta entzule gehienak 30 eta 45 urteren bueltan dauden langileak. Osasun- gintzako profesional eus- kaldunaren profila ote? Ondarroako Osasun Zentroko Lehen tako jardunaldietara: “Beste profesio- EMAKUMEAK berto Manjonek osasungintza publi- mailako arretako unitate buru Lourdes nal euskaldun batzuekin harremana Biltzarrera jo koaren hizkuntz politikak eta planak Galarraga izan zen mahai-inguruan egiteaz gain, oso hitzaldi interesgarriez zuten profesional azaldu zituen. Horren ostean, osasun parte hartu zuen azken hizlaria. Triap gozatzen dut”. Biak ala biak hasieratik euskaldunetako asko langileak gaixotzen direnean gaia har- proiektuaren nondik-norakoak azaldu bukaera arte egon ziren biltzarrean. emakumeak ziren, eta tuta, mahai-ingurua egin zuten Lan zituen. Hala, Ondarroan nork bere bu- Hallean bertan jarritako panel gehienak 30 eta 45 Arriskuen Prebentzio Zerbitzuko Mer- urteren bueltan. txe Petralandak, Sendagileen arteko rua zaindu eta gaixoaren medikalizazioa batzuetan zenbait profesionalek pres- gutxitzeko ahalegina egiten dabiltza. tatutako gaiak landuta zeuden, edo- koordinatzaile Angel Alayok eta anbu- Lantalde zehatzak sortuz gaixo bakoi- zeinek ikus zitzakeenak. Gai horiek lantzietako teknikari Alberto Ibarzaba- tzaren neurrira egindako arreta ematen berak izan zituzten hizpide goizeko lek. Lehenak osasun arloan gaixotzea dute. eta arratsaldeko ahozko komunika- izan zuen hizpide; bigarrenak Euskadi- zioetan: anestesian eta bizkortzean ko Sendagileen Kontseiluaren proiek- HIZLARI ONAK ETA GAI pazienteen segurtasuna hobetzeko tua zer den azaldu zuen; eta, azkenik, INTERESGARRIAK Sensar, Arrisku faktoreak gaixoen mo- Ibarzabalek, osasun langileen aurkako Horren ostean, atsedenaldia egin zu- bilizazioak langileengan sortutako gai- indarkeriaz hitz egin zuen. Egun betea- ten hallean hamaiketakoa egiteko; eta tzetan, Bideolaringoskopioa, Bizkaiko ri bukaera emateko, OEEren urteroko Osakidetzako profesionalak tertulian Farmazia Bulegoetako Euskararen bilera egin zuten. izan ziren taldetxotan. Antzinatik jar- egoeraren azterketa, Umeen artritisa dunaldietara joaten den Itziar medi- aztertzeko ekografia, Erizainen lan Barre-algarak Carcajadas. kuak azaldu zigun berarentzat OEEren antolaketa zainketa intentsiboetan eta Bizkortzea: Reanimación. biltzarra oso hitzordu garrantzitsua beste asko. Hizketaldia: Charla. dela: “Gaur egun jardunaldietan egi- Mamitsua: Con mucho contenido, ten den euskara maila oso ona da, eta HIZKUNTZ POLITIKAK ETA PLANAK con mucha miga. lantzen diren gaiak oso interesgarriak. Bertaratutakoek Kafe Antzokira jo Nondik-norakoak: : Pormenores, Txalotzekoa da emaitza”. Itziar baino zuten bazkaltzera, eta arratsaldean, detalles, características. gazteagoa den Leire ginekologoa ere ahozko komunikazioen aurretik, Gor- Biak ala biak: Estar en boca de oso gustura joan izan da azken urteo- lizko Ospitaleko euskara teknikari Ro- alguien.Osatu berri 4.indd 11 28/6/12 09:47:14
  • 12. 12 | GURE ELKARTEAK ETIOPIA-UTOPIA FUNDAZIOA ETIOPIAKO HERRITARREN GARAPENEAN LAGUNTZEN ETIOPIA-UTOPIA FUNDAZIOKO KIDEAK DIRA JOSEAN IRIBARREN, ARKAITZ AZKUNE, IMANOL APALATEGI (PRESIDENTEA) ETA XANTI LARBURU. ANGEL OLARAN AITA ZURIAK ETIOPIAN EGITEN DUEN LANARI JARRAIPENA EMATEKO SORTUTAKO FUNDAZIOA DA. HAN EGITEN DUTEN LANA ETA AURRERA BEGIRA DITUZTEN PROIEKTU NAGUSIAK ZEINTZUK DIREN AZALDU DIGUTE. 400.000 bat laguni eman behar die zerbitzua. Ospitaleak hiru senda- gile baino ez ditu, 90 ohe eta, hala ere, ez dute erdia okupatzen. He- men ezin dugu hori sinistu”, azal- du du Apalategik. Wukroko ospita- lean laguntzen du Angel Olaranek, baina Fundazioak, orain, Mekelko unibertsitate ospitalearekin elkar- lanean aritzea nahi du. “ Han ez dago dentistarik eta gure asmoa eri- zainak dentistak izateko trebatzea da. BEHAR NAGUSIENETARIKOA ELIKADURA DENTISTAK HEZTEA HELBURU FUNDAZIOKO Wukron dagoen behar nagusiene- Etiopia-Utopia Fundazioa iraba- KIDEAK. zi asmorik gabeko erakundea da, Fundazioa Irribarreak proiektua- tarikoa elikadura dela diote. “Euri- Xanti Larburu, Imanol helburua, Wukro eta, hedaduraz, rekin hasi zen lanean. Helburua Apalategi (presiden- rik egiten ez badu gosea pasatzen Tigray eskualdean (Etiopia), ga- Wukro herrialdean dentistak hez- tea), Josean Iribarren dute” diote. Izan ere, urtean bi rapenerako lankidetzan lagundu tea da: “Han ez dago dentistarik eta Arkaitz Azkune hilabete dituzte laborantzarako, eta laguntza humanitarioa ematea eta gure asmoa erizainak dentis- Donostia Ospitalearen baina askotan gertatzen da euri duena. Horretarako, gizarte sare tak izateko trebatzea da. Madri- kanpoaldean. asko egin arren egiten duen euria bat sortu dute; bertan, herritarrek leko dentista batzuekin hasi gara behera joaten dela: “Lortu behar parte har dezakete, bai norbanako lanean. Eraikina eginda dago eta dutena da ura hantxe geratzea”. moduan bai instituzio publiko edo orain kontainer bat bidali behar Olaranek horretan ere badihar- pribatuen bitartez. dugu”, azaldu du Imanol Apalate- du lanean. Kañaberak Etiopiara 2009ko irailean sortu zuten gik, fundazioko presidenteak. proiektuaren bitartez erreka bat Fundazioa Angel Olaran hernania- Bestalde, Mekeleko (hiriburua) egin nahi dute, 10 kilometrokoa. rrak egiten duen lanari jarraipena unibertsitate ospitalea eta Do- Horretarako 40.000 euro behar di- emateko asmoarekin. Olaran Afri- nostiako Unibertsitate Ospitalea- tuzte. Proiektu horretan laguntze- kako Aita Zuri izeneko misiolaria ren arteko harremanak bultzatu ko, adibidez, Tolosako Leidorren da. 20 urte pasa zituen Tanzanian nahi dituzte. “500 bat ohe dituen bertso jaialdia egin zuten maiatza- eta 1992. urteaz geroztik Etiopian ospitalea da. Arkaitz Azkune eta ren 12an. Proiektu horren bitartez bizi da. Bere eginkizun nagusia biok han izan ginen, eta orain lortu nahi dutena da urtean bi edo Saint Mary ikastetxea sortzea izan Santi Larburu joango da ikuste- hiru bider laborantza egiteko au- da. Ikastetxe horretan 400 ikaslek ko nola egiten duten lan eta nola kera izatea. nekazaritza, merkataritza, elektri- lagundu genezakeen. Asistentzia Elikaduraz gain, lana, osasun zitatea, soldadura eta mekanika eman nahi diegu, baina baita tre- arloko asistentzia eza, analfabe- orokorreko lanbide heziketa jaso- batu ere”, dio Apalategik. Horren tismoa eta emakumeek jasaten tzen dute. Baina, horrez gain, beste harira, azaldu dute askotan zaila duten diskriminazioa dira Wu- hainbat proiektutan ere buru-be- izaten dela hango egoera ezagutu kroko arazo nagusiak. “Gabeziak larri sartuta dago. eta ulertzea. “Wukroko ospitaleak orokorrak dira eta gabezia guztiakOsatu berri 4.indd 12 28/6/12 09:47:15
  • 13. GURE ELKARTEAK | 13 “ Wukroko ospitaleak 400.000 bat laguni eman behar die zerbi- Elkarteak zer eskaintzen du? Fundazioak Donostiako Mikele- tegi pasealekuan dauka egoitza, tzua. Ospitaleak bakarrik eta ateak zabalik ditu lagundu nahi duen edonori. Fundazioak hiru sendagile ditu, 90 egiten duen lana ezagutzera ohe eta, hala ere, ez dute emateko hainbat ekintza egiten erdia okupatzen. dituzte urtean zehar: bertso jaialdiak; pintxo solidarioa; Pi- rritx, Porrotx eta Marimototsek ere laguntzen diete; harrema- konpontzen saiatzen da Angel; ho- nak dituzte Reala eta Athle- rietako bat osasun proiektua izan- tic-arekin… eta hango kirolari go litzateke. Fundazioa saiatzen onenak ere ekarri izan dituzte da Angelek egiten dituen proiek- hona Behobia Donostia laster- tuak babesten”, dio Azkunek. Fun- keta egitera. Harremanetarako dazioaren lana behar handiena info@etiopiautopia.org helbide duten jendeari bideratuta dago, elektronikoa daukate. baina herri guztiak jasotzen ditu onurak. “Guk eskaini diezaioke- gu guk egiten dakiguna: ezagutza. Pentsatzen dugu eurek horri eman ahal diotela errentagarritasuna”, azaldu du Azkunek. Lan egiterako orduan garran- tzitsua da Etiopian nola funtzio- ¿QUÉ ES? natzen duten ezagutzea eta ins- tituzioekin elkarlanean aritzea. La Fundación Etiopia-Utopia es una organización no lucrativa que tiene “Beharrezkoa da instituzioen arte- por objetivo prestar ayuda humanitaria y colaborar en la cooperación al ko akordioak lortzea eta gu akordio desarrollo de Wukro y por extensión de la región del Tigray (Etiopia) me- horien bitartez joatea hara. Helbu- diante la creación de una red social en la que participe la población bien rua da bideragarritasuna bilatzea”, a nivel individual o a través de las instituciones públicas y privadas, y ge- gaineratu dute. nerando, mediante la utilización de la estrategia de sensibilización, una Guztiek argi dutena da Etio- conciencia social que permita lograr un mundo más justo. La organiza- piara laguntzera joatea aberasga- ción se fundó en 2009, principalmente para seguir con el trabajo que está rria dela. “Esker oneko jendea da realizando el misionero de los Padres Blancos de África Angel Olaran. Hoy eta han baliagarri sentitzen zara” en día, la Fundación está trabajando en la cooperación entre el hospital diote. Esperientzia horren bitartez universitario de Donostia y el hospital universitario de Mekele. Además zure ikuspegia eta baloreak alda- de prestar ayuda, el objetivo es formar a profesionales sanitarios. tu egiten direla diote. Denak ados daude proiektuaren oinarria Angel HELBURUA. Olaran dela esatean: “Herriak dion Angel Olaran Aita estimua ikusten duzunean kontu- Zuriak egiten duen ratzen zara zuk egiten duzunaren lanari jarraipena edo berak han egiten duenaren ematea da funda- garrantziaz. Orduan, zentzua har- zioaren asmoa. tzen du berak egiten duen lan horri jarraipena emango dion fundazioa sortzea” diote. Etiopia-Utopia Fundazioa Mikeletegi Pasealekua 53 E 2. Solairua, bulegoa 24 20.009-Donostia. Tlfnoa: 943 00 58 63 info@etiopiautopia.org www.etiopiautopia.orgOsatu berri 4.indd 13 28/6/12 09:47:18
  • 14. 14 | PLAZATIK HEREDEROS DEL MARQUES DE RISCAL UPELTEGIA MAHASTIAK MUNDUKO MAPAN JARRI DITUEN ELTZIEGOKO ARDOAREN HIRIA HEREDEROS DEL MARQUES DE RISCAL ARABAKO UPELTEGI EZAGUNENETAKOA DA. 1858TIK GAUR EGUNERA ARTE ARDOAK ONTZEN ETA HOBETZEN DIHARDU, ETA IZEN HANDIA LORTU DU BERTAN ZEIN ATZERRIAN; IZAN ERE, EKOIZPENAREN ZATI HANDI BAT ESPORTATU EGITEN DU. HORREZ GAIN, FRANK GEHRYK ERAIKITAKO HOTELAK IZEN HANDIAGOA EMAN DIO, ETA URTERO 70.000 PERTSONAK BISITATZEN DUTE UPELTEGIA. Mahastiak Arabar Errioxako pai- Guillermo Hurtado de Amezagak saiaren zati oso garrantzitsua dira, jarri zuen martxan. Hasieratik, NAZIORTEAN uneoro begi-bistan daudenak, eta Hurtado de Amezagak Bordele- EZAGUNAGOA horien artean oso deigarriak dira ko (Frantzia) sistema ezarri nahi Frank O. Gehryk Frank O. Gehryk Eltziegon Here- izan zuen, eta, kostata izan bazen diseinatutako hotela deros del Marqués de Riscal en- ere, lortu egin zuen azkenean. Are eraiki eta upeltegia presarentzat egindako hotela, eta gehiago, denbora laburrean ber- berritzearekin batera, horrek upeltegi zahar eta berriare- tako ardoek atzerriko eta hemen- Ardoaren Hiria egin kin batera osatzen duen Ardoaren go saririk garrantzitsuenak jaso izanak nazioartean Hiria. zituzten; eta, ondorioz, 1883an, ezagunagoa egin du Bilboko Guggenheim eraikina upeltegia handitu ahal izan zuten. Eltziegoko upeltegia. diseinatzeagatik hain ezaguna den Ez diote hazteari eta hobetzea- Gehry arkitektoak gogo handiz har- ri utzi, eta une oro erantzun izan tu zuen ardoarekin, mahastiekin diete erronka berriei, betiere Bor- eta upeltegiarekin lotutako hotel deleko sistemari jarraituta: maha- berezia egiteko ideia. Eta emaitza tsa bera txortenetik ondo banatu, ikusgarria da. Bilbokoaren antzera, biltegi itxietan hartzitu eta upele- titaniozko egitura kurbo eta bihu- tan behar beste atseden hartzen rrituak ditu, eta ardoaren ingurune uztea, besteak beste. Mimo han- naturala eraikinean bertan islatzen diz zaintzen dituzte ardoak, eta da: batetik, eraikinean bertan Erdi etengabe ikertzen dabiltza, hobe- Aroko Eltziego herria eta inguruko tu nahian. mahastiak irudikatzen dira; eta, Marqués de Riscal enpresak bestetik, bertako koloreak erabi- 1.500 hektarea mahasti ditu, eta li ditu: arrosa kolorea, ardo beltza horietako batzuk antzinakoak irudikatzeko; urrea, Marqués de dira: 15 eta 20 urte artekoetatik, Riscal botilen sare-begiaren itxura ardo gorria ateratzen dute; 20 eta lortzeko; eta zilar kolorea, botila- 40 urte artekoetatik, ardo ondua; ren kapsularen traza hartzeko. eta, 40 urtetik gorakoetatik, Mar- Hotela 2006an eraiki zuten bai- ques de Riscal ardoaren gamarik ta horrekin batera upeltegiaren in- altuenak: Finca Torres, Gran Re- guru osoa berritu ere. Apustu eta serva eta Barón de Chirel, hain inbertsio itzela izan zen Herederos zuzen ere. del Marques de Riscal enpresaren- tzat. Nazioartean ardo marka are AITZINDARIAK begira. Ardoa ekoizten hasi eta eta ezagunagoa izatea zen helbu- Marques de Riscal aitzindaria izan denbora gutxira, Frantziara es- rua. Eta hala izan da: aurretik ar- da alor askotan: Bordeleko sistema portatzen hasi zen; eta, gaur egun doa munduko 70 herrialdetara es- erabiltzen, 1980an Rueda jatorrizko ere, ekoizpenaren %60 atzerrian portatzen bazuten ere, gaur egun deitura bultzatzen, Errioxako ardo saltzen du, ia-ia 100 herrialdetan. 98 dira Marques de Riscal ardoa berriak sustatzen, eskuz egindako Urtero esportatzen dituzten bost erosten duten herrialdeak. mahatsaren aukeraketa-mahaiak milioi botiletatik, lau milioitik gora ezartzen, baita botilei sare-begiak erreserbarenak dira. 1858TIK LANEAN jartzen ere, besteak beste. Marques de Riscal upeltegia Ara- Salmentei dagokionez ere, 70.000 BISITA URTERO bako zaharrenetarikoa da. 1858an, upeltegia beti egon da kanpora Eltziegoko upeltegi hau izan zenOsatu berri 4.indd 14 28/6/12 09:47:21
  • 15. PLAZATIK | 15 izenekoa: azken horretan, 1862- EGUN GUZTIETAN DAGO tik gaur egunera arte ekoiztuta- ZABALIK, ko 130.000 botila ardo daude, eta urteko hiru jai egun upeltegiaren bilduma pribatua handietan izan ezik; eta, osatzen dute. 10:00etatik 19:00etara, ONDO LANDUTAKO EZAUGARRIAK ordu erdiro egiten di- Marques de Riscal ardoak Errioxa- ko ardoen jatorrizko deitura dau- tuzte bisitaldiak. Bisitak ka, eta, tradizio handiko upeltegia ordu eta erdi irauten du, bada ere, ez da klasikoa, etengabe 10 euro ordaindu behar garatzen ari delako. Ekoizpen han- EKOIZPENAREN %60 TRADIZIOA ETA diagoa egin beharrean, nahiago du BERRITASUNA dira eta bukaeran ardo- bertako ardoen kalitatea hobetu, atzerrian saltzen du, Marques de Risca- dastatzea egiten da. zaindu eta garatu. Ardoak kupele- ia-ia 100 herrialdetan. len urte askotako tan egindako denborari buruzko Urtero esportatzen di- esperientzia ikerketak egiten dituzte, eta fruta dago ardoaren ordu erdiro egiten dituzte bisital- gero eta gehiago lehortzen dute, be- tuzten bost milioi boti- lanketan, tradizio diak. Bisitak ordu eta erdi irauten tiere azidotasun handiaren eta PH letatik, lau milioitik gora handia baitago. du, 10 euro ordaindu behar dira baxuaren arteko oreka perfektua erreserbarenak dira. Baina, horrez eta bukaeran ardo-dastatzea egi- bilatu nahian. Mahatsa eskuz eta gain, uneoro ari ten da. Astegunetan, 100etik gora bibrazio sistemaz banatzen dute dira ardoa hobe- bisita izan ohi dituzte; eta, larun- txortenetik, ahalik eta kalte txikie- lehenetarikoa ardoa nola gorde tzeko ikertzen. bat zein igandetan, berriz, 300 na egiteko asmoz. Gainera, ez dute eta ekoizten zuten erakusteko bat. likidoa ponpatzen, oxidorik hartu pausoa ematen eta ateak zabal- Bertara hurbiltzen direnek ez dezan, eta hartzitzeko antzinako tzen. 2000. urtean, upeltegi berria upeltegi zaharra eta berria ikusi sistemak simulatzen dituzte, bes- eraikitzean, bisitaldi gidatuak egi- ahal izango dituzte. Era berean, teak beste. Horrek guztiak ahalbi- ten hasi ziren. Hala, 2003an, 3.000 ardoa nola hartzitu eta ontzira- deratzen du haien ardoa ahosabai bisita izan zituzten; 2004an, 9.000; tzen duten ikasteko eta ardogin- askoren gustukoa izatea, eta, aldi eta, 2011n, 70.000 pertsona izan tzaren prozesu osoko gune guztiak berean, zahartze ona duen ardoa ziren upeltegia barrutik ikusten. hurbiletik ezagutzeko aukera ere izatea ere. Egun guztietan dago zabalik, ur- izango dute. Baina bada horien teko hiru jaiegun handietan izan artean ohiko bisitetan erakusten Informazio gehiago: ezik; eta, 10:00etatik 19:00etara, ez den beste txoko bat, Katedrala www.marquesderiscal.comOsatu berri 4.indd 15 28/6/12 09:47:27
  • 16. 16 | PLAZATIK GEHRYREN HOTELA, ERAKUSLEIHO EZIN HOBEA RResum en CIUDAD DEL VINO Postal singular y carácter de la uva La veterana empresa vinícola Herederos del Marqués de Ris- cal está situada en El Ciego (Ara- ba), y destaca paisajísticamente por la cantidad de viñedos con los que cuenta y por su exclusivo hotel construido por el arquitec- to canadiense Frank O. Gehry, autor del Museo Guggenheim de Bilbao. Este lujoso hotel de 43 habitaciones está situado en un entorno privilegiado y cuenta con numerosos servicios para sus clientes. A pocos me- tros del mismo se encuentran las bodegas de Marques de Ris- cal inauguradas en 1858 y que complementan la denominada Ciudad del Vino. Estas bodegas son unas de la más antiguas de Frank O. Gehryk orain arte egin duen hotel bakarra Eltziegokoa da, eta, Bilboko Guggenheimen Araba y siempre han contado parera, honek ere bisitari eta kanpotar askoren ikusmina pizten du. Formak, koloreak, aukeratu- con un carácter innovador con tako lekua…, guztia da deigarria. Eta askok eta askok ikusi nahi duten arren, ezin da bisitatu; ho- el fin de mejorar el vino y la teleko bezeroentzat baino ez da. “Hotelak hainbat bereizgarri ditu, luxua eta lasaitasuna tartean, cultura que lo rodea, aplican- eta, bisitak baimenduko bagenitu, ezingo genuke lasaitasuna bermatu”, azaldu digute hoteleko do desde su inicio el sistema de harreman publikoetako arduradunek. producción bordelés, primando 2006an inauguratutako hotela Starbuck hotel-katearena da. 43 logela ditu, horietatik 10 sui- teak. Suite batek, eraikinaren erdi-erdian dagoenak, Gehry suite du izena. Eltziegoko tradizioa la selección de la uva en mesa, eta luxua bermatzen ahalegintzen da. Halatan, zerbitzu ugari ditu: mahatsean oinarritutako spa abriendo las puertas de las bo- tratamenduak, zazpi terraza, bi jatetxe -bata tradizionala eta bestea berritzaileagoa, Michelin degas a visitantes, promoviendo izarra duena-, gimnasioa, liburutegia, bost kontinenteetako ardandegia… Aipatu beharra dago la denominación de origen de jatetxeak eta beste zenbait areto edozeinentzat daudela erabilgarri, aurretik lekua hartuz gero. Rueda y exportando sus caldos Eraikina oso ikusgarria da kanpotik, eta barruko apainketa guztia ere Gehryk zuzendutakoa da: lu- a 98 países del mundo. 70.000 rretik sabaira heltzen diren leiho erraldoiak, kurbadura handiko oheburuak, laino-lanparak, ardoa personas visitan las bodegas irudikatu nahi duten moketa gorriak… Inguruko paisaia -Erdi Aroko Eltziego herria eta mahastiak cada año, indicador objetivo de osatua- ikusgarria da, eta Kanadako arkitektoak hotela baxuago eraiki zuen, parean duen Eltzie- su calidad y valor añadido. goko eliza ederra altuago egoteko.Osatu berri 4.indd 16 28/6/12 09:47:33
  • 17. ZORTZIKO TXIKIAN | 17 PLAZATIKRmen 1| Estatuan, ez dute beste inon horrelakorik eskaintzen, Osa- kidetzan aurrea hartu duzuela esan genezake? duenarekin. Arlo horretan, oso ga- rrantzitsua da konfidentzialtasu- na, neutraltasuna eta mezuarekiko zehaztasuna izatea. Estatuan ez da beste inon eskaintzen, eta, Osakidetzan, urtarrilean hasi ginen. Zerbitzuen atalean eta, batez ere, komunika- 6| Nolakoa da eskaera? . Herrialde bakoitzean des- berdina da eskaera. Oraingoz, Gi- zio arloan, aurrerapauso handia puzkoan eta Bizkaian gehiagotan da. Medikuarenera edo beste erabiltzen da zerbitzua, Araban edonolako kontsultara datorren poliki-poliki ari da hedatzen eta gor edo gor-itsuari komunikazio ezagutzera eman nahian gabiltza. zubia eskaintzen diogu. Oso harro gaude, mediku zerbitzuen eskain- tzan berdintasuneranzko urrats handia eman dugulako. 7| Nork eta nola eska dezake zerbitzua? Euskadiko Gor-itsuen Elkartea- ren (Lanbide) eta Osakidetzaren 2| Non eskaintzen duzue zerbi- tzua? Euskal Autonomia Erkidegora arteko elkarlanaren eta akordioa- ren ondorioz sortu zen zerbitzua. Webgunea ere badugu: www. hedatu dugu eskaintza. Nik, esate- sordociegoseuskadi.org. Bertan, rako, Arabako Lurralde Historiko- eskuineko zutabean, Osakidetzako ko Osakidetzako edozein osasun logoa dagoen tokian klikatuz gero, zentrotan eskaintzen dut zerbi- informazioa eskuratu ahal izango tzua. Beste bi lankideak, ordea, dute zerbitzua erabili nahi duten Gipuzkoan eta Bizkaian daude. guztiek. Webgunearen bitartez edo 664 781202 telefono zenba- 3| Zelakoa da zerbitzua? Zeinu mintzaira 2007an bilakatu zen hizkuntza ofizial, eta kian eska dezakete gure zerbitzua. Era berean, gilsearaba@sordo- ciegoseuskadi.org, gilsebizkaia@ legeak dio edonork duela zeinu sordociegos.org eta gilsegipuzkoa@ mintzairan komunikatzeko esku- sordociegos.org posta elektroni- bidea. Arlo horretan, profesional koen bitartez ere eska daiteke sanitarioaren eta pazientearen zerbitzua. arteko komunikazioa zuzena izan behar dela uste dugu, eta ez bitar- tekarien bidezkoa. Komunikazio 8| Urritasunak dituzten per- tsonek asko eskertuko dute NAIA AJURIAGOJEASKOA hori errazten dugu. Aipatu beharra zerbitzua, eta medikuek ere oso dago profesional sanitarioek ere gustuko dute, ezta? ZEINU MINTZAIRAKO GIDA-INTERPRETEA eskertzen dutela gure zerbitzua. Oso gustura gaude orain arteko ARABAKO UNIBERTSITATE OSPITALEAN Izan ere, gure bitartez, mezua oso- emaitzarekin, baina hobetu egin osorik helarazten diete gaixo gor dezakegu. Arlo horretan, profesio- “GOR ETA eta gor-itsuei. nal sanitarioentzako prestakuntza antolatu dugu, zeinu mintzairan GOR-ITSUENTZAKO 4| Zein da modurik zuzenena gor eta gor-itsuei mintzatze- aritzeko oinarria izan dezaten. Era berean, gorrekin eta itsuekin KOMUNIKAZIO ZUBIA ko? Hasteko, aipatu beharra dago dugun harremana ere bada estua. Orain arteko esperientzia, behin- GARA” interprete neutral eta zehatzak garela. Medikua edo profesional tzat, oso ona izan da. Oraingoz, esperientzia eta balorazioa onak dira, eta, aurrerantzean ere, la- sanitarioa ez zaio interpreteari mintzatu behar, gorrari egin behar nean jarraituko dugu. NAIA AJURIAGOJEASKOA GERNIKARRAK GORREN ZEINU dio berba; eta guk, interpreteok, MINTZAIRAKO INTERPRETE ETA GOR-ITSUENTZAKO lehenengo pertsonan hitz egiten Aurrea hartu: Adelantarse, anti- GIDA-INTERPRETE IZATEKO IKASKETAK EGIN ZITUEN dugu. Bitartekariak gara, esanda- ciparse. BILBON. HEZIKETA BEREZIKO IKASKETAK ERE BADITU, ETA, koa hizkuntza batetik bestera pa- Aurrerantzean: De ahora en OSAKIDETZARA IRITSI BERRI BADA ERE, BETERANOA DA satzen dugun teknikariak, alegia. adelante. BERE EGINKIZUNEAN. HUTS EGITEKO BELDURRIK GABE, Bitartekaria: Intemediario. GAZTEA ETA ONDO PRESTATUA DELA ESAN GENEZAKE, ETA OSO JATORRA, GAINERA. SANTIAGO OSPITALEKO ATARIAN EGIN DIGU HARRERA, GORRAK ETA GOR-ITSUAK AGURTZEN 5| Kode etikorik ere baduzu, ezta? Badugu kode etikorik, eta Gor-itsuak: : Sordos y ciegos. Urritasunak: Deficiencias. Zeinu mintzaira: Lenguaje de DITUEN TOKI BEREAN. zehatzak gara medikuak esaten signos. Osatu berri 4.indd 17 28/6/12 09:47:34
  • 18. 18 | PLAZATIK GERTUTIK Groenlandiako eta Antartikako espedizioen ondoren mendira itzuliko zarete berriro ere? Bai, zeharkaldi polarretara bai- no errazago itzuliko gara mendira. Azken batean, 2011n zeharkaldi polarretan izandako esperientzia oso aberasgarria izan da, ikaragarri asebete gaituen esperientzia. Bai- na ez dira urtez urte errepikatzeko kontuak. Himalaian hori erraz asi- milatzen den moduan, zeharkal- di hauetako bizipena gogorra eta monotonoa da. Karga psikologiko handiko espedizioak dira eta nik behintzat urtez urte hor sartzea ez dut erakargarri ikusten. Gurea mendia da eta aurreko urteetako joerara itzuliko gara. Inoiz esan izan duzu mendia zure “habitat naturala” dela. Ni gustura hortxe ibiltzen naiz. Egia da mendira ez naizela nahi beste joaten, beste ardura batzuk ere badauzkat eta. Baina, hemen, etxe inguruan ere oso ondo pasa- tzen dut eskalatzen eta entrena- tzen. Oso gustura sentitzen naiz mendiko edozein aktibitate egiten, izugarri motibatzen nau. Zer ematen dizu mendiak? Bete egiten nau. Ilusioz bizitze- ko modua da, eta nik uste dut gai- nera oso oreka polita bilatu dudala: familia, afizioa eta lana. Pribilegia- tua sentitzen naiz, lana eta zaleta- suna bat egin ditut eta familiarekin ere bateragarri egitea lortu dut. Ore- ka horretan oso gustura sentitzen “GOI-MENDIAN naiz. BALIOAK GALDU EGIN DIRA ETA LEHIA BIZIA “ Pribilegiatua senti- tzen naiz, lana eta zaletasuna bat egin SORTU DA ” ditut eta familiarekin ere bateragarri egitea ALBERTO IÑURRATEGI lortu dut”. ALBERTO IÑURRATEGI MENDIGOIZALE ARETXABALETARRA ETXEAN DA Antartika alderik alde zeharkatu AZKENALDIAN. ANTARTIKAKO ZEHARKALDIAK ESPERIENTZIA GOGORRAK, zenuten urte hasieran. Zer izan BAINA, ERA BEREAN, ABERASGARRIAK IZAN DIRELA AITORTU DIGU. ORAIN zen zailena? MENDIRA BEGIRA JARRITA DAGO BERRIRO ERE; ETA, BIDELAGUN, NOLA EZ , Zailena egunetik egunera pila- VALLEJO ETA ZABALTZA IZANGO DITU AURRERANTZEAN ERE. tzen ari zen presioari aurre egitea izan zen. Batetik, izozteei beldurra,Osatu berri 4.indd 18 28/6/12 09:47:36
  • 19. ZORTZIKO TXIKIAN || 19 GERTUTIK errespetagarriak eta ez dutela ba- liorik. Niretzat garrantzitsua da norberak Himalaiarako ilusio hori burutu ahal izatea eta ilusioak ez dauka zerikusirik zailtasun tekni- koarekin edo elitearekin. Nik uste dut interesgarria dela hara joan eta gozatzea eta bakoitzak ahal duen neurrian ahal duena egitea, gero, gauzak egin diren moduan konta- tzen badira. Bekatu izugarri han- diak egiten ari dira azkenaldian: gauzak hala moduz egin eta gero komeni den moduan kontatu. Ho- rrek himalaismoaren ospea galtzea dakar. “ Espedizio bat era al- pinoan planteatzeko komeni da esperientzia izatea”. MENDIA eta bestalde, hausturei beldurra gainbeherako prozesu batean 2010eko uztailean, Zabaltza eta Azkeneko espedizioak edo eski bat apurtzeko beldurra. sartuta dagoela. Ez dut ikusten Vallejorekin batera, Broad Peaken Antartikara egin Horri gehitu behar zaio eguneroko epe laburrera aldatzeko itxurarik balentria handia lortu zenuen. dituen arren, berriro monotonia eta baita elkarbizitza daukanik. Gainbehera esaten du- Nola baloratzen duzu zuk hori? ere mendira begira ere. Hiru lagun baldintza horie- danean balioak galdu direla esan Esperientzia ederra izan da. dagoela aitortu du tan, espazio txikian, hotza, egu- gura dut eta lehia bizia sortu dela, Zortzi milako mendietan askotan Iñurrategik. nero gauza bera jan eta edaten… besteak beste. Mila adibide daude ibiliak ginen baina sekula ere ez Luze egiten da eta presio hori lera hori adierazten dutenak. Niretzat ginen bide berri batetik zortzi mila besteko pisutsu bihurtzen da. Be- larriena da gailurrarekin itsututa metroko mendi baten gailurrera netan, esperientzia gogorrak izan gabiltzala eta horrekin batera garai iritsi. Nahiz eta zabaldutako bide dira baina behin bukatuta kontu- batean soka lagunari, taldekideari berria zailtasun tekniko handikoa ratzen zara esperientzia aberasga- edo beste espedizio bateko jendea- ez izan, inor pasatu gabeko leku rriak izan direla. ri ematen zitzaion garrantzia galdu batetik igotzeak beti ematen du poz egin dela. Orain garrantzitsuagoa berezia. Gainera, esperientzia hori Zergatik da hain aberasgarria? da gailurra. Urtero-urtero entzu- Mikel eta Juan bezalako bi lagune- Aspektu guztietan muturre- ten ditugu zenbait gertaera larri, kin konpartitzea nabarmentzeko ra eramaten diren esperientziak kezkarazteko modukoak. modukoa da. Oinarrizko printzipio direlako. Elkarbizitza mailan beti batzuk partekatzen ditugu, tekni- pentsatu izan dugu Himalaiako Zuk, adibidez, azkenaldian era al- koki eta fisikoki nahiko egoera ber- espedizioetako elkarbizitza gogo- pinoa aukeratu duzu igoerak egi- dinean gaude eta mendiaren ikus- rra zela, baina hau askoz ere gogo- teko. pegi bera daukagu. Duda barik, rragoa da. Jatorduei dagokionez, Nire ibilbidean gehiago dira elkarrekin lanean jarraituko dugu! dena oso neurtua eraman behar modu klasikoan egin ditudan igoe- da, bai jakia eta baita erregaia ere. rak era alpinoan egin ditudanak Atrebentzia : Atrevimiento, Jarduerari dagokionez kilometro baino. Azkenaldian era alpinoaren osadía. asko dira, eta horrek psikologian aldeko apustua egin dugu, baina Aurrerantzean: En adelante. asko sakondu eta norbere burua hori eboluzio baten ondorioa da. Gainbehera: Decadencia, cuesta oso egoera limitetara eramatera Espedizio bat era alpinoan plan- abajo, declive. behartzen du. teatzeko komeni da esperientzia Hala moduz: De cualquier mane- izatea. Gure eboluzioa hori izan ra, a la ligera. Himalaismoak azkenaldian hartu da, esperientzia pilatu ahala plan- Itxura: Traza duen bidearekin arduratuta zau- teamenduak atrebentzia han- Zeharkaldiak: Travesias de. Zer gertatzen ari da? diagoarekin egitea. Horrek ez du Nik uste dut begi bistakoa dela esan gura beste estiloak ez direlaOsatu berri 4.indd 19 28/6/12 09:47:38
  • 20. 20 | EUSKARA OSAKIDETZAN TREBAKUNTZA, LANEAN EUSKARAZ EGITEN HASTEKO LAGUNTZA ZERBITZUA EUSKARAZ EMATEA mota eskaini dira: Medikuntza Oro- TALDE-LANA. munikazioa sustatzea. Ikastaro ASISTENTZIA-LANAREN KALITATEA korreko eta Pediatriako profesio- Gasteizen maiatzean hauen bidez, langileei euren lana HOBETZEA DA nalentzako e-learning ikastaroak; egindako saioa. euskaraz egiten hasteko bide be- Osakidetzan profesional ugarik da- ahozkotasuna lantzeko ikastaroak, rria zabaldu edo lana euskaraz kite euskaraz, are gehiago, hainbat bezeroak artatzeko unitateetako lan- egiteko trebeagoa izateko balia- dira lanpostuaren hizkuntza-eska- gileentzat; eta idatzizko jarduna lan- bideak eskainiko zaizkio. kizuna egiaztatu dutenak. Halere, tzeko ikastaroak, unitate administra- gizarteko beste zenbait esparrutan tiboetako profesionalei begira. LAN EGINKIZUNEI LOTUTAKO EDUKIAK bezala, Osakidetzan ere euskararen Hasierako pausuak xumeak izan Ikastaroetan lantzen diren edukiak ezagutza eta erabilera ez datoz bat. ziren; halere, urtetik urtera ikastaroen eta lortu nahi diren helburu espezi- Euskaraz egiteko gaitasuna duten eskaintza gora joan da zortzi urte fikoak lanpostuaren eginkizunetan langile asko erdaraz zuzentzen hauetan (2004-2011) eta antolatutako dute oinarria: e-learning ikastaroe- zaizkie paziente eta erabiltzaileei, 80 ikastaroetan 1.246 langilek hartu tan, gaiak eta eginkizunak osasun lotsagatik, zuzen ez hitz egiteko dute parte. Gainera, inkesten emaitzei arloarekin lotuta daude; unitate ad- beldurragatik, segurtasun faltaga- erreparatuta, oso garrantzitsua da lan- ministratiboetako profesionalei zu- tik, lanean ingurune euskalduna ez gile gehienek euren lanaren kalitatea zendutakoek, berriz, administrazio izateagatik… Lanean inoiz erabili hobetzeko balio dutela sinestea. -lan elebidunerako trebatzea dute ez den hizkuntza aldatzea oso zaila helburu, hots, laneko dokumenta- da, batez ere norberaren ama-hiz- ANTOLATUTAKO IKASTAROAK zioa lantzea eta bezeroak artatzeko Talde Parte-hartzaile kuntza ez den beste hizkuntza bat kopurua kopurua unitateetako langileentzako ikas- erabili behar bada. e-learning 16 183 taroen helburua ahozko erabilera- (mediku/pediatra/erizainak) Langileen jardueran hizkun- Bezeroak artatzeko unitateak 43 761 rako trebatzea da: arreta-eremuko tza-aldaketa eragin eta ondorioz 21 funtzio komunikatiboetan oina- Unitate administratiboak 302 langileak lanean euskara erabil- 80 1.246 rrituta, laneko ohiko esaldiak, esa- tzen has daitezen lagundu nahian, pideak, hiztegi berezia eta harrera 2004tik Osakidetzak trebakuntza Aurten ikastaro bi abiarazi egiteko moduak lantzen dira. ikastaroak eskaintzen ditu, bi hiz- dira, bezeroak artatzeko unitatee- kuntza ofizial dituen administrazio tako langileentzat bata, eta unitate ETORKIZUNEAN batean beharrezkoa baita lanpos- administratiboetako langileentzat Irailean berriro irekiko da beste tuen eginkizunak hizkuntza horie- bestea. Ikastaro horiek ekainaren deialdi bat, eta udaberrian eskaini- tan naturaltasunez betetzea. Izan erdi aldean bukatu dira eta guztira tako ikastaro eta talde kopuru berak ere, euskararen erabilera nomali- 86 langilek hartu dute parte. eskainiko dira. zatuz gero, herritarrei eskainitako 2011tik trebakuntza ikastarook zerbitzu sanitarioak hobetzen dira, TREBAKUNTZA IKASTAROEN curriculum vitaen erregistraturik langileen eta herritarren arteko ko- HELBURUAK geratzen dira. Aurrera begira, treba- munikazioa erraztu egiten delako. Trebakuntza ikastaroen helbu- kuntza beste unitateetako langileen- rua ez da euskera ikastea, baizik gana zabalduko da arian-arian. TREBAKUNTZA IKASTAROEN eta ahozko komunikazio egokia, Argi dago euskaraz trebatzeko NONDIK-NORAKOAK zuzena eta erraza lortzea, eus- saioak bitarteko praktikoak izan Osakidetzak 2004an ekin zion Euska- karaz mintzatzeko oztopoak eta daitezkeela euskara normalizatzeko, ra Zerbitzuaren bitartez trebakuntza zailtasunak gainditzen laguntzea baina, euskararen benetako norma- ikastaroak antolatzeari, 67/2003 De- eta idatzizko produkzio zuzena lizazioa erabilerak ekarriko duela ja- kretuak eta Osakidetzaren Euskara eta egokia erdiestea. Halaber, kinda, langileon esku dago ikasitakoa Planak langileen prestakuntza lin- erabilera motibatzea, euskaraz eguneroko lanean praktikan jartzea. guistikoaz ezarritakoa betetzeko. lan egiteko ohitura bultzatzea Zezilia Urrutxi / Euskara Zerbitzuko prestakuntza 2004tik gaur arte hiru ikastaro eta finkatzea eta kalitatezko ko- arloaren arduradunaOsatu berri 4.indd 20 28/6/12 09:47:39
  • 21. EUSKARA OSAKIDETZAN | 21 Eman dit euskaraz hitz egiteko aukera, hemen, ospitalean lanki- deekin euskaraz hitz egiteko au- kera gutxi izaten dudalako. Horrez gain, osasun arloko hiztegi gehiago ikasi eta praktikatzeko aukera izan dut, baita beste lankide batzuekin harremana izateko ere… Azken fi- nean, lehendik nituen ezagutzak eguneratu ditut eta hori oso me- sedegarria da. Ikastaroa motzegia egin zait, beti gehiago ikasteko irrikan egoten naizelako. Zer esango zenieke ikastaroan izena emateko zalantzan daude- nei? Ikasi nahi badute, izena ema- teko. Lana egiten da, baina ikasta- roa oso dinamikoa da, eta irakas- lea ere oso jatorra eta hurbila da. MERTXE SANCHEZ. TELEFONISTA BARAKALDOKO SAN ELOY OSPITALEAN. Eta, gainera, ez dago azterketarik MERTXE SANCHEZ BARAKALDARRA BERE HERRIKO SAN ELOY OSPITALEKO TELEFONISTA (barre). DA; 19 URTE DARAMATZA LAN HORRETAN. ITSUA DA. URRIAN BEZEROEI ARRETA EGITEKO UNITATEKO LANGILEAK EUSKARAZ TREBATZEKO IKASTAROA EGIN ZUEN. Nola egin duzue lan? Lan asko taldeka egin ditugu, Euskalduntze prozesuan itsua dutelako. Ni euskara ikasten hasi ZERBITZUA. jendeak parte hartu du… Ez da izatea oztopo izan da? nintzen bertsoekin gozatu ahal Mertxe Sanchezek inola ere bakoitza bere koader- Gogoa izanez gero, ez dago izateko. Eta obligaziorik gabe, gus- euskara eta zerbitzua noarekin buru-belarri egon. Guz- saihestu ezinezko oztoporik. Nik tuagatik ikasten hastea desberdi- bera hobetzea du beti tion iritziak entzuteko aukera izan EGA eskuratu nuen. Eta, orain, na da. Euskarari esker bertsoekin helburu. dugu,oso giro atsegin eta erlaxa- trebakuntza ikastaroa egiteko gozatzen dut eta gure kulturako tuan. ikasteko material guztia braillera gauza asko uler dezaket. Bestalde, itzuli didate. erabiltzaileek eskubide osoa dute Egunerokoan nabaritu duzu ika- arreta bere hizkuntzan jasotzeko, sitakoa erabiltzen duzula? Euskara ikastea oso garrantzi- eta ospitale honetan harrera eus- Ikastarora joan baino lehen tsua izan da zuretzat… karaz egiten duen telefonista ba- banuen jarrera zehatz bat eta Bai. Eta oso esperientzia go- karra naiz. orain, ikasitakoarekin, segurtasun zagarria eta aberasgarria izan da. eta lasaitasun handiagoa daukat Aldiz, langile asko atsekabetuta Zer ikasi duzu trebakuntza ikas- hainbat gauza aplikatzeko. Orain ikusten ditut euskara ikasi behar taroan? zain nago ikastaro aurreratua noiz egin. Zer behar da bezeroei begira lan Nolakoak dira trebakuntza ikastaroak? Zein helburu dituzte? egiteko? Osakidetzak bi trebakuntza ikastaro mota antolatzen ditu be- Errespetua ezinbestekoa da zeroak artatzeko unitateetako langileentzat, oinarrizkoa eta sa- lanpostu guztietan. Errespetuz, kontzekoa. Ikastaroak bi zati dituela esan dezakegu. Oinarrizkoan begirunez tratatzen badituzu, egunero lanean ahoz zein idatziz erabili beharreko esapideak lan- agian nahastuko zara, baina jen- tzen dira, jardunean erabili beharreko kontzeptuak finkatu, zalan- deak hori aintzat hartuko du. tzak argitu eta erabilpen okerrak saihesteko. Sakontze ikastaroan, berriz, aurretiaz finkatutako kontzeptuak berraztertu eta berriak ikasten dira. Tokian tokiko euskararen berezitasunak kontuan har- tu eta hurbilagoa den hizkera erabiltzen ikasten dute. Atsekabetuta: Angustiado/a Abiarazi: Poner en marcha, JUAN LUIS BIDARTE. Nola bizi izan duzu taldean ikasle itsu bat egotea? iniciar Trebakuntza ikastaroetako Jakin nuenean zalantza izan nuen eskolak emateko moduan zer Bitarteko: Medio, recurso. irakaslea. EMUN enpresako aldatu beharko nukeen, nola jokatu, talde-dinamikan asko eragin- Esapidea: Expresión, locución. langilea da. go ote zuen… Baina bere jarrerak eta izateko moduak ahaztara- Irrikan egon: Estar ansioso, JUAN LUISEK HIRU URTE BETE zi egiten zidan eskolan itsu bat zegoela. Ikasgai guztia braillera deseoso . DITU TREBAKUNTZA IKASTAROAK itzulita zuen eta ondo jarraitzen zuen. Idatzizko lanak, berriz, bere Jarrera: Actitud. GIDATZEN, makinatxoan idatzi eta e-postaz bidaltzen zizkidan.Osatu berri 4.indd 21 28/6/12 09:47:41
  • 22. 22 | ANBULATORIOAN AZPEITIKO OSASUN ZENTROA “EUSKARAZ EGITEN DUTE IA PAZIENTE GUZTIEK, BAITA LANGILEEK ERE”. AZPEITIKO ANBULATORIOAK 26 BAT URTE DITU, ETA URTEEK AURRERA EGIN AHALA ZERBITZU GEHIAGO ESKAINI ETA PAZIENTE GEHIAGO ARTATZEN DITU; BAITA ASTEBURUETAN INGURUKO HERRIETAKOEN LARRIALDIAK ERE. ERAIKINEAN HOBEKUNTZAK EGITEKO ZAIN DAUDE. Azpeitiko anbulatorioa eskualdeko larrialdietara. Azpeitian lan egiten du- LEHEN MAILAKO espetxe zaharra zegoen lekuan koka- ten 42 langileei astean bitan edo hiru- ARRETAKO UNITATE dutela. Larrialdien azpiegitura hobeto tuta dago, baina bakarrik eraikin ho- tan ospitaletik etorritako espezialistak BURUA jartzeko eta pediatria zerbitzua lehe- rren fatxada kontserbatzen du. Orain ere gehitzen zaizkie; guztira, 50 langile da Eladino Gonzalez nengo solairuan kokatzeko eskaera dela 26 urte zabaldu zuten zerbitzua profesional baino gehiago dira. Pazien- Silvares ondarrutarra. egina dute, baina erantzunaren zain Hark esan digunez, bertan, eta hiru solairu ditu guztira. teei dagokionez, egunero batez beste daude. Osasun Zentroa Astelehenetik ostiralera, 08:00etatik 800 pertsonak jotzen dute bertara. 1976an inauguratu Azpeitia oso herri euskalduna da, 20:00etara, zabalik egoten da eta, ho- Gero eta zerbitzu gehiago eskain- zuten eta dagoeneko baita eskualdea ere; eta salbuespenak rrez gain, 17:00etatik goizaldera arte tzen dute bertan: medikuntza orokorra, txiki eta zaharkituta salbuespen euskaraz egiten dute ia edozein larrialdi artatzen dute. emagina, erizaintza, pediatria, osasun geratu da. paziente guztiek, baita langileek ere. mentala, erradiologia, erreumatologia, Horretan ahalegin berezia egiten dute EGUNERO, BATAZ BESTE 800 oftalmologia, dermatologia eta dentis- anbulatorioan. PAZIENTE ta. Errehabilitaziorako gimnasioa ere Anbulatorioak Azpeitiko biztanle guz- badute. Artatu: Atender. tiei, 16.000 pertsonari, ematen die Emagina: Comadrona. zerbitzua; eta Urrestilla zein Errezilgo ZERBITZUA HOBETZEKO, Salbuespenak salbuespen: : kontsultetan ere astelehenetik osti- EGOKITZAPENAK Salvo excepciones. ralera goizero medikua eta erizaina Azken bi urteotan anbulatorioko Urteek aurrera egin ahala: A egoten dira jendea artatzeko. Bestalde, buru den Ana Errastik azaldu digu aha- medida que avanzan los años. astebururo azpeitiarrez gain, Azkoitiko lik eta zerbitzu onena ematen saiatzen Espetxea: Cárcel eta Zestoako pazienteak ere joaten dira direla, baina gero eta leku gutxiago Batez beste: Por término medioOsatu berri 4.indd 22 28/6/12 09:47:45
  • 23. LANBIDEA | 23 KONFIANTZA Taldearekiko konfiantzari begira, ezinbestekoa izango da taldekideek taldeak berak helburuak lortzeko gaitasuna duela eta taldekideei hazten lagunduko diela sinestea. Segurtasun eta kidetza horien on- dorioz, taldearen errendimendua handiagoa izango da, eta taldeki- deek, erakundeak zein bezeroek, taldeari berari buruzko iritzi hobea izango dute. LAN METODOLOGIA Eztabaidak dira asegabetasun han- diena sortzen duten faktoreetakoa. Taldeen errendimendua areagotze- ko metodologiaren arabera, azter- ketarako eta eztabaidarako tresna informatikoa ezarri beharra dago, iturri fidagarrien bidez lortutako informazioan egon behar da oi- narrituta eta erabakiak hartzeko batzarretarako deia egin behar da. Eragozpenik izanez gero, bi tresna erabiltzea gomendatzen du meto- dologiak: ideiak sortu eta sailkatze- ko kidetasun diagrama eta eraba- KUDEATZEKO METODOLOGIA kiak hartzeko aukeraketa haztatua. OROIMEN TRANSAKTIBOA BERRITZAILEAK ERABILTZEN Gizabanako bakoitzak daukan ja- kintzaren eta gizabanako bakoi- tzak ezagutzen duenaren oroimen LIDERGO PARTEKATUA HELBURU kolektiboaren arteko nahasketa da oroimen transaktiboa. BATZARRAK, LUZEAK BEZAIN ALFERRAK? ERABAKIAK ATZERATZEN DITUZTEN ARAZOAK? URTARRILAZ GEROZTIK Taldea eratzen denean, kon- OSAKIDETZAKO KUDEAKETA, ANTOLAMENDU ETA GARAPEN ZUZENDARIORDETZA INNOBASQUEREKIN ETA EUSKAL fiantza eta buru eskema berberak HERRIKO UNIBERTSITATEAREKIN BATERA PARTE HARTZEN ARI DA HONAKO HAU EGIAZTATZEKO PROIEKTUAN: ditu. Izan ere, badaki taldekide TALDEAK KUDEATZEKO METODOLOGIA BERRITZAILEAK ERABILIZ GERO, TALDEAK ERAGINKORRAGOAK DIRA ETA bakoitzak zer egiten duen ondo, KIDEEN ARTEKO HARREMANAK ERE HOBETU EGITEN DIRA. eta oso-oso kontuan hartzen du taldeko eginkizunak eta zereginak Unibertsitatearen eta enpresaren Berrikuntza taldeok sortzeko or- HELBURUA DA TALDE banatzeko orduan. Horixe bera da arteko lankidetzari esker, lau be- duan, gure eguneroko bizimo- ERAGINKORRAGOAK taldea aberasten duten sinergien rrikuntza talde sortu dira zuzen- duan bezala, oso kontuan hartzen LORTZEA oinarria, eta funtsezkoa da bere dariordetzan bertan: Taldebidean, da guztiok berdinak ez garela eta Taldeak kudeatzeko egituraketa kognitiboa finkatze- MOPE, Jakinsarea eta O_Presta- nortasun zein gaitasun desberdi- metodologia berri- ko. Horretarako, Belbin rolen testa kuntza. Azken hiruretan, Presta- nak ditugula. Beraz, taldea bera da tzaileak erabiliz gero, erabiltzen da. kuntza Zerbitzu Korporatiboko proiektuaren ardatza, eta bertako taldeak eraginkorra- teknikariek parte hartzen dute be- kideak diren gizabanakoek taldea- goak izan daitezke Egilea: Gloria Gomez Calzado te-betean. ren zerbitzura jartzen dituzte eu- eta kideen arteko harremanak ere hobe- ren ezaugarri garatuenak. Bestela Asegabetasuna: insatisfacción. tu egin daitezke. LAN TALDEA esanda, taldeak berak taldekideen Bete-betean: de lleno, plena- Proiektuaren ideia nagusiaren ara- desberdintasunen ondorioz sortu- mente. bera, lan taldeak bost eta zazpi la- tako osagarritasunei eta sinergiei Fidagarria: : fiable, de gun arteko sistema sozio-teknikoak ateratzen die onura. confianza. dira, eta arazo larriak konpontzea Horiek horrela, berrikuntza Gizabanakoa: individuo eta erakundeari emaitzak eskain- taldea eratzeko hiru ardatz nagusi Haztatua: ponderado/a tzea dute helburu. Beraz, hasi eta daude: konfiantza, lan metodolo- Lankidetza: colaboración amaitu egiten diren taldeak dira. gia eta oroimen transaktiboa.Osatu berri 4.indd 23 28/6/12 09:47:46
  • 24. 24 | ATZERA BEGIRA ARGITALPENAK GUREAN ERAKUNDE ZENTRALETIK 2006AN OSATUZ ALDIZKARIAREN BIDEZ HASITAKO IBILBIDEARI SEGIDA EMAN NAHIAN, 2011KO AZAROAN OSATUBERRI BI HILABETEKARIA ARGITARATZEA ERABAKI GENUEN. EGUN LEHENGO LEPOTIK JARRAITU, ETA HORI NAHIKO EZ BALITZ HARTZAILEEN UNIBERTSOA ERE ZABALDU NAHI IZAN DUGU. USANSOLO Unibertsoaren irekieraren lekuko, nahiz interesa. GALDAKAOKO Osakidetzako langile euskaldunak Argitalpena hiru hilean behin LANTALDEA edo euskalduntze prozesuan dau- argitaratzen da, hau da, urtean Rebeca Villa den langile aktiboak betetzen du- lau bider. Bere irakurle hartzai- Valle, Izaskun Larrea ten irakurle multzoa. Era berean, leak Galdakao-Usansolo ospitale- Zarate, Sabino Sarrio- Osakidetzako zentroetako itxa- ko profesionalak, pazienteak eta nandia Azaola rongeletan nahiz aretoetan egon interes taldeak dira (eskualdeko Arantza Antolin Mu- daiteken edozein erabiltzaile edo udalak eta Osakidetzako beste era- garza, Jon Rozadilla, kunde eta zentro batzuk, esatera- Laura Toro Sanchez paziente. Hori guztia horrela iza- Arrate del Arco Ojeda, teko, 7000 aleko tirada bakoitzeko ko). Horrela, bada, ospitalez kan- Carlos Garci-Monco zenbakia osasun zentro guztietara poko irakurleek aleak zuzenean Carra, Rafa Ruiz nahiz harpidedunen helbideetara jasotzen dituzte udaletan, erakun- Lorenzo. ahalik eta arinen hurreratzen saia- deetan edo zentroetan; eta ospita- tzen gara hasierako ilusio eta gogo leko langileek, berriz, zerbitzu edo berekin. unitate bakoitzeko aleak jasotzen Izan ere, Osakidetzako infor- dituzte bertan. Horretarako, unita- mazio guztia zuenganatzea gure teko langileen kopurua hartzen da Aldizkariaren azalpen tekni- lehentasuna den neurrian, halako kontuan. koari dagokionez, koloretako 12 informazioa jendeari jakinaraz- Edonola ere, beste hedabide orrialde ditu, bere formatua 34,5 x teaz arduratzen diren zenbait argi- batzuk ere badaudenez, interne- 24,5ekoa da eta hiru atal finko ditu. talpenen berri eman nahi dizuegu ten zein web orrian bertan ere Hasteko, “Kalitatea” atalak ospita- datozen lerroetan. irakurri daiteke argitalpena. Ho- leko kudeaketa eredua eta politika riek horrela, helburuak betetze- nahiz estrategia ditu hizpide. Bi- USANSOLO-GALDAKAO ALDIZKARIA ko baliabideak irakurlearen esku garrenik, “Barrukoak” atalean, os- Aldizkaria 1998ko abenduan hasi jartzen direla esan dezakegu eta pitaleko langileei eta arduradunei zen argitara ematen. Izan ere, az- aldez aurretik zehaztutako xedeak egindako elkarrizketak azaltzen ken 14 urteotan, 41 zenbaki plaza- ere erdietsi egiten direla. Gainera, dira. Azkenik, “Inguruak ezagu- ratu dira (1998-2012), eta bi aldiz honako hauexek dira aldizkariak tuz” atalean, ibilbideen inguruko aldatu da formatua. Bestetik, lana- zabaldu nahi dituen eginkizun datuak eskaintzen dira (zailtasun ren antolamenduari dagokionez, behinenak: erakundearen barruko mailak, nondik norakoak, iraupe- erredakzio batzordea dago, eta be- identifikazio jabetza bultzatzea, na…). rak aukeratzen ditu gaiak, ondoko erakundeko bertako pertsonen Betidanik aldizkarian euskara- irizpide hauek kontuan hartuta: lana aitortzea, ospitaleko politika ren agerpena %25ekoa izan bada egunerokotasuna, kanpoko zein zein estrategia zabaltzea eta era- ere, gaur egun gaztelaniazko arti- barruko eraginkortasuna eta ira- kundeko emaitzak nahiz lorpenak kuluen sarrera guztiak ere badau- kurlearekiko adierazgarritasuna jakinaraztea. de euskaraz.Osatu berri 4.indd 24 28/6/12 09:47:49
  • 25. ATZERA BEGIRA | 25 BEGIRADA BATEZ, BILBO zerbitzua bera hobetzea ere. Ho- ESKUALDEKO ERABILTZAILEENTZAT riek horrela, osasun kanpainak Begirada Batez aldizkaria Bilbo eta gaixo elkarteei zein zerbitzuen Eskualdeko (Alonsotegi barne) erabilerari buruzko informazioa zerbitzuetako erabiltzaileentzat dira aldizkariko hizpide nagusiak. argitaratzen da, eta lau mila ale- Euskarari dagokionez, aldizka- ko tirada dauka gaur egun. Aleak ria ele bietan argitaratzen da, eta inprentatik Bilbo Eskualdeko era- euskararen agerpena bermatuta kundera heltzen dira, eta, bertatik, dago erabat, Begirada Batez al- osasun zentroetara banatzen dira. dizkarian nahiz Bilbo Eskualdeak BEGIRADA BATEZ Osasun zentro bakoitzeko argital- kaleratzen dituen gainontzeko ALDIZKARIKO pen arduradunak itxarongeletatik argitalpenetan: I-Begirada batez BULTZATZAILEAK eta informazio guneetatik bana- buletin elektronikoa, FarmaBiE Ibon Etxeberria eta tzen ditu, eta erabiltzaileek bertan buletina eta GarBiEnguru buleti- Leire Sagastizabal. irakurri nahiz etxera eraman deza- na, besteak beste. kete. Bestetik, Bilbo Eskualdearen web orrian ere, erraz-erraz aurkitu Egunerokotasuna : Actualidad. daiteke Begirada Batez aldizkaria- Erdietsi : Conseguir. ren edozein zenbaki. Artatu : Atender, cuidar, asistir. Begirada Batez aldizkariak Harpidedun: Suscriptor, 2007an eman zion hasiera bere abonado. ibilbideari, eta, harrezkero, urtean Hilabetekaria: Publicación lau zenbaki kaleratu ditu inolako mensual. etenik gabe (azken hau hamalau- Lehengo lepotik jarraitu: garrena da). Osasun erabiltzaileek Seguir como antes eguneroko jarduna ezagutzea eta Lekuko: Testigo. ulertzea du helburu nagusi, baita Segida eman: Dar continuación.Osatu berri 4.indd 25 28/6/12 09:47:55
  • 26. 26 | OSAKIDETZAN BIZITZA KIROLA, TALDEAN GUSTURAGO LEHIAKETAK MOTIBATZAILEAK BADIRA ERE, GARRANTZITSUENA KIROLA EGITEA DA “OSASUNARENTZAT OSO ONA DA KIROLA EGITEA, BAINA, GAINERA, LANEAN KIROLA EGITEA OSO EGOKIA DA GARAPEN PROFESIONALERAKO. HAU DA, LAN ARLORAKO ERAGILE POSITIBOA DA KIROLA ETA LAN TALDEKOEKIN KIROLA EGITEAK PRODUKTIBITATEAN ERAGIN ZUZENA OMEN DU”. INNOBASQUEK MAIATZEAN EGINIKO JARDUNALDI BATZUETAN PARTE HARTU ZUTEN HAINBAT ADITUK EGIN ZITUZTEN ADIERAZPENOK. BESTEAK BESTE, ATHLON KOOPERATIBAKO KEPA LARREAK ETA EUSKADIKO KUTXAKO MEDIKU KEPA ZELAIAK. Lan arlorako izan dezakeen onuraz kontziente edo ez, gure lau protago- nistek kirola egiten dute beraientzat plazera delako. Laurak dira Osakide- tzako langileak, laurek egiten dute lan Erakunde Zentralean, departamentu desberdinetakoak badira ere laurek dute gustuko korrika egitea, eta urri- tik aurrera afizioa partekatzen dute. Beraiekin batera beste sei bat lagun antolatzerakoan samurragoa da moti- OSAKIDETZAKO ere irteten dira, eta astearte zein os- batzea”, dio Ana Mugerzak. Kirol arloa- ERAKUNDE tegunero hamarreko bikaina osatzen ri dagokionez, guztien lehenengo kirol ZENTRALAREN dute. “helburu nagusia ondo pasatzea helburua enpresa lasterketa izango da. ATARIAN Ana Mu- gerza, Xabier Arauzo, da eta lankideekin hartu-eman desber- “Urrian jokatuko da eta Osakidetzako astero birritan. “Eta ateak irekita dau- Agustin Jimeno eta dina izatea, laneko kontuak alde batera ordezkari gisa joango gara”, aurrez au- de nahi duen ororentzat. Erreportaje- Fernando Herrero. utzita afizioa partekatuz”. rre izango dituzte, besteak beste; Mer- txo hau aprobetxatu gura dugu deia Zumarragan, Getarian, Gasteizen cedes, Gasteizko suhiltzaileak, Miche- luzatzeko korrika egitea gustuko duten eta Usansolon jaiotakoak… Agustin Ji- lin, Gamesa, Toyota, URSSA… eta beste guztiei. Etor daitezela gurekin”. meno, Ana Mugerza, Fernando Herrero hainbat enpresatako langileak. New York, Amsterdam, London, Rio eta Xabier Arauzo mahaiaren bueltan Badirudi kirolak gero eta jarrai- de Janeiro, Copenhage… badira mara- elkartu ditugu korrika saioez eta erron- tzaile gehiago dituela, eta lanean ari- toi erakargarri asko. Horietara, ordea, kez hitz egiteko. “helburu nagusia keta fisikoa egiteko taldeak antolatzea ez dira joango oraindik, baina bai ger- ondo pasatzea eta kirola praktikatzea modan omen dago. “Footing egitea, tuago dagoen Santurtzi-Bilbao 17 kilo- da, baina dagoeneko lasterketen eta korrika egitea… egokia eta merkea da, metroko lasterketara. “Gero gerokoak. lehiaketen harra sartzen ari zaigu”, gainera ordu baten lan saioa egin deza- Momentuz gertuko lasterketekin ja- adierazi digute. Agustinek, Xabierrek kezu”, adierazi digute laurok aho batez. rraituko dugu, eta etorkizunean nork eta Fernandok, esaterako, Gasteiz- Astearte eta ostegunetan joaten dira, daki. Maratoi handi bat egitea ez litza- ko Martin Fiz maratoi erdia egin dute bazkalorduan, eta 8-9 km egiten dituz- teke gaizki egongo”. aurten, helmugan oso denbora ona bu- te, beti Osakidetzaren Erakunde Zen- rutuz. Agustin, aldi berean, aspaldi ari traletik gertu. “Basoa oso hurbil dago, da lasterketak egiten eta maratoietan ingurune zoragarria da eta oso gustura Birritan: Dos veces parte-hartzen du. aritzen gara bakoitza bere erritmora”. Hamarreko: Decena, grupo Informatika saileko bat, aholkula- de diez ENPRESA LASTERKETA URRIAN ritza juridikoko beste bat, euskara de- Harra sartu: Entrar el gusanillo Gainerakoek ere, batzuek besteek baino partamentukoa, giza baliabideetakoa, Jarraitzailea: Seguidor gehiago, baina beti egin izan dute kiro- barne erregimenekoa… askotariko de- Lasterketa: Carrera la. “Bakarka egiten dugu baina taldea partamentuetako langileak batzen dira Onura: Beneficio.Osatu berri 4.indd 26 28/6/12 09:47:58
  • 27. TXAPELA BURUAN... | 27 ZIORTZA-BOLIBAR, HISTORIAREN ONDARE BIZIA IPARRALDEAN AULESTI, HEGOALDEAN lotuta dagoen etxea. Baserria oso egoe- MALLABIA ETA BERRIZ, EKIALDEAN ra txarrean zegoen bai egitura eta bai- MARKINA-XEMEIN, ETA MENDEBALDEAN ta estaldura aldetik ere, baina 1983an, MUNITIBAR-GERRIKAITZ MUGAKIDE berriztatu egin zen Simon Bolivarren DITUEN BAILARA DA ZIORTZA-BOLIBAR, jaiotzaren bigarren mendeurrenarekin LEA-ARTIBAI ESKUALDEKO HEGOALDEAN batera. Baserriko fatxada bat aldame- KOKATUA ETA ONDARE ABERATSEKOA. neko baserriari lotuta dago, eta beste IA MILA URTE ETA 402 BIZTANLE DITUEN hiru aurpegiak libre ageri dira. Barruan, UDALERRIA LAU AUZOZ OSATURIK DAGO, Bizkaiko Erdi Aroko bizimodua eta Boli- BOLIBARKO HERRIGUNEAZ GAIN: ZIORTZA- varren ibilbide pertsonal zein politikoa GOIERRIA, ZEINKA-ZEARREGI, ARTA ETA gordetzen ditu museoak. IRUZUBIETA. Herrian gora, Bolibar herriko zain- dariarekin egingo du topo bisitariak, Markola ibaiaren inguruan eta Oiz men- Santo Tomas elizarekin alegia. Nabe ba- diaren magalean dago kokatuta Ziortza karrekoa eta erretaula neoklasikoarekin, -Bolibar. Kostaldetik doan Done Jakue Erdi Arotik datorren altxorra da, jatorriz bidearen baitan, toki historiko garran- X. mendekoa eta XVII-XVIII. mendeetan Ziortzako Kolegiata tzitsuenetakoa da Ziortza. Bizkaiko Erdi berreraikitakoa. Ondoan, Simon Bolivar Aroko eliz egoitza esanguratsuena ere plazan, Venezuelako gobernuak 1927an Oiz mendiaren iparraldea iluna eta itzaltsua bada ere, bera izan zen. Bolibar, berriz, Amerika- Askatzailearen omenez eraikitako oroi- erretirorako leku aproposa aurkitu zuen han fraide elkar- ko Askatzailearen jatorria. Gaur egun, tarria dago. te batek duela mila urte: Ziortzako Kolegiata. Fraideek bizileku lasai eta euskalduna da Zior- diotenez, arrano misteriotsu bat izan zen bertara eraman tza-Bolibar, bisitan datorrenari historia zituena eta estreinako abadeari Ziortzako Kolegiata non ukitzeko aukera zabala eskaintzen dion kokatu behar zuen adierazi ziona. Kondairak dio 968ko herria. 2004ko azaroaren 30ean berriro Jasokunde egunean, bertako fededunak Gerrikako San- ere udalerri izaera berreskuratu zuen, ta Luzia elizan zeudela, meza entzuten zeudela, arrano Markina-Xemeinekin izandako 35 urte- batek eliza horretako hilobi batetik garezur bat hartu, ko anexio derrigortuaren ostean. Baina hatzaparretan eraman eta Ziortzako kokagunearen gai- aspalditik, oso aspalditik datoz Ziortza nean askatu zuen, sasien gainera jausiz. Hantxe eraikiko -Bolibarko historiaren oihartzunak. Bo- zen eliza, Bizkaian inoiz egon den kolegiata bakarra eta libarren berri ematen duen lehen doku- gaur egun monasterioa dena. Ahozko tradizioak konta- Mugakide: Limítrofe. mentua 1051koa da. tzen duena harri gainean landuta geratu da betirako: Askatzailea: Libertador. Ziortzaren armarrian arranoa ageri da eta garezurra Zaindaria: Patrón. SIMON BOLIVAR ASKATZAILEAREN bere hatzaparretan. Oroitarria: Monumento SUSTRAIAK conmemorativo. Errementarikua baserria izenez ezagu- Informazio gehiago: Itzaltsua: Sombrío, lúgubre. tzen den etxean dago kokatuta Simon www.ziortza-bolibar.com Estreinako: Primero/a. Bolivar Museoa, Askatzailearen arbasoeiOsatu berri 4.indd 27 28/6/12 09:48:05
  • 28. Osakidetzak Posterrik hobereneko saria irabazi du Coruñan maiatzaren 23, 24 eta 25ean izan den Erizain Gestoreen Jardunaldi Nazionalean. Egileak: Cidoncha Moreno, M.A., Chueca Ajuria, A., Sánchez Martin, I., González Llinares, R.M., Peña González, M.L., Bikandi Irazabal, J., eta Abos Mendizábal. aldizkaria etxean jaso nahi? Harpidetu zaitez Osakidetzako langilea bazara eta aldizkaria etxean jaso nahi baduzu , bidali itzazu zeure datuak (izen-abizenak, lantokia, posta elektronikoa) helbide honetara: osatuberri@osakidetza.netOsatu berri 4.indd 28 28/6/12 09:48:11