Geloof In Sprookjes

Het nut van geloven in sprookjes Over de serieuze lessen in onschuldige verhalen Door: Ewold de Bruijne februari 2010 1

De geheime kracht van Moeder de Gans In onze fantasie bestaan plaatjes van voorwerpen en karakters van personages die iedereen intuïtief kent en begrijpt (Jung noemde ze: archetypen). Robert Carter zegt hierover: “Moeder de Gans als de personificatie van de grote godin is zo’n voorbeeld van een ‘botsing’ tussen het verhevene, tussen het wijze en het dwaze. Weer zo’n coïncidentie van tegenstellingen en één die geenzins afbreuk doet aan de verhevenheid van de grote godin.” 2

Waarschuwing: eet niet van de boom der kennis ! Het gebruik van beelden en karakters die belevenissen ondergaan is misschien wel zo oud als de mensheid. Archetypen komen uitsluitend tot stand via overlevering. Als wijze levenslessen worden ze van generatie op generatie doorgegeven. Ze nestelen zich diep in het onderbewuste. Omdat onze verbeelding geen onderscheid maakt tussen fantasie en werkelijkheid, weten ze post te vatten als zonden en deugden. Die sturen ons gedrag en onze emoties. 3

St. Joris en de draak: De strijd tussen goed en kwaad Alle grote godsdiensten maken gebruik van archetypen die zijn verwerkt in simpele, aansprekende verhalen. Zo wordt ons met de paplepel ingegoten dat het goede altijd het kwade overwint. De grootste uitdagingen en tegenslagen worden overwonnen door een rotsvast geloof in de hogere macht. Een deugdzaam leven wordt beloond. Wie offers brengt zonder zelfzuchtig te zijn, zal daarvoor in het hiernamaals worden beloond. 4

Het lelijke eendje - Het mooiste dat je kunt worden is: jezelf Maar ook in de niet-religieuze volkscultuur werkt het fenomeen door. Het troostrijke verhaal van het zwanenkuikentje dat in een verkeerd nest wordt geboren, betoogt dat alles goed komt in het leven als we onze ware identiteit ontdekken. Deze simpele boodschap verwerkt in een onschuldig verhaaltje, blijkt ’universele levenswijsheid te vertegenwoordigen die mensen aanmoedigt om hun persoonlijke groei voort te zetten (of zich te laten voltrekken). 5

Baron von Münchhausen: Initiatief, creativiteit en verantwoordelijkheid Hoewel vooral geassocieerd met ongebreidelde fantasie en grootspraak, staat de Baron model voor initiatief, zelfredzaamheid en een optimistische instelling. In de overdrijvende vorm wordt zijn gedrag absurd en zijn zelfoverschatting ongeloofwaardig (‘der Lügenbaron’). Hij leert ons dat we nooit bij de pakken neer moeten zitten en verantwoordelijkheid moeten nemen voor ons eigen lot. 6

Dr Doolittle: verbondenheid met de universele eenheid Het is mogelijk om als mens verbinding te maken met levensvormen en verschijnselen waarvan wij afgesneden zijn. Dr Doolittle en andere media kunnen zich verstaan met dieren, geesten van overledenen, of zelfs natuurverschijnselen als de zon, de wind en de regen. Het geloof in en de spirituele ervaring van eenwording. Het pad naar verlichting leidt niet alleen naar kloosters en wijze sjamanen. 7

The Beauty and The Beast: compassie, liefde, rechtvaardigheid… Het lijkt er op dat de entertainment factor, het verstrooiende aspect, het vaak wint van het opvoedkundig karakter van sprookjes. Toch ontlenen zelfs de meest commerciële versies nog steeds hun aantrekkingskracht aan het moralistische karakter. Terwijl ouders hun kinderen misschien alleen maar zoet willen houden, blijft de fascinatie gebaseerd op het activeren van archetypen. 8

Dr Jekyll and Mr Hyde: Het beest in onszelf Religie en volksvermaak liggen misschien dichter bij elkaar dan menigeen denkt. De strijd tussen het goede en het kwade in onszelf, is een universeel thema. Wie wint de strijd in ons hoofd? Dr Jekyll of Mr Hyde? The Beauty or the Beast? Over één ding lijken we het eens te zijn: goede en verwerpelijke neigingen, het verhevene en het beestachtige zijn verwikkeld in een eeuwige strijd. 9

The three pound machine behind your eyes… Wetenschappelijk onderzoek (klinische neuropsychologie) heeft aangetoond dat onze sociale vaardigheden, ons vermogen om basale impulsen te onderdrukken, verstandige beslissingen te nemen en het belang van anderen in het oog te houden nauw verbonden zijn met onze hersenen. Deze functies hebben zich evolutionair echter minder sterk ontwikkelt dan onze natuurlijke driften (passies). 10

De zeven deugden Wat ook klinisch wetenschappelijk is aangetoond, is dat deugden (geloof, hoop en liefde… wijsheid, rechtvaardigheid en moed… en matigheid om maar een klassiek rijtje te noemen) inderdaad kunnen worden ontwikkeld. De religieuze leermeesters hebben gelijk: we kunnen onszelf verbeteren, door bewust aandacht te geven aan hogere morele waarden. Het loont om deze moeite te doen; het activeert en versterkt de frontale hersenkwab. 11

De zeven passies De ‘grijze massa’ blijkt echter nog altijd een stevige broedplaats van ondeugden; de passies van het brein. Hebzucht, wellust, vraatzucht… trost, jaloezie en woede… luiheid… Ze zetelen diep in ons onbewuste en blijven de kop opsteken. We doen dingen die we niet willen en we laten dingen waar we rationeel gezien verstandig aan zouden doen. Omdat ons onbewuste niet vocaliseert, weten we niet wat we écht willen. Maar de commercie wél! 12

Coca Cola it is… De makers van het meest verkochte frisdrankje ter wereld weten hoe zij hun symbolen koppelen aan universele menselijke behoeften. Het verhaaltje is gereduceerd tot simpele maar aansprekende beelden, gekoppeld aan simpele en duidelijke boodschappen. De kracht van dit sprookje zit ’m in het feit dat mensen nog steeds worden aangesproken op hun hogere deugden en passies. 13

Zeven hoofdzonden naar Jeroen Bosch Jheronimus Bosch wist waar ’ie mee bezig was. Hij wist de zeven hoofdzonden (passies) op zo’n originele en indringende manier te visualiseren dat hij er wereldberoemd door is geworden. Jeroens taal was beeldtaal, de taal van de verbeelding. Hij vertelde eeuwenoude verhalen aan de hand van nieuwe, authentieke plaatjes. En dat is precies wat er aan veel commerciële communicatie ontbreekt: ze deugen niet, of ze laten geen passie zien… 14

hogere waarden, kwaliteiten, deugden 15

Geloof 16

Hoop 17

Liefde 18

Wijsheid 19

Rechtvaardigheid 20

Moed 21

Matigheid 22

ondeugden, zonden, passies 23

Onmatigheid 24

Wellust 25

Luiheid 26

Woede 27

Trots 28

Afgunst 29

Hebzucht 30

conclusies 31

Verborgen verleiders De meeste commerciële communicatie is feitelijk, zakelijk, direct. De meeste beslissingen worden echter genomen op basis van emoties, intuïtieve (onbenoembare) triggers. Daarom spelen mensen die anderen willen overtuigen, bewust en onbewust, graag op het gevoel. Vooral beelden en emoties activeren juist die hersencircuits die ons gedrag beïnvloeden. 32

Aanmoediging en beloning Het activeren van circuits die gekoppeld zijn aan passies (ondeugden, zonden, driften) heeft een sterker effect dan het appelleren aan deugden. Mensen hebben maar een flinterdun alibi nodig om zich over te geven aan gedrag dat eigenlijk in strijd is met hun rationele normen en overtuigingen. Het werkt vooral goed wanneer je passies als deugden weet te presenteren. (‘Je hebt er recht op’. Genieten van het leven bijvoorbeeld, wat kan rechtvaardiger zijn dan dat…) 33

Geef ze een goed gevoel over zichzelf Het appelleren aan deugden, mensen de mogelijkheid bieden zich te verheffen, activeert onder gunstige omstandigheden ook de hersencircuits die te maken hebben met beloning en het vermijden van (emotionele, of fysieke) pijn. Ook het drukken op deze knoppen kán effectief zijn, maar alleen als het mensen een goed gevoel geeft (en dan vooral over zichzelf). Plat en direct oproepen tot ‘correct’ of ‘sociaal wenselijk’ gedrag roept vaak weerstand op (‘knee jerk’) 34

Absurditeit en humor zijn nuttig Sterke beelden en effectieve persuasieve teksten vermijden het plat benoemen van gewenst gedrag. Ze nemen mensen mee in een herkenbare fantasiewereld. Ze zorgen ervoor dat mensen zich gevaarloos kunnen identificeren met ‘helden’ en zichzelf graag associëren met bepaald (gewenst) gedrag. Ze moeten meegaan in het sprookje. Absurdisme en humor bieden welkome excuses om zich hier aan over te geven (activering van beloningscircuits door plezier). 35

Bent u geïnteresseerd in een nadere kennismaking? N e e m d a n c o n t a c t m e t m i j op ! stuur een mail naar: ewold@bmcw.nl bel: +31 (0)6 - 182 603 52 of kijk op www.bmcw.nl

en nu… aan het werk Brightmen and Coolwords bureau voor strategische communicatie Grootestraat 40 6634 AD Batenburg Tel. 0487 – 506214 37

Geloof In Sprookjes

by Ewold de Bruijne on Feb 28, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 10

Statistics

Geloof In Sprookjes — Presentation Transcript

http://www.slideshare.net	7
http://www.qnidarpr.info	2
http://localhost:7566	1