Your SlideShare is downloading. ×
Aj ahui
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Aj ahui

109
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
109
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Их Монгол улсын соёл Э.Цэрэнбаатар
  • 2. Соёл Эдлэг соёл Утга соёл
  • 3. Эдлэг соёл Орон сууц Хувцас хэрэглэл Хот суурин Төмөрлөг боловсруулалт
  • 4. 1. Орон сууц • Монголчуудын үндсэн орон сууц гэр нь хэлбэр , хийцийн хувьд өнөөгийнхөөс онцын ялгаагүй байв. • Харин хаад ноёдын гэр үлэмц том орд гэртэрэг ба тэрэм бий болсон нь тэр үеийн онцлог байв . • Тэдгээр орд гэрүүд нь дунджаар 10 метр өргөнтэй байсан ба 22 шар үхэр хөллөсөн тэргэн дээр байнга бариатай байдаг байв
  • 5. Хааны ордон ба энгийн ардын гэр
  • 6. 2. Хувцас хэрэглэл • Монголчууд мал амьтны арьс , үсээр хийсэн хувцас хунарын зэрэгцээ харь орнуудаас авчирсан эд зүйлээр хувцас хийдэг байв . • Монгол эрчүүд бүгд бүс хэрэглэдэг байсан ба эмэгтэйчүүд нь бүс хэрэглэгддэггүй байснаас бүсгүй хүн гэгдэх болжээ. • Эрчүүд орой хэсэг бөмбөгөрдүү юүдэн хэлбэрийн мэлгай , харин гэрлэсэн эмэгтэйчүүд богтаг малгай өмсч байжээ. • Монголчуудын хувцас нь хурдан шаламгай хөдөлгөөн болон морь унахад саад болохгүй нүүдлийн амьдралд зохицсон байжээ.
  • 7. Богтаг малгай
  • 8. 3. Хот суурин • Их Монгол улсын үед монгол нутагт нийслэл Хар Хорумаас гадна Аураг орд , Чингай балгасан , Хар Түнгэ-ийн орд , Сүрийг бадруулах хот, Хондуйн балгас зэрэг алдартай хот суурин , цэргийн бэхлэлтүүд байжээ. • Хамгийн шилдэг хот болох Хар Хорум хотыг Чингис хааны зарилгаар 1220 барьж эхлээд Өгөөдэй, Мөнх хаан нарын үед барьж дуусгажээ. • Их Монгол улсын хот сууринг барихад монгол дархан , урчуудаас гадна дайнаас олзлогдсон барилгачин, дархчууд ,урчууд их зүйл бүтээж хувь нэмрээ оруулжээ.
  • 9. Хар Хорум хот
  • 10. Мөнгөн модын сахиусан тэнгэр
  • 11. Төмөрлөг боловсруулалт • Монголчууд төмөрлөг сайн боловсруулдаг , зэвсэг нь чанар сайтай байжээ. • Төмрөөр гэр ахуй хэрэгцээний жижиг зүйлээс эхлээд цэрэг дайны зэр зэвсэг,хуяг дуулга зэргийг маш өндөр түвшинд хийдэг байсан байна. • Түүхэнд бичигт төмөр хайлуулахыг бух дарах, төмрийн хөөргийг хяс гэдэг байжээ • Монголчуудын байлдааны амжилтын нэг нууц нь төмөрлөг боловсруулах арга ухаан байв.
  • 12. Бичиг үсэг Түүх бичлэг Утга соёл Урлаг , уран зохиол Шашин шүтлэг
  • 13. 1. Бичиг үсэг • Их Монгол улс байгуулагдаад босоо монгол бичгийг төрийн бичиг болгосон • Монгол бичгийн анхны дурсгал нь “Чингисийн чулуууны бичиг “ гэдэг хөшөө байдаг • Монгол хаадын дэргэд найман , уйгур , хэрэйд , зэрэг бичгийн сайд түшмэд төрийн хэргийг хөтөлж байснаа гадна олон хэлний орчуулагч, түшмэд нар албан хэргийг хөтөлж байв • Та Та Тунга болон Шихихутуг, Чингай , Хадаг нарын бичгийн мэргэд олон байв .
  • 14. Монгол бичгийн дурсгал
  • 15. 2.Түүх бичлэг • “Монголын нууц товчоо “ бол монгол улсын хамгийн үнэт түүхэн бүтээл юм • Одоо дэлхий дахинд ” Монголын нууц товчоо судлал” гэсэн бие даасан салбар бий болж хөгжиж байна. • Энэ бүтээл нь дэлхийн хамгийн олон хэл дээр хэвлэгдсэн зохиол юм. • Үүнээс гадна “Монголжин аймгийн эх түүх”, “Алтан дэвтэр “ зохиолууд байсан боловч харамсалтай нь бидний үед уламжлагдаж ирсэнгүй
  • 16. Урлаг, уран зохиол • Эрт үеийн монголын уран зохиолын оргил бол “ Монголын нууц товчоо”, “Гэсэр”, “Жангар”-ын тууж юм. • Мөн эдгээрээс гадна “ Аргусан хуурчийн домог”, “Чингис хааны есөн өрлөгтэй өнчин хөвгүүний цэцэлсэн шаштир , “Хоёр загалын тууж”, зэрэг зохиолын бичигджээ.
  • 17. Монголын эртний уран зохиолын 3 оргил
  • 18. Шашин шүтлэг • Их Монгол улсын үед баа мөргөл нь төрийн шашин байсан • Анхны төрийн их зайран нь Хөхөчү бөө буюу Тэв Тэнгэр байв . • Мөн тухайн үед гадаад орнуудаас лалын шашин болон христийн шашин бага хэмжээгээр орж ирэн Хар Хорумд сүм дуганаа барьж байв . • Их Монгол улсын “Их Засаг” хуулинд “Бүх шашин мөргөлийг нэгэн зэрэг авч үзнэ. Харин аль нэгэн шашин давуу эрхтэй байж болохгүй “гэж заасан байжээ.
  • 19. Бөө мөргөл