Түрэгийн хаант улс
Э.Цэрэнбаатар
Түрэгийн хаант улс
• Монгол Улсын нутагт дэвсгэрт нэгэн цагт төр
улсаа байгуулан оршин тогтнож байсан
Тvрэг угсаатнууд тvv...
Зорилт
•
•
•
•
•
•
•

Түрэгүүдийн угсаа гарвал
Түрэгийн хаант улс байгуулагдсан нь
Алдартай хаад
Түрэгийн хаант улсын манд...
Угсаа гарвал
• Түрэгүүдийн өвөг дээдэс нь Ашина гэдэг овог
байжээ
• Ашина овгийн хүн ард Хvннvгийн
бvрэлдэхvvний нэг аймаг...
Түрэгийн хаант улс байгуулагдсан нь
• 552-745 оны хооронд оршиж байсан .
• 552 онд Буман хаан улс байгуулсан
• Нийслэл нь ...
Түрэгийн хаант улсын түүхэн
үечилэл
• 552-630 он Түрэгийн 1-р хаант улс
• 630-680 он Хѐтадын Тан улсын дарлалд
орсон
• 682...
Түрэгийн 1-р хаант улсын хаад
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Буман хаан /552-553/ – Үндэслэгч
Коло Исиги хаан / 553-554/-Бумангийн х...
Түрэгийн 2-р хаант улсын хаад
• Кутулуг хаан / 682-692/- Түрэгийн 2-р хаант
улсыг байгуулсан
• Капган хаан / 692-716 он/
•...
Хаант улсын мандан бадрал
552-582 оны хооронд түрэгийн
их цэрэг маш олон аѐн дайн
ѐвуулж, олон омог , аймаг улс
эзлэн татв...
Культегин жанжин

Культегиний хөшөө
архангай аймгийн хашаат сум
Мэргэн сайд Тоньякук –н хөшөө
Газар нутаг , хил хѐзгаар , хөрш
орнууд

хятадын Тан улс
Соёл , зан заншил
• Тэд ююрсдийн ахуй амьдрал, ювюрмюц онцлогт тохирсон
руни бичгийг зохион хэрэглэж байсан бюгююд энэ нь ...
Бууран доройтол, мөхөл

• Билгэ хааны орыг залгасан түүний хөвгүүд Ижань хаан (734-739)
ба Тэнгэри хаан (740-741) эцгийнхэ...
Хөшөө цайдам
Архангай аймгийн хашаат сум ,
Цайдам бригад
Түрэгийн хааны бунхан
Булган аймгийн
Баѐннуур сум
№10 turegiint haant uls
№10 turegiint haant uls
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

№10 turegiint haant uls

1,198

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,198
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
8
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

№10 turegiint haant uls

  1. 1. Түрэгийн хаант улс Э.Цэрэнбаатар
  2. 2. Түрэгийн хаант улс • Монгол Улсын нутагт дэвсгэрт нэгэн цагт төр улсаа байгуулан оршин тогтнож байсан Тvрэг угсаатнууд тvvх соёлын олон гайхалтай дурсгалыг vлдээсэн билээ. МЭ VIVIII зуунд Төв Азид хаант улсаа байгуулан оршин тогтнож байсан энэхvv Тvрэгийн хаант улсын тvvх та нарын сонирхлыг татах нь эргэлзээгvй ээ.
  3. 3. Зорилт • • • • • • • Түрэгүүдийн угсаа гарвал Түрэгийн хаант улс байгуулагдсан нь Алдартай хаад Түрэгийн хаант улсын мандан бадрал Газар нутаг , хил хязгаар, хөрш орнууд Соёл, зан заншил Бууран доройтол, мөхөл
  4. 4. Угсаа гарвал • Түрэгүүдийн өвөг дээдэс нь Ашина гэдэг овог байжээ • Ашина овгийн хүн ард Хvннvгийн бvрэлдэхvvний нэг аймаг байжээ. • Тэд Нанхиад / хѐтад/ , Хvннү, Сѐньби нарын улсын захиргаанд харъѐалагдан оршиж байв. • 460 онд Жужан нарын захиргаанд орж Алтайн өвөр биеэр нутаглах болж энэ vеэс Тvрэг гэж нэрлэгдэх болсон байна.
  5. 5. Түрэгийн хаант улс байгуулагдсан нь • 552-745 оны хооронд оршиж байсан . • 552 онд Буман хаан улс байгуулсан • Нийслэл нь орхоны хөндийд байрлаж байсан • Нийт 17 хүн хаан суусан • Ашина овгийн ѐзгууртнууд угсаа залгамжилсан хаан суужээ.
  6. 6. Түрэгийн хаант улсын түүхэн үечилэл • 552-630 он Түрэгийн 1-р хаант улс • 630-680 он Хѐтадын Тан улсын дарлалд орсон • 682-745 он Түрэгийн 2-р үеийн хаант улс
  7. 7. Түрэгийн 1-р хаант улсын хаад • • • • • • • • • • Буман хаан /552-553/ – Үндэслэгч Коло Исиги хаан / 553-554/-Бумангийн хүү Кигинь Муяй хаан / 554-572/- Кологийн дүү Тобо хаан / 572-581 он /- Кигиний дүү Яньло Амрак хаан / 581/ Бага Ишбара хаан / 581-587/ Юняйляй Улуг хаан / 588-599/ Дату Бугѐ хаан / 599-603 / Шиби хаан / 609-619 он/ Хиели / 620-630 он /
  8. 8. Түрэгийн 2-р хаант улсын хаад • Кутулуг хаан / 682-692/- Түрэгийн 2-р хаант улсыг байгуулсан • Капган хаан / 692-716 он/ • Билгэ хаан / 716-734 он/ • Ижань хаан /734-739 он/- Билгэгийн хүү • Тэнгэри хаан /740-741/ - Билгэгийн хүү • Күтүлүг Ябгу/ 741-745/-Тэнгэри хааны авга ах
  9. 9. Хаант улсын мандан бадрал 552-582 оны хооронд түрэгийн их цэрэг маш олон аѐн дайн ѐвуулж, олон омог , аймаг улс эзлэн татвар авч , газар нутгаа өргөтгөн тэлсэн байна. Энэ бол Түрэгийн хаант улсын хамгийн хүчтэй үе нь байлаа . Билгэ хааны алтан титэм • Мөн Кутулуг , Капган, Билгэ хааны үе буяу 682734 оны хооронд Түрэг улс нэн чүчирхэгжсэн. Үүнд . Эрэлхэг зоригт Культегин жанжин, мэргэн зөвлөх сайд Тоньяукук нарын гавьѐа их билээ
  10. 10. Культегин жанжин Культегиний хөшөө архангай аймгийн хашаат сум
  11. 11. Мэргэн сайд Тоньякук –н хөшөө
  12. 12. Газар нутаг , хил хѐзгаар , хөрш орнууд хятадын Тан улс
  13. 13. Соёл , зан заншил • Тэд ююрсдийн ахуй амьдрал, ювюрмюц онцлогт тохирсон руни бичгийг зохион хэрэглэж байсан бюгююд энэ нь 38 vсэгтэй авианы бичиг байжээ. Одоогоор манай нутгаас 50 гаруй руни бичгийн дурсгал олдоод байна. Эдгээрийн дотор Билгэ хаан, Кюлтигин, Тоньякук, Мояунчур хаан зэрэг нэр цуутай ѐзгууртны дурсгалд зориулсан томоохон гэрэлт хюшююний бичээс бий. Тvрэгийн руни бичгийн дурсгал нь тусгайлан зассан гэрэлт хюшююнююс гадна, байгалийн хад чулуу, барилгын хананы шаваас, зоос мюнгю зэрэг зvйлст бичигдэж vлдсэн байдаг ям • Тvрэгvvд Алтайгаас анх гарахдаа газар тариалан эрхэлж байсны дээр хожим Орхоны голд тювлюн суухдаа энэхvv уламжлалаа vргэлжлvvлэх оролдлого хийж байжээ • . Тvрэгийн vеийн дурсгалыг малтан судлахад тариалангийн багаж зэвсэг, сав суулга олддог ям.
  14. 14. Бууран доройтол, мөхөл • Билгэ хааны орыг залгасан түүний хөвгүүд Ижань хаан (734-739) ба Тэнгэри хаан (740-741) эцгийнхээ бодлогыг үргэлжлүүлэхийг зорив. Гэвч 741 онд хаант улсын задрал эхэлсэн бөгөөд харьѐат нутгуудыг захиран суусан Ашина овгийн засаг ноёд төв засгийн газартаа захирагдахаа больж эхлэв. • Насан балчир Тэнгэри хааныг түүний авга ах Күтүлүг ѐбгу хороож хааны эрхийг булаан авсан байна. • Уйгур, Басмыл, Карлукын холбоотой дайн эхлэж энэ дайнд Күтүлүг ѐбгу амиа алджээ. Ийнхүү 745 онд Түрэгийн хаант улс эцэслэн мөхөв. • Газар нутгийнхаа зарим хэсгийг хадгалан үлдсэн Түрэгийн аймаг овгууд хожмын түүхэн үйл ѐвдалд мэдэгдэхүйц үүрэг гүйцэтгэж чадсангүй. • Билгэ хааны авч ѐвуулсан арга хэмжээнүүд нь Түрэг улсыг түр зуур сэргээн эдийн засаг улс төрийн хүнд байдлаас гаргасан ям. Энэ үеийн төрийн бодлогод Түрэг улсын гурван хааны төрийн зөвлөх асан мэргэн Тоньякук их үүрэгтэй байжээ. • Түрэгийн хаант улсын суурин дээр Түрэг угсааны Уйгурууд хаант улсаа байгуулан 745-840 оны хооронд оршин тогтнов.
  15. 15. Хөшөө цайдам Архангай аймгийн хашаат сум , Цайдам бригад
  16. 16. Түрэгийн хааны бунхан Булган аймгийн Баѐннуур сум
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×