Beschrijving van een Belevingsgerichte Narratieve Locatieve Media Tour op het Landgoed van Kasteel Groeneveld.            ...
De Hasselaerroute Beschrijving van een Belevingsgerichte Narratieve Locatieve    Media Tour op het Landgoed van Kasteel Gr...
InhoudAlgemene inleiding.....................................................................................................
2.2.2 PR plan. ..............................................................................................................
Literatuurlijst: ............................................................................................................
Algemene inleidingHoe creëer je een belevingsgerichte narratieve locatieve media tour in eenlandschap en/of natuurgebied?D...
Elk plan begint met een ideeHet oorspronkelijke idee voor de gps tour was een symbiose tussen techniek ennatuurbeleving. I...
en locatieve media, bijvoorbeeld gps, kan men op eenvoudige wijze zowel thuis achterde pc op bijvoorbeeld Google Earth als...
DankwoordGraag wil ik de volgende mensen bedanken voor hun tomeloze inzet om deze scriptieen de gps tour tot stand te late...
Maart 2010 contact Kasteel                  StartGroeneveld                                  Verkenning Mscape en gps     ...
Hoofdstuk 11.0VooronderzoekDit hoofdstuk gaat over verhalen vertellen aan de hand van de verschillende lagen inhet landsch...
Mijn eerste Mscape wandeling was Letters from America. Deze tour bracht debezoeker in de 19de eeuw. Op verschillende locat...
Waardering:+ Het is een goede manier om Bristol te leren kennen!+ Het metaal detector systeem is goed uitgevoerd- Moeilijk...
D. Victoria park. In Victoria park word je rondgeleid door de verschillendewerknemers; de eigenaar van de friettent, de pa...
De navigatie in deze tour is gemakkelijk maar niet erg spannend. De wandelaar hoeftalleen het water te volgen. Als je de r...
We maakten geen gebruik van oordopjes maar van de luidspreker in de PDA. Zodat erzo weinig mogelijk scheiding was tussen o...
We hebben gevoeld, gekeken, geroken en gehoord en bovendien heerlijk gewandeld.Voor mijn vriendin was het de eerste keer d...
1.1.4 Samenvatting en conclusie. Geluiden kunnen objecten in het landschapanimeren. In de Letters from Amerika, Het Dieren...
1.2 Oriëntatie op Kasteel GroeneveldOp zoek naar een juiste luiste locatie voor mijnafstudeerproject kwam Kasteel Groeneve...
1.2.1 Geschiedenis van het hoofdkarakter. Ik heb Pieter CornelisHasselaer, ( zie Figuur 3) een rijke handelaar en eigenaar...
belegden en zoefden Natuurmonumentenwerkers in groene wagentjes over hetterrein.Deze menselijke gegevens zijn van belang v...
1.3     De doelgroep „Kasteel Groeneveld‟ stelde jongeren‟ als doelgroep voor. De gedachte hierachter wasdat gps vooral jo...
Weer: Er is niets zo veranderlijk als het weer. Toch is dit goed te gebruiken in een gpstour. Doormiddel van een weerberic...
1.5    Het verhaal ontwikkelt zichNa het lopen van de verschillende tours en het analyseren van de lagen in hetlandschap b...
Einde van de spoilersCorrectie door derden. Toen het script af was hebben zowel mijn stagebegeleidersals een historica, di...
Hoofdstuk 22.0 Het maken van een gps tour.Wat zijn de voor- en nadelen van locatieve media voor natuurorganisaties?Wat is ...
2.1.3 Het kiezen van opnameapparatuur. Voor de opnameshoef je geen studio te hebben. Dit kan met een kleine audiorecorder....
2.1.5 Opnames binnen of buiten? Op de conferentie in Belfast heb ik het adviesgekregen om de opnames buiten te doen. Daaro...
2.1.7 Beeldmateriaal, portretten en afbeeldingen, vraagteken enstartknop. Voor de GPS tour zijn een aantal ontwerpen gemaa...
30     Figuur 10 portretten door Marlies Barends     en het portret van de Heer Hasselaer(
2.1.8 Bewerking van geluidsbestanden. Voor de bewerking heb ik hetprogramma Audicity15 gebruikt. Dit is een gratis program...
2.1.8.3 Het maken van soundscapes. Vaak is het niet genoeg om één enkelgeluid te plaatsen in het landschap. Er moeten meer...
Copyright: Wanneer de componist meer dan 70 jaar geleden is overleden, vervaltvolgens Buma Stemra het auteursrecht van de ...
2.2.2 PR plan. Er is een PR plan nodig om bekendheid te geven aan de gps tour.Het plan om 200 scholieren uit de regio uit ...
Advies:Het betrekken van vrijwilligers bij de ontwikkeling van de tour is een manier om dekosten beheersbaar te houden. He...
Gebruikte (Engelse) begrippen2.4.2 Hoe werkt Mscape? Voor de uitleg gebruik ik eenaantal technische termen die ik zoveel m...
van kaartjes en andere navigatiehints die wel terug zijn te roepen. Hier kom ik inhoofdstuk 2.5 op terug.Mscape is geen mo...
D   Figuur 11 De gehele route in kaart. D is het bos                                              B      A                ...
2.4.3 Problemen, bugs. Wanneer je meer wilt dan alleen de basis, wordt decomplexiteit van het programmeren snel groter. Hi...
De bomen geven een gps schaduw die over de zone valt. Het gps signaal wordt dus verbroken.                                ...
Je kunt je afvragen waarom ik hier wel gebruik maak van een groot vierkant, terwijler eigenlijk het zelfde probleem als vo...
De code bij rode cirkels (zie Figuur 17 A en C) zou zijn:A Playlist.AddIfNotPlayed(Tekst1);C Playlist.AddIfNotPlayed(Tekst...
2.5 NavigatieBezoekers moeten van punt a naar punt b kunnen lopen. In natuurgebieden makenwe gebruik van landkaarten die w...
is in het gebied waarvoor jij een gps tour maakt een document met de hints en delocaties die in het script verwerkt zijn. ...
Figuur 21 Kaartjes   45Hasselaerroute
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
De hasselaerroutescriptie
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

De hasselaerroutescriptie

1,243

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,243
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "De hasselaerroutescriptie"

  1. 1. Beschrijving van een Belevingsgerichte Narratieve Locatieve Media Tour op het Landgoed van Kasteel Groeneveld. Vooronderzoek – Productie - VisieAfstudeer Scriptie Douwe Jan SchraleReinwardt Academie Gerrit van der Veenlaan 14Bachelor Cultureel Erfgoed 3743 DP BaarnBaarn 31 mei 2011 1 Tel.: oo31647188202 E mail: douwejan.schrale@gmail.com
  2. 2. De Hasselaerroute Beschrijving van een Belevingsgerichte Narratieve Locatieve Media Tour op het Landgoed van Kasteel Groeneveld. Vooronderzoek – Productie – Visie Douwe Jan SchraleBeschrijving van een Belevingsgerichte Narratieve Locatieve Media Tour op het Landgoed van Kasteel Groeneveld.Vooronderzoek – Productie - VisieAfstudeer ScriptieReinwardt AcademieBachelor Cultureel ErfgoedBaarn 31 mei 2011© Douwe Jan Schrale 2
  3. 3. InhoudAlgemene inleiding..................................................................................................................... 6 Elk plan begint met een idee .................................................................................................. 7 Museologische context ........................................................................................................... 7 Dankwoord ............................................................................................................................. 91.0Vooronderzoek ..................................................................................................................... 11 1.1 Het werk van anderen ...................................................................................................... 11 1.1.1 Belfast. ....................................................................................................................... 11 1.1.2 Bristol. ........................................................................................................................12 1.1.3 Texel ........................................................................................................................... 15 1.1.4 Samenvatting en conclusie. ...................................................................................... 18 1.2 Oriëntatie op Kasteel Groeneveld ....................................................................................19 1.2.1 Geschiedenis van het hoofdkarakter. ....................................................................... 20 1.2.2 Waarom werd Heer Hasselaer het hoofdkarakter? .................................................. 20 1.2.3 Het landschap ........................................................................................................... 20 1.2.4 Historisch culturele elementen in het Landschap. ...................................................21 1.2.5 Sfeer op locaties . .......................................................................................................21 1.3 De doelgroep .............................................................................................................. 22 1.4 Lagen in het landschap .............................................................................................. 22 1.5 Het verhaal ontwikkelt zich ....................................................................................... 24 1.5.1 De Hasselaerroute ..................................................................................................... 24 1.6 De Hasselaerroute en de lagen in het landschap....................................................... 25Hoofdstuk 2 .............................................................................................................................. 262.0 Het maken van een gps tour. ............................................................................................. 26 2.1 Wat is nodig voor een locatieve media tour? .................................................................. 26 2.1.1 Het schrijven van het script ...................................................................................... 26 2.1.2 Het kiezen van stemmen. ......................................................................................... 26 2.1.3 Het kiezen van opnameapparatuur. ......................................................................... 27 2.1.4 Opname van de teksten. ........................................................................................... 27 2.1.5 Opnames binnen of buiten? ..................................................................................... 28 2.1.6 De planning van de opname. .................................................................................... 28 2.1.7 Beeldmateriaal, portretten en afbeeldingen, vraagteken en startknop. ................... 29 2.1.8 Bewerking van geluidsbestanden. .............................................................................31 2.1.9 Muziek in de Hasselaer route. .................................................................................. 32 2.2 Gebruik ........................................................................................................................... 33 2.2.1 Handleiding .............................................................................................................. 33 3
  4. 4. 2.2.2 PR plan. .................................................................................................................... 34 2.3 Kosten van de productie. ................................................................................................ 34 2.4 Programmeren................................................................................................................ 35 2.4.1Mijn keuze voor Mscape. ........................................................................................... 35 2.4.2 Hoe werkt Mscape? .................................................................................................. 36 2.4.3 Problemen, bugs. ..................................................................................................... 39 2.5 Navigatie ......................................................................................................................... 43 2.5.1 Het verhaal helpt je op weg ...................................................................................... 43 2.5.2 Kaartjes. ................................................................................................................... 44 2.5.3 Tekst op plaatjes....................................................................................................... 46 2.5.4 De gids...................................................................................................................... 46 2.5.5 Correcties wanneer iemand de verkeerde kant uit loopt ......................................... 46 2.5.6 Testfase .................................................................................................................... 46 2.6 Functies van de iPhone ................................................................................................... 47 2.7 Epiloog hoofdstuk 2 Kansen en obstakels. ................................................................... 49Hoofdstuk 3 ............................................................................................................................... 513.0 Technieken die de beleving versterken ............................................................................... 51 3.1 Waarneming .................................................................................................................... 53 3.1.1 Opdrachten. .............................................................................................................. 53 3.1.2 Techniek en waarneming. ........................................................................................ 54 3.1.3 Stimuleren van zintuigen doormiddel van een verhaal. .......................................... 54 3.1.4 Informatie................................................................................................................. 54 3.1.5 In de Hasselaerroute. ............................................................................................... 54 3.2 Waarneming vanuit verschillende perspectieven .......................................................... 55 3.2.1 De mens in het landschap ........................................................................................ 55 3.2.2 Door de ogen van een dier ....................................................................................... 56 3.2.3 Vanuit landschapselementen. .................................................................................. 57 3.3 Emotie............................................................................................................................. 59 3.3.1 Gebruik van muziek. ................................................................................................. 59 3.3.2 Emotionering. .......................................................................................................... 62 3.4 Beleven en ervaren ......................................................................................................... 64 3.4.1 Morele keuzes. .......................................................................................................... 66 3.5 Zingeving ........................................................................................................................ 66 3.6 Epiloog hoofdstuk 3. ....................................................................................................... 67Conclusie .................................................................................................................................. 70Tot slot: persoonlijk advies ...................................................................................................... 72 4
  5. 5. Literatuurlijst: .......................................................................................................................... 73 Powerpoint ........................................................................................................................... 73 Tijdschriftartikelen ............................................................................................................... 74 Muziek .................................................................................................................................. 74 Thesis .................................................................................................................................... 74 Websites................................................................................................................................ 74Afbeeldingen ............................................................................................................................ 78Verklarende Woordenlijst ........................................................................................................ 80Samenvatting………………………………………………………………………………………………………………81Summary………………………………................................................................................................81 5
  6. 6. Algemene inleidingHoe creëer je een belevingsgerichte narratieve locatieve media tour in eenlandschap en/of natuurgebied?De locatieve media tour is een snel opkomend medium dat nog steeds in ontwikkelingis en waar nog niet zo veel over geschreven is als het gaat over praktische toepassingbij natuur- en landschapsbeleving. De koppeling van natuurbeleving met detoenemende mogelijkheden van moderne telefoons met internet opent ongekendemogelijkheden. Hoewel er in Nederland veelbelovende ontwikkelingen zijn, is hetaantal praktische toepassingen beperkt.Er is voldoende kennis over het maken van locatieve media tours. Deze zijn vooralgericht op steden, stadsparken, kunst en historie. Veel van de tours in de natuur zijnalleen informatiegericht. Dat is jammer want gps biedt veel meer mogelijkheden.Het is tijd om hier eens over na te denken want gps kan helpen meer avontuur in denatuur te brengen.Hoe kun je de verschillende lagen in het landschap gebruiken in een verhaal?Evenals bij een object in een museum kun je ook in het landschap lagenonderscheiden. Deze lagen hebben mij geïnspireerd tot het maken van dit verhaal,het script dat de basis vormt voor de gps tour. In hoofdstuk 1 wordt verslag gedaanvan de oriëntatiefase voor het maken van de gps tour.Wat zijn de voor- en nadelen van locatieve media voor natuurorganisaties?Het maken van een gps tour was voor mij een relatief onbekend terrein; hetprogrammeren, navigeren, de kansen en de obstakels staan beschreven inhoofdstuk 2.Hoe versterk je de belevingsaspecten van een gps tour?Hoe komt het dat sommige belevenissen ons bijblijven?Welke kenmerken hebben betekenisvolle belevenissen?Dit zijn fundamentele vragen die ik probeer te beantwoorden in de volgendehoofdstukken. 6
  7. 7. Elk plan begint met een ideeHet oorspronkelijke idee voor de gps tour was een symbiose tussen techniek ennatuurbeleving. Ik was geïnspireerd door projecten zoals „Het Bewaarde Land.‟Het doel van dat project is dat kinderen en volwassenen leren op een intenseremanier met de natuur om te gaan. Aan de hand van een verhaal over 5 elementairewachters: water, vuur, aarde, lucht en kleur, worden mensen meer betrokken met denatuur. „Het Bewaarde Land‟ is actief op verschillende plekken in Nederland, onderandere in Baarn. Boris van Oirschot, een van mijn stagebegeleiders, is wachter in „HetBewaarde Land.‟Maar mijn wortels liggen meer in het erfgoedveld en mijn kennis over natuurbelevingis ondanks literatuuronderzoek zeker nog niet voldoende voor een dergelijkuitgebreid project. Bovendien gaf mijn begeleider het advies: “Je bent hier in eencultuurlandschap met een rijke geschiedenis. Daar moet je wat mee doen!” Daaromheb ik mijn doel bijgesteld en heb ik mij verder verdiept in de boeiendecultuurhistorie van Kasteel Groeneveld met als uiteindelijk resultaat zowel „DeHasselaerroute‟ als deze scriptie.Museologische contextIn de afgelopen 60 jaar is locatie een steeds belangrijker element geworden in demuseologie. Wanneer men vroeger een object bewaarde in situ ( op de locatie zelf)zoals in het Colosseum in Rome, decontextualiseerde men dit object. Het werdgestript van de lagen die men niet belangrijk vond. Vervolgens werden er bordjesopgehangen en toeristen toegelaten.Binnen de nieuwe museologische visie worden objecten die zich in situ bevindenbewaard in hun context en functie. Wat er om het object heen speelt en leeft wordt zoveel mogelijk intact gehouden. Museologie is zich bewuster geworden van decontextuele relatie tussen plaats en object.1Ook binnen het cultureel bewustzijn, inclusief humane wetenschappen en kunst heefter een omslag plaatsgevonden in het denken over plaats en ruimte.De psychogeografische stroming schijnt een nieuw licht op hoe wij omgaan met onzeomgeving. Deze studierichting brengt in kaart hoe mensen locaties ervaren en hoe zijzich daar in gedragen. 2 Pierre Nora definieerde reeds in 1955 de term Les Lieux deMémoire; plaatsen van herinnering. Steden en streken krijgen steeds meer eenculturele biografie, een ‘narratieve constructie’ waarin sporen uit het verledeningezet worden voor verdere ontwikkeling. 3, 4 De toegankelijkheid van plaatsgerelateerde informatie wordt steeds beter. Door het toenemend gebruik van internet1 Rooijakkers, Gerard. "Cultural Biography: An Intergrated Heritage Perspectives (p.p)." Lecture.2 psychogeography. Psychogeography.co.uk/. Web. 31 May 2011. <http://www.psychogeography.co.uk/>.3 Rooijakkers, Gerard. "Cultural Biography: An Intergrated Heritage Perspectives (p.p)." Lecture.4 "Bibliotheek- & Archiefgids,." 28 April . Bibliotheek- & Archiefgids, 81 [2005 81 (2004): 28.Http://www.vvbad.be/files/200504_Vijftigjaar.pdf. Web. 31 May 2011.quote Gerard Rooijakkers 7
  8. 8. en locatieve media, bijvoorbeeld gps, kan men op eenvoudige wijze zowel thuis achterde pc op bijvoorbeeld Google Earth als ter plaatse in het landschap met behulp van demobiele telefoon informatielagen aanbrengen en lezen.Hierdoor is er meer ruimte ontstaan voor nieuwe plaatsbeschrijvingen. Een plek ismeer dan een topografische beschrijving. En dat alles valt in kaart te brengen.Een zeer complete beschrijving van een plaats is ‘The Deep Map’´The Deep Map represents the grain and patina of place through juxtapositions andinterpenetrations of the historical and the contemporary, the political and thepoetic, the discursive and the sensual; the conflation of oral testimony, anthology,memoir, biography, natural history and everything you might ever want to sayabout a place´. 5Een „Deep Map‟ analyseert, vervlecht en zet de gegevens tegenover elkaar vanuit eenbreed scala aan lagen uit het heden en het verleden.Dat is ook wat er gebeurt wanneer we een locatieve media tour maken. Eerst moetende lagen geanalyseerd worden. Vervolgens worden ze tegen over elkaar gezet endaarna worden de verbindingen gemaakt. Je speelt met informatie en uiteindelijkontstaat er een script. Dit proces, de praktische uitvoering en de technieken die debeleving versterken worden in deze scriptie beschreven.Douwe Jan SchraleBaarn, 31 mei 20115 Pearson, Mike, and Michael Shanks. Theatre/archaeology. London: Routledge, 2001. Print. p.64-p.65 8
  9. 9. DankwoordGraag wil ik de volgende mensen bedanken voor hun tomeloze inzet om deze scriptieen de gps tour tot stand te laten komen. Zonder hun bijdrage was het niet gelukt.Begeleiding van uit Kasteel Groeneveld:Boris van Oirschot en Ingeborg Snelleman,Ze namen mij op in het team, hielpen mij met de ordening, gaven nieuwe ideeën enzorgden dat de tour gefinancierd werd.Scriptiebegeleider:Gerdie Borghuis,Zij bracht structuur, keek na en gaf mij het geloof dat het goed zou komen.Stemmen en GPS tour:Coby Becks: ( + Regie)Acteurs van de Theater groep Zet : Bob Wüst, Stephan Wüst, Yvonne Scherion enCoby Becks.Portretten: Marlies BarendsJulie gaven een ziel aan de Hasselaerroute.Programmeerhulp: Arne van DrutenZonder jou was ik er niet uitgekomen.Testen GPS tour en feedback:Jeroen Koffeman, Herman Boot, Boris van Oirschot, Ingeborg Snelleman, Astrid deJonge, Gerben Schrale en Itte Humalda.Correctie:Gerben, Itte, Wilma, en AstridUren lezen en corrigeren. Mijn dank is groot. 9
  10. 10. Maart 2010 contact Kasteel StartGroeneveld Verkenning Mscape en gps Wandelen van andere tours en gpsJuni 2010 Bristol games Bristol, en Texel Verkenning landschap Juni-augustus 2010 Script schrijven Eind augustus Script na laten kijken Marlies Barends maakt de 8 september 2010 Tekenares in huren portretten van de karakters Acteurs regelen Co-regie Coby Becks 26 september- 27 september. Opnames Oktober, november december Kaartjes, layout en tekst Continu feedback van Kasteel Groeneveld Geluiden uitzoeken Opnames bewerken Bewerkt in audicityNovember Beginnen programmerenJanuari- april 2011 Testen April 2011 Handleiding schrijven Programmeren, testen programmeren testen, programmeren testen… etc. Examencommissie 200 vwo studentenFiguur 1 De Pijl 10 Klaar voor publiek gebruik
  11. 11. Hoofdstuk 11.0VooronderzoekDit hoofdstuk gaat over verhalen vertellen aan de hand van de verschillende lagen inhet landschap. Waar filmmakers vaak een verhaal scheppen en daar landschap bijzoeken, is het in dit geval anders. Het landschap is de basis en daarin vormt zich eenverhaal.We gaan kijken naar verschillende tours in binnen- en buitenland en stellen de vraaghoe de lagen van het landschap op het landgoed Groeneveld kunnen wordengeanalyseerd. We zien hoe uit deze lagen een verhaal ontstaat.1.1 Het werk van anderen1.1.1 Belfast. Tijdens mijn e-culture minor heb ik in 2008 de conferentie Mscape-fest in Belfast bezocht om kennis te maken met het programma Mscape. Mscape-festwas een groots opgezette conferentie. Het was interessant te zien dat er zo veelgroepen met het programma werkten. Zo gebruikten verschillende kunstenaars hetprogramma. Er was een project waarbij je stadsgeluiden van de andere kant van dewereld kon beluisteren en er werd er veel gesproken over het gebruik van Mscape inhet onderwijs. Een aantal klassen in the United Kingdom gebruikte Mscape om methaar eigen omgeving bezig te zijn.6Wat is Mscape? Mscape is een programma waarmee je op een relatief simpele maniergps tours kan maken voor Windows Mobile. Dit doe je door cirkels op een kaartje tetekenen en daar afbeeldingen, geluiden, muziek en filmpjes naar toe te slepen. Echterhoe meer je van het programma wilt, des te ingewikkelder het wordt. Zie hiervoorhoofdstuk 2. Naast tours kunnen er met Mscape ook spelletjes gemaakt worden. Zo iser Stamp the Mole waarbij de speler zelf eerst een aantal cirkels uit moet zetten. Ditzijn de holen van de mol. De stem uit het apparaat vertelt vervolgens uit welk hol demol is gekomen.Mscape is ontwikkeld door een team van Hewlett Packard. Dit team is tijdens decrisis in 2009 ontslagen. Zij hebben een nieuw bedrijf opgericht genaamd Calvium enhebben een gps programma gemaakt, dat eveneens Calvium heet. Dit programma kandraaien op Apple iPhone en Android. Het programma was nog niet uitontwikkeldtoen ik met de tour begon.De tour die door mij is ontwikkeld met Mscape zal straks ook op Calvium kunnenwerken als het omgezet is. Naast Windows Mobile zal het ook op de iPhone en op hetAndroid besturingssysteem werken.6 "Teachers Area." Create-A-Scape - Home. Futurelab. Web. 18 May 2011.<http://www.createascape.org.uk/teachers_area/teachers_area.html>. 11
  12. 12. Mijn eerste Mscape wandeling was Letters from America. Deze tour bracht debezoeker in de 19de eeuw. Op verschillende locaties in de haven waren brieven uitAmerika te beluisteren. Wat mij hier het meest inspireerde was de wandeling over debrug. Je hoort het geluid van paarden op de brug terwijl de stoomboten onder je doorvaren.Waardering:+ Gebruik van geluid+ Terug kijken in een andere eeuw+ Authentieke brieven in oud taalgebruik hadden sfeer+ Mooie wandeling- Stem was monotoon en de brieven te langHet bezoek aan Belfast inspireerde mij om verder onderzoek te doen naar Mscape engps tours.1.1.2 Bristol. Om mij verder te oriënteren op het gps aanbod en op Mscape, bezochtik in de zomer van 2010 Bristol, de geboorteplaats van Mscape en de vestigingsplaatsvan het nieuwe Calvium. De door mij van de Mscape-site vooraf gedownloade tourswaren bijna allemaal natuurgeoriënteerd of in de natuur en of park toepasbaar. Ditzou aansluiten op een gps tour rond Kasteel Groeneveld. Na het lopen van degeselecteerde tours volgde een bezoek aan Calvium. Hier sprak ik met Jo Reid,tourontwikkelaar. Ik kreeg een indruk van het bedrijf. Er werkt een groep mensenaan een tour; Experience Design& Consultancy Service, Story writing& ContentProduction, Technical Wizardly en een management team.Hier volgt het verslag van de door mij gelopen tours.A. Treasure Hunt ( schat zoeken). Een gps die je via standbeelden in Bristol destad laat zien. De locaties in Bristol worden beschreven in raadsels. Bijvoorbeeld: ”Iroar day and night. But silence is what I speak….. I am the King”. Deze aanwijzinggebruik je om bij een standbeeld van een brullende leeuw te komen.De puzzelaar moet de verschillende standbeelden opzoeken. Hoe dichter je bij hetstandbeeld komt, hoe harder de telefoon begint te piepen. De gps werkt als eenmetaaldetector. Als je een standbeeld gelokaliseerd hebt, ga je op zoek naar eennieuw standbeeld, enzovoort. Een timer houdt bij hoeveel minuten het duurt voor jebij het volgende punt aankomt. Het spel heeft een interessante „sciencefiction lookmaar mist een verhaal dat uitlegt waarom je de standbeelden moet zoeken en waaromhet spel deze sciencefiction look heeft. 12
  13. 13. Waardering:+ Het is een goede manier om Bristol te leren kennen!+ Het metaal detector systeem is goed uitgevoerd- Moeilijk wanneer je onbekend bent in Bristol- Looks uit de contextB. Statue Hunt for Elley. Dit is een schatzoekspel met als opdracht: vind de juistestandbeelden en ontvang de volgende hint. De jacht is bijna onmogelijk voortoeristen. Wel laat de tour de locals op een andere manier naar hun standbeeldenkijken.Waardering:+Veel informatie- Te ingewikkeldC. Riot 1831. Riot 1831 is een non-lineaire verkenning van Queen Square. Ditbetekent dat de content in iedere volgorde beluisterd kan worden. Dit past goed bijhet chaotisch thema van deze tour. De bezoeker komt namelijk midden in een relterecht. Ramen worden ingegooid, mensen schreeuwen, er klinkt pianomuziek uiteen kroeg, troepen stormen het plein op. Het klinkt allemaal heel spannend. Watontbreekt is een inleiding, muziek, persoonlijkheid en emotie. Ik was wel op locatiemaar mijn gevoel was daar niet. 7Wat ik vooral mis aan deze gps tour is de verbinding tussen het plein en de audio.Waardering:+ Diversiteit spanning+ Historisch correct+ Revolutionair voor haar tijd+Laat diverse lagen zien van het plein (politie, café, oproer, geschiedenis)- Uiteindelijk te veel van hetzelfde- Weinig muziek en emotie- Weinig verbinding tussen het plein en de audio- Te weinig afwisseling7 "Riot 1831." Roaring Girl Productions. Roaring Girl Productions. Web. 19 May 2011. <Bron:http://www.roaring-girl.com/productions/1831-riot/>. 13
  14. 14. D. Victoria park. In Victoria park word je rondgeleid door de verschillendewerknemers; de eigenaar van de friettent, de parkbeheerder, een onderwijzeres. Depersonages vertellen wat er in de omgeving te zien is. Je hoort bijvoorbeeld deparkbeheerder vertellen: “There is a basketball field in the park and it is usedregularly.‟‟ Technisch gezien zou het vrij weinig moeite kosten als in plaats vancommentaar het geluid van een basketbalspel te horen was geweest. De wandelingzou dan een stuk interessanter zijn.Waardering:-Niet interessant genoeg+Wel interessant concept-Karakters vallen uit de lucht+Via beroepen kun je verschillende lagen aangevenE. Bristol Harbour. Is een wandeling langs de haven van het Bristol uit de 19deeeuw. Prettig aan deze wandeling is, dat het enige wat je hoeft te doen: het water aanje rechter hand houden. Je komt dan vanzelf op de bestemming aan.Er is een moord gepleegd in de haven en jij wordt beschuldigd. Een jongeman komt jehelpen. In het begin moedigt deze gids je aan om te rennen. Zodra je dit doet, komtde gps tour tot leven. Door de koptelefoon hoor je het rennen van je gids. Tijdens dewandeling kom je verschillende karakters tegen die met behulp van videobeeldentegen je praten. Tussen de regels door vertellen ze het verhaal van de haven.Deze tour was een belangrijk voorbeeld voor mijn gps tour omdat de verhaalstructuurgoed werkte. Het verhaal was spannend en de karakters waren interessant. Hetelement van detective in een theatervorm heb ik toegepast in de Hasselaertour.Waardering:-Voetstappen (als achtergrond geluid)-Geen muziek+Spannend verhaal+Video van de acteursF. Avon New Cut Mediascape. Dit is een natuur- en cultuurwandeling langs eenstuk gekanaliseerde rivier in Bristol. Het is een wandeling die inzicht probeert tegeven in het gebied. Een rustgevende Britse stem vertelt over de bomen die bloeien inde lente, de bloemen, de oude gevangenis en de vogels. De wandeling was gemaaktvoor de lente; ik liep hem in de nazomer. Veel van het groen aan de Riverside was allang uitgebloeid. Ook het onderscheiden van de planten was moeilijk. Het is niet zoeenvoudig om één op de natuur gebaseerde gps tour te maken voor alle seisoenen. 14
  15. 15. De navigatie in deze tour is gemakkelijk maar niet erg spannend. De wandelaar hoeftalleen het water te volgen. Als je de route verlaat, is er een geluidje te horen en wordthet scherm blauw. Een ander bliepje is te horen als je een audio zone uitloopt. Zodraje deze zone weer inloopt, begint het hele verhaal weer opnieuw. Dit is voor detourloper een irritante bijkomstigheid.Waardering:+Interessante weetjes-Seizoen gebonden-Herhalend vogelgefluit op de achtergrond (waarom vogels op de gps als je echtevogels hebt)-Herhaling van bestand wanneer je uit de zone looptG. Dierenspel (Engelse titel onbekend). Het spel vindt plaats op Queen Square. Hetplein is opgedeeld in 5 zones. Elke zone is een continent. Zodra je door een zoneloopt, is er een dierengeluid te horen. Vervolgens zegt een BBC commentatorstemwelk dier het is en wat het aan het doen is. De bedoeling van het spel is dat je gaatontdekken in welk werelddeel jij je bevindt.Waardering:- Bij de randen van de wandeling herhaalt het spel de dierengeluiden+ Het spel had een hele authentieke sfeer en ik vermoed dat dit voor een deel kwamdoor de BBC stem.1.1.3 TexelGps tour Ecomare. Mijn stagebegeleider Boris van Oirschot maakte mij eind 2010attent op een natuur gps tour op Texel.Terwijl ondertussen de gps tour op Kasteel Groeneveld steeds meer vorm kreegbesloot ik samen met mijn vriendin een hotel te boeken en naar Texel af te reizen.Er waren twee gps wandelingen bij Ecomare. De ontdekwandeling( A) en deNachtwandeling(B), beide geschikt voor families en basisscholen.Ecomare maakte geen gebruik van het programma Mscape maar van „Novomentor‟,een andere software programma.A. De Ontdekwandeling. Tijdens de ontdekwandeling word je rondgeleid dooreen jong stripfiguurtje in skaterkleding. Het figuurtje stelt zich voor en vertelt wat jegaat doen.Op het eerste „waypoint‟ wordt de wandelaar geïnformeerd over de windrichtingen.Dit gebeurt op een punt waar je overzicht hebt over het landschap. De richting wordtaangegeven door middel van objecten in het landschap. Bijvoorbeeld: in het zuidenzie je een bushokje. Dit is goed ter bevordering van de oriëntatie in de ruimte.De ontdekwandeling heeft voor alle seizoenen andere informatie. Er bestaan vierverschillende tours. De wandeling die ik deed was gericht op de winter. 15
  16. 16. We maakten geen gebruik van oordopjes maar van de luidspreker in de PDA. Zodat erzo weinig mogelijk scheiding was tussen ons en het landschap.De opdrachten zijn op te delen in horen, zien en voelen. Maar ook oriëntatie in deruimte en het verzamelen van materialen spelen een belangrijke rol. Tijdens dezewandeling wordt niet geproefd. Dit komt doordat het een winteractiviteit is: er is danniets te eten in de natuur.Voorbeelden van verschillende opdrachten:Voelen. Voel aan de verschillende naalden. Van welke naalden zou jij het beste eenbed kunnen maken? Den of spar?Waar is het warmer? Bovenop het duin of beneden aan het duin?Kun je met je ogen dicht voelen wanneer je het bos in gaat?Verzamelspelletjes. Op het strand krijg je twee minuten de tijd om de schelpen tezoeken die op het scherm stonden afgebeeld. Wanneer de wandelaar een schelp vindt,kan hij deze op het scherm aanklikken.Ditzelfde spelletje kan ook gespeeld worden met aangespoelde objecten zoals nettenen stukken hout.Ruiken. Ruikt het in het bos ook anders dan op de hei? Wat voor geuren ruik jeallemaal? Vieze geuren, zoete geuren, scherpe geuren?Oriëntatie. De opdracht is: “Ga op het bankje staan en kijk naar de bomenrij in deverte”. Op de gps staat een verzameling van verschillende bomen. De bezoeker moetop het scherm aanraken wat hij of zij ziet.Waardering:+ Seizoengebonden er zijn aparte opdrachten voor verschillende seizoenen+ Gericht op de zintuigen+ Schitterend landschap+ Navigeren door gebruik te maken van objecten in de omgeving.B. Nachtwandeling. Je ziet alleen het pad op de gps door middel van een witte lijn.Aan de hand van dit pad kan men zich in het donker oriënteren.In de nachtwandeling zitten voornamelijk voel- en hoorspelletjes.Voelen. Op de tast voelen of er een gladde stam te vinden is waaromheen zich eenplant heeft gewikkeld.Juttersverhaal. In de nachtwandeling kun je op het strand een juttersverhaalhoren. Dit werkt niet altijd even goed bij meerdere personen. Bovendien waren destemmen net iets te zacht om boven het geluid van de zee uit te komen.Vuurtorens. Verschillende kleine animaties van de vuurtorens kun je oproepen viahet gps systeem. Zo kun je herkennen welke toren je ziet.Lichten op zee. Het gaat om kijken, waarnemen. Waar zijn de lichten op zee?Waardering:+ Spannend om „s nachts een gps tour te lopen- Alleen te lopen op nachten wanneer Ecomare open is 16
  17. 17. We hebben gevoeld, gekeken, geroken en gehoord en bovendien heerlijk gewandeld.Voor mijn vriendin was het de eerste keer dat ze een gps tour liep en ze vond dat heteen geweldige manier was om de natuur te beleven.Voor mij kwamen veel dingen bij elkaar. Dit was het soort tour dat ik in mijn hoofdhad voordat ik begon met het maken van de gps tour. De tour gaf mij eengeluksgevoel ook al was het winderig en koud. Hij was poëtisch en verhalend zonderer teveel de nadruk op te leggen. Het landschap vertelde het verhaal.Maar het was niet de tour die paste bij Kasteel Groeneveld. Elke plaats heeft zijn eigenverhaal en dus ook zijn eigen tour. Mogelijk kunnen de ervaringen overnatuurbeleving die ik op Texel heb opgedaan een vervolg krijgen in nieuwe projecten.Advies:Oriënteer je goed voordat je begint. Doordat het medium zich in een experimentelefase bevindt, is er een grotere kans op het maken van fouten. Er is veel te leren vanandere tours. 17
  18. 18. 1.1.4 Samenvatting en conclusie. Geluiden kunnen objecten in het landschapanimeren. In de Letters from Amerika, Het Dierenspel en de Riot 1831 gps tour wasdit goed te ervaren.Een non-lineaire tour als de „Riot 1831‟ kan de bezoeker uitdagen tot verkennen. Maarwanneer er weinig referenties gemaakt worden met de omgeving, kan het de bezoekereen gevoel van gebrek aan samenhangende structuur geven ondanks dat hij of zij zichop een gekaderde locatie bevindt. Het is wel belangrijk om ook met een non-lineairetour kennis te maken. Ik zelf koos voor de lineaire tour.De navigatie en lay-out van de tours waren vaak duidelijk en eenvoudig. Veel toursliepen langs de waterkant of bleven op een plein. Treasure Hunt en A Puzzle Game forElly lieten je speuren naar verschillende standbeelden. Aan de navigatiehulp kon jetips vragen. Maar deze waren vaak niet voldoende. Deze beide puzzeltours mistencontext en een verhaal. Ik bleef met vragen zitten. Er werd niet aangegeven waaromik naar die standbeelden moest zoeken. Ook leek de lay-out niet relevant. Ik wil inmijn tour de bezoeker beter informeren.Bristol Harbour brengt de verhalende laag over de omgeving door middel van theater.De tour maakt net als Riot,„1831‟ en Letters from America gebruik van de historischelaag in het landschap, maar is minder historisch gericht en meer gericht op deemoties en wat er zoal gebeurde in de haven.Zowel het historische- als het theatrale aspect zijn voor mij een inspiratie geweestvoor de door mij te maken tour.Het landschap heeft een hedendaagse informatieve laag.Victoria Park laat normale mensen vertellen over hun park. Deze tour is minderinteressant omdat letterlijk verteld wordt wat er door de deelnemer te zien is. DeAvon New Cut wandeling brengt informatie over de natuur. Omdat de informatiestatisch is terwijl de omgeving door de wisseling van seizoenen veranderd gaf het eengevoel van frustratie. In de Texel wandeling hebben ze daar wat op gevonden. Elkeseizoen heeft zijn eigen opdrachten. Daarnaast bestaan er een nacht-tour en een dag-tour. De Texel tours laten duidelijk zien hoe zintuigen gestimuleerd kunnen wordenin een gps tour en hoe er interactief omgegaan kan worden met het landschap. Detours kwamen pas later in beeld en konden helaas geen inspiratiebron meer zijn voorde Hasselaer tour.Advies:Als je een „natuurtour‟ wilt maken, zul je meestal meerdere varianten moeten makenvoor hetzelfde landschap. 18
  19. 19. 1.2 Oriëntatie op Kasteel GroeneveldOp zoek naar een juiste luiste locatie voor mijnafstudeerproject kwam Kasteel Groeneveld( zieFiguur 2) naar voren als mogelijke optie. Openvelden, een schitterend landgoed en een budgetvoor interessante projecten. Dit laatste was mijoverigens nog niet bekend toen ik de stagebegon. Na een pitch aan de telefoon en eengesprek op het kasteel, was ik welkom. Figuur 2 Kasteel Groeneveld Bron: KasteelKasteel Groeneveld is een buitenplaats, dat wil Groeneveldzeggen een groot huis op het platteland met eenlandgoed erom heen. Het kasteel kent een rijke geschiedenis. Het was ooit eenlandhuis voor de rijken der rijken, maar ook kindertehuis, kunstenaars kolonie, decorvoor Swiebertje en Pipo de Clown en werkruimte voor Karel Appel.In 1986 werd daar het Centrum voor Landschap, Natuur en Bosbouw vanStaatsbosbeheer gevestigd. In 2007 werd het de buitenpost van het Ministerie vanN.L.V., Natuur Landbouw en Visserij dat nu E.L.&I., Economie Landbouw enInnovatie is. Het kasteel heette vanaf dat moment „Buitenplaats van stad en land.‟Staatsbosbeheer heeft het landgoed en het kasteel nog steeds in haar bezit. Hetministerie onderhoudt het kasteel.Kasteel Groeneveld verzorgt activiteiten voor beleid, publiek en onderwijs en wildaarmee mensen raken, zodat ze zich verantwoordelijk voelen voor landschap enplatteland. Kasteel Groeneveld is een kritisch platform voor het platteland enlandschap met drie taakvelden: publiek, beleid en onderwijs. Een inspirerendeomgeving waar beleidsmakers, projectleiders en andere betrokkenen elkaarontmoeten, ideeën genereren of werken aan concrete oplossingen voor actuelevraagstukken. 8Een aantal van de activiteiten van Kasteel Groeneveld zijn:- Tentoonstellingen organiseren omtrent de bovenstaande thema‟s- Programma‟s voor het lager onderwijs- Rondleidingen en wandelingen in het landschap- Een filmfestival “Nieuwe Oogst”- Een festival “Groeneveld festival”- Conferenties en congressen en lezingen.8 Kasteel Groeneveld : Buitenplaats Voor Stad En Land : Baarn. Kasteel Groeneveld. Web. 11 Mei 2011.<http://www.kasteelgroeneveld.nl/Missie/15/default.ecms>. 19
  20. 20. 1.2.1 Geschiedenis van het hoofdkarakter. Ik heb Pieter CornelisHasselaer, ( zie Figuur 3) een rijke handelaar en eigenaar van het kasteel,die leefde van 1720 tot 1777 als prominente historische persoongekozen. Hij was een interessante persoonlijkheid voor hethoofdkarakter van mijn tour. Door omstandigheden raakt de HeerHasselaer aan lager wal. Hij verkoopt het landgoed aan de Heer Van derDussen en vertrekt vervolgens naar Indië om daar fortuin te maken.Zijn vrouw sterft op de heenreis. Hij hertrouwt in Indië; daar verliest hijook zijn tweede vrouw. Na een lange eenzame terugreis koopt hij hetkasteel weer terug van de nabestaanden van de reeds overleden Van derDussen.1.2.2 Waarom werd Heer Hasselaer het hoofdkarakter?Dit heeft meerdere redenen: Heer Hasselaer heeft een intrigerendegeschiedenis en het interieur van het kasteel is sinds hij er woonde niet Figuur 3 Hasselaer Bron:veel meer veranderd. Er is dus een link tussen binnen en buiten, tussen http://landentuinbouw.spin azieacademie.nl/2009_01_0kasteel en landgoed. In de tijd van de Heer Hasselaer werd de tuin 1_archive.htmlveranderd van een Franse tuin naar een Engelse tuin. Dat is eeninteressant thema voor een tour over landschappen. Bovendien kent het landgoednog steeds zowel Engelse als Franse elementen. De Heer Hasselaer koopt het kasteelweer na een periode in Indië gewoond te hebben. Er is dus sprake van eenthuiskomst. Dit is een goed moment om een tour te starten. Zowel bezoeker als HeerHasselaer gaat het landgoed verkennen. Het onderzoek versmalde zich daarom op deperiode van Heer Hasselaer. Hierbij heb ik gekeken naar zijn leven en degebeurtenissen in het jaar 1774.1.2.3 Het landschap. Hoe kijk je naar een landschap bijhet ontwikkelen van een gps tour? Elk landgoed kentverschillende onderdelen. Zo ook Kasteel Groeneveld.Er is een Engels park, een Franse groente- en kruiden tuin,een binnenplaats, weidevelden, een bos, een oprijlaan ennatuurlijk het kasteel zelf.( zie Figuur 4)Wat wordt er voor informatie verstrekt op deze plekken?Om een goede eerste indruk te hebben van het gebied heb ikeerst een aantal al bestaande tours gelopen. DeKlankschaproute met klassieke muziek via een mp3speler.De gps wandeling, dat wil zeggen een wandeling waar jenaar een gps locatie moet lopen en de Landgoed Speurtocht,een speurtocht voor middelbare scholieren waar deverschillende elementen van het landgoed in naar vorenkomen. Bij het maken van een tour is het goed om te wetenwat er in het landschap gebeurt. Dat kan door de mensen die Figuur 4 Het landgoed. Bron: Kasteel Groeneveldbekend zijn met het gebied te vragen wat zich in het gebiedafspeelt. Maar het gebeurt soms ook dat mensen wanneer zijergens lang werken en wonen de normale, soms bijzondere dingen niet meerwaarnemen. Het is daarom een goede gewoonte om zelf eens ergens te gaan zitten,liefst in het zonnetje, om gewoon te kijken wat er gebeurt. Wat doen de mensen enwaarom? Zo werd er op Kasteel Groeneveld heel vaak de hond uit gelaten, kwamen erveel kinderen met ouders en of grootouders, waren er bruidsparen voorfotoreportages, kwamen er zo nu en dan ambtenaren voorbij die een vergadering 20
  21. 21. belegden en zoefden Natuurmonumentenwerkers in groene wagentjes over hetterrein.Deze menselijke gegevens zijn van belang voor het schrijven van het script. Zo ookspelen jachthonden een belangrijke rol in de gps tour. Dit werkte bij het testen goed.De werkelijkheid van de audio tour en die van het heden versmolten zich.1.2.4 Historisch culturele elementen in hetLandschap. Op het landgoed staan verschillendegebouwen met een historische functie. Zo is er deossenstal, de boerderij (Zie: Figuur 5), de paardenstal, deoranjerie, de ijskelder en natuurlijk het landhuis.Welke rol spelen deze gebouwen in de gekozen periode?Maar bovenal welke geluiden horen bij deze plekken?Hier kom ik in het hoofdstuk over audio op terug.Het landgoed vulde zich in mijn fantasie met mensen;boeren, jagers, koetsiers, lakeien, hofdames entuinmannen. Waar zouden ze zich bevinden op een mooie Figuur 5 Boerderij Ravestein. Bron: http://www.panoramio.com/photo/495454dag in 1774? 311.2.5 Sfeer op locaties . Landschappen zijn gevarieerd, zewekken diverse emoties op. Zo zijn er enerzijds locaties diespanning oproepen en andere die rust uitstralen. Hetontdekken en herkennen van deze plaatsen is belangrijk. Jekunt er emotionele scenes laten gebeuren. Emoties kunnenworden versterkt door tekst, muziek en plaatjes.Omgevingspsycholoog Agnes van den Berg stelt in hetartikel „de Charme van de Savanne,‟ dat de savanne en dedaar op lijkende Engelse parkachtige omgevingen ( zie:Figuur 6) het meest prettig wordt ervaren door mensen.Deze landschapsvorm heeft de mogelijkheid om te schuilenvoor grote roofdieren en te verkennen voor bijvoorbeeldvoedsel. Je kunt er zien zonder gezien te worden. Interessantis dat ze ook schrijft dat mensen die zich meer op veiligheidrichten, de voorkeur hebben voor door mensengecontroleerde natuur. Mensen die meer met zelfontplooiingbezig zijn geven de voorkeur aan ruige natuur. Echter alsdeze mensen ( vaak hoogopgeleiden) herinnerd worden aan Figuur 6 Het parkachtig landschhap vanhun sterfelijkheid komen ze dichter bij de mensen die liever Kasteel Groeneveld Bron:beheersbare natuur willen.9 Een bos of een meer gesloten http://www.panoramio.com/photo/432 90370 Fotograaf:M.Kranenborg-Tornlandschap kan daarom spanning opwekken. Dit kan goedgebruikt worden in het verhaal. In de gps tour vindt meneen bewusteloze man in het bos. Ook wordt de bezoeker toegefluisterd terwijl hij of zijonder de rododendrons doorloopt. Er wordt hier dus ingespeeld op de spanning inhet landschap om het verhaal te vertellen.9 Agnes Van De Berg. "De Charme Van De Savanne." Topos Jan. 2004. Web.<http://www.agnesvandenberg.nl/savanne.pdf>. 21
  22. 22. 1.3 De doelgroep „Kasteel Groeneveld‟ stelde jongeren‟ als doelgroep voor. De gedachte hierachter wasdat gps vooral jongeren zou aanspreken. Het Kasteel heeft nog weinig activiteitenvoor jongeren. Een gps tour voor deze doelgroep zou een aanwinst zijn.Daarom heb ik de tour gericht op middelbare school jeugd.Het blog Young Works stelt in haar samenvatting van het CBS rapport: Het drukkeleven van een gemiddelde jongere bestaat voornamelijk uit school, contact metvrienden en verschillende vrijetijdsbesteding. Daarnaast sporten veel jongeren endragen ze op hun manier ook een steentje bij aan de maatschappij.10Verwachting: op eigen initiatief zullen jongeren niet snel het Kasteel Groeneveldbezoeken, ze hebben andere prioriteiten. Je zult ze in groepsverband of inschoolverband moeten uitnodigen als je deze groep wilt bereiken.36 procent van de 1300 in 2009 geïnterviewde studenten heeft een „smart phone‟.11Dit getal zal volgens de internationale onderzoeksite Youth Mobile in 2011 alleenmaar stijgen.12 Dit bleek ook zo te zijn bij navraag in een vwo schoolklas in deomgeving van Baarn. Het percentage ligt daar zelfs hoger. (>50 %) Hierbij moet welgezegd worden dat Baarn een plaats is met een hoog gemiddeld inkomen.Jongeren kunnen de tour dus zelf vaak met hun eigen apparaat lopen.Tijdens het ontwikkelen van de tour werd deze regelmatig getest. Hierbij bleek datook ouderen de tour leuk en/of interessant vonden. De tour lijkt mij geschikt voormensen vanaf plusminus 12 jaar.In augustus 2011 zullen bij wijze van test 200 jongeren met eigen iPhone en Windowsmobile telefoons, uitgenodigd worden om de tour te lopen op Groeneveld. Dit wordtgeorganiseerd door Kasteel Groeneveld. Mij is gevraagd dit te begeleiden. Achterafhad bij aanvang al met jongeren over de tour gepraat moeten worden. Voor mij wasdit op dat moment nog een te grote stap. Eerst wilde ik zelf ervaring op doen.Advies:Ga met de doelgroep aan tafel voor dat je begint.1.4 Lagen in het landschapHet landschap kent verschillende lagen. Hierbij zet ik er een aantal op een rij:Ruimte: de topografie, de navigatie, de vormen in de omgeving, de gebouwen enmonumenten en de geologie.Natuur: diverse dieren ( huisdieren, dieren in het wild en dieren van de boerderij) enplanten( bomen, bos, rododendrons, mos).10 Youthworks: Vrije tijd En Maatschappelijke Participatie. Youthworks, 05 June 2010. Web. 12 May 2011.<http://blog.youngworks.nl/facts/vrije-tijd-en-maatschappelijke-participatie>11 Youthworks: Jongeren En Smartphones. Youthworks, 14 Mar. 2010. Web. 12 May 2011.<http://blog.youngworks.nl/facts/jongeren-en-smartphones>.12 "YouTube - Mobile Youth Around the World: Insights into Mobile Youth Culture." YouTube - BroadcastYourself. Mobile Youth, 20 Apr. 2011. Web. 12 May 2011. <http://www.youtube.com/watch?v=kT78GBErJeU>. 22
  23. 23. Weer: Er is niets zo veranderlijk als het weer. Toch is dit goed te gebruiken in een gpstour. Doormiddel van een weerbericht op internet kun je inspelen in de gps tour opde elementen door bijvoorbeeld wat over het weer te zeggen. Of door bijvoorbeeldbepaalde toepassingen alleen te laten werken als het mistig is of juist bewolkt.Elementen: aarde, water, lucht en vuur.Tijd: geschiedenis, en toekomst, seizoenen, feestdagen, moment van de dag/nacht.Zintuigen: Wat hoor je, proef je, zie je, en ruik je in het landschap?Menselijk gebruik: beroepen, vrijetijdsbesteding, andere functies (maken van fotoreportages).Kunst: gemaakte kunstwerken in en van een gebied.Folklore: verhalen en mythen over het gebied.Cultuur: high culture en low culture, lokale gewoontes, dialect, lokale grote schilders,componisten, etc.Architectonische laag: Hoe is het landschap ontworpen?Psychogeografische laag: Wat voelen mensen bij een plek en hoe gedragen ze zichdaar?Niet alle lagen gebruik je in de gps tour. Elke laag die je toevoegt aan het verhaalbrengt meer werk met zich mee. En daar is dan meer kennis en vaardigheid voornodig. Inspelen op het veranderlijke weer wordt om die reden lastig.Alle lagen zijn met elkaar verbonden. Laten we de geurlaag nemen als voorbeeld. Watje op het landgoed ruikt kan te maken hebben met seizoenen. De herfst ruikt andersdan de winter. Beroepsactiviteiten zoals die van een boer die aan het rooien is en dievan een bakker die s ochtends zijn broodbakgeuren. Ook het weer bepaalt wat jeruikt. Bedenk je maar eens de geur na een onweersbui. Dit geldt voor veel lagen. Inhet landschap is niets continu, sommige elementen veranderen snel, sommigeelementen doen daar eeuwen over. Maar alles is altijd in beweging. Houd hiermeerekening bij de ontwikkeling van je tour. Het is een kans je tour te verfijnen.Neem de lagen waarvan je zeker bent dat ze een impact hebben op het verhaal en debezoeker. En doe dat op een manier zodat je een verbinding kan maken tussen deinformatie en de omgeving. Het hoeft niet altijd zo te zijn dat er een jachthondvoorbij loopt terwijl David met de jachthonden loopt. Maar als het gebeurd heb je eenextra ervaringsprikkel. Dat is de magie van het moment. 23
  24. 24. 1.5 Het verhaal ontwikkelt zichNa het lopen van de verschillende tours en het analyseren van de lagen in hetlandschap begon het schrijven, het maken van „schetsen‟ en het ervaring opdoen metde mogelijkheden van Mscape. Reject dehumanization:Voor hen die de tour nog willen lopen, volgen er nu wat ze in tell storieshet Engels noemen „spoilers‟, ofwel kennis die de verrassing Stories ground people invan de tour zal verpesten. Ik raad daarom aan om dit culture,onderdeel te lezen na het wandelen van de tour. (and remove the alienation that1.5.1 De Hasselaerroute. Het verhaal begint met een causes aggression)koets die over de laan rijdt; de landheer wordt wakker, hij isthuis. David, de jager, is een goede vriend van Heer stimulate their imagination,Hasselaer. Ze hebben elkaar in lange tijd niet gezien maar (and therefore improve thealles voelt vertrouwd. David loopt met Heer Hasselaer door capability to change)het bos waar ze een bewusteloze jongeman vinden die laterde zoon van de architect blijkt te zijn. Motief: Ik vond dat er teach them about themselveseen spannende gebeurtenis moet plaatsvinden. Ik zag dat and connect them with eachhet goed werkte in de Bristol tours zoals Bristol Harbour. other.Ik wou de verandering verbeelden van een Franse- naar een Stories are a vital element oftuin in de Engelse romantische stijl. Een Franse tuinman society.die rechtlijnig, conservatief en streng is en alles bijna Bronverkrampt beheersbaar wil houden tegenover een Engelsearchitect die alles wil veranderen, die grenzen wil verleggen Harvey, Auriea, and Michael Samyn.en opgaat in zijn gecreëerde wereld van natuurlijke vormen. "Realtime Art Manifesto." Realtime Art Manifesto. Tale of Tales, 2007. Web. 13 May 2011. <http://www.tale-of-Beide heren zijn bijzonder egocentrisch en gericht op slechts tales.com/tales/RAM.html>.een ding: macht over de tuin. In deze machtsstrijd verliezenze zichzelf. Ze vergeten wat echt belangrijk is: hun kinderen, de zoon die bewusteloosin het bos ligt en de dochter die zorg heeft om haar vader. Via beide karakters kun jelaten zien wat voor werk het was om de verschillende landschappen uit de 18de eeuwte maken en te onderhouden. Bij de architect hoor je werklieden de sloot graven enbij de tuinman het knippen van de heg. De tuinman probeert de bezoeker bovendiente overtuigen van het belang van het behoud van zijn tuin en laat ze bijvoorbeeldruiken aan de kruiden; een vergelijkbaar idee zoals we eerder in de Texel tour gezienhebben. De architect vertelt over zijn in voor die tijd moderne ideeën, die de bezoekernu 240 jaar later in uitgewerkte staat voor zich ziet.De dames zijn aan het roddelen over de heer Hasselaer wanneer hij ze stoort. Hijondervraagt hen over de gewonde bewusteloze man in het bos en het lint dat zedaarbij gevonden hebben. Josefien vindt dat de heer zich maar opwindt en probeertzijn geest tot rust te brengen door middel van meditatie. Tijdens het slot van hetverhaal blijkt dat Josefien inderdaad de zoon van de Architect een flinke duw heeftgegeven waardoor hij viel en bewusteloos raakte. Dit omdat zij hem met Mariannehaar bediende had gezien. 24
  25. 25. Einde van de spoilersCorrectie door derden. Toen het script af was hebben zowel mijn stagebegeleidersals een historica, die op kasteel als vrijwilliger werkt, het script gelezen. Zij hebbenverschillende aanbevelingen gedaan. Dat is belangrijk voor een tour. Het maakt dekans kleiner dat niet-opgemerkte onjuiste informatie in de tour terecht komt.Advies:Het laten lezen door derden met kennis van zaken van het voorlopige script kan dekwaliteit en de historische of feitelijke betrouwbaarheid van het product verhogen1.6 De Hasselaerroute en de lagen in het landschapHoe kun je de verschillende lagen in het landschap gebruiken voor het verhaal?In dit hoofdstuk een antwoord op deze vraag.Historie. De tour legt de nadruk op een verandering. Van de Franse stijl naar eenEngelse stijl. Er is een veranderingsproces gaande. De geschiedenis van de eigenaar isbelangrijk evenals de activiteiten van de mensen op het landgoed. De socialeverhoudingen uit die tijd worden duidelijk door het verhaal. In de tour wordenverschillende historische objecten en gebouwen gebruikt en genoemd. Belangrijk zijnhet kasteel en de boerderij. De ijskelder en de wijnberg worden zijdelings benoemd.Psychogeografische laag. Spannende gebeurtenissen gebeuren op landschappelijkspannende locaties.Natuur. Hasselaer gaat met David op jacht. Hij zoekt zijn weg door het bos op zoeknaar wild. Hij doet dit samen met de honden. Veel mensen laten hun hond uit op hetlandgoed. Ook worden in de tour planten benoemd zoals de kruiden in de Franse tuinen de rododendrons in het park.Zintuigen. Historische geluiden en muziek uit die tijd worden beluisterd. Salie enmunt worden geroken. Door rustig stil te zitten vraagt de tour je te kijken naaraspecten van het landschap.Menselijk gebruik. De bezoeker wordt bewust gemaakt van het feit dat het landschapmet mensenhanden gemaakt is en dat blijvend onderhoud nodig is. Vroeger werdalles met de hand gedaan.Architectuur. Het park is destijds ontworpen door een architect, deze architect speelteen rol in de tour. 25
  26. 26. Hoofdstuk 22.0 Het maken van een gps tour.Wat zijn de voor- en nadelen van locatieve media voor natuurorganisaties?Wat is er nodig voor het ontwikkelen van een gps tour? Wat zijn de kansen die ditnieuwe medium ons biedt?Hier volgt een verslag van de ontwikkeling van „de Hasselaerroute‟. Het hele procesheeft ruim een jaar geduurd. Het was hard werken. Een proces van vallen en opstaanmet veel persoonlijke leermomenten. In dit verslag ga ik hier niet diep op in. Wel geefik adviezen voor anderen die ook een tour willen ontwikkelen.2.1 Wat is nodig voor een locatieve media tour?Na het vooronderzoek moet er een script geschreven worden. Het gaat om eenverhaal, in dit geval een plot en ook om planning in het landschap. Voor het opnemenvan de teksten zijn acteurs uitgenodigd. Muziek en geluidsfragmenten zijn uitgezochtom het verhaal in de gps tour te ondersteunen.Klassieke muziek vult de stiltes op. In Bristol gebruikte men voetstappen ofvogelgefluit. In de Klankschap wandeling werd echter duidelijk hoe goed klassiekemuziek de beleving in het landschap kan versterken.Voor de navigatie zijn er door mij kleine kaartjes ontwikkeld. Om de bezoekers eenbeeld te geven over welke karakters het gaat, heeft een kunstenares portrettengemaakt. (zie Figuur 10) Bovendien: Om een interessante tour te maken heb je veelkennis nodig van de mogelijkheden het medium biedt. Hier volgt een verslag van deontwikkeling van de Hasselaerroute.2.1.1 Het schrijven van het script heeft ongeveer anderhalve maand geduurd. Inprincipe kun je dit zelf doen maar je kunt ook vrijwilligers of een betaalde auteuruitnodigen om het verhaal te schrijven. Je moet bij het schrijven van het verhaalrekening houden met de positionering in het landschap. Zie hier voor bij hethoofdstuk 2.5 over navigatie en 1.4 over de lagen in het landschap.2.1.2 Het kiezen van stemmen. Na het schrijven van het script ging ik op zoeknaar geschikte acteurs. Ik heb theaterregisseuse Coby Becks van Theatergroep Zetgevraagd. Ze raadde mij aan Stephan Wüst te vragen. Deze stemacteur vond zeperfect voor drie personages, de rol van Heer Hasselaer, de architect en de Fransetuinman. Uiteindelijk heb ik alle auteurs uit haar theatergroep gekozen; Cobie Becks,Bob Wüst en Yvonne Scherion en Stefan Wüst. Kasteel Groeneveld stelde hiervooreen budget ter beschikking.Advies:Gebruik je netwerk om acteurs te selecteren.Misschien is er een lokaal theater groep die tegen lage kosten wil mee werken.Wees wel kritisch, stemmen zijn een belangrijk element in de tour. 26
  27. 27. 2.1.3 Het kiezen van opnameapparatuur. Voor de opnameshoef je geen studio te hebben. Dit kan met een kleine audiorecorder. Ik heb de M-Audio Micro Track 24/96 Pocket13 (zieFiguur 7) gebruikt. Later bleek de batterij snel leeg te raken en hetapparaat crashte een paar keer. Men adviseerde mij een apparaatvan het merk „Zoom‟ aan te schaffen. Deze is stabieler en ook nogiets goedkoper. (zie 2.3 voor kosten)Het is aan te raden om bij de opnames gebruik te maken van een Figuur 7 M-audio microtrack 24/96 pocket bron:Binaural Microfoon. Dit zijn twee microfoons die in de oren http://digitalmedia.oreilly.co m/2005/11/30/m-audio-gedragen worden. Hierdoor ontstaat een 3d effect en wordt de microtrack-review.htmlaudio natuurgetrouwer. Deze microfoon is niet gebruikt op de tourop Kasteel Groeneveld. 14Binaural Microfoon brengt, zeker wanneer buiten wordt opgenomen, een geweldigeffect met zich mee.Advies:Het opnemen hoeft niet in een dure studio.Het kan met goedkopere apparatuur van de instelling.2.1.4 Opname van de teksten. Om in de sfeer te komen, hebben we vóór deopnames een rondleiding gemaakt door het kasteel. Het was een goed idee om deauteur die de Heer Hasselaer‟ speelt naar zijn eigen schilderij te laten kijken.Typetjes en dialecten. Eerst hebben we tijd genomen om te zoeken naar het juisteaccent dat paste bij de karakters. De typetjes moeten verschillend zijn. Dit is nietgemakkelijk omdat Stephan bijvoorbeeld drie typetjes in zou spreken die bovendienduidelijk en boeiend moesten klinken. Tijdens dit proces kwam de vraag naar voren:moet de boerin niet spreken in Baarns dialect? Maar aangezien niemand van hetteam wist hoe dit dialect klonk, werd het een mengeling tussen plat en Amsterdams.Dit is wel iets om van te voren over na te denken bij het maken van een gps tour. Hetis meestal aan te bevelen de karakters in het streekdialect te laten spreken om deverbinding met het land te versterken. Het moet wel verstaanbaar blijven voor hetpubliek.13 Mark Nelson. "Review: M-Audio MicroTrack 24/96 Pocket Digital Recorder - OReilly Media."Digitalmedia.oreilly.com -- Welcome to the OReilly Digital Media Center. OReilly, 30 Nov. 2005. Web. 28 May2011. <http://digitalmedia.oreilly.com/2005/11/30/m-audio-microtrack-review.html>.14 "Low Noise In-Ear Binaural Microphone." The Sound Profesional. Make-a-Store. Web. 28 May 2011.<http://www.soundprofessionals.com/cgi-bin/gold/item/SP-TFB-2>. 27
  28. 28. 2.1.5 Opnames binnen of buiten? Op de conferentie in Belfast heb ik het adviesgekregen om de opnames buiten te doen. Daarom zouden in eerste instantie deopnames in het park plaatsvinden zodat zowel de akoestiek als het achtergrondgeluidzo natuurlijk mogelijk zouden zijn, ook konden de acteurs en of geïnterviewde danreflecteren op het landschap. We hebben dit geprobeerd maar, zoals eerder genoemd,waren de batterijen van de geleverde opnameapparatuur waren vrij snel leeg. Wehebben uiteindelijk de tour binnen opgenomen.Bij binnenopnames moet je rekening houden met: echo, geluiden van buiten, vancomputers, servers, printers en radiatoren. Hoeveel achtergrondgeluid laat je toe?Wat is acceptabel in de opname? Wat stoort de gebruiker? Om dit te beoordelenmoetje tijdens de opname meeluisteren met een koptelefoon. Zo weet je wat ergebeurt.Er is overigens later tijdens de bewerking wel wat te doen aan achtergrondruis maardit maakt de opname minder natuurlijk. Bovendien is het extra werk.Een papier met „Stilte! Opname!‟ op de deur helpt bij het verminderen van lawaai.Elektrische apparaten dienen uitgezet te worden. Daarnaast moet het aantal mensenin de ruimte zo veel mogelijk worden beperkt. Dat betekent dat diegenen die niet aanhet woord zijn de ruimte moeten verlaten.Dan is er de tijdsdruk. Acteurs werken niet gratis en ieder uur kost geld. Daarom ishet verstandig om eerst de rollen op te nemen van de acteurs met de minste tekst.2.1.6 De planning van de opname. Het was de bedoeling alles in één dag op tenemen. Dit was te optimistisch ingeschat. Een paar dagen later zat de gehele crew,minus Yvonne, weer op Kasteel Groeneveld voor de tweede ronde. Door leerzamebeginnersfouten, zoals het niet voldoende de tijd nemen voor het afluisteren van detape, ontbraken er onderdelen. Dit kwam vooral omdat de opnames per sceneopgenomen waren. Na elke scene stopten we een moment met opnemen en starttenvervolgens weer een nieuwe opname. De gedachte hierachter was juist om het nawerkte verminderen. Ook hebben we waarschijnlijk een keer niet op record gedrukt ofsloeg het apparaat niet aan. Enkele weken later zaten we weer in een theaterruimte inZutphen. De opnames werden nog snel voor de toneelrepetities gemaakt.Advies:Het een goed idee om eerst de tour met je eigen stem op te nemen voordat er acteursingehuurd worden. Hierdoor kunnen er eventuele fouten vast uit de tour gehaaldworden en hebben de acteurs een beter beeld van de te maken tour.Zorg dat je de apparatuur goed voor elkaar hebt, zodat je op locatie kunt opnemenomdat dat toch betere kwaliteit geeft.Beluister steeds de opgenomen stukken. 28
  29. 29. 2.1.7 Beeldmateriaal, portretten en afbeeldingen, vraagteken enstartknop. Voor de GPS tour zijn een aantal ontwerpen gemaakt ter bevorderingvan het verhaal, de navigatie en het gebruiksgemak. De navigatie is besproken inhoofdstuk 2.5Aan het begin van de tour verschijnt er een startknop. (Figuur 9)Als je de weg kwijtbent, druk je op de knop met het vraagteken.( Figuur 8) Figuur 8 Vraagteken Figuur 9 StartknopOm de karakters in de GPS tour meer sfeer te geven heeft Marlies Barends een aantalportretten gemaakt(Figuur 10). Daarnaast heeft ze een aantal scenes geïllustreerd. Hetverzoek was om de portretten en scenes historisch zo correct mogelijk te maken. Ditis goed gelukt. Het resultaat valt te bekijken op de volgende pagina‟s.As de zon schijnt, zijn de donkere tekeningen niet altijd even goed zichtbaar op detelefoon. De afbeeldingen zijn wel goed zichtbaar in de schaduw. De schilderijen vanJosefine en Marianne hebben de namen van de karakters op de afbeelding. Dit heeftverhaaltechnische redenen. Bij de andere karakters is het duidelijk wie de karakterszijn. 29
  30. 30. 30 Figuur 10 portretten door Marlies Barends en het portret van de Heer Hasselaer(
  31. 31. 2.1.8 Bewerking van geluidsbestanden. Voor de bewerking heb ik hetprogramma Audicity15 gebruikt. Dit is een gratis programma waarmee jegemakkelijk audio kan bewerken.2.1.8.1 Geluiden. De gps tour bevat een groot aantal geluiden. De tour begint metpaardengetrappel en het geluid van de koets die naar Kasteel Groeneveld rijdt.Vervolgens hoor je de poort opengaan. Er wordt over grint gerend. David, de jager enoude vriend van heer Hasselaer, komt naar buiten en je hoort het geluid van honden.Dan is er nog het kloppen op de deur, het uitgraven van de tuin, het geknip vantuinlieden in de Franse tuin, koeiengeluiden in de ossenstal en het gehinnik vanpaarden in het koetshuis.Zelf opnemen van geluiden is een mogelijkheid maar dat is nogal arbeidsintensief. Ophet landgoed ben ik bezig geweest met opnemen van de piepende poort die opengaat,het kloppen op de deur en het lopen in het grint. Uiteindelijk heb ik de opnamen nietgebruikt, omdat er voor al die geluiden een betere en bovendien gratis alternatief opinternet te vinden was.http://www.freesound.org/ is een grote open source bibliotheek vol gratisgeluidseffecten, waar iedereen het zijne aan toe kan voegen. Ik heb hier veel geluidenvandaan gehaald. Wanneer Freesound niet het juiste bestand heeft, kun je gebruikmaken van google of http://www.findsounds.com/ , een zoekmachine specifiek voorgeluiden. Op http://www.soundsnap.com kun je geluiden kopen. Bron.16Geluiden van internet downloaden geeft minder werk voor de bewerking. Advies: Geluiden van internet downloaden geeft minder werk voor de bewerking.2.1.8.2 Waar moet je op letten wanneer je een geluid uitzoekt? Heb vantevoren een duidelijk idee welk geluid je wilt. Vraag jezelf af waar het geluid vandaankomt. In de groentetuin wou ik het precieze knipwerk dat bij de Franse stijl hoort,laten horen. Het beeld in mijn hoofd is dat van mensen die met de schaar gras enheggen knippen. Wanneer je een beeld hebt van datgene wat het geluid maakt kun jehet geluid makkelijker uitzoeken. Ik vond het geluid van een kappersschaar dat voormijn gevoel perfect paste bij het bewerken van de Franse tuin. Je hoeft dusbijvoorbeeld niet te zoeken op tuinschaar. Wees creatief.15 J.Reid. "Mscape Experience Design Guidelines." HP Labs - Advanced Research at HP Labs. Dec. 2007. Web. 28May 2011.<http://www.hpl.hp.com/downloads/mediascape/mscape_Experience_Design_Guidelines%20v2.pdf>.16 J.Reid. "Mscape Experience Design Guidelines." HP Labs - Advanced Research at HP Labs. Dec. 2007. Web. 28May 2011.<http://www.hpl.hp.com/downloads/mediascape/mscape_Experience_Design_Guidelines%20v2.pdf>. 31
  32. 32. 2.1.8.3 Het maken van soundscapes. Vaak is het niet genoeg om één enkelgeluid te plaatsen in het landschap. Er moeten meerdere geluiden te horen zijn. Inhet begin van het programmeren had ik bij de werkzaamheden aan de romantischetuin verschillende geluiden geplaatst; schepgeluiden, zaaggeluiden en anderewerkgeluiden via „Mscape speakers‟. Wanneer je dichter bij het centrum van deMscape speaker zone komt gaat het geluid harder, en wanneer je van het centrumafloopt gaat het geluid weer zachter.Dit gaf echter niet het juiste resultaat. Je hoorde zo nu en dan een geluid. Het gaf nietde sfeer die een werkplek moet hebben. Door verschillende geluidsbestanden doorelkaar te mixen met de hulp van Audicity werd het een heel interessantgeluidslandschap waarbij het duidelijk was dat er gewerkt werd.2.1.8.4 MP3 naar wav. Met Audicity kun je alleen bestanden in het wavgeluidsformaat maken. Dit bestand is echter te groot voor Mscape. Om dit op telossen kun je het geheel omzetten tot een klein mp3 bestand. Dit kun je doen dooreen converter te gebruiken zoals de „‟wav to mp3 converter‟‟. Deze is te vinden op devolgende website:http://www.mthreedev.com/Conclusie en advies:Geluiden brengen sfeer in de tour, een opengaand hek, geblaf van honden.Geluiden kunnen gratis worden gevonden op verschillende sites.Zoek het geluid van de actie. Het kan ook in een andere context gebruikt worden.Wees creatief bij het zoeken naar geluid.Opnemen kan simpel en goedkoop met eigen apparatuur.2.1.9 Muziek in de Hasselaer route. In de Hasselaer route wordt gebruikgemaakt van klassieke muziek. Met mijn vader, Gerben Schrale heb ik een aantalklassieke stukken uitgezocht die rond 1774 gecomponeerd zijn. Daarbij is gekekennaar de emotie in verschillende scenes, de sfeer in het landschap, de verschillendestijlen: Franse muziek en Engelse muziek en naar de politieke realiteit: zouden dezestukken gespeeld zijn op het Kasteel? Wel of niet gebruik maken van katholiekecomponisten voor de protestante Hasselaer? Het belangrijkste is wel dat muziek hetverhaal versterkt. Schoonheid heeft prioriteit. 32
  33. 33. Copyright: Wanneer de componist meer dan 70 jaar geleden is overleden, vervaltvolgens Buma Stemra het auteursrecht van de media en is iedereen vrij om zijnmuziek te gebruiken. 17Wel is het zo dat de uitvoerder rechten heeft. Kasteel Groeneveld heeft de taak op zichgenomen om dat precies uit te zoeken.Advies:Vraag hulp van iemand die verstand heeft van het genre dat je wil gebruiken.Zorg dat de muziek klopt bij het tijdsbeeld van het thema.Gebruik copyright vrije muziek of muziek waarvan het auteursrecht is verlopen.Werk samen met een of twee muzikanten om de tour nog persoonlijker te maken.2.2 GebruikVoor het lopen van een gps tour heb je hardware nodig.Kasteel Groeneveld heeft de keuze gemaakt om bezoekers de tour op eigen telefoon telaten installeren. Het nadeel hiervan is wel dat niet iedereen de tour kan lopen. Je zouook de keuze kunnen maken om apparaten te verstrekken aan de bezoekers. Maar datis kostbaar. Een iPhone 4G kost in 2011 € 599. De iPhone 3G; (minder snel, zonderabonnement) ruim € 40018. De iPod touch 4G; ( moet gehackt en dan ben je jegarantie kwijt) kost € 21919.Kasteel Groeneveld had een geschikt apparaat in Amerika besteld: de gps Cradle20van Dual. Deze gps had ruim voldoende batterij en zat aan de iPod vast. Een perfectekandidaat voor Kasteel Groeneveld. Dit product kon om onduidelijke redenen helaasniet geïmporteerd worden.2.2.1 Handleiding. Voor de balie en medewerkers heb ik een handleidinggeschreven. Hierin staat beschreven hoe men het publiek moet begeleiden. Ookwordt er vermeld dat de bezoeker indien nodig een splitter en een extra koptelefoonkan ophalen bij de balie. Aan een iPhone kunnen door een splitter twee koptelefoonshangen.17 "Buma/Stemra - Veelgestelde Vragen: Vraag over Auteurs Recht." Buma/Stemra. Web. 06 June 2011.<http://www.bumastemra.nl/nl-NL/Service/FAQ.htm>.18 "IPhone Kopen in Nederland: Prijzen, Abonnementen En Simlockvrij – IPhone 4 Kopen,." IPhone – IPhoneclub– De Grootste Apple IPhone Blog in Nederland. IPhoneclub. Web. 30 May 2011.<http://www.iphoneclub.nl/iphone-kopen-in-nederland-prijzen-en-alternatieven/>.19 "Apple IPod Touch Prijzen." Vergelijk Prijzen En Specificaties | Mobiele Telefoons, Smartphones, Tablets,Cameras ... | PortableGear.nl. Portablegear.com. Web. 30 May 2011.<http://www.portablegear.nl/prijzen/Apple_iPod-touch.htm>.20 "GPS Cradle." Dual GPS & Battery Cradle for IPod Touch. Dualav. Web. 30 May 2011.<http://www.gpscradle.dualav.com/>. 33
  34. 34. 2.2.2 PR plan. Er is een PR plan nodig om bekendheid te geven aan de gps tour.Het plan om 200 scholieren uit de regio uit te nodigen is een goede start. Dit zal inaugustus/september plaatsvinden.2.3 Kosten van de productie.Hoeveel heeft deze tour gekost? Personeelskosten vormden de grootste post.Er is globaal € 4100 uitgegeven aan personeel. Benodigde hardware zijn meereen diepte investering. Kosten nodige hardware:1. iPhone: € 635 212. Opname apparaat: € 31122Zoom H4n Handy Portable Digital Recorder (Ik heb dit niet gebruikt bij de opnamesmaar het was het advies van de technische dienst Baarn) 23.3. Laptop; € 498;4. Binaural microfoon € 63 24Is een nieuw te maken gps tour duur? Dit hangt af van wat je als instelling precieswilt. Een informatieve tour zonder fictief verhaal, bijv. met historie die beschikbaar isbij de verschillende locaties en waarbij geen routing nodig is, waar de bezoekergewoon kan dwalen over het landgoed, kost minder tijd om te maken en dus mindergeld. Zeker als er maar één (professionele) acteur nodig is.Er moet wel een script geschreven worden en er moet worden geprogrammeerd.Een kale gps tour is geen volle beleving. Maar het kan. Simpel hoeft niet per se slechtte zijn.Wat zijn de meerkosten als men wel een volle beleving wil? Hier heb ik geeneenduidig antwoord op, het zal per onderdeel begroot moeten worden.21 IPhone Kopen in Nederland: Prijzen, Abonnementen En Simlockvrij – IPhone 4 Kopen,." IPhone – IPhoneclub– De Grootste Apple IPhone Blog in Nederland. IPhoneclub. Web. 30 May 2011.22 "Muziekinstrumenten « Musik Produktiv." Musik Produktiv - Onlineshop Voor Muziekinstrumenten, PA,Studio, Bladmuziek. Musik Produktiv. Web. 31 May 2011. <http://www.musik-produktiv.nl/shop/Artikelliste.aspx?seite=1>.23 "Zoom H4N Handheld Recorder Kopen? | Goedkope Recorder." Bax-shop.nl ,. Bax-shop.nl. Web. 14 May2011. <http://www.bax-shop.nl/recorder/zoom-h4n-handheld-recorder/product-details.html>.24 "Low Noise In-Ear Binaural Microphone." The Sound Profesional. Make-a-Store. Web. 28 May 2011.<http://www.soundprofessionals.com/cgi-bin/gold/item/SP-TFB-2>. 34
  35. 35. Advies:Het betrekken van vrijwilligers bij de ontwikkeling van de tour is een manier om dekosten beheersbaar te houden. Het landschap gaat voor de vrijwilligers meer leven.De tijdsinvestering voor de organisatie zit dan in het opleiden en begeleiden vanvrijwilligers. Daarnaast moet de kwaliteit moet door professionals gewaarborgdworden.2.4 Programmeren.Waarschuwing: hier volgt een moeilijk stuk met veel codes. Een atechnischesamenvatting bevindt zich in blauw in deze tekst.De wereld van de programmeur is voor mij en voor veel natuurorganisaties eenbetrekkelijk nieuwe wereld. Voor het maken van mijn gps-tour was het nodig ditdomein te betreden. Het was leerzaam maar niet gemakkelijk. Zoals eerderbeschreven in hoofdstuk 1.1 bestaat het team van Mscape niet meer. De website metde forums en met relevante informatie ging op moment van programmeren off line.Mijn enige literaire bron was een simpele Engelse handleiding en pas later vond ik deMscape experience design guidlines25.2.4.1Mijn keuze voor Mscape. Op Mscape-fest in Eindhoven en Belfast heb ikkennis gemaakt met het programma en het enthousiaste team. Ik werd gegrepen doorde open sfeer en de experimentele fase van het project. Het is gratis en de basis issimpel.De medewerkers van Calvium ( ex werknemers van Mscape) hebben mij beloofd datze de Hasselaer tour zouden omzetten in het nieuwe Calvium programma voor deiPhone en het Androïde platform. Het zou dus kunnen draaien op drie platforms.Omdat ik de weinige informatie die er was vaak niet zo goed begreep, heb ik zo nu endan de hulp gevraagd aan mijn vriend en programmeur Arne van Druten. Hij heeftmij ondersteund wanneer ik er niet uit kwam. Het programmeren heeft mij veel tijdgekost. Uren lang piekeren over hoe de problemen opgelost konden worden. Maar hetgeeft een voldaan gevoel dat het gelukt is. 35
  36. 36. Gebruikte (Engelse) begrippen2.4.2 Hoe werkt Mscape? Voor de uitleg gebruik ik eenaantal technische termen die ik zoveel mogelijk in de tekst Circle Regionsprobeer uit te leggen. Regions: zijn vlakken waar de gpsaudio afspeelt. Het zijn „circle regions‟. Een ronde zone waarin audioGps coördinaten: De wereldkaart is door een raster in afspeelt wanneer je erverschillende coördinaten verdeeld. Elke plek heeft een doorheen loopt.nummer. De bezoeker komt op een ander nummer als hij zichverplaatst.Code: In de tekst laat ik aan de hand van voorbeelden zienhoe ik gecodeerd heb. Deze code wordt met groen aangegeven.Een voorbeeld: bestandsnaam.playMscape werkt als volgt: Eerst moet er een kaartje geselecteerd Polygon Region: zelfde als eenworden van het terrein waar je een tour over wilt maken.Daarvoor zijn twee opties: Circle Region maar dan in alle1. Wikimaps: Een gratis kaarten-platform waar de gps mogelijke vormen ( in ditcoördinaten zijn vastgelegd. geval een rechthoek)2. Zelf een kaartje maken en daar gps coördinaten aan toevoegen.Ik heb gekozen voor de Wikimaps kaartjes. Er was een zeergedetailleerde kaart van Kasteel Groeneveld beschikbaar.Na de selectie van de kaart importeer je de mediabestanden. Uit de koptelefoon klinkt:Je selecteert een tekstbestand. Dit bestand sleep je vanuit de verhalen/muziek.bestandenlijst (Figuur 11 A) naar de zones (Figuur 12B).( Of jeklikt de zone aan en typt de bestandsnaam+.play; in de eventbalk ( Figuur 12C) (blz.38) Er zijn verschillende opdrachten zoals bijvoorbeeld: .stop; Wandelaar loopt deze richting.pauze; .play; uit.Op de zelfde manier kun je ook afbeeldingen, filmpjesgeluiden, muziek in de tour programmeren. Het is niet debedoeling dat bestanden steeds van voren af aan beginnenwanneer de bezoeker in de zone komt. Daarvoor gebruik je dePlaylist, de afspeellijst. De code voor iets toevoegen aan dePlaylist is: Playlist.AddIfNotPlayed(bestandnaam; ). Boom die schaduw geeft waardoor gps signaalWanneer we gebruik maken van de code .play; zullen de verbroken wordt.bestanden door elkaar heen lopen want ze beginnen te spelenwanneer je de cirkel in loopt. En als er dan nog een cirkel inde buurt is en waarvan de code ook .play; is, dan gaat dezelaatste genoemde ook spelen. Hier ontstaat er een zeerchaotisch hoorspel. Playlist lost dit op. „ Pad waar de wandelaar overIk heb voor de playlist gekozen om de volgende redenen: heen loopt.1. Het verhaal wordt niet onderbroken en herhaalt zich niet.Hierdoor ontstaat een meer filmische beleving.2. Als bezoekers geen zin hebben om stil te staan kunnen zegaan lopen zonder dat ze de clou van het verhaal missen. Ditheeft echter ook gevolgen voor de navigatie. Als bezoekers nietopnieuw de audio kunnen afluisteren zijn ze meer afhankelijk Bos 36
  37. 37. van kaartjes en andere navigatiehints die wel terug zijn te roepen. Hier kom ik inhoofdstuk 2.5 op terug.Mscape is geen moeilijk programma als het om basishandelingen gaat, zoals een zoneplaatsen met audio. Het kost tijd, maar je hoeft geen whizzkid te zijn om het tekunnen. Je moet natuurlijk exact weten waar je de zone plaatst. Dit weet je door hetlandgoed redelijk te kennen en door trial en error. Komt de zone niet overeen, zit hijop een foute plaats? Dan moet hij nog een stukje schuiven op de kaart. 37
  38. 38. D Figuur 11 De gehele route in kaart. D is het bos B A CFiguur 12 Mscape, A is de bestandenlijst lijst, B is het kaartje met zones en C de event balk waar de code in wordt gevuld.D is het bos 38
  39. 39. 2.4.3 Problemen, bugs. Wanneer je meer wilt dan alleen de basis, wordt decomplexiteit van het programmeren snel groter. Hiervoor gaf Arne mij enkele tips.Het programmeerwerk heb ik zelf gedaan. Soms is het voldoende om iemand naast jete hebben die zegt hoe het op te lossen is en die je laat zien waar het fout gaat.2.4.3.1 De gps tour crasht. Het kwam herhaaldelijk voor dat op steeds dezelfdeplek de gps tour crashte. Wij kwamen er achter dat het te maken had met het jammen(vast zitten) van de playlist. Dit is opgelost door voor het nieuwe bestand hetcommando playlist.skip te geven. Dit betekent: sla het bestand dat nu in de playliststaat over. Het vorige bestand bleef namelijk ondanks dat hij klaar was staan in deplaylist.Als de wandelaar door een zone loopt, reageert het programma met een reactie. Bing Figuur 13 : Circle Region3.4.3.2 Gps schaduwen. Schaduwen van bomen en gebouwen zijn een probleemin de wandeling. Zodra er gps-verlies is, hapert de muziek omdat er steeds contactmoet zijn met de satelliet als je de muziek wil horen.( Zie:Figuur 15 Haperende muziekvanwege gps schaduw )Wij hebben dit proberen opgelost door in plaats van grote vlakken te gebruiken eenkleiner vlak een commando te geven waar de muziek begint en aan een ander kleinvlak een commando waar het stopt. Zo hoeft de gps tour niet steeds in de gaten tehouden of de bezoeker wel of niet in het (grote)vlak staat (Zie: Figuur 14).Dit is de oplossing:De boom geeft een gps schaduw maar hij valt niet op de zone. audio.play; audio.stop;. Figuur 14 gps schaduw ontwijken 39
  40. 40. De bomen geven een gps schaduw die over de zone valt. Het gps signaal wordt dus verbroken. Haperende muziek ♫ On enter On exit audio.play; audio.stop;Figuur 15 Haperende muziek vanwege gps schaduw. Het gaat mis als je een grote zone gebruikt. Het werkt wel als je twee kleine zones gebruikt. Bos (Figuur 11 D). In het bos is er veel satellietschaduw . Hierdoor kan de gps de zone moeilijk vinden. Daarom heb ik heb dit punt zo groot mogelijk gemaakt zodat de kans dat de Satelliet hem pakt groter is( zie Figuur 16) . Het gaat hier om een kort stukje tekst welke je op verschillend plaatsen in het bos kunt beluisteren. Daarnaast heb ik een Circle Region geplaatst naast het bos. Om twee redenen: 1. Mensen die slecht te been zijn of in een rolstoel zitten kunnen hoeven niet buiten de paden. 2 Als er geen bereik is in het bos kunnen mensen het verhaal wel in zijn geheel horen. Bos Voor gehandicapten en als de gps echt niet reageert PolygonRegion1 ♫♫♫♫ ♫♫♫♫♫ tekst WegFiguur 16 Door het bos lopen. De grote zone vergroot de kans dat het gps signaal opgepakt wordt. 40
  41. 41. Je kunt je afvragen waarom ik hier wel gebruik maak van een groot vierkant, terwijler eigenlijk het zelfde probleem als voorheen bestaat. Maar het gaat hier om kortetekstfragmenten en het maakt niet uit waar de tekst in het bos hoort. Mocht je hetsignaal niet in het bos opvangen dan kun het alsnog op de weg opvangen.In beide gevallen is de code Playlist.AddIfNotPlayed.. Wanneer hij wel de grote zonepakt zal hij de kleine zone niet afspelen. Tijdens het testen is de grote zone altijdafgegaan.2.4.3.3 Complexe situaties: De bezoeker loopt meerdere malen over de zelfderoute. Als de wandelaar door een zone loopt reageert het programma met een reactie. ♫♫ ♫ tekst Figuur 18 Circle regionDe oprijlaan wordt drie keer door de bezoeker gelopen. Eén keer om de tour testarten, één keer om met de Heer Hasselaer het kasteel binnen te rijden, en één keerwanneer hij uit de groentetuin komt. Elke keer is er sprake van andere media.Hoe voorkom je dat een gps-tour af gaat spelen als hij dat niet moet doen?Heen Tekst 1 Tekst 2 ♫ ♫En TerugCirkelregio A B C Tekst 3 ♫ Figuur 19 over zones heen lopen zonder dat er een media bestand af gaat 41
  42. 42. De code bij rode cirkels (zie Figuur 17 A en C) zou zijn:A Playlist.AddIfNotPlayed(Tekst1);C Playlist.AddIfNotPlayed(Tekst3); CircleRegionCFinished.Value = 1;Wat je zegt is: als het bestand nog niet is afgespeeld, speel het dan af. Daarnaast geefje een waarde aan CircleRegionC.En voor de blauwe cirkel B.if(CircleRegionCFinished.Value == 1){Playlist.AddIfNotPlayed(tekst3);}We hebben waarde gegeven aan cirkel Regio C, met deze code:CircleRegionCFinished.Value = 1; Dit moet de computer ook weten. Dus ga je naar destate in de objecten lijst (de lijst waar ook de afbeeldingen, de audio en de zones staanweergegeven). Je klikt er op met je rechter muisknop en je klikt op addnumber. Ofadd tekst. Deze state (staat) geef je de naam CircleRegion3Finished nu heb je eenschakelaar gemaakt. Vervolgens typ je bij de blauwe zone B.if(CircleRegionCFinished.Value == 1){Playlist.AddIfNotPlayed(tekst3);} Deze codebeschrijft wat er gebeurt als circleRegion3Finished de waarde 1 heeft. In dit gevalspeelt de gps het bestand tekst3 af. Je hoeft niet per se CircleRegionbFinished alsnaam te gebruiken als het maar op alle punten gelijk is.Wat je zegt is: Er is een schakelaar gemaakt van de derde zone en als die aangeraaktwordt, verandert zijn waarde van 0 naar 1. Als dat gebeurd is, wordt de tweede zonegeactiveerd en klinkt er bijvoorbeeld Beng! als je er over heen loopt.2.4.3.4 Aftiteling. Omdat er veel mensen meegewerkt hebben aan de gps tour hebik een aftiteling gemaakt. Dit met behulp van een timer. Eerst heb ik geklokt hoe langhet duurt tot de laatste scene afgelopen is. De timer activeert wanneer deze scenebegint. Aan het einde van de scene gaat de timer af en verschijnt er “The End”.Wanneer “The End” verschijnt begint er weer een timer. En als deze aflooptverschijnt het eerste plaatje van de aftiteling. Dit proces herhaalt zich een aantal keertot de tour geheel is afgelopen.Advies en conclusie:Het programmeren van de gps tour is in de basis gemakkelijk. Je moet wel kunnenomgaan met satellietschaduw. Je moet kunnen werken met een playlist. Hoe hoger deeisen die gesteld worden aan de tour, des te meer professionele ondersteuning nodigis. Complexe situaties, als in deze tour, kun je ook uit de weg gaan. De organisatie zaleen zekere expertise moeten opbouwen of deze eventueel inhuren. 42
  43. 43. 2.5 NavigatieBezoekers moeten van punt a naar punt b kunnen lopen. In natuurgebieden makenwe gebruik van landkaarten die we bij ons hebben of kaarten die in het landschap zelfzijn opgesteld. We kijken op borden, we volgen door paaltjes aangegeven routes ofkijken op de aanwijzingen op ANWB paddenstoelen.In de gps tour op Kasteel Groeneveld maken wij ook gebruik van kaartjes enwegwijzers. Maar de gps tour biedt meer mogelijkheden dan alleen plaatjes. In dezeparagraaf worden die mogelijkheden besproken.Wanneer het gaat om navigatie is er een dilemma: De navigatiehulp mag niet debeleving onderbreken en de bezoeker mag niet uit de route lopen.Technieken die worden gebruikt voor de navigatie:1. Het verhaal helpt je op weg.2. Kaartjes.3. Tekst op plaatjes.4. Gids.5. Correcties wanneer mensen de verkeerde kant uit lopen.2.5.1 Het verhaal helpt je op weg. Tijdens het schrijven van het script is errekening gehouden met de route.Heer Hasselaer is voor het eerst sinds dertig jaar weer op het landgoed dus hij weetde weg niet altijd en hij weet zeker niet wie waar werkt. Gelukkig kunnen karakters debezoekers de weg wijzen.Bijvoorbeeld de Koetsier: “Ho! We zijn er Heer!”Hasselaer zelf: “Loop met mij mee richting Kasteel Groeneveld.” Architect: “Detuinman is in de moestuin, zijn fort, sinds ik hem vertelde dat de moestuin ook weleen aantal romantische elementen kon gebruiken.” Dame: “De architect staats rechtslangs het water bij de brug.”Bij de laatste uitspraak ging het mis. De bezoeker zit op het bankje en van uit hetperspectief van het bankje was de brug aan de linker kant. Niet aan zijn rechter kant.Wanneer je de tour maakt, moet je hem zelf lopen en aantekeningen maken.Mijn uitgangspunt is dat de gps tour met zo weinig mogelijk extra hulp gelopen moetkunnen worden. Geen kaartjes, geen tekstjes, geen gids. Alleen de acteurs, hetverhaal, de poëzie en het Landschap. Zodat de bezoeker niet uit het verhaal gaat. Ditis in de tour niet gelukt omdat er toen bij mij nog niet de expertise aanwezig was.Maar het is wel mijn streven voor de toekomst.Een voorbeeld van de weg wijzen zonder inbreuk te maken op het verhaal is devolgende techniek: Wanneer de wandelaar verkeerd gelopen is, moet de gids dat nietvertellen maar het hoofdkarakter. Als de wandelaar dan nog steeds verkeerd looptdan kan de gids ingrijpen. Ook is het een goed idee om karakters vaker aanspreekbaarte maken. Als je het karakter aanklikt nadat je hem ontmoet hebt vertelt hij niet hethele verhaal opnieuw, slechts de weg naar het volgende punt. Dit is een techniek dieveel gebruikt wordt in computer games. Dit is ook bij Mscape mogelijk.Daarnaast moet de informatie die verstrekt wordt in het script voldoende zijn om deweg te vinden. Om dat te bereiken moet er van te voren goed nagedacht worden overde route. Daarbij kan de volgende test worden uitgevoerd: Geef iemand die onbekend 43
  44. 44. is in het gebied waarvoor jij een gps tour maakt een document met de hints en delocaties die in het script verwerkt zijn. Kijk of hij gemakkelijk de weg kan vinden envraag hem noteren wat anders moet.2.5.2 Kaartjes. De Hasselaertour maaktgebruik van een aantal door mij getekendekaartjes. Deze vullen de hints aan die wordengegeven door de karakters.Bijvoorbeeld: “Laten we hem naar boerderijRavenstein brengen” werd aangevuld met hetkaartje wat hiernaast is afgebeeld in Figuur 20Achter de vraagtekenknop kon men een kaartjeontdekken om Ravenstein te vinden. Later zijner een aantal van deze kaartjes ook toegankelijkgemaakt zonder op het vraagteken te drukken.De personen die de route uit probeerdenverlangden vooral duidelijkheid. Ze dachtenbijvoorbeeld dat de ossenstal boerderijRavenstein was en liepen terug zonder op hetvraagteken te drukken voor het kaartje.( zieFiguur 20)De kaartjes zijn ontworpen in een stijl die past bij Figuur 20 kaartje Hasselaerroutede tijd. De kaartjes zijn kleurrijk en hebben veelvormen. Je kunt de juiste route vinden. Zij wordt aangegeven door middel van pijlen.Deze pijlen zullen overigens in volgende versies groter en duidelijker moeten. Wantwanneer men slechtziend is geeft het lezen van de gps tour waarschijnlijk problemen.Verder zijn de kaartjes over het algemeen door de testers als duidelijk beoordeeld.Mijn stagebegeleider Boris van Oirschot schreef het volgende over de kaartjes: “Jehebt een duidelijk ontwerp gemaakt en gekozen voor goede contrasten, ook bijbuitenlicht. Dit in tegenstelling met de portretten die erg donker zijn. Jammer dat jeverschillende lettertypen gebruikt hebt.”Omdat de verschillende kaartjes op verschillende plekken worden weer gegevenmerken bezoekers deze foutjes in het ontwerp nauwelijks op. 44
  45. 45. Figuur 21 Kaartjes 45Hasselaerroute

×