• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
үндэсний бөх Baatarsvren
 

үндэсний бөх Baatarsvren

on

  • 2,964 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,964
Views on SlideShare
2,907
Embed Views
57

Actions

Likes
0
Downloads
48
Comments
0

4 Embeds 57

http://baatarsuren.blogmn.net 30
http://zulbayar-az.blogspot.com 14
http://zulbayar-aziveeg.blogspot.com 11
http://www.zulbayar-az.blogspot.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as OpenOffice

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    үндэсний бөх Baatarsvren үндэсний бөх Baatarsvren Presentation Transcript

    • Үндэсний спорт
      • Үндэсний бөх
      • Хурдан морины уралдаан
      • Сур харваа
    • Хичээлийн зорилго
      • Үндэсний спортын мэдлэгтэй болгох
      • Үндэсний спортоо
    • Үндэсний спорт
      • Монголчуудын эрийн гурван наадам хэмээн нэрлэдэг үндэсний спортын төрөлд бөхийн барилдаан, сур харваа, хурдан морины уралдаан багтана.
    • Үндэсний бөх
    • Үндэсний бөхийн гараа, дэвээ, шавааны утга учир
    • Гараа
      • Гараа: Б өхчүүд зодоглох байрнаас гараад барилдааны талбайд очин хоёр гараараа гуяны дотор 2, гадна 1 удаа алгадаад өөрийн сурсан дэвэлтээр дэвэн товлосон засуул дээр очно. Бөхчүүд гуяа алгадах нь эрийн гурван наадамд хийморь төгс оролцож байна гэсэн үг юм.
    • Дэвээ
      • Дэвээ: хоёр гараа өргөн шувуу мэт дэвэх хөдөлгөөнөөр дэвэлт хийнэ. Бөхчүүдийн хамгийн гол эрхэм урлаг нь энэхүү дэвэлт юм.
    • Шаваа
      • Шаваа: Бөх дэвэлтийнхээ төгсгөлд нар зөв эргээд хоёр хөл дээрээ хагас сууж, гэдэсээ татан, нуруугаараа хотойж, толгойгоо бага зэрэг бөхийлгөн, гараа алдлан, эхлээд гарсан тал руугаа, дараа нь эсрэг тал руу цээжээ хагас эргүүлж ханхалзах хөдөлгөөн хийхийг шавалт гэнэ.
    • Үндэсний бөхийн барилдааны зарим мэхүүд
      • Мэх гэдэг нь өрсөлдөгч бөхөө унагахын тулд хийж буй уран гоё үйлдэл мөн.
      • Бөхийн мэхийг дотор нь барьцгүй мэх, цэрвүү барьцтай мэх, лав барьцтай мэх гэж ангилна. Монгол бөхийн мэх маш олон хувилбартай.
    • Зарим мэхүүд
      • Донгодох мэх
      • Дугтарах мэх
      • Дэгээдэх мэх
    • Мэх
      • Хонгодох: эсрэг бөхийн зодогноос сэнжигдэн барьж, эсвэл суган доогуур нь сөхөн атгаж, гуяар нь хонгодон өргөж гэдрэг нь буюу хөнтөрч унагахыг хонгодох мэх гэнэ.
    • Мэх
      • Дугтарах: өрсөлдөгч бөхийн нэг сэнжигнээс хоёр гараар барьж байгаад хүчтэй дугтарч ухарсаар унагахыг дугтарах мэх гэнэ.
    • Мэх
      • Дэгээдэх: өрсөлдөгч бөхийн хөлийг дотуур нь дэгээдээд гэдрэг эргэх, эсвэл хөмөрч унагахыг дэгээдэх мэх гэнэ. Дэгээдэж эргүүлэх, харз дэгээдэх, дэгээдэж мултлан ухарч татах, шуудагдаж дэгээдэн гэдрэг дарах гэх мэт олон хувилбартай.
    • Үндэсний бөхийн барилдааны ёс журмаас
    • Ам авах
        Цолны эрэмбээр дуртай бөхөө сонгохыг ам авах гэнэ. Хэн ч амлалгүй үлдсэн бөхийг тунасан бөхчүүд гэнэ.
    • Тахим авах, өгөх ёсон
        Унасан бөх элэг бүсээ тайлан тахимаа өгнө. Ахмад цолтой бөх унавал өөрийн элэг бүсээ тайлан баруун гараа өргөн зогсч бага цолтой бөхөө баруун суган доогуураа оруулан тахим өгнө. Бусад тохиолдолд давсан бөх баруун гар доогуураа унасан бөхийг гаргадаг. Энэ нь давсан бөхөө “сайн барилдаж саадгүй түрүүлээрэй” гэж ерөөн, давсан бөх нь “заа” гэх ерөөл тавьж байгааг илтгэсэн утгатай.
    • Бөхийн засуул
        Авч гарсан бөхөө үнэн хүч мэхийг гарган, зөв шудрага барилдуулж давуулах үндсэн зорилготой зөвлөгчийг засуул гэнэ. Барилдаан эхэлсэн үед өөрийн бөхөд зөвөлгөө заавар өгнө. Эцэст нь давсан бөх тахимаа аваад эргэхэд малгайг нь туйлын хүндэтгэлтэй өмсгөж өгдөг. Засуул нь : улсын хүндэт засуул, улсын цоллооч засуул, улсын засуул, засуул, дэд засуул гэсэн зэрэг дэвтэй байна.
    • Хөлийн цэц
        Хөлийн цэц нь бөх, гарын даа, засуул, тайлбарлагч, эмчид үүргээ биелүүлэх, цээрээ зөрчихгүй байхыг шаардаж хангуулах эрх, үүрэг бүхий хүмүүс юм. Будлиантай барилдааныг хөлийн цэцийн бүрэлдэхүүнээр хэлэлцэж шийдвэрлэнэ.
    • Гарын даа
        Барилдааны бүртгэл, бөхийн оноолтыг хийх үүрэг бүхий хүмүүсийг гарын даа гэдэг. Оноолт хийх, ам авхуулахдаа бөхчүүдийн цол, амжилтын эрэмбийг хатуу баримтална. Гарын даа нь улсын хүндэт гарын даа, улсын ахлах гарын даа, улсын гарын даа, гарын даа гэсэн зэрэг дэвтэй байна.
    • Үндэсний бөхийн цол
        Бөхийн цол: үндэсний бөхөд эрт дээр үеэс хүчтэй жигүүртэн, араатан амьтан, эсвэл эвдэрч хэмхэрдэггүй бат бөх юмсын нэрээр цол олгож ирсэн. Улсын баяр наадамд 5 давсан бөхөд улсын начин цол, 6 давсан бөхөд улсын харцага, 7 давсан бөхөд улсын заан, 8 давсан бөхөд улсын гарди, 9 ба түүнээс дээш давсан бөхөд улсын арслан цол олгоно.Улсын арслан цолтон түрүүлвэл улсын аварга, Улсын далай аварга, Улсын даян аварга, Улсын дархан аварга хүртэл цол олгоно.
    • Бөхийн цол дуудах
        Үнэн хүчит бөхчүүдийн хийморь золбоог сэргээж, хүч бярыг нь магтан дуулахыг цоллох гэнэ. Улсын их баяр наадмын 3,5,7-гийн даваанд бөхчүүдийг цоллодог.Бөхийг цоллохдоо:
    • Цол дуудах
      • Баруун/зүүн/ талын засуул сонсоо. Бөх амлая аа................хүчит бөхийн барилдааны зүүн/баруун/ талын тэргүүн магнайд..............аймгийн..............сумын харъяат............../бөхийн цол, чимгийг хэлнэ/.
      • Манлайлан дэвэгч, машид гайхамшигт
      • Өргөн цолоо дуудуулагч, өнө удаан жилийн баясгалант
      • олон түмэн ардынхаа дундаас, онцгойлон шалгарч
      • Шандас шөрмөс, хүч чадал бүрдэн төрсөн
      • Цог залийг бадруулагч
      • Энэ их баяр цэнгэл наадмын түгээмэл жавхланг бүрдүүлсэн
      • Идэр залуу................................
      • Энэ их баяр цэнгэл наадмын баруун/зүүн/ жигүүрт байгаа................аймгийн..................сумын харъяат................ийг амлан авч олон түмэн үзэгчдийнхээ өмнө хүчийг үзэн, уран мэхийг уралдуулан хийж барилдъя гэвээ