Verslag activiteiten en Duurzame Ontwikkeling - 2011 Electrabel, GDF SUEZ Groep
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Verslag activiteiten en Duurzame Ontwikkeling - 2011 Electrabel, GDF SUEZ Groep

on

  • 651 views

 

Statistics

Views

Total Views
651
Views on SlideShare
651
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Verslag activiteiten en Duurzame Ontwikkeling - 2011 Electrabel, GDF SUEZ Groep Document Transcript

  • 1. 2011 Verslag Activiteitenen DuurzameOntwikkeling
  • 2. INHOUD2011 OVERZICHT VERANKERD IN BELGIE PAGINA ELECTRABEL PAGINA EVOLUTIES 06 IN HET KORT 14 KERNACTIVITEITEN PAGINA MARKANTE FEITEN EN PAGINA BELANGRIJKE ECONOMISCHE 08 CIJFERS 2011 19 EN SOCIALE SPELER PAGINA SAMEN VOOR MINDER PAGINA ONSTABIEL ENERGIEBELEID 10 CO2 21 ZORGT VOOR ONZEKERHEIDDUURZAME ONTWIKKELINGEN SOCIAAL VERANTWOORDONDERNEMEN RESULTATEN DUURZAME ONTWIKKELING PAGINA ASSURANCE PAGINA 24 VERANKERD IN DE 48 RAPPORT MANAGEMENTSTRATEGIE PAGINA AFBAKENING EN PAGINA DE TOEKOMST 50 METHODOLOGIE 27 VOORBEREIDEN PAGINA 51 PRODUCTIEPARK PAGINA AANVAARDING VAN 29 DE PRODUCTIE-INSTALLATIES PAGINA MILIEU- 53 INDICATOREN PAGINA BEANTWOORDEN AAN 36 DE VERWACHTINGEN VAN DE KLANTEN PAGINA FINANCIËLE 55 INDICATOREN PAGINA EEN AANTREKKELIJKE 40 WERKGEVER ZIJN PAGINA SOCIALE 56 INDICATOREN PAGINA SOCIAAL ENGAGEMENT 44 IN DE PRAKTIJK BRENGEN Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 1
  • 3. 2| Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 4. VERSLAGACTIVITEITEN 3 Het derde deel (p. 22-45) is opgebouwd rond de prioritaire uitdagingen van duurzame ontwikkelingEN DUURZAME en maatschappelijk verantwoord ondernemen en de manier waarop Electrabel ze beantwoordt vanuit een verantwoordelijke houding.ONTWIKKELING Hierbij baseert de onderneming zich op de thema’s die ze in 2008 heeft vastgelegd in haar plan voor duurzame2011 ontwikkeling “Samen voor minder CO2” en in het bijzonder op de accenten die naar voren worden geschoven door haar Adviesraad voor Duurzame Ontwikkeling die ze in het kader van dit plan oprichtte. Dit orgaan van hoog niveau groepeert vertegenwoordigers uit de samenleving en isHet verslag Activiteiten en Duurzame het voornaamste raadgevende orgaan van de onderneming op het vlak van duurzame ontwikkeling. Daarnaast belichtOntwikkeling 2011 beschrijft de dit deel ook onderwerpen die tot de prioriteiten van de GDF SUEZ Groep behoren en die gemeenschappelijk zijnactiviteiten en de belangrijkste kerncijfers voor alle entiteiten van de Groep.en prestaties van Electrabel in België De verschillende uitdagingen werden gegroepeerd in vijf centrale thema’s: de toekomst voorbereiden, detussen 1 januari en 31 december 2011. aanvaarding van de productie-installaties, de verwachtingenHet vermeldt ook enkele significante van de klant inlossen, een aantrekkelijke werkgever zijn en sociale verantwoordelijkheid opnemen.gebeurtenissen van begin 2012. Deinformatie in het verslag wordt aangevulden geactualiseerd op www.electrabel.com. 4 Het vierde deel van het verslag (p. 46-64) geeft een gedetailleerd overzicht van de samenstelling van hetHet verslag omvat vier delen. productiepark eind 2011, evenals een uitgebreide lijst van milieu-, sociale en financiële indicatoren met hun evolutie sinds 2007.1 Het eerste deel (p. 4-11) is bedoeld om de lezer opeen beknopte, gebundelde manier doorheen het jaar 2011 Ernst & Young Bedrijfsrevisoren BCVBA stelde eente loodsen. Het geeft een korte voorstelling van Electrabel assurance-rapport op om de geloofwaardigheid van heten een overzicht van de markante feiten en cijfers uit 2011. verslag te waarborgen (p. 48). In de audit van Ernst & YoungDaarnaast vat het de belangrijkste resultaten samen van lag de focus op de analyse van de kwalitatieve gegevenshet plan voor duurzame ontwikkeling “Samen voor minder overeenkomstig de aanbevelingen van het Global ReportingCO2” van de onderneming. Deze informatie komt in de Initiative (GRI), evenals op de verificatie van tien prestatie-andere delen van het verslag uitgebreid aan bod. indicatoren voor het jaar 2011, die in de tabellen met indicatoren (p. 53-56) zijn aangeduid met het symbool .2 Het tweede deel (p. 12-21) geeft een algemeenoverzicht van de positie van de onderneming in België op In vergelijking met vorig jaar deden zich geen belangrijke veranderingen van de perimeter voor.het vlak van productie, verkoop en personeel. In dit deel Het vorige verslag over het jaar 2010, dateert van juli 2011.wordt ook het sociaal-economisch belang van Electrabel Het is de bedoeling om dit verslag jaarlijks op te maken. Devoor het land toegelicht. Tenslotte worden een aantal onderneming publiceerde haar eerste milieurapport in 1996.energiedossiers die een impact hebben op haar activiteitenbesproken. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 3
  • 5. 4| Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 6. 2011OVERZICHT PAGINA ELECTRABEL 06 IN HET KORT PAGINA MARKANTE FEITEN 08 EN CIJFERS PAGINA SAMEN VOOR 10 MINDER CO2 10 262 MW PRODUCTIECAPACITEIT3,31 7 063 5,0% 58,0%miljoen MEDEWERKERS AANDEEL HERNIEUWBARE ENERGIE AANDEEL ZONDER CO2-UITSTOOTKLANTEN Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 5
  • 7. ELECTRABEL IN HET KORTElectrabel maakt deel uit van GDF SUEZ, een wereldleider voor energie en milieu,die verantwoorde groei integreert in de kern van zijn vakgebieden om de groteuitdagingen op energie- en milieugebied aan te gaan: voldoen aan de vraag naarenergie, instaan voor de bevoorradingszekerheid, bestrijden van de klimaatveranderingen optimaliseren van het gebruik van natuurlijke rijkdommen.De onderneming sluit zich aan bij het beleid van duurzame elektriciteitsproductie en energieverkopen in continentaalontwikkeling van de Groep dat erop gericht is om duurzame Europa.operationele en commerciële activiteiten te ontwikkelen Electrabel is actief in België, haar historische thuismarkt,en extra-financiële risico’s te beheren (meer informatie op waar ze elektriciteit produceert en verkoopt en aardgaswww.gdfsuez.com). en energiediensten levert aan retail- en businessklanten.De activiteiten van GDF SUEZ zijn georganiseerd Via haar dochteronderneming Twinerg produceert ze ookin vijf operationele bedrijfstakken energie en in elektriciteit in Luxemburg.één bedrijfstak milieu. Electrabel situeert zich in de Deze activiteiten worden ondersteund door Energybedrijfstak Energy Europe die instaat voor de activiteiten Management (de bevoorrading van de centrales metrond energiemanagement, verdeling van aardgas,KERNCIJFERS 2011, ELECTRABEL IN BELGIË Aandeel hernieuw- Aandeel zonder Capaciteit her- CO2-emissie Totaal bare energie CO2-uitstoot nieuwbare energie Productie- capaciteit 10,3 GW 5,0% 58,0% 512 MW 158 g/kWh Productie 52,7 TWh 3,1% 67,7% Elektriciteit + Totaal Elektriciteit Aardgas Medewerkers Aardgas Verkoop 119,3 TWh 66,6 TWh 52,7 TWh 7 063 Klanten 3,31 M 1,55 M 0,10 M 1,67 M De cijfers productie(capaciteit) hebben betrekking op het aandeel van Electrabel Medewerkers: dochterondernemingen inbegrepen6| Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 8. brandstoffen verzekeren en voor een optimale inzet In België levert Electrabel een belangrijke maatschappelijkevan de productiemiddelen zorgen) en tradingoperaties en economische bijdrage. Ze investeert in lokalevan GDF SUEZ op alle markten in Europa (elektriciteit, productiemiddelen die de energiebevoorrading verzekeren,brandstoffen en CO2-kredieten kopen en verkopen). zorgt voor tewerkstelling en draagt bij aan het behoud van kennis en ervaring over energie. De onderneming steuntDe onderneming heeft in België, waar ze samen met haar ook verenigingen en organisaties die zich inzetten voordochterondernemingen 7 063 medewerkers telt, meer dan maatschappelijke en sociale doelen.een eeuw ervaring in haar vakgebieden. Ze is er de grootsteproducent en verkoper van elektriciteit en de grootsteleverancier van aardgas.Electrabel exploiteert een toekomstgericht, gediversifieerdproductiepark van 10 262 MW met een beperktekoolstofvoetafdruk. Het bestaat uit installaties die werkenmet hernieuwbare energiebronnen, centrales die fossielebrandstoffen gebruiken en kerncentrales.De onderneming biedt haar 3,3 miljoen klanten duurzameenergieoplossingen met toegevoegde waarde en eendienstverlening op maat, waarbij ze optimaal voordeel haaltuit de synergie tussen elektriciteit en aardgas.WAARDEN Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 7
  • 9. MARKANTE FEITEN EN CIJFERS 2011 22,1 % van de kaderfuncties wordt bekleed door een vrouw CarPlug 512  biedt klanten een oplossing voor het opladen van elektrische voertuigen MW hernieuwbare energie. Electrabel rondt de kaap van 500 MW productiecapaciteit met hernieuwbare energiebronnen Weerstandstesten bevestigen de robuustheid van de kerncentrales in extreme omstandigheden 1300 vragen beantwoord op het platform InDialoog.be8| Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 10. 5sterren 11 % minder CO2De VREG geeft Electrabeleen maximumscore voor uitgestoten perklantvriendelijkheid geproduceerde kWh Max Green648 000retail klanten kiezen voor Power2Act produceert groene stroom. In centrale Rodenhuize komt eeneen contract groene stroom beloont medewerkers 100% biomassacentrale met voor hun vrijwillig sociaal een vermogen van 180 MW in engagement dienst450  MW offshoreHet consortium Otary waarinElectrabel participeert, krijgt eendomeinconcessie voor de bouw vanhet offshore windpark MermaidAkkoord metBlue Skybiedt elektro-intensieveklanten zekerheid over hunenergiebevoorrading 82 van de oproepen van klanten krijgen een antwoord binnen de minuut % Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 9
  • 11. SAMEN VOOR MINDER CO2 Electrabel heeft in 2008 haar beleid voor de bestrijding van de klimaatopwarming concreet vertaald in het plan “Samen voor minder CO2”. Het omvat tien verbintenissen die tegen 2015 een vermindering van de CO2-emissies beogen die betrekking hebben op de productie, de klantendiensten en de ondersteunende activiteiten in België. In 2011 boekte de onderneming op alle domeinen belangrijke vooruitgang. 1 Beschikken over voldoende productiemiddelen met hernieuwbare energie om het totale verbruik van een miljoen gezinnen 2 te dekken tegen 2015. De productie uit hernieuwbare energiebronnen bedroeg 1,65 TWh, het equivalent van het verbruik van 471 000 gezinnen. 500 miljoen euro investeren, tegen 2015, om de energie-efficiëntie van de centrales met fossiele brandstoffen te blijven verbeteren en hun CO2-voetafdruk te verlagen. EEN DUURZAMERE In vier jaar verminderde de specifieke CO2-uitstoot van het met fossiele brandstoffen gestookte PRODUCTIE productiepark met 6,2% (voor het totale productiepark bedraagt de reductie 32%) en nam het De uitstoot van broeikasgassen en energierendement relatief toe met 8,2%. de globale milieu-impact van het productiepark reduceren 3 De beperking van de milieu-impact van de productieactiviteiten voortzetten. De uitstoot van NOx, SO2 en fijn stof per kWh is met respectievelijk 59%, 90% en 87% gedaald in vergelijking met 2007.10 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 12. De klanten bijstaan om hen in staat te stellen hun energieverbruik te verminderen. 4 65 000 retail klanten en 3 800 ondernemingen 5 maakten gebruik van de producten en online- instrumenten om hun energieverbruik te beheren en te beperken. Samenwerken met de klanten opdat ze op een milieuvriendelijke manier energie produceren en tegelijk hun energie-uitgaven KRACHTEN BUNDELEN verminderen. Samen met de klant de energieconsumptie en De installatie van 58 MW duurzame ecologische voetafdruk verminderen productiecapaciteit bij industriële klanten werd overeengekomen. 6 36 000 bijkomende retail klanten kozen voor aardgas als verwarmingsbron. De klanten gecertificeerde 100% groene energie leveren, geproduceerd met hernieuwbare energiebronnen. 7 Eind 2011 hadden 648 000 retail klanten een GroenPlus of Professional Groen Mobiliteit op basis van contract ondertekend (100% groene aardgas en elektriciteit elektriciteit, geproduceerd in België). stimuleren. Ontwikkeling van de CarPlug, een modern oplaadsysteem voor elektrische voertuigen. 8 De CO2-uitstoot van de dagelijkse activiteiten met 21% verminderen tegen 2011.Een dialoog voeren met destakeholders in alle openheid. 9 In de periode 2007-2010 verminderde de CO2-uitstoot afkomstig van de gebouwen, deLancering van het dialoogplatform InDialoog.be. mobiliteit en het papierverbruik met 23,1%. Een ambitieuze doelstelling van -25% voor de periode 2010-2015 werd vastgelegd. In 2011 EEN GEËNGAGEERDE daalde de emissie met 14%. Transparant, betrokken en toekomstgericht AANPAK 10 Onderzoek en innovatie stimuleren naar technologieën die bijdragen aan de strijd tegen de klimaatverandering. Portefeuille van 30 onderzoek- en innovatieprojecten. Ingebruikname van een nieuw Smart Home Energy Lab. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 11
  • 13. 12 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 14. VERANKERDIN BELGIEElectrabel bekleedt door de aard van haar activiteiten een centrale positie in België n n inen is er verankerd in de samenleving. De onderneming produceert en levert energie produceert energieaan huishoudens, professionelen, KMO’s, openbare instellingen en de industrie. ’s, instellingen e industrie. eDeze activiteiten zijn van essentieel belang voor de economische en sociale welvaart. g economische m welvaart. vZe neemt daarnaast haar maatschappelijke verantwoordelijkheid op tegenover de rantwoordelijkheid hgemeenschappen waarbinnen ze actief is. 373 52,4% 605 miljoen euro AANDEEL IN DE AANWERVINGEN INVESTERINGEN PRODUCTIECAPACITEIT Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 13
  • 15. EVOLUTIESKERNACTIVITEITENBuitendienststellingen doen Productiecapaciteit van Electrabel in Belgiëde productiecapaciteit afnemen in GWEind 2011 had Electrabel in België een productiecapaciteitvan 10 262 MW (*) (voor een gedetailleerd overzicht 13,3 -678 MWvan het productiepark zie p. 51). De daling met bijna 11,5 10,9 10,31 300 MW sinds 2009 is een gevolg van de overdrachtvan capaciteit aan de energiebedrijven EDF en E.ON ende buitendienststelling van oudere centrales (Kallo, Mol,Rodenhuize). De elektriciteitscentrales produceerdensamen 52 700 GWh elektricteit (*). 2008 2009 2010 2011*aandeel van de onderneming De daling vanaf 2009 vloeit voort uit de overdracht van capaciteit aan EDF en E.ON en de buitendienststelling van oude centrales. Productiepark van Electrabel in België Productiepark hernieuwbare energie eind 2011 van Electrabel in België eind 2011 Doel Hoogstraten Zandvliet Power Zeebrugge Knippegroen R d Rodenhuize BASF Herdersbrug Pathoekeweg Kasterlee Rodenhuize Wondelge Wondelgem delgem Volvo Trucks Ford Genk Schelle Volvo Cars DS Textile T Izegem Drogenbos Lanaken Ruien Perwez Awirs Ruien Leuze-Europe Dour Bütgenbach Gembloux Saint-Ghislain Tihange Awirs Amercoeur Coo Quévy Büllingen Plate Taille Kerncentrale Klassieke centrale Biomassa (co-)verbranding Warmtekracht Fotovoltaïsch paneel (>0,2 MW) Spaarbekkencentrale Windturbinepark Stoom- en gasturbine (STEG) Waterkrachtcentrale14 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 16. Electrabel-shop in NamenEconomische crisis zorgtvoor teruglopende verkoopIn België verkoopt Electrabel elektriciteit en aardgas aanrespectievelijk 3,21 miljoen en 1,76 miljoen klanten.In 2011 bedroegen de verkoopvolumes van de onderneming66,6 TWh elektriciteit en 52,7 TWh aardgas. In vergelijkingmet 2010 is dat een daling met 6,5% voor elektriciteiten met 20,1% voor aardgas. Die daling valt vooral teverklaren door de economische crisis en de zachtereweersomstandigheden (in 2011 bedroeg het aantalgraaddagen 1 928 tegenover 2 703 in 2010). Centrale Saint-Ghislain Verkoop van elektriciteit door Verkoop van aardgas door Electrabel in België Electrabel in België in TWh – wholesale inbegrepen in TWh – wholesale inbegrepen -6,5% 71,2 -20,1% 68,9 66,6 66,0 55,8 52,7 40,4 30,2 Totaal 18,5 15,4 4 Business 10,8 Retail Wholesale 4,0 2009 2010 2011 2009 2010 2011 Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 15
  • 17. Prijzen afhankelijk van vele factoren Prijsstijgingen voor alle klantencategorieën De elektriciteitsprijzen voor de grote industriële klanten van Electrabel stegen in 2011 met gemiddeld 3,6% in vergelijking met het jaar voordien. Deze prijzen zijn gebaseerd op de termijnprijzen (forwards) op de groothandelsmarkten in de Centraal-West-Europese regio (Benelux, Duitsland en Frankrijk). Duurdere olieproducten en de heropleving van de gasprijs op de internationale markten dreven ook de aardgasprijs voor industriële klanten van Electrabel in 2011 naar omhoog, met gemiddeld 16,8%. De residentiële klanten zagen de totale elektriciteitsprijs met ongeveer 15,7% toenemen in Vlaanderen en Electrabel verlaagt de energieprijzen met 9% in Wallonië en Brussel. De grotere stijging in Vlaanderen wordt verklaard door de sterk toegenomen In de context van de stijgende elektriciteits- en subsidiëringskosten voor de fotovoltaïsche productie die de aardgasprijzen heeft Electrabel in april 2012 een distributienetbeheerders voor hun rekening moeten nemen. aantal beslissingen genomen in het belang van haar De distributiekosten verhoogden hier met bijna 30%, terwijl klanten. Ten eerste een daling van de vaste prijzen de stijging van de energiecomponent een 13% bedroeg. (energiecomponent) voor elektriciteit en aardgas vanaf De aardgasfactuur voor dit type klanten steeg met 21,6% 1 mei. De daling bedraagt voor elektriciteit gemiddeld door het prijseffect van duurdere brandstoffen en een 11% – en kan voor bepaalde klanten zelfs oplopen lichte verhoging van de nettarieven. Om te anticiperen op tot 16% –, en voor aardgas meer dan 10% (vaste de hogere aardgasprijs en het hogere verbruik als gevolg prijs mei 2012 t.o.v. april 2012). Verder de afschaffing van een strenge winter eind 2010, bood Electrabel begin van de schadevergoeding voor een vroegtijdige 2011 haar klanten overigens aan om hun tussentijdse stopzetting van het contract. En ten derde factureert afrekeningen naar boven aan te passen. de onderneming de aangekondigde opwaartse indexatie van de aardgasprijzen van 1 april niet. Marktprijzen van de elektriciteit en de brandstoffen Distributiekosten wegen door op de prijs januari 2008=100% Het aandeel van de energiecomponent – de prijs hiervan wordt bepaald door Electrabel – in de totale eindfactuur Steenkool (API#2) van de klant bedroeg eind 2011 voor elektriciteit gemiddeld Olie (Brent IPE) 32% in Vlaanderen en 40% in Wallonië en Brussel. Het Elektriciteit (baseload, Y+1) saldo bestaat uit bijdragen voor hernieuwbare energie en Aardgas (HUBDGZ) warmtekracht, transport- en distributiekosten, evenals taksen en BTW. Voor aardgas was het aandeel van de energiecomponent, die wel de transportkosten omvat,170% ongeveer 60%.150% Electrabel heeft er in 2011 herhaaldelijk op gewezen dat130% de prijsstijgingen in België in belangrijke mate worden beïnvloed door de componenten die niet afhankelijk zijn van110% de energieleveranciers (transport, distributie, taksen, BTW). Dit bleek ook uit vergelijkende studies van de regulatoren.90% Een rapport van de Commissie voor de Regulering van70% de Elektriciteit en het Gas (CREG) toonde bijvoorbeeld50% aan dat tussen januari 2007 en juli 2011 de prijs van de energiecomponent in veel mindere mate steeg dan30% de distributiekosten. De totale elektriciteitsfactuur voor 2008 2009 2010 2011 een gemiddelde huishoudelijke klant in Vlaanderen nam in die periode toe met 47%, waarbij de prijs voor de energie verhoogde met 15% en die voor distributie met maar liefst 96,1%. 16 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 18. Samenstelling elektriciteitsprijs 2011 Samenstelling aardgasprijs 2011 Electrabel EnergyPlus - Imewo 3 500 kWh/jaar Electrabel EnergyPlus - Imewo 23 250 kWh/jaar 18 % BTW 17 % 32 % 3% Taksen 2% Distributie 4% Energie Transport 60 % 21 % 4% Bijdrage HEB/WKK 39 % HEB: hernieuwbare energie WKK: warmtekrachtDuurder dan in de buurlanden Meer concurrentieDe elektriciteitsprijzen in België liggen boven het prijsniveau op de energiemarktin de meeste buurlanden. Naast de verschillen in deprijs voor de energie zelf, zijn het met name de hogere In het licht van de liberalisering van de energiemarkt heeftdistributiekosten en taksen en heffingen die de positie Electrabel actief meegewerkt aan maatregelen die devan de Belgische prijzen in vergelijking met het buitenland concurrentie bevorderen en de werking van de Belgischeverzwakken. energiemarkt verbeteren. De onderneming wisselde de voorbije jaren productiecapaciteiten uit met de Groep EDF en de Groep E.ON, waardoor deze bedrijven in België beschikking kregen over meer productievermogen. Door deze overeenkomsten Vergelijking van de elektriciteitsprijs met was haar aandeel in de totale productiecapaciteit in België de buurlanden eind 2011 gedaald tot 52,4%. in ct€/kWh; november 2010; In 2011 ondertekende Electrabel met zes elektro-intensieve 3 500 kWh/jaar; enkelvoudig bron: Frontier Economics BTW en heffingen bedrijven verenigd in het consortium Blue Sky, een akkoord ODV* dat voorziet in: Transport • de gezamenlijke investering in een nieuwe STEG- Distributie centrale waarbij Blue Sky zal beschikken over een Energie capaciteit van 200 MW; 22,82 21,61 • de toekenning aan Blue Sky, vanaf 1 januari 2012, van 200 MW trekkingsrechten op de kerncentrales Doel en Tihange – het aandeel van Electrabel in de Belgische 5,32 17,33 nucleaire productiecapaciteit zal dan nog zo’n 66% bedragen; 1,00 13,37 9,69 4,80 14,42 • de gezamenlijke investering in de eventuele bouw van 0,84 2,14 nieuwe nucleaire capaciteit tot 200 MW. 5,88 3,59 0,57 5,47 4,86 2,73 4,55 8,57 5,23 7,66 7,67 8,98 België Frankrijk Duitsland Nederland Verenigd Koninkrijk *ODV: openbare dienstverplichting Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 17
  • 19. Daarnaast heeft Electrabel zowel in Vlaanderen als inWallonië haar aandeel in de distributienetbeheerdersverder gereduceerd. In Vlaanderen heeft ze haar totalekapitaalinbreng in de intercommunales verminderd met400 miljoen euro. In Wallonië heeft de onderneming 5%van haar aandeelhouderschap in de intercommunalesovergedragen aan de openbare sector, waardoor zehaar stemrecht in de Waalse distributienetbeheerdersterugbracht tot 25% + 1 stem.Bovendien besliste de onderneming om zich met ingang van30 juni 2011 terug te trekken uit de Raad van Bestuur vande unieke netoperator Eandis en haar vertegenwoordigingen stemrecht binnen de gemengde Vlaamseintercommunales voor distributienetbeheer drastisch tebeperken. Electrabel wenste zo de onafhankelijkheid vande netbeheerders, evenals de onmogelijkheid voor haarom een noemenswaardige invloed uit te oefenen op deintercommunales extra te benadrukken.De openstelling van de energiemarkten heeft ook ophet vlak van de verkoop voor toenemende concurrentiegezorgd. Dat leidde tot een daling van het marktaandeel vande onderneming dat eind 2011 was terug gevallen tot 62%. contracten van bepaalde duur, waren er eind 2011 150 medewerkers minder dan eind 2010. In 2011 namen de onderneming en haar dochterondernemingen 605 nieuwe medewerkers in dienst, van wie 71% op permanente basis. Bijna de helft van de nieuwe medewerkers (43%) kon aan de slag in het Contact Center N-Allo dat een centrale rol vervult bij de dienstverlening aan de klant. Het aanwervingsbeleid van Electrabel richt zich daarnaast in het bijzonder op het behoud en de overdracht van kennis en ervaring (p. 28).Personeelsbestand blijft Personeelsbestand van Electrabel en haarvernieuwen dochterondernemingen in actieve dienst eind 2011Eind 2011 telde Electrabel met inbegrip van haardochterondernemingen Laborelec, N-Allo… in België7 063 medewerkers. 30,8% van het personeel bekleedde 26een kaderfunctie, 32,2% was van het vrouwelijke 250geslacht en 23,9% was jonger dan 30 jaar. Zonder haar Electrabel 1 152 N-Allo/Brucalldochterondernemingen bedroeg het personeelsaantal5 635 medewerkers, waarvan 53% actief in de productie, Laborelec26% in de verkoop, 5% in trading en energy management Andereen 16% in de ondersteunende diensten. 5 635Door pensioneringen, interne mutaties binnen deGDF SUEZ Groep, bijvoorbeeld de transfer van personeelnaar GDF SUEZ Trading, en de niet-verlenging van18 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 20. BELANGRIJKE ECONOMISCHEEN SOCIALE SPELERBij de tien grootste werkgevers bedroeg 128 miljoen euro gespreid over 3 jaar)). De investeringen in lokale productiemiddelen makenvan het land België minder afhankelijk van het buitenland voor haar energievoorziening.Electrabel behoort tot de tien grootste directe werkgeversin België. Eind 2011 telde de onderneming, met inbegripvan haar dochterondernemingen, ruim 7 000 medewerkers.Ze biedt daarnaast een belangrijke indirecte tewerkstellingmet onder andere bijna 7 000 jobs in haar kerncentrales.De onderneming werft jaarlijks honderden nieuwemedewerkers aan. In de periode 2009-2011 bedroeg hunaantal 1 968, dochterondernemingen inbegrepen.In 2011 bedroegen de sociale zekerheidsbijdragen dieElectrabel aan de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid dient tebetalen voor haar personeel 142 miljoen euro.1,3 miljard euro investeringenin drie jaarHet onzekere economische klimaat en het onduidelijkewettelijke kader zetten een rem op belangrijkeinvesteringsbeslissingen. Toch investeerde Electrabelin 2011 in België 339 miljoen euro in haar productieparken 34 miljoen euro in de verbetering van haarbedrijfssoftware. Het leeuwendeel in productie ging naarhet onderhoud van de kerncentrales (187 miljoen euro)en de bouw van nieuwe installaties met hernieuwbareenergiebronnen (windturbineparken (28 miljoen euro)en de biomassacentrale Max Green in Rodenhuize Biomassacentrale Max Green, Rodenhuize(30 miljoen euro – de totale investering voor dit project Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 19
  • 21. 360 miljoen euro belastingen De volledige jaarrekening van de vennootschap Electrabel met een gedetailleerd overzicht van haar financiële resultaten is beschikbaar op de website van de NationaleDe naamloze vennootschap Electrabel realiseerde in Bank van België (www.nbb.be).2011 een omzet van 14,5 miljard euro. Het resultaatvoor belastingen bedroeg 1 198 miljoen euro. Van ditbedrag was na toepassing van de Belgische fiscalerechtsregels 148 miljoen euro effectief onderworpen Kennis behoudenaan de vennootschapsbelasting. Die bedroeg 51 miljoen Onderzoek en innovatie zijn voor een energiebedrijfeuro. Daarnaast betaalde Electrabel een nucleaire bijdrage fundamenteel om een antwoord te bieden op de energie-van 212 miljoen euro en 98 miljoen euro aan andere uitdagingen en een vooraanstaande rol te spelen op het vlakbelastingen en heffingen op onder meer drijfkracht, van de energietransitie. Electrabel werkt daarvoor samenwaterverontreiniging, watervang, ioniserende stralingen en met de Belgische universiteiten en met haar internationaalmilieuheffingen. erkend technisch en wetenschappelijk competentiecentrum Laborelec dat gevestigd is in Linkebeek. Zo stimuleert de onderneming het wetenschappelijk onderzoek en zorgt ze er mee voor dat de kennis over de energieproblematiek, die op strategisch, politiek en sociaal vlak van cruciaal belang is voor een land, aanwezig blijft in België (p. 26-27). Steun voor sociale projecten De onderneming vervult naast een economische, ook een sociale rol. De talrijke projecten en initiatieven die ze vrijwillig steunt, zelf opzet of waaraan ze meewerkt, helpen mensen die in moeilijke omstandigheden leven bij hun integratie in de samenleving en dragen bij tot het behoud van de leefomgeving en het patrimonium (p. 44).Kerncentrale Tihange20 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 22. ONSTABIEL ENERGIEBELEIDZORGT VOOR ONZEKERHEIDDe nucleaire toekomst Die tarieven zijn van kracht voor de periode 2012-2015 en betekenen voor de elektriciteitsproducenten een extra kost van meer dan 100 miljoen euro/jaar. Deze beslissing van deElectrabel verdedigde voor de Kamercommissie energieregulator tast de concurrentiekracht van ElectrabelBedrijfsleven haar standpunt over de berekening van tegenover buitenlandse stroomproducenten aan. Dede nucleaire rente. Ze becijferde die voor het jaar 2007 onderneming heeft daarom samen met andere producentenop 750 miljoen euro, een bedrag dat ver verwijderd is de CREG voor het hof van beroep gedaagd.van de ramingen van de energieregulator CREG (1,75 à1,95 miljard euro tot zelfs 2 à 2,3 miljard euro). Op vraag van Daarnaast bestaat er met de bevoegde overheidde regering berekende ook de Nationale Bank van België betwisting over het bedrag van de vergoeding die Eliade winst uit kernenergie. Zij kwam tot een bedrag tussen aan de elektriciteitsproducenten moet betalen voor808 en 950 miljoen euro en bevestigde in ruime mate de de reservecapaciteit die zij ter beschikking stellen. Diemethodologie en de cijferconclusies van Electrabel. vergoeding is niet voldoende om de kosten van de producenten te dekken.De nieuwe regering bevestigde het voornemen om dekerncentrales te sluiten vanaf 2015 zoals voorzien in dewet van 2003 over de kernuitstap. De exacte timing van desluiting van Doel 1 en 2 en Tihange 1 zal afhangen van de Derde energiepakketconclusies van een in 2012 op te stellen uitrustingsplan. De omzetting van het derde Europese energiepakketNiet alleen weigerde de regering om de exploitatieduur van in Belgische wetgeving zal eveneens de werking vande drie oudste nucleaire eenheden te verlengen met tien de energiebedrijven beïnvloeden. De CREG krijgt meerjaar, ze legde de exploitanten van kerncentrales ook een slagkracht en wordt bevoegd om de energieprijzen ennucleaire bijdrage van 550 miljoen euro op voor het jaar de tariefformules te controleren en goed te keuren. De2012. Deze beslissingen impliceren dat de Belgische Staat regulator zal ook vooraf de prijsstijgingen die de leverancierszijn in 2009 met GDF SUEZ aangegane engagementen rond voorstellen onder de loep nemen en vergelijken met dede ontwikkeling van de activiteiten van Electrabel in België tarieven in de buurlanden. Een prijsindexatie is pas mogelijkniet naleeft. De Groep behoudt zich dan ook het recht voor na akkoord van de regulator.om rond deze verbintenissen haar belangen te beschermen. Daarnaast moet de ingebruikname van eenEind 2011 diende Electrabel de rapporten over de standaardfactuur, de mogelijkheid voor de klant om zijnweerstandstesten van haar kerncentrales in bij het Federaal contract kosteloos en onmiddellijk op te zeggen en deAgentschap voor Nucleaire Controle (FANC). Na een eerste afschaffing van de dubbele verbrekingsvergoeding deanalyse bevestigde het FANC dat de centrales kunnen consumentenbescherming versterken.weerstaan aan extreme omstandigheden en dat ze deessentiële veiligheidsfuncties kunnen garanderen. Derapporten worden in 2012 beoordeeld door de Europese Bevriezing van de prijzennucleaire overheid (p. 34). Op basis van een vergelijkende studie van de energieprijzenDoor al deze ontwikkelingen ziet de GDF SUEZ Groep in België en zijn buurlanden, uitgevoerd door de CREG enzich genoodzaakt om in de loop van 2012 haar nucleaire het Prijzenobservatorium, heeft de federale regering beginstrategie in België in haar geheel te herbekijken. Ze zal 2012 beslist om de elektriciteits- en de aardgasprijzendaarbij rekening houden met de beslissingen van de vanaf april 2012 gedurende negen maanden te bevriezen.Belgische overheid over de toekomst van de kerncentrales Tijdens die periode zal de CREG de tariefformules van deen het geplande uitrustingsplan, en een algemene energieleveranciers onderzoeken. De regering beoogt meteconomische evaluatie van de investeringen. deze maatregel het indexatiemechanisme aan te passen. De Europese Commissie stelde zich terecht vragen bij eenElia tarieven en vergoedingen dergelijke prijsblokkering die haaks staat op de principes van een vrijgemaakte energiemarkt.De CREG keurde eind 2011 nieuwe tarieven goed voor hetinjecteren van stroom in het hoogspanningsnet van Elia. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 21
  • 23. 22 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 24. DUURZAMEONTWIKKELINGEN SOCIAALVERANTWOORDONDERNEMENEen energieonderneming wordt geconfronteerd met talrijke uitdagingen. Die vrageneen aangepast beheer om haar harmonieuze en gebalanceerde ontwikkeling inde samenleving te bevorderen. Electrabel streeft ernaar om de impact van haaractiviteiten op al haar stakeholders op een optimale manier te beheren, maar ookom ze om te vormen tot opportuniteiten voor de ontwikkeling van de onderneming.De strijd tegen de klimaatverandering, het vrijwaren van hulpbronnen en het voorzienin basisbehoeften behoort tot de belangrijkste uitdagingen waarvoor ze verantwoordeen innovatieve oplossingen wil aanreiken. 5,3 1,1 30 miljoen ton miljoen euro ONDERZOEK- EN INNOVATIEPROJECTEN MINDER CO2 SPONSORING VAN PROJECTEN Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 23
  • 25. DUURZAME ONTWIKKELING VERANKERD IN DE MANAGEMENTSTRATEGIE Beleid in lijn met de voor de onderneming en haar klanten op korte en lange termijn, door rond verschillende pijlers te werken: GDF SUEZ Groep • indentificeren wat voor de stakeholders en voor de ontwikkeling van de onderneming de meest prangende Duurzame ontwikkeling staat bij Electrabel centraal in de maatschappelijke thema’s zijn en er een antwoord op bedrijfsstrategie. De onderneming onderschrijft de ambitie geven; van de GDF SUEZ Groep om een verantwoorde groei te ontwikkelen door te anticiperen op de economische, • ontwikkelen van nieuwe marktopportuniteiten; ecologische en sociale overgang. Haar strategie op het vlak • controleren van de risico’s door te anticiperen op externe van duurzame ontwikkeling beoogt om waarde te creëren veranderingen en reglementering; • binden van klanten en medewerkers dankzij een sterker, duurzamer en aantrekkelijker merk; • kosten verminderen via een performantere productie en GDF SUEZ Groep minder energieverbruik bij de dagelijkse activiteiten; Duurzame ontwikkeling rond drie pijlers Meer informatie: GDF SUEZ • de verantwoordelijkheid opnemen die de maatschappij Verslag Duurzame Ontwikkeling 2011 (www.gdfsuez.com) verwacht van een energieleider in België. Samen voor minder CO2 MARKTE MARKTEN KTEN Milieu en duurzame ontwikkeling bekleden sinds lang een Innoveren en anticiperen op de ontwikkeling van de belangrijke plaats binnen Electrabel. In 1995 al – twee markten jaar voor de goedkeuring van het Protocol van Kyoto – had de onderneming concrete actieplannen klaar om meer 1 elektriciteit te produceren met minder primaire energie en geleidelijk hernieuwbare energieën te ontwikkelen. In 2008 werden die inspanningen opgedreven met de uitwerking van een plan “Samen voor minder CO2” met als horizon 2015, dat tien concrete verbintenissen omvat (p. 10). Aan de lancering van dit plan ging een contact vooraf met verschillende stakeholders, waaronder vertegenwoordigers van het verenigingsleven en de academische wereld. Duurzame ontwikkeling geïntegreerd in de organisatie 3 2 In 2007 richtte Electrabel het departement Duurzame Ontwikkeling op binnen de Directie Strategie, Regulatoire WE N M WERKNEMERS EXTERN AR JEN EX ERNE PARTIJE EXTERNE PARTIJEN ARTIJE Zaken en Duurzame Ontwikkeling. In samenwerking met deDe aantrekking, het De duurzaamheid en de operationele entiteiten, de ondersteunende diensten en deprofessionalisme en de aanvaardbaarheid van onze lokale verantwoordelijken, staat het in voor de implementatiesociale cohesie van de Groep activiteiten in de territoria van de strategie die door het Uitvoerend Comité van deontwikkelen waarborgen onderneming wordt vastgelegd. Het verzorgt eveneens de dialoog, de raadpleging en het overleg met de stakeholders en stimuleert de interne betrokkenheid en de ontwikkeling 24 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 26. van een duurzame ontwikkelingreflex doorheen de Door zijn hoge niveau van deskundigheid en zijn breedonderneming. Het departement had eind 2011 zes voltijdse maatschappelijk veld vormt de raad de hoeksteen vanmedewerkers die ook de contacten onderhouden met de de raadpleging van haar stakeholders op het vlak vanDirectie Sustainable Development van de GDF SUEZ Groep. duurzame ontwikkeling. De raad evalueert de resultaten en de strategische koers van de onderneming en duidt de prioritaire uitdagingen aan. De Adviesraad wijdde zijn laatsteAdviesraad voor Duurzame vergaderingen aan de thema’s elektrische voertuigen enOntwikkeling hernieuwbare energie. In 2011 heeft Electrabel bij de leden van de Adviesraad enIn 2010 heeft Electrabel een Adviesraad voor duizend andere vertegenwoordigers van de samenlevingDuurzame Ontwikkeling opgericht die bestaat uit gepeild naar de onderwerpen en indicatoren van duurzamevertegenwoordigers van de academische wereld ontwikkeling waarover volgens hen Electrabel dient te(universiteiten), werkgeversorganisaties, vakbonden, rapporteren.verbruikersorganisaties, NGO’s… Materialiteitsoefening Electrabel ontwikkelt haar beleid in het bijzonder rond door haar Adviesraad. Daarnaast richt ze zich ook op de uitdagingen die ze heeft vastgelegd in haar plan andere thema’s die tot de transversale prioriteiten van voor duurzame ontwikkeling “Samen voor minder de GDF SUEZ Groep behoren. CO2” en de prioritaire thema’s die geformuleerd zijn CO2-plan p pl Adviesra Adviesraad vies esraa GD SUEZ GDF SUEZ CO2 uitstoot centrales (p. 29-31) Energie-efficiëntie centrales (p. 30) Energieoplossingen voor de klant (p. 36-38) Competentiebeheer (p. 28) Groene mobiliteit (p. 38) Diversiteit (p. 43) Hernieuwbare energie (p. 29-30) Ethiek (p. 44) Onderzoek en Innovatie (p. 27) Nucleaire veiligheid (p. 34-35) Solidariteit (p. 45) Toegang tot werk (p. 44) Veiligheid & Gezondheid (p. 40) Dienstverlening (p. 39) Milieu-impact centrales (p. 32-33) Zingevende onderneming (p. 41) Energiearmoede (p. 44) Mobilisatie personeel (p. 42) Energiebevoorrading (p. 36) Stakeholders dialoog (p. 26) Governance (p. 24-25) Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 25
  • 27. Onderzoek en innovatie zijn onontbeerlijk om de juiste strategische keuzes te maken en te anticiperen op de evoluties van het energiesysteem - Smart Home Energy Lab.Universiteiten, sleutelpartners Transparantie tegenover alleDe structurele versterking van de band tussen de stakeholdersindustriële en de academische wereld, is een van dehoekstenen van het beleid rond duurzame ontwikkeling Electrabel gaat de energie-uitdagingen aan samen metvan Electrabel. De onderneming heeft daarom meerjarige haar klanten en de gemeenschappen waarbinnen ze actiefkaderovereenkomsten ondertekend met de acht is. Ze wil haar stakeholders op de hoogte houden van haarbelangrijkste Belgische universiteiten. Ze hebben de resultaten en de dialoog stimuleren. De onderneming heeftbedoeling om het onderzoek te optimaliseren op domeinen met dit doel bijzondere organen opgericht en doelgerichtedie van strategisch belang zijn voor de onderneming en communicatietools gecreëerd.zo haar positionering op de energiemarkten te verbeteren In 2011 nam Electrabel op dit vlak enkele nieuween een antwoord te bieden op de uitdagingen van de initiatieven. De onderneming lanceerde in junienergietransitie. het internetcommunicatieplatform InDialoog.beNaast het bevorderen van het onderzoek (p. 27), (www.indialoog.be) waarop ze de vragen van haarwat bijdraagt om het hoge niveau te behouden stakeholders beantwoordt en haar standpunten toelicht.van de universitaire centra die de medewerkers en In de eerste twaalf maanden behandelde het forum eengesprekspartners van morgen vormen, speelt de 1 300-tal vragen, de meeste over kernenergie en desamenwerking met de universiteiten een belangrijke rol bij energieprijzen. Electrabel versterkte ook haar aanwezigheidhet competentiebeheer van de onderneming (p. 28). op de sociale media. Ze opende een kanaal op YouTube, vier accounts op Twitter en een Electrabel Backstage muur op FaceBook.26 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 28. DE TOEKOMSTVOORBEREIDENToekomstgericht onderzoek- In 2011 financierde de onderneming een dertigtal onderzoeksprojecten gespreid over diverse thema’sen innovatieprogramma (CO2, hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, duurzame mobiliteit, duurzame energiemix, intelligente systemen,Electrabel heeft een toekomstgericht onderzoek- en energiearmoede...). Twee van de studies hieldeninnovatieprogramma opgesteld om op een pragmatische rechtstreeks verband met de marktintroductie begin 2012manier te beantwoorden aan de energienoden en van oplossingen voor de consument (CarPlug en Smart-uitdagingen waaraan de markt het hoofd moet bieden energy box, p. 37-38).zowel op het vlak van energieverbruik als -productie. Ze Begin 2012 lanceerde de onderneming een oproep aan dedoet voor de uitvoering ervan een beroep op de Belgische universiteiten om onderzoeksprojecten in te dienen voor hetacademische wereld en de onderzoekscentra van de jaar 2013.GDF SUEZ Groep. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 27
  • 29. effectief aan het werk te zien en op hun potentieel te beoordelen. Er werd zelfs aan enkele stagiairs een contractWetenschappelijk Adviescomité aangeboden. De onderneming beloont ook jaarlijks de beste eindwerken van stagiairs in productie met een ElectrabelIn 2009 heeft Electrabel een Wetenschappelijk Stage-Award.Adviescomité opgericht met het oog op het volgenen verrijken van haar hoofdlijnen op het gebied In het kader van haar 6th Sense-project dat is opgezetvan toekomstgericht onderzoek en innovatie. Het om te zoeken naar structurele oplossingen voor decomité dat bestaat uit managers van de Groep en rekruteringsuitdagingen, konden docenten van scholenvertegenwoordigers van de Belgische en internationale in 2011 centrale Doel gedurende drie dagen ontdekken.academische wereld, identificeert de veelbelovende Bedoeling is dat ze de opgedane ervaring doorgegevenontwikkelingen op middellange en lange termijn op het aan hun studenten en dat zo de kloof tussen onderwijs engebied van energietechnologieën en prikkelt het O&I bedrijfsleven vermindert.programma van de onderneming. Daarnaast loopt in samenwerking met de VDAB het programma Technicians in Progress dat bestaat uit een 6-maanden durende alternerende beroepsopleiding voor geschoolde technici, waarna ze een vaste baan aangebodenNaast de universiteiten levert ook de onderzoekservaring krijgen binnen de onderneming. In 2011 ging het omdie in de hele GDF SUEZ Groep werd opgebouwd vijf kandidaten.een belangrijke bijdrage. In 2011 telden de negenonderzoekscentra van de Groep zowat 1 100 medewerkers, De onderneming heeft overigens materialen van haarwaarvan 250 bij Laborelec, het technisch en gesloten centrale Mol aan de VDAB geschonken, die bij dewetenschappelijk competentiecentrum van Electrabel. opleidingen worden gebruikt.In het nieuwe Smart Home Energy Lab (SHEL) dat in Verder kunnen studenten en werkzoekenden e-mailen met2011 op de site van Laborelec werd geopend, kunnen de medewerkers van Electrabel – via haar website – en opexperts kennis opdoen over de integratie van onder meer die manier de reële jobinhoud ontdekken. In 2011 leverdeenergiebeheerssystemen, warmtepompen en elektrische dit kanaal 443 concrete contacten op.voertuigen in een residentiële omgeving. Het SHEL zal zoeen belangrijke bijdrage leveren aan het O&I-programma En via het Talent2Talent project moedigt de ondernemingvan de onderneming. haar medewerkers aan om nieuw talenten aan te bevelen voor een functie. In 2011 zorgde dit initiatief voor 265 kandidaturen.Competentiebeheer Kandidaten kunnen ook online kennis nemen van de openstaande vacatures en direct solliciteren via de website13% van de Electrabel medewerkers is 55 jaar of ouder www.electrabel.com/career.en zal in de nabije toekomst de onderneming verlaten.Het is essentieel om tijdig in hun opvolging te voorzienom de kennis en ervaring die ze hebben opgebouwd,over te dragen. Het is voor de onderneming een uitdagingom de juiste profielen aan te trekken, op te leiden en te Leeftijdspiramide van het personeelbehouden. Ze legt daarvoor directe contacten met het in actieve dienst eind 2011onderwijs en tewerkstellingsorganisaties en mobiliseerthaar medewerkers. > 55De samenwerking die Electrabel heeft opgezet met de 55Belgische universiteiten (p. 26) biedt haar niet alleen demogelijkheid om zich te profileren als een aantrekkelijke en 50geëngageerde werkgever, maar ook om de beste talenten 45te ontdekken, aan te moedigen en aan te trekken.Ze stimuleert bijvoorbeeld het onthaal van stagestudenten 40in de onderneming, het ondersteunen van eindwerken en 35doctoraten, evenals de medewerking van personeelsledenaan cursussen, voordrachten en case studies. 30Electrabel gaf in 2011 aan 125 studenten de kans om 25stages te volgen binnen de onderneming. De stages zijn 0 250 500 750 1 000een opportuniteit om toekomstige kandidaat-werknemers28 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 30. AANVAARDING VAN DEPRODUCTIE-INSTALLATIESKoolstofarm produceren Windparken in Leuze-en-Hainaut, Zeebrugge en Dendermonde (totaal 23 MW), en de 100% biomassa- eenheid Max Green in Rodenhuize (180 MW), een gezamenlijk project van Electrabel en Ackermans & vanInzetten op hernieuwbare energie Haaren, kwamen in dienst.Electrabel heeft de ambitie om tegen 2015 over een Voorts is ook gestart met de bouw van nog eens drieproductiepark met hernieuwbare energiebronnen te windparken (16 MW), terwijl Electrabel vergunningenbeschikken, waarmee ze één miljoen gezinnen volledig van verkreeg voor de oprichting van een 100-tal bijkomendegroene stroom kan voorzien. Ze zal daarvoor in hoofdzaak megawatts, onder meer in de Gentse haven (8 MW) enbiomassa- en windenergieprojecten ontwikkelen. langsheen de E40 autosnelweg (50 MW).De onderneming overschreed in 2011 de drempel van Tevens diende Electrabel samen met de acht industriële en500 MW productiecapaciteit met wind, biomassa, water en financiële partners van het consortium Otary een dossierzonne-energie. in om een domeinconcessie te bekomen voor de bouw van een offshore windpark van 450 MW in het Belgische gedeelte van de Noordzee. De partners richtten hiervoor de tijdelijke handelsvennootschap Mermaid op, waarin Productiecapaciteit hernieuwbare energie Electrabel een belang van 35% heeft. In juni 2012 werd de in MW concessie toegekend aan Otary. De eerste windturbines zouden in 2016 stroom kunnen leveren. Totaal De hernieuwbare energiebronnen wekten 1,65 TWh op. Biomassa Dat volume stemt overeen met het elektriciteitsverbruik +53 MW Zonne-energie van 471 000 gezinnen. Daarmee bevestigde Electrabel Windenergie haar positie van grootste groenestroomproducent in Waterkracht 512 België. De groei in capaciteit (+53 MW) leidde echter niet 341 464 459 tot een hogere jaarproductie van groene energie omdat 340 de biomassaverbranding in centrale Rodenhuize tijdens 419 312 de ombouw van groep 4 naar 100% biomassa (project 403 284 Max Green) stil lag en pas vanaf de zomermaanden 314 terug in dienst kwam. Over de laatste drie maanden van het jaar bekeken, bereikte de productie het equivalente stroomverbruik van 730 000 gezinnen. Biomassaverbranding is een van de pijlers om 1 miljoen 5 gezinnen van 140 5 144 groene stroom te 76 1 4 109 121 kunnen voorzien – 101 biomassalevering 67 GDF SUEZ Ghent. 42 22 22 22 22 22 22 2004 2007 2008 2009 2010 2011 In 2009 daalde de capaciteit door de afstand van centrale Langerlo (56 MW biomassa) aan E.ON. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 29
  • 31. De elektriciteitsproductie uit windenergie lag in 2011 al meer dan dubbel zo hoog dan in 2007, en ze zal in de toekomst nog sterker groeien – windpark Leuze-Europe.In 2011 gebruikte Electrabel 0,98 miljoen ton biomassa, de productie van groene stroom uit het bijstoken vanwaarvan 0,72 miljoen ton houtpellets. Om de bevoorrading biomassa.met pellets te verzekeren, heeft de onderneming onder Het gemiddelde rendement van de centrales die fossielemeer een overeenkomst gesloten met de Canadese firma brandstoffen gebruiken, dat 40,9% bedroeg in 2000, steegPacific BioEnergy voor de invoer van 225 000 ton per jaar. door deze investeringen en sluitingen tot 45,0%.Een eerste vracht bestemd voor centrale Rodenhuize kwamin mei aan in de haven van Gent.Stroom produceren met minder fossiele Efficiëntie van het met fossiele brandstoffenbrandstoffen gestookte productiepark in %De bouw van nieuwe eenheden en de ombouw ofde sluiting van oude centrales heeft het verbruik +0,7 %van brandstoffen per geproduceerde kWh door hetproductiepark aanzienlijk verminderd. Sinds 2008 44,7 44,7 , 45,0 45,0 ,investeerde de onderneming 436 miljoen euro in de 40,9 0 41,6 41,6 ,verbetering van de energie-efficiëntie van haar centrales, inhet bijzonder voor de nieuwbouw van centrale Knippegroen.In 2011 nam Electrabel eenheid 1 van aardgascentraleKallo (261 MW) en de eenheden 2 en 3 van centraleRodenhuize (258 MW) uit dienst. In de loop van 2012zullen ook de eenheden 3 en 4 van centrale Ruien(252 MW) hun productieactiviteiten stopzetten. Dezeoudere steenkoolcentrales met biomassabijstook die eenlager rendement hebben, zijn niet langer op een rendabele 2000 2007 2010 2011manier uit te baten na, onder andere, de verminderingvan het aantal groenestroomcertificaten toegekend voor30 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 32. Specifieke CO2-emissies door het productiepark in gram CO2 / kWh Door de kerncentrales behoort de CO2- emissie van het productiepark tot de laagste in Europa – kerncentrale Doel. Totaal park Klassiek, STEG, warmtekracht 719 -6 % 692 649Kerncentrales, voorop in de beperking van de 604 600broeikasgassenNaast de inspanningen op het vlak van hernieuwbareenergie en de verbetering van de efficiëntie vande centrales met fossiele brandstoffen, spelen dekerncentrales een bepalende rol bij de beperking van de 27 76 -32 %CO2-emissie. 23 32 20 02Eind 2011 bestond 58% van het productiepark uit CO2- 17 77 15 58vrije centrales (kerncentrales, spaarbekkencentrales,hernieuwbare energie) – die zorgden voor bijna 68% vande totale elektriciteitsproductie – en 24,7% uit CO2-arme 2000 2007 2009 2010 2011centrales (aardgasgestookte STEG-centrales en WKK) (zieenergiemix p. 36).De specifieke CO2-uitstoot van deze koolstofarmeenergiemix bedroeg 158 g/kWh, een van de laagste inEuropa. De emissie lag ook 11% lager dan in 2010, vooralomdat de kerncentrales een groter aandeel hadden in de CO2-emissiesproductie. Die vermeden overigens een CO2-uitstoot van in gram CO2 /kWh - jaar 2010 (Electrabel, jaar 2011)32 000 kiloton (vergeleken met een fossiele brandstofmix). bron : PwCDaar staat tegenover dat de uitstoot van de centrales dieniet CO2-vrij zijn van 600 tot 649 gram CO2 /kWh steeg. Datis te wijten aan het toegenomen belang van de verbrandingvan hoogovengas in centrale Knippegroen wat gepaard gaat 715met een hogere CO2-uitstoot. 568 494 444 403 384 Europa : 337 330 325 Vijf miljoen ton minder CO2-uitstoot 255 158 133 Electrabel heeft haar doelstelling om in de periode 104 84 2008-2014 de CO2-emissie van haar productiepark met 1,7 miljoen ton te verminderen nu al bereikt. ern l E Z N l P la ) ië) F d m f al e pa RW ED un CE ED E.O ro En r tu Over de laatste vier jaar (2008-2011) was de elg en u th ro rb rd Fo tt Eu l (B totale uitstoot met 5,3 miljoen ton CO2 gedaald Ve Ib e So Va Z( be h& (berekend bij constante productie ten opzichte van UE tra tis het referentiejaar 2007). In 2011 bedroeg de CO2- F S c ot Ele Sc besparing 768 kiloton. GD Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 31
  • 33. De milieuprestaties van decentrales continu verbeterenGlobaal MilieuplanNaast het beperken van de uitstoot van broeikasgassendoor haar productiepark, voert Electrabel eengecentraliseerd beleid om ook de milieu-impact van haarcentrales op het vlak van lucht, water, bodem, geluid,afval en gevaarlijke producten terug te dringen. Hetbeleid is vastgelegd in een Globaal Milieuplan 2008-2012 dat wordt aangevuld met specifieke actieplannenvoor afval, water en energie-efficiëntie. In 2011 heeft deonderneming de uitvoering van deze plannen voortgezet. De milieuzorgsystemen zijn een drijvende kracht omDe milieuzorgsystemen die ze in dit kader in haar de milieuprestaties van de centrales te verbeteren –centrales heeft ingevoerd, spelen een centrale rol om de centrale Knippegroen.milieuprestaties continu te verbeteren.32 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 34. Uitstoot verzurende emissies fors gedaaldDe elektriciteitscentrales die met fossiele brandstoffenstoken, stoten naast broeikasgassen ook verzurende stoffen(SO2 en NOx) en stofdeeltjes uit in de atmosfeer. In 2011daalden deze emissies opnieuw fors. Dit was te danken aande sluiting van oude klassieke centrales en aan de ombouwvan steenkoolgroep Rodenhuize 4 in een biomassa-eenheidmet een ontstikkingsinstallatie. Sinds 2007 bedraagt deemissiedaling zo’n 60% (NOx) tot 90% (SO2, stof). Vermindering emissies per geproduceerde kWh productiepark met fossiele brandstoffen Radioactieve lozingen beperken De specifieke milieu-impact, doelstellingen en bereikte resultaten van de kerncentrales Doel en Tihange worden 100% in detail toegelicht in hun milieuverklaring (beschikbaar op SO2 www.electrabel.com) die ze als EMAS-geregistreerde sites NO x jaarlijks publiceren. stof 80% In 2011 produceerden de kerncentrales 6 m3/TWh geconditioneerd laag- en middelradioactief afval, 59% minder dan in 1990 door een betere discipline en betere 60% technieken. De gasvormige en vloeibare radioactieve emissies bleven ruim binnen de wettelijke limieten (p. 54). 40% 41% 20% Permanent sensibiliseren vermindert de hoeveelheden 13% radioactief afval - Water- en AfvalBehandelingsgebouw kerncentrale Doel. 0% 10% 2007 2008 2009 2010 2011 SO2/kWh NOx /kWh stof/ kWh Emissies van de elek- triciteitscentrales die met fossiele brandstof- 76 mg 302 mg 5 mg fen werken (2011) Emissies van het volledige productiepark 19 mg 73 mg 1,1 mg (2011)Milieubeleidsovereenkomst in VlaanderenIn 2010 sloten het Vlaamse Gewest en deelektriciteitsproducenten een overeenkomst om deemissies van SO2 en NOx voort te verminderen inde periode 2010-2014. Electrabel respecteert deverbintenissen die ze in dit kader is aangegaan. De uitstootdoor haar elektriciteitscentrales was in 2011 duidelijklager dan de emissieplafonds die in de overeenkomst zijnvastgelegd. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 33
  • 35. Nucleaire veiligheid prioritair maakt de veiligheid van de centrales nog te verhogen en het formuleerde een aantal bijkomende aanbevelingen en verbeteringen. Nadat de nucleaire veiligheidsautoriteiten uitNucleaire veiligheid omvat het geheel van methodes, de betrokken landen elkaars rapporten hebben onderzocht,middelen en gedragingen die er toe leiden dat er geen zal midden-2012 het eindrapport van alle centrales wordenradioactiviteit in de omgeving terecht komt. Het is een overhandigd aan de Raad van Europa.absolute topprioriteit voor Electrabel. De ondernemingheeft de plicht om ervoor te zorgen dat de uitbating van Electrabel voerde de voorbije twee jaar tevens eenhaar kerncentrales altijd op een zo betrouwbaar en veilig diepgaand en systematisch onderzoek uit naar alle vereistenmogelijke manier gebeurt. Het onderwerp stond in 2011 die het FANC definieerde voor een langere termijnuitbatingmeer dan ooit in de schijnwerpers. (LTO) van de kerncentrales van Doel 1 en 2, en Tihange 1. Ook deze onderzoeksrapporten werden eind 2011 overhandigd aan het agentschap.Weerstandstesten en LTO In overleg met het FANC en rekening houdend met deNa het nucleaire ongeval te Fukushima (Japan) in maart, beslissingen van de regering rond het energiebeleid en debeslisten de Europese en Belgische overheden om de toekomst van de nucleaire eenheden (p. 21) zal Electrabelkerncentrales te onderwerpen aan weerstandstesten de maatregelen en aanbevelingen die uit deze studiesom te onderzoeken hoe veilig ze zijn bij extreme voortvloeien, uitvoeren.omstandigheden zoals aardbevingen en overstromingen. De onderneming heeft in 2011 trouwens al een eerste reeksIn België onderzochten de testen bovendien de weerstand maatregelen genomen zoals de installatie van mobieletegen bedreigingen die verband houden met menselijke dieselgeneratoren en -pompen. En in mei overhandigde zeactiviteiten (toxische en explosieve gassen, schokgolven) aan de controleautoriteiten een actieplan voor kerncentraleen kwaadwillige handelingen (cyber-attack, vliegtuiginslag). Tihange, dat bedoeld is om het hoofd te bieden aan eenElectrabel verleende haar volledige medewerking aan deze uitzonderlijke hoogwaterstand van de Maas zoals dietesten en overhandigde eind oktober de rapporten over haar eens in de duizend jaar of zelfs in de tienduizend jaar kankerncentrales Doel en Tihange aan het Federaal Agentschap voorkomen.voor Nucleaire Controle (FANC).Het agentschap analyseerde de rapporten en stelde in Veiligheidsauditshaar verslag aan de European Nuclear Safety RegulationGroup (ENSREG) dat de kerncentrales kunnen weerstaan In 2011 bevestigden verschillende externe audits in deaan bijzondere gebeurtenissen en dat ze de essentiële kercentrales Doel en Tihange dat continu wordt gewerktveiligheidsfuncties kunnen garanderen. Het FANC aan de blijvende verbetering van de nucleaire veiligheid.bevestigde ook dat het actieplan van Electrabel het mogelijk34 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 36. De weerstandstesten van de kerncentrales waren in België nog strenger dan elders in Europa. Ze hebben aangetoond dat de kerncentrales in Doel en Tihange bestand zijn tegen extreme omstandigheden.Plan nucleaire veiligheid (voor alle domeinen samen) en 52 000 uur (nucleaire veiligheid) aan werknemers van contractanten.Electrabel startte in 2011 met de uitvoering van haar nieuwGlobaal Plan voor Nucleaire Veiligheid voor de periode INES gebeurtenissen2011-2015. Het plan dat onder meer is opgesteld op basisvan de ervaringen van de veiligheidsaudits, is opgebouwd In 2011 deden zich in de kerncentrales Doel en Tihange zesrond alle activiteiten en domeinen – de installaties, de gebeurtenissen voor van niveau 1 en één van niveau 2 opwerkorganisatie, de menselijke factor – die een impact de Internationale Nucleaire Gebeurtenissenschaal (INES-hebben op de nucleaire veiligheid en legt de prioriteiten vast schaal) – in 2010 waren er zeventien van niveau 1. Dezevoor een continue verbetering. gebeurtenissen hadden geen enkele invloed op de werkingVorming, opleiding en permanente bijscholing zijn een van van de installaties, het milieu of de gezondheid van dede pijlers van het beleid. In 2011 werd in de kerncentrales werknemers en omwonenden.175 000 uur opleiding gegeven aan het eigen personeel Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 35
  • 37. BEANTWOORDENAAN DE VERWACHTINGENVAN DE KLANTENEnergiemix verzekertde energiebevoorrading Kernenergie bleef in 2011 een bepalende factor voor de bevoorrading. De zeven kernreactoren die ElectrabelHet productiepark van Electrabel bestaat uit een in Doel en Tihange uitbaat, stonden in voor 40,3% vankoolstofarme energiemix met voornamelijk betrouwbare de productiecapaciteit van de onderneming en voorkerncentrales, steeds efficiëntere aardgasgestookte 62,3% van haar productie in België. De totale productieeenheden en een groeiend aantal productie-installaties door de kerncentrales was gelijk aan 55,9% van hetmet hernieuwbare energiebronnen. De diversiteit en de elektriciteitsverbruik in België.flexibiliteit van een eigen lokaal productiepark beperktde risico’s op het vlak van de prijzen en de leveringen De operationele performantie van het nucleairevan elektriciteit en brandstoffen die onderhevig zijn aan park handhaafde zich op een hoog niveau met eenmarktschommelingen, en zorgt voor de continuïteit van de beschikbaarheidsfactor van 89,23% en een gebruiksfactorbevoorrading van de klanten tegen stabiele voorwaarden. van 98,98%. Aandeel van de centrales Kerncentrale Energierecuperatie, gasturbine, turbojet Spaarbekkencentrale Warmtekracht Klassieke centrale Waterkracht, windpark, zonnepaneel Stoom- en gasturbine (STEG) Aandeel van de centrales (%) in de productiecapaciteit 4 0, 3 % 12,7 % 17,1 % 3,5 3, 3,5 6, 3 % 1,7 1, 18,4 % Aandeel van de centrales (%) in de nettoproductie van elektriciteit 6 2, 3 % 2, 2,3 9, 4 % 0,9 0, 0,9 8,7 % 0,6 0, 0,6 15, 8 % Aandeel van de brandstoffen Kernsplijtstof Olie, energierecuperatie, hoogovengas Steenkool Biomassa, waterkracht, wind, zon Spaarbekken Aardgas Aandeel van de brandstoffen (%) in de productiecapaciteit 4 0, 3 % 4, 5 12,7 % 5, 8 % 5, 0 31,7 % Aandeel van de brandstoffen (%) in de nettoproductie van elektriciteit 6 2, 3 % 2,6 2, 4, 3, 2,6 2,3 4,3 3,1 2,3 ,3 2 5, 4 %36 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 38. Een innovatief en gevarieerdaanbodMeer en meer klanten verwachten van eenenergieonderneming meer dan enkel de levering vanelektriciteit en gas. Electrabel anticipeert op dezemarktevolutie en wil zich onderscheiden door een aanbodvan bijkomende diensten die beantwoorden aan despecifieke behoeften van de klant en die inspelen op denieuwe mogelijkheden en ontwikkelingen op het vlakvan energie-efficiëntie en informatietechnologie. De Energie besparen met Doe de klikenergiediensten helpen de klant om zijn energiehuishoudingop een moderne manier te beheren en op een meer Energie besparen is dikwijls een kwestie vaneconomische en milieuvriendelijke manier energie te gedragswijziging. Kinderen zijn de volwassenen vanverbruiken of te produceren. Bij de keuze voor eigen morgen en de beïnvloeders van vandaag. Ze zijnproductiemiddelen kan de klant beroep doen op de hiervoor dan ook een bijzondere doelgroep. Electrabelexpertise die de onderneming heeft opgedaan bij de zet daarom op maat gesneden acties op het getouwontwikkeling, de bouw en de uitbating van haar eigen om hen te sensibiliseren rond energie. Nadat ze eindelektriciteitscentrales en zo zijn ecologische voetafdruk 2010 het educatieve energiespel Energy City uitbrachtverkleinen. (www.energycity.be) voor het lager onderwijs, lanceerde ze in 2011 ook de actie Doe de Klik, diePartnerschap centraal kinderen aanzet om minder energie te verbruiken. Deze actie wordt ondersteund door magazines – via dePartnerschap met de klanten staat centraal in de strategie gespecialiseerde tijdschriften die in de lagere scholenvan Electrabel om de energie-uitdagingen aan te gaan. worden verdeeld, wordt 68% van het totaal aantal leerlingen in België bereikt –, een websiteHet akkoord dat de onderneming in 2011 ondertekende (www.doedeklik.be), klassewedstrijden, posters…met een aantal elektro-intensieve bedrijven (verenigd in hetconsortium Blue Sky) die over een langetermijnzekerheidvoor hun energiebevoorrading wilden beschikken, is hiervaneen concrete illustratie (p. 17).De onderneming sloot ook overeenkomsten met Infrabel enbedrijven in het Gentse havengebied voor de gezamenlijke Energiebesparende dienstenontwikkeling van meerdere windturbineparken. Dezeprojecten vertegenwoordigen een totale productiecapaciteit Aan haar waaier van tools en diensten (te ontdekken opvan 58 MW en een CO2-besparing van ongeveer 20 kiloton www.electrabel.be) voegde Electrabel in 2011 het gratisper jaar. online platform Energy Manager toe om het energieverbruik te optimaliseren.Daarnaast stelde Electrabel in het kader van haar SmartSavings Partnership-aanbod 70 Energy Roadmaps op voor De onderneming ontwikkelde ook de Smart energy box,haar businessklanten. De Energy Roadmap is een meerjaren een innovatieve, eenvoudig te gebruiken toepassing dieenergieplan om de energie-efficiëntie van een bedrijf te het verbruik van elektrische toestellen meet, controleertverhogen. Ze stippelt de energiebesparingsmaatregelen uit, en programmeert, zelfs vanop afstand, en moet leiden totgeeft een zicht op de vereiste investeringen en de tijd voor energiebesparing. Electrabel lanceerde dit nieuwe producthun implementatie en rekent de financiële impact hiervan uit. begin 2012 tijdens de bouwbeurs Batibouw. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 37
  • 39. Electrabel past zelf toe wat ze haar klanten voorstelt. Dat de onderneming haar medewerkers stimuleert om met elektrische voertuigen te rijden, is daarvan een mooi voorbeeld.Groeiende vraag naar groene stroom19% van de retailklanten van Electrabel koos in 2011voor groene stroom. Door de productiecapaciteiten methernieuwbare energie waarover de onderneming en de GDFSUEZ Groep beschikken (512 MW in België en 7 600 MWin Europa), kan ze grote volumes zelf geproduceerde groeneenergie leveren. Daarnaast beschikt de onderneming overgaranties van oorsprong die uitgereikt worden voor deelektriciteitsproductie in centrales die ze niet zelf uitbaat,maar waarvan ze mede-eigenaar is.Om tegemoet te komen aan de stijgende vraag van haarklanten, sluit de onderneming ook akkoorden met andere Groene mobiliteit wordt realiteitproducenten en koopt ze op de markt groene stroom metgaranties van oorsprong. Electrabel heeft bijvoorbeeld Voertuigen die op elektriciteit of aardgas rijden zullen in heteen overeenkomst met de vennootschap Belwind voor de transport van de toekomst een belangrijke plaats innemenaankoop van de elektriciteit die geproduceerd wordt door en Electrabel wil een actieve rol spelen op deze ontluikendehet Belwind-offshore windturbinepark van 165 MW, dat markt. Het beleid van de onderneming richt zich op drieeind 2010 operationeel werd. assen: sensibiliseren, stimuleren en een commercieel aanbod ontwikkelen. Door de lage CO2-uitstoot van haarEind 2011 hadden 648 000 retailklanten (gezinnen en productiepark (158 g/kWh), beschikt ze trouwens overprofessionele klanten) een GroenPlus of Electrabel een belangrijke troef voor de bevoorrading van elektrischeProfessional Groen contract voor de levering van 100% voertuigen. Met haar groenestroomaanbod kan ze ookgroene stroom die in België wordt geproduceerd, klanten bedienen die 100% groene stroom wensen voorvoornamelijk door Electrabel zelf. Het onafhankelijk hun elektrisch wagen.organisme Ernst & Young heeft de volumes en deherkomst van deze groene stroom gecontroleerd, zodat De onderneming realiseerde in 2011 een belangrijkede klant zeker is dat voor elke verbruikte kWh er evenveel doorbraak door de ontwikkeling van de CarPlug, een veilige,wordt geproduceerd in België vanuit hernieuwbare snelle en intelligente laadoplossing voor 100% elektrischeenergiebronnen. De toenemende vraag van de klant zet de of Plug-in hybride wagens. Begin 2012 stelde Electrabel deonderneming er bijgevolg toe aan om meer te investeren in CarPlug-oplossing voor op het autosalon in Brussel.hernieuwbare energie. Voor business klanten die een duurzaam mobiliteitsplan inAan haar industriële klanten en openbare instellingen hun bedrijf willen implementeren, ontwikkelde Electrabelleverde de onderneming 2,0 TWh groene elektriciteit een globale oplossing met als krachtlijnen een veiligAlpEnergie, afkomstig van de waterkrachtcentrales van de laadsysteem, controle op afstand, optimalisatie van deGDF SUEZ Groep in Frankrijk, en gecertificeerd door de energiekost en een globaal beeld van het verbruik.Technischer Überwachungs-Verein (TÜV). In 2011 steeg de Ze lanceerde ook een eigen proefproject met elektrischeprijs van AlpEnergie waardoor de interesse van de klanten voertuigen waarbij vier werknemers hun bedrijfswagenafnam en de verkochte volumes daalden. inruilden voor een elektrische wagen en ging een partnerschap aan met het Brusselse bedrijf Zen Car dat een systeem van autodelen met elektrische wagens aanbiedt.38 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 40. Ook voor de aardgasvoertuigen werd in 2011 een positieveevolutie genoteerd. Electrabel sloot twaalf nieuwe Algemene tevredenheid van de Electrabel-klantsamenwerkingsovereenkomsten met vlootbeheerders om % klanten die tevreden, zeer tevreden of uiterst tevredenhun wagenpark over te schakelen op samengeperst aardgas zijn; K = kwartaal(CNG) en te bevoorraden in haar drie publieke tankstationsin Antwerpen, Brugge en Mechelen of in een privaatstation waar ze de aardgasleverancier is. In 2011 tanktende vlootbeheerders en privéklanten in deze vier stations 95118 000 kilogram CNG, 60% meer dan in 2010. K1 K1De onderneming ondertekende in mei het charter vanhet Verbond van Belgische Ondernemingen waarbij ze de K1 K4 2intentie verklaart om tegen 2014 meer dan 100 elektrische 2 K4 K K 2 Kvoertuigen in haar wagenpark op te nemen voor zover er 90 K4 K4een passend fiscaal kader en een geschikte infrastructuurbestaan. Eind 2011 bestond het wagenpark uit 9 elektrische K1wagens en 16 wagens op aardgas, die de medewerkers 2gebruiken voor hun beroepsverplaatsingen. K 85 2008 2009 2010 2011Dienstverlening op hoog peilElectrabel lanceerde in 2010 een Customer Care project omde kwaliteit van haar dienstverlening aan de residentiële enprofessionele klanten verder te verbeteren. Daarbij ging ze De onderneming heeft zich in 2011 met alle aspecten vanvijf concrete verbintenissen aan: het charter in orde gesteld. Enkel het beantwoorden van brieven binnen de 5 dagen en de publicatie van een aantal• Oproepen van klanten binnen de minuut beantwoorden; performantie-indicatoren op haar website vergde nog een• Administratieve rompslomp verminderen; aantal acties.• Problemen aanpakken vanaf het eerste contact; De verbetering van de dienstverlening van de onderneming wordt in externe studies bevestigd. De Vlaamse Regulator• Klanten helpen om slimmer energie te verbruiken; van de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG), bijvoorbeeld,• Rekening houden met de mening van de klanten. vergeleek de kwaliteit van de dienstverlening van de energieleveranciers die actief zijn op de Vlaamse markt. UitIn 2011 zette de onderneming de uitvoering van dit de studie bleek dat Electrabel tot de top twee behoort metproject onverminderd voort. Ze maakte onder meer de hoogste score van vijf sterren. De bevindingen van dehaar energiefacturen overzichtelijker. Ze ontwikkelde de VREG liggen in lijn met deze van de Commission Wallonnetoepassing Electrabel Mobile voor smartphones waarmee pour l’Énergie (CWaPE) die een gelijkaardig onderzoekde klant haar makkelijker en sneller kan bereiken en deed voor de markt in Wallonië. Daar haalde Electrabelze lanceerde een nieuwe website voor residentiële en voor zeven van de twaalf prestatie-indicatoren het besteprofessionele klanten met veel aandacht voor e-services. resultaat.De statistieken voor de prestatie-indicatoren geven aan Het aantal klachten dat de onderneming in 2011 ontving,dat de vooropgestelde doelstellingen grotendeels werden bedroeg 39 000, een afname met 2,4% tegenover 2010.gehaald (cijfers juni 2011-mei 2012): 75% van de klachten werd binnen een week opgelost. 82% van de oproepen werden binnen de minuut De statistieken van de Ombudsdienst voor Energie beantwoord (doelstelling 80%); tonen in het algemeen een belangrijke stijging van het totale aantal klachten, onder andere doordat de instantie 91% van de problemen werden onmiddellijk aangepakt meer bekendheid geniet. In 2011 noteerde de dienst (doelstelling 90%); 3 924 klachten over Electrabel (54,1% van het totale 74% van de e-mails kregen binnen de twee dagen een aantal, terwijl haar marktaandeel 62% bedraagt), meer antwoord (doelstelling 80%). dan een verdubbeling tegenover 2010 die voor een grootAls eerste contactpunt voor veel klanten speelt het Contact deel wordt verklaard door klachten rond de dubbeleCenter N-Allo van Electrabel hierbij een essentiële rol. verbrekingsvergoeding na groepsaankopen.In 2011 behandelde dit platform, dat op zes sites zowat De tevredenheidsenquête die de onderneming enkele1 100 medewerkers heeft in België, 3,6 miljoen oproepen. malen per jaar bij haar klanten uitvoert, toonde –Electrabel zette haar engagementen extra kracht bij niettegenstaande de negatieve berichtgeving over dedoor in juli 2011 het charter voor klantvriendelijkheid te onderneming in de media, die een belangrijke invloedondertekenen dat tot stand kwam op initiatief van het Radio heeft op deze parameter –, een stabiel patroon. In 20111 programma Peeters & Pichal. Het charter trad in werking verklaarden opnieuw gemiddeld 9 op de tien retail- enop 1 januari 2012 en richt zich in het bijzonder op een betere businessklanten dat ze over het algemeen tevreden zijnbereikbaarheid en meer transparante en toegankelijke over Electrabel.informatie. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 39
  • 41. EEN AANTREKKELIJKEWERKGEVER ZIJNLaagste aantal ongevallen ooit de betrokkenheid van de contractanten te verhogen en gezamenlijke werkpunten te definiëren om de veiligheid te verbeteren.Veiligheid, gezondheid en welzijn op het werk zijnfundamentele waarden, waaraan Electrabel op alle niveaus Na de tegenvallende resultaten in 2010 was veiligheid éénveel aandacht besteedt. van de belangrijkste actiepunten in 2011. Een versterkte bewustmaking leidde tot een belangrijke verbetering vanHet Globaal Preventieplan 2010-2015 van de de veiligheidsindicatoren. De frequentiegraad (Fg) en deonderneming moet ervoor zorgen dat de aandacht voor ernstgraad (Eg) van de arbeidsongevallen scoorden beterveiligheid verankerd blijft in haar cultuur en dat haar dan de doelstellingen en bevestigden opnieuw de positieveveiligheidsprestaties nog verbeteren met als ultieme evolutie die zich al vanaf 1995 vrijwel onafgebrokenambitie nul ongevallen. Het plan legt ook een bijzondere doorzet. Het aantal arbeidsongevallen (19) en verlorennadruk op de veiligheid van de medewerkers van externe arbeidsdagen (361) was bovendien het laagste dat ooitbedrijven en de verbetering van het menselijke gedrag ten werd geregistreerd.aanzien van de risico’s. Ook voor de derden die op de productiesites werken,In 2011 startte kerncentrale Doel in dit kader met het verbeterden de resultaten en werden de doelstellingeninitiatief Safety Board, een overlegplatform samengesteld (Fg 7,50; Eg 0,2) gerespecteerd met een Fg van 6,30uit vertegenwoordigers van de preventiedienst van (7,36 in 2010) en een Eg van 0,15 (0,17 in 2010).externe firma’s. Het is de bedoeling om via dit orgaan Veiligheidsindicatoren Eg (aantal dagen afwezigheid per duizend werkuren) Ernstgraad (aa Electrabel (België) dochterondernemingen niet inbegrepen 0,5 95 19 2010 2011 DOELSTELLING 0,4 Fg 2,91 2,25 2,5 00 20 Eg 0,12 0,04 0,08 0,3 05 0,2 20 10 20 0,1 11 20 0,0 20 15 10 5 0 Fg Frequentiegraad (aantal ongevallen met ten minste 1 dag verlet per miljoen gepresteerde werkuren)40 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 42. Via het Globaal Preventieplan 2010-2015 verbindtElectrabel zich ertoe om het pad van de voortdurendeverbetering te blijven bewandelen.GLONTIEPAL BA LANPREVE 0 EN 2 0 RK52 0 1ET TE N - VE RS TE1 ENVO OR TZ werden 294 000 uren technische en algemene opleiding gegeven. 5 203 werknemers namen hieraan deel. Dat komt neer op gemiddeld 57 uur opleiding per persoon. Mede dankzij deze opleidingen konden interne kandidaten 386 van de openstaande vacatures invullen. Werknemers kunnen ook meedenken over het verbeteren en aanpassen van de werkomstandigheden om bijvoorbeeld meer rekening te houden met het evenwicht werk-privé. In 2011 bereidde de onderneming een grootschalige enquête “Welzijn op het Werk” voor die ze in de loop van 2012 door alle medewerkers zal laten beantwoorden. Daarnaast stimuleert de onderneming haar personeelsleden om hun sociale betrokkenheid in de praktijk te brengen. Ze worden bijvoorbeeld uitgenodigd om actief te participeren aan de initiatieven van de vzw Be.Face die in 2010 werd opgericht onder impuls van GDF SUEZ naar aanleiding van de verhuis van haar Brussels hoofdkantoor naar de GDF SUEZ Tower nabij het Noordstation. Be.Face wil ondernemingen en hun sociale omgeving dichter bij elkaar 1/06/11 13:03 brengen, diversiteit aanmoedigen en de integratie van kwetsbare bevolkingsgroepen bevorderen. In 2011 richtte ze zich in het bijzonder tot het bestrijden van uitsluiting in de Noordwijk. Electrabel-medewerkers zetten zich onder meer in bij het begeleiden van jonge werkzoekenden, Een zingevende onderneming de organisatie van wijkfeesten, de inzameling van winterkleding en het verbeteringsproject van het Werknemers die zich ‘thuis’ voelen in een onderneming nabijgelegen Maximiliaanpark. zijn de beste ambassadeurs en de drijvende kracht om haar In het kader van deze verhuis voerde de onderneming bedrijfsdoelstellingen te bereiken. Electrabel hecht er sterk tevens een innovatief mobiliteitsplan “Let’s Choose” in aan dat haar werknemers haar niet ervaren louter als een dat een duurzame mobiliteit stimuleert en waarbij de werkgever maar als een onderneming die hun professionele werknemers de mogelijkheid hebben om een deel van loopbaan ‘zin’ geeft. Ze wil een werkomgeving bieden die het hen toegekende mobiliteitsbudget te schenken aan hun persoonlijke overtuiging en waarden weerspiegelt, die verenigingen voor het goede doel. In 2011 werden op hen betrekt bij het ondernemingsproject, die persoonlijke die manier bijna 100 000 euro verdeeld onder Energy ontwikkeling en de uitbouw van een carrière mogelijk Assistance, Bednet, Take Off, Natagora, Natuurpunt en het maakt en die rekening houdt met hun persoonlijke situatie Rode Kruis België. (evenwicht werk-privé, mobiliteit). Ook het initiatief Power2Act dat de onderneming in mei De onderneming biedt haar medewerkers tal van 2011 lanceerde (p. 45) illustreert het belang dat ze hecht mogelijkheden om hun kennis en vaardigheden te aan de sociale betrokkenheid van haar personeel. ontwikkelen en hun loopbaan zelf te oriënteren. In 2011 Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 41
  • 43. Samen voor minder CO2 door hun hoge betrokkenheid zijn werknemers de beste ambassadeurs Electrabel besteedt bijzondere aandacht aan het met het openbaar vervoer naar het werk en heeft mobiliseren en sensibiliseren van haar medewerkers zijn parkeerplaats opgegeven. rond het thema van duurzame ontwikkeling. Door • De plaatsing van submeters voor energieverbruik intern dezelfde energie- en koolstofbesparende in de GDF SUEZ Tower, op maar liefst maatregelen toe te passen die de onderneming haar 84 meetpunten in diverse installaties heeft in klanten aanbeveelt, zijn zij de beste ambassadeurs het hele gebouw gezorgd voor een bijkomende om haar beleid kracht bij te zetten. energiebesparing van 10% via een verbeterde Het interne actieplan op het domein van de afstelling en sturing van de installaties. gebouwen, de aankopen en de mobiliteit, resulteerde Werknemers worden ook gesensibiliseerd in de periode 2007-2010 in een vermindering van om energie te besparen in hun privéleven. De de CO2-uitstoot uit de dagelijkse activiteiten met deelnemers (werknemers van Electrabel et hun 23,1% (beter dan de doelstelling van 21%). De vrienden) aan Energy Friends, een project dat in daling van deze emissies zette zich voort in 2011. De december 2010 werd gelanceerd, realiseerden in onderneming legde dan ook een nieuwe doelstelling zes maanden een besparing van 10% op hun gas- en vast om de uitstoot in de periode 2010-2015 nog 0,12% op hun elektriciteitsverbruik. eens met een kwart te verminderen (-25%) waarbij ze de perimeter uitbreidde met de CO2-uitstoot van de productie van administratief afval en logistieke activiteiten. Interne CO2- 47,8 -14 % Tussen de talrijke acties in 2011 zijn te noteren: emissies 4,3 • Het formaat van het magazine Energiek in kiloton/jaar 41,1 (4,5 miljoen exemplaren, drie maal per jaar) 3,0 9,9 veranderde van A4 naar B5 wat een vermindering 7,5 Afval 0,4 in CO2-uitstoot betekent van 1,2 kiloton/jaar. Aankopen 0,4 • In de administratieve gebouwen werd een 9,4 Logistiek 9,3 systeem van selectieve afvalinzameling ingevoerd Energie dat resulteerde in een besparing van 356 ton CO2. Mobiliteit • Het Let’s Choose programma voor duurzame mobiliteit was goed voor een vermindering van de 23,8 20,9 CO2-uitstoot met 1 098 ton, of het equivalent van 564 auto’s die 15 000 km per jaar afleggen. 54% van de werknemers in de GDF SUEZ Tower komt 2010 201142 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 44. Professionele gelijkheid tussen mannen en vrouwen is een sterk engagement binnen de ganse GDF SUEZ Groep.Gelijke kansen Personeelsbestand Electrabel in actieve dienst - zonder dochterondernemingenVrouwenMeer werkgelegenheid voor vrouwen is een speerpunt van Totaalhet maatschappelijk verantwoord ondernemen-beleid van Mannende GDF SUEZ Groep. Dit vertaalt zich in initiatieven die de Vrouwenberoepsomstandigheden vrouwvriendelijker maken en vooreen beter evenwicht tussen privé- en beroepsleven zorgen. 6 044 5 815Het beleid van Electrabel is afgestemd op dat van de Groep 5 635en heeft drie concrete doelstellingen voor het jaar 2015: 4 462 4 296 4 201ervoor zorgen dat 30% van de aanwervingen uit vrouwenbestaat; 25% van de kaderfuncties laten bekleden doorvrouwen; voor 1 op de 3 directiefuncties een vrouw latenbenoemen. 1 582 1 519 1 434Met 34,8% aanwerving van vrouwelijk personeel en 22,1%vrouwen in kaderfuncties ligt de onderneming op koersom deze doelstellingen te halen. Electrabel geniet hetvoordeel om naast ingenieurs- en technische beroepen,die doorgaans meer door mannen worden ingevuld, ookfuncties binnen marketing, verkoop, communicatie… te 2009 2010 2011kunnen aanbieden. Daarentegen vraagt de benoeming vanvrouwen op directieniveau nog heel wat inspanningen. Eind2011 werd slechts een op de 15 directiefuncties bekleeddoor een vrouw. een partnerschap met Interface3Namur rond de opleidingEind 2011 was 25,4% van de werknemers van het en rekrutering van vrouwelijke callcenter operators.vrouwelijk geslacht.Om het professionele en privéleven van haar medewerk(st) Nationaliteiters beter te verzoenen, stelt de onderneming verschillendediensten ter beschikking zoals een conciërgedienst, De diversiteit beperkt zich niet tot het geslacht maar geldtgereserveerde plaatsen in crèches en hulp bij opvang van ook voor nationaliteiten. 3,9% van de werknemers diezieke kinderen. Electrabel eind 2011 in dienst had, hadden niet de Belgische nationaliteit. 9,6% daarvan was afkomstig van buitenDe dochterondernemingen van Electrabel nemen eveneens Europa.initiatieven op dit domein. In 2011, bijvoorbeeld, sloot N-Allo Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 43
  • 45. SOCIAAL ENGAGEMENTIN DE PRAKTIJK BRENGENEnergiearmoede goed voor de brede implementatie van het ethisch charter in heel haar organisatie. Het plan omvat informatieve voorstellingen van het charter, communicatie en opleiding.De toegang tot de energie bevorderen voor de minstbedeelden is een van de prioriteiten van de GDF SUEZ Alle nieuw aangeworven personeelsleden ontvingen bijGroep en haar dochterondernemingen. de ondertekening van hun arbeidscontract een exemplaar van het handvest en de handleiding. Het personeelsbeleidOm het thema beter te begrijpen en haar beleid vorm van Electrabel voorziet overigens in een opleiding Businesste geven, heeft Electrabel in 2011 met de Universiteit Ethics voor de kaderleden die regelmatig kunnen wordenAntwerpen (UA) en de Université libre de Bruxelles (ULB) geconfronteerd met ethische vraagstukken.een studie uitgevoerd rond de energiearmoede in België.De onderneming zal de resultaten van deze studie in 2012 in Electrabel testte daarnaast een nieuw performanceconcrete actiepunten en initiatieven vertalen. management proces waarbij de prestatiebeoordeling van de medewerkers rekening houdt met het respecteren van deSinds 2007 ondertekende Electrabel ethische gedragsregels. Het nieuwe proces wordt in 2012transactieovereenkomsten met meerdere Openbare veralgemeend.Centra voor Maatschappelijk Welzijn van het BrusselsHoofdstedelijk Gewest (Brussel, St-Joost-ten-Node, Sinds april 2010 bevatten alle nieuwe en bestaandeSchaarbeek, Jette). Begin 2012 voegde de gemeente Vorst hernieuwde contracten van Corporate en Productie,zich aan dit rijtje toe. Het doel van deze akkoorden bestaat evenals de algemene aankoopvoorwaarden, een Ethicserin om de energieschuld van bepaalde klanten in een & Sustainable Development-clausule. En vanaf 2011 iszorgelijke sociale toestand ongedaan te maken. bij de bespreking van aankoopcontracten (steenkool, biomassa, CDM…) het thema ethiek een element van hetOp internationaal vlak engageren medewerkers van onderhandelingsproces dat een bepalende factor is om eenElectrabel zich vrijwillig via de vereniging Energy Assistance overeenkomst al dan niet te sluiten.(www.energy-assistance.org) voor humanitaire projecten ophet vlak van energie. Ze stellen hun kennis ter beschikkingvan gemeenschappen in de derde wereld om hentoegang te verlenen tot essentiële energieproducten en Toegang tot werk voor iedereen-voorzieningen. In 2011 was Electrabel-personeel actief in Electrabel ondersteunt mensen die het om uiteenlopendeBurkina Faso, DR Congo, Ethiopië, Mozambique, Togo… redenen moeilijk hebben om zich (opnieuw) te integreren opmet onder andere het installeren van zonnepanelen in de arbeidsmarkt.hospitalen en weeshuizen. Met haar project “Aandachtsgroepen” wil ze de arbeidsmarkt laagdrempeliger maken voor personen metEthische principes verankeren een lichamelijke of sociale handicap en andere kwetsbare bevolkingsgroepen. In samenwerking met de VDAB, ForemEind 2009 keurde de raad van bestuur van Electrabel en Bruxelles Formation wierf ze in 2011 in dit kader 15het Ethisch handvest en de handleiding “De ethiek nieuwe kandidaten aan. Zij kunnen gedurende een jaarin de praktijk” van de GDF SUEZ Groep goed, die de verschillende opleidingen volgen binnen de ondernemingethische regels vastleggen die elke werknemer moet om zo hun kansen op tewerkstelling achteraf te vergroten.respecteren. Tot de kernprincipes behoren het handelen Van de kandidaten die in 2011 hun jaaropleidingin overeenstemming met de wet- en regelgeving, de beëindigden, konden er zeven hun arbeidsovereenkomstverankering van integriteit in de bedrijfscultuur, het blijk met Electrabel verlengen.geven van loyaliteit en eerlijkheid, en het respecteren van De onderneming werkte ook mee aan de Duodag van deanderen. VDAB waarbij werknemers van een bedrijf personen metDe onderneming heeft in 2011 haar inspanningen om een arbeidshandicap wegwijs maken in de inhoud van hundeze ethische principes in haar organisatie te verankeren functie, wat nadien kan leiden tot het aanbieden van eenonverminderd voortgezet. Ze keurde een concreet actieplan arbeidsovereenkomst.44 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 46. Het Power2Act programma steunt sociale projecten waarvoor Electrabel-medwerkers zich vrijwillig inzetten – vzw Menestys.En in de periode 2009-2011 hadden zeven atleten een baan De onderneming heeft zich tevens verbonden alsgevonden bij Electrabel en één bij N-Allo in het kader van hoofdpartner aan de nationale straatvoetbal Panna-het partnership van GDF SUEZ met het Belgian Paralympic competitie “Electrabel Street Heroes” die in maart 2012Committee om atleten met een handicap de mogelijkheid te officieel van start ging. Het project bevordert de interactiebieden om in haar dochterondernemingen in België aan de en het respect tussen voetbalspelers met verschillendeslag te gaan. culturele, etnische en religieuze achtergronden. Electrabel steunde ook haar vele medewerkers die zichSteun aan sociaal engagement op deze domeinen inzetten voor de samenleving. In mei lanceerde ze het programma “Power2Act” dat projecten beloont waarbij ze actief betrokken zijn als vrijwilliger.Het mecenaatbeleid van Electrabel dat is afgestemd op De zestien dossiers die werden geselecteerd uit 110dat van GDF SUEZ is georganiseerd rond vier belangrijke inzendingen, ontvingen elk een financiële steun totmaatschappelijke actiedomeinen: 20 000 euro.• solidariteit en integratie: hulp aan kinderen in nood en Daarnaast droeg ze opnieuw het Rode Kruis een warm hart steun aan de meest hulpbehoevenden; toe met haar campagne “Steek een kaarsje aan” waarmee• cultuur: opwaardering van het cultureel patrimonium, ze voor elke op haar website aangestoken virtuele kaars met een accent op de muziek; 1 euro schonk aan deze organisatie. Voorts verleende de onderneming haar medewerking aan de campagne “Go for• leefomgeving: bescherming en instandhouding van het Zero” van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid milieu; die tot doel heeft het aantal verkeersslachtoffers te• sport: integratie en opwaardering via de sport, van verminderen. jongeren in moeilijkheden.Electrabel ondersteunt instellingen en organisaties die zichinzetten in deze domeinen. In 2011 maakte de onderneminghiervoor opnieuw 1,1 miljoen euro vrij. Vrijwillig engagement op vele vlakkenZe werd onder meer hoofdsponsor van de BelgianHomeless Cup, een sociaal-sportieve voetbalcompetitie In 2011 publiceerde GDF SUEZ de brochure “Vrijwilligvoor dak- en thuislozen en ze verbond zich met de vzw engagement voor toegang tot werk, gelijke kansen,Stappen, een begeleidingstehuis voor geplaatste meisjes ontplooiing van iedereen en sociale inclusie”. Ze geeftdat hen voorbereidt op een zelfstandig leven. Electrabel een beeld van de diverse initiatieven die de Groepstelde ook haar kennis ter beschikking van de vzw Virelles- en haar dochterondernemingen in België ontplooienNature om het observatiecentrum Aquascope-Virelles uit op het vlak van maatschappelijk verantwoordte bouwen tot een zero emissie-centrum door de installatie ondernemen.van zonnepanelen en van een micro-waterkrachtturbine aande uitgang van het meer. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 45
  • 47. 46 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 48. PAGINA ASSURANCE 48 RAPPORT PAGINA AFBAKENING EN 50 METHODOLOGIERESULTATEN PAGINA 51 PRODUCTIEPARK PAGINA MILIEU- 53 INDICATOREN PAGINA FINANCIËLE 55 INDICATOREN PAGINA SOCIALE 56 INDICATOREN90 54 30ELEKTRICITEITS- MILIEU-INDICATOREN SOCIALECENTRALES INDICATOREN Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 47
  • 49. Assurance Rapport48 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 50. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 49
  • 51. Afbakening en methodologieIn onderstaande punten wordt een algemene toelichtinggegeven bij de berekeningswijze van de indicatoren. Voorsommige wordt in de tabellen (p. 53-56) bijkomendeinformatie vermeld.1 De indicatoren hebben betrekking op de activiteitenvan Electrabel in België. 7 Voor de berekening van de milieu-indicatoren worden de prestaties van de STEG-centrales, de warmtekrachteenheden Langerbrugge, Lanxess en Solvay, de klassieke centrales, de gasturbines, de turbojets, de2 Tien indicatoren werden door Ernst & Younggevalideerd. In de tabellen zijn ze aangeduid met het kerncentrales (aan 100%), spaarbekkencentrale Coo (zie ook punt 8), de waterkrachtcentrales, de windturbineparken en de zonnepanelen in aanmerking genomen. Desymbool . milieueffecten van STEG-centrale Zandvliet Power worden voor 50% in rekening gebracht, gelijk aan het aandeel van Electrabel in de dochteronderneming Zandvliet Power.3 De berekeningswijze van een groot deel van deindicatoren is vastgelegd in de handleidingen van het planvoor duurzame ontwikkeling “Samen voor minder CO2” envan het Globaal Milieuplan van Productie. Daarnaast worden 8 De specifieke emissies (de hoeveelheid uitstoot per kilowattuur) en het rendement van het met fossielegegevens ontleend aan de databanken CERIS (milieu) en brandstoffen gestookte productiepark worden uitgedruktSMART/Magnitude (sociaal) die voor de rapportering op het op basis van de ultiem netto productie. De productie vanniveau van de GDF SUEZ Groep werden ontwikkeld. spaarbekkencentrale Coo wordt bij de berekening van de specifieke emissies niet meegeteld.4 De aandelen van EDF (10,19% in de kerncentralesDoel 3, Doel 4, Tihange 2 en Tihange 3, evenals50% in kerncentrale Tihange 1), BASF (50% in 9 De biomassaverbranding in de klassieke centrales is meegerekend bij de berekening van de rendementen enSTEG-centrale Zandvliet Power) en E.ON (50% in de de specifieke emissies van de met fossiele brandstoffenwarmtekrachteenheden Evonik Degussa), evenals de gestookte centrales.nucleaire trekkingsrechten waarover derden beschikken, zijnafgetrokken van de waarden voor de productiecapaciteit. 10 Het aandeel van de productie onder controle van5 De capaciteit en de productie van dewindturbineparken Gembloux en Perwez, die worden een gecertificeerd milieuzorgsysteem werd berekend op basis van de perimeter gebruikt binnen CERIS.uitgebaat door Air Energy en waarin Electrabel eenaandeel heeft van 50% en 25%, worden voor 100% inde statistieken van het productiepark verrekend omdatElectrabel de productie ervan commercialiseert. 11 De gegevens over het personeelsbestand geven de situatie weer op het einde van het kalenderjaar. Alle cijfers zijn uitgedrukt in aantal werknemers in actieve dienst. Tenzij anders vermeld hebben ze betrekking op Electrabel6 De totale elektriciteitsproductie van het park wordt opdezelfde manier berekend als de capaciteit (zie punten 4 en zonder haar dochterondernemingen.5) en is uitgedrukt in netto productie. 12 De bedragen voor de provisies voor het beheer van de bestraalde splijtstoffen en de ontmanteling van de kerncentrales zijn afkomstig van Synatom.50 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 52. ProductieparkCentrales in dienst eind 2011 Netto ontwikkelbaar vermogen in MW Netto ontwikkelbaar vermogen in MW Voornaamste brandstoffen Voornaamste brandstoffen Centrale Centrale STOOM- EN GASTURBINE (STEG) 1 887,5 Buda ke 18 Amercoeur ag 420 Cierreux ke 17 Drogenbos ag 460 Deux-Acren ke 18 Herdersbrug ag 460 Elsene ke 18 Saint-Ghislain ag 350 Noordschote ke 18 Zandvliet Power (1) ag 197,5 Turon ke 17 Zedelgem ke 18 WARMTEKRACHT 645,8 Zeebrugge ke 18 BP Chembel (2) ag 43 Zelzate ke 18 Evonik Degussa (2)(3) ag 42,5 Fluxys (2) ag 40 ENERGIERECUPERATIE 75,5 Ineos Phenol (2) ag 22,8 Brussel Energie – 45,0 Lanxess Bayer (2) ag 43 Indaver (Beveren) – 20,0 Lanxess Rubber (2) ag 58 Isvag (Wilrijk) – 10,5 Monsanto (2) ag 43 KERNCENTRALE 4 135,0 Oudegem Papier (2) ag 14,5 Doel 1 – 433 Sappi (2) ag 43 Doel 2 – 433 Solvay (2) ag 94 Doel 3 (5) – 903,5 Syral (2) ag 48 Doel 4 (5) – 933,1 Total Raffinaderij Antwerpen (2) ag 154 Tihange 1 (6) – 481 KLASSIEKE CENTRALE 1 753,0 Tihange 2 (5) – 905,3 Awirs ag, bm 389 Tihange 3 (5) – 939,2 -> 80 MW biomassa (100%) Trekkingsrecht E.ON – -793 Knippegroen (Sidmar) hog 305 Uitwisseling EDF Chooz – -100 Rodenhuize bm 180 -> 180 MW biomassa (100%) SPAARBEKKENCENTRALE 1 307,0 Ruien ag, st, bm 879 -> 81 MW biomassa (co- Coo I – 474,0 verbranding) Coo Il – 690,0 GASTURBINE 78,0 Plate Taille (7) – 143,0 Drogenbos ag 78,0 TURBOJET 210,0 Aalter ke 18 Beerse ke 32 Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 51
  • 53. Netto ontwikkelbaar vermogen in MW Netto ontwikkelbaar vermogen in MW Voornaamste brandstoffen Voornaamste brandstoffen Centrale Centrale WATERKRACHTCENTRALE 21,8 ZONNEPANELEN 4,6 Bardonwez – 0,035 Beaulieu (Kruishoutem) – 1,08 Bévercé – 9,2 De Post – 0,50 Bütgenbach – 1,8 Delhaize (Zellik) – 0,44 Cierreux – 0,1 Delta Light – 0,42 Coo-aftakking – 0,4 Honda (Aalst) – 0,89 Heid-de-Goreux – 8,1 KU Leuven – 0,07 La Vierre – 1,9 Sanac – 0,1 Lorcé – 0,1 Sioen (Ardooie) – 0,22 Orval – 0,05 Van de Velde – 0,09 Stavelot – 0,12 Volvo Trucks Gent – 0,52 Westerlo Kamp C – 0,02 WINDTURBINEPARK 144,1 Zonnehoeve (Eke-Nazareth) – 0,24 BASF – 12 Büllingen – 12 TOTAAL 10 262 Bütgenbach – 8 (1) zonder aandeel van BASF (50%); functioneert als WKK (2) industrieel partnerschap Celanese Lanaken – 8 (3) zonder aandeel van E.ON (50%) (4) joint venture met Air Energy Dendermonde DS Textile – 4,7 (5) zonder aandeel van EDF (10,1927%) (6) zonder aandeel van EDF (50%) Dour – 10 (7) overeenkomst met het MET Ford Genk – 4 Brandstoffen Gembloux Sombreffe(4) – 9 ag aardgas bm biomassa Hoogstraten – 12 hog hoogovengas ke kerosine Izegem – 4 st steenkool Kasterlee – 0,66 Buiten dienst gesteld in 2011 Leuze-Europe – 14,4 Klassieke centrales Kallo groep 1 (261 MW), Rodenhuize Pathoekeweg – 3 groepen 2 en 3 (258 MW) Perwez(4) – 7,5 Gasturbine Mol (30 MW) Quévy – 6,15 Warmtekracht Langerbrugge (37 MW) Rodenhuize – 4 Schelle – 4,5 In dienst gesteld in 2011 Volvo Cars Gent – 6,15 Windparken Dendermonde DS Textile (4,7 MW), Leuze- Europe (14,4 MW), Zeebrugge (4,1 MW) Volvo Trucks Gent – 6 Biomassa Max Green Rodenhuize: 180 MW Wondelgem – 4 Zeebrugge – 4,1 In aanbouw eind 2011 Windparken Frasnes-Lez-Anvaing (4,1 MW), Sint Gillis Waas (6,15 MW), Zwevegem Bekaert (6,15 MW)52 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 54. Milieu-indicatorenAudit Indicator Eenheid 2011 2010 2007 Doelstelling Eng. Plan P. Commentaar CO2 Aandeel van de productie % 96,9 85,9 82,1 3 32 ISO 14001 systeem; onder controle van een MZS ultiem netto; perimeter CERIS Capaciteit van het MW 10 262 10 940 12 887 14 Netto geïnstalleerd productiepark vermogen Capaciteit hernieuwbare MW 512 459 403 1 29 Wind, waterkracht, energie biomassa, fotovoltaïsch Aandeel hernieuwbare % 5,0 4,2 3,13 36 Wind, waterkracht, energie in de totale biomassa, fotovoltaïsch capaciteit Productie elektriciteit TWh 52,7 56,7 69,9 14 Netto elektriciteits- productie Elektriciteitsproductie GWh 1 647 1 718 1 407 1 30 Wind, waterkracht, uit hernieuwbare biomassa, fotovoltaïsch; energiebronnen ultiem netto of garanties van oorsprong Aandeel wind % 16,0 10,8 8,2 Aandeel waterkracht % 2,0 2,9 5,3 Aandeel biomassa % 81,7 86,0 86,5 Aandeel fotovoltaïsch % 0,3 0,3 - Aandeel hernieuwbare % 3,1 3,13 2,01 36 Wind, waterkracht, energie in de totale biomassa, fotovoltaïsch; productie netto Elektriciteitsproductie 1 000 471 491 402 1 000 in 1 30 Verbruik van 3 500 kWh uit hernieuwbare huishou- 2015 per jaar door een energiebronnen dens huishouden Rendement van het % 45,0 44,7 41,6 2 30 Alleen elektriciteits- productiepark met fossiele productie; biomassa brandstoffen inbegrepen; ultiem netto CO2-emissie kiloton 9 598 11 536 16 044 1, 2 Specifieke CO2-emissie g/kWh 649 600 692 2 31 Centrales met fossiele (fossiel) brandstoffen; biomassa inbegrepen; ultiem netto Specifieke CO2-emissie g/kWh 158 177 232 2 31 Idem + kerncentrales (totaal) en hernieuwbare energie; ultiem netto Vermindering van kiloton 768 1 836 - 1 700 in 1, 2 31 Vermindering t.o.v. de CO2-uitstoot door het de periode 2007, berekend productiepark 2008- voor een gelijke 2014 elektriciteitsproductie Vermindering van % 14 - - 25 in de 9 42 Emissie afkomstig van de CO2-uitstoot periode de dagelijkse activiteiten door het personeel 2010-2015 (uitgezonderd productie); reductie t.o.v. 2010 CO2-uitstoot door het kiloton 41,1 47,8 - 9 42 Emissie afkomstig van personeel de dagelijkse activiteiten (uitgezonderd productie) Energie kiloton 9,3 9,4 - Mobiliteit kiloton 20,9 23,8 - Aankopen kiloton 7,5 9,9 - Logistiek kiloton 0,4 0,4 - Afval kiloton 3,0 4,3 - SO2-emissie ton 1 128 1 766 17 784 3 Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 53
  • 55. Audit Indicator Eenheid 2011 2010 2007 Doelstelling Eng. Plan P. Commentaar CO2 SO2-emissie Vlaanderen kiloton 0,57 1,49 - maximum 33 Overeenkomst Vlaams 5,1 gewest Specifieke SO2-emissie mg/ 76 92 767 3 33 Centrales met fossiele (fossiel) kWh brandstoffen; biomassa inbegrepen; ultiem netto Specifieke SO2-emissie mg/ 19 27 257 3 33 Idem + kerncentrales (totaal) kWh en hernieuwbare energie; ultiem netto NOx-emissie ton 4 462 6 940 17 216 3 NOx-emissie Vlaanderen g/MWh 288 372 - maximum 33 Overeenkomst Vlaams 330 (in gewest 2011) Specifieke NOx-emissie mg/ 302 361 743 3 33 Centrales met fossiele (fossiel) kWh brandstoffen; biomassa inbegrepen; ultiem netto Specifieke NOx-emissie mg/ 73 107 249 3 33 Idem + kerncentrales (totaal) kWh en hernieuwbare energie; ultiem netto Stofemissie ton 70 210 834 3 Specifieke stofemissie mg/ 5 11 36 3 33 Centrales met fossiele (fossiel) kWh brandstoffen; biomassa inbegrepen; ultiem netto Specifieke stofemissie mg/ 1,1 3,2 12,1 3 33 Idem + kerncentrales (totaal) kWh en hernieuwbare energie; ultiem netto Productie industrieel afval kiloton 32,4 32,5 77,8 Afhankelijk van afbraakwerken en terreinsaneringen Hergebruik industrieel afval kiloton 11,5 18,9 45,2 3 Productie reststoffen kiloton 129 149 412 Vliegas, bodemas, gips Hergebruik reststoffen kiloton 129 149 409 3 Radioactieve lozingen Som kerncentrales Doel en Tihange Beta-gamma GBq 21,5 10,1 24,3 Jaarlimieten: Doel: 1 480 GBq (αβγ); Tihange: 888 GBq (βγ) Tritium TBq 88,4 102,6 110,8 Jaarlimieten: Doel: 103,6 TBq; Tihange: 147,6 TBq Aërosolen GBq 0,14 0,01 0,0144 Jaarlimieten: Doel: 148 GBq; Tihange: 111 GBq Jodium GBq 0,13 0,07 0,163 Jaarlimieten: Doel: 14,8 GBq; Tihange: 14,8 GBq Edelgassen TBq 41,0 5,05 33,5 Jaarlimieten: Doel: 2 960 TBq; Tihange: 2 220 TBq Productie radioactief afval m3 338 275 272 33 Geconditioneerd laag- en middelradioactief afval; som Doel en Tihange Klanten oproepen van klanten % 82 - - 80 39 Gemiddelde juni 2011- beantwoord binnen de mei 2012 minuut problemen bij de eerste % 91 - - 90 39 Gemiddelde juni 2011- telefoon of bezoek mei 2012 aangepakt54 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 56. Audit Indicator Eenheid 2011 2010 2007 Doelstelling Eng. Plan P. Commentaar CO2 e-mails binnen de 48 uur % 74 - - 80 39 Gemiddelde juni 2011- beantwoord mei 2012 Contracten groene 1 000 648 542 11,5 6 38 GroenPlus en elektriciteit contrac- Professional Groen; ten retailklanten Verkoop groene elektriciteit TWh 2,0 3,6 0,7 6 38 AlpEnergie; business klanten Nieuwe 1 000 36 42 - 5 Nieuwe aansluitingen aardgasaansluitingen aanslui- en overschakelingen; tingen retail klanten Nieuwe capaciteit met lage MW 58 47 - 5 37 Hernieuwbare energie CO2-emissie en WKK; op de sites van de klant Volume CNG verbruikt ton 117,5 74,5 - 7 39 Interne en externe vloot Elektrische voertuigen in de aantal 9 - - 125 in 39 Pool; inbegrepen eigen vloot 2014 dochterondernemingenFinanciële indicatorenAudit Indicator Eenheid 2011 2010 2007 Doelstelling Eng. Plan P. Commentaar CO2 Omzet miljard 14,5 14,8 - 20 euro Investeringen in productie miljoen 339 381 392 19 euro Hernieuwbare energie 66 127 27 Periode 2008-2011: 296 M€ Verbetering van het 1 38 121 500 M€ 2 30 Centrales rendement in de met fossiele periode brandstoffen; 2008- periode 2008-2011: 2015 436 M€ Onderhoud 86 44 145 Centrales met fossiele brandstoffen Kerncentrales 187 173 99 Onderhoud inbegrepen Nucleaire provisies miljard 6,547 6,154 - Cumulatief euro Beheer van de splijtstoffen 4,204 3,923 - Ontmanteling 2,343 2,231 - Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 55
  • 57. Sociale indicatorenAudit Indicator Eenheid 2011 2010 2007 Doelstelling Eng. Plan P. Commentaar CO2 Personeelsaantal headcounts 7 063 7 213 9 057 19 Dochterondernemingen inbegrepen Contract onbepaalde duur % 97,4 97,3 92,3 <30 jaar % 23,9 26,6 24,7 Onbepaalde duur Kader % 30,8 31,4 22,4 Vrouwen % 32,2 32,5 29,9 Aanwervingen headcounts 605 470 489 19 Dochterondernemingen inbegrepen Contract onbepaalde duur % 70,7 71,1 73,2 Personeelsaantal headcounts 5 635 5815 7 759 43 Dochterondernemingen niet inbegrepen Contract onbepaalde duur % 97,1 96,6 91,1 <30 jaar % 19,4 22,3 20,2 Onbepaalde duur Kader % 34,2 34,5 23,6 Vrouwen % 25,4 26,1 25,2 Kaderfuncties bekleed door % 22,1 22,0 - 25 43 Dochterondernemingen vrouwen niet inbegrepen Directiefuncties bekleed aantal 1 op - - 1 op 3 43 Dochterondernemingen door vrouwen 15 niet inbegrepen Aanwervingen headcounts 328 300 370 Dochterondernemingen niet inbegrepen Contract onbepaalde duur % 55,8 55,0 64,9 Aandeel vrouwen in de % 34,8 52,0 - 30 43 aanwervingen Leeftijdspiramide van headcounts 28 Dochterondernemingen het personeel niet inbegrepen; onbepaalde duur >55 jaar 697 659 891 50-54 jaar 782 784 1 067 45-49 jaar 811 833 1 090 40-44 jaar 674 700 1 020 35-39 jaar 576 593 882 30-34 jaar 873 798 687 25-29 jaar 930 1 072 996 <25 jaar 129 181 433 Opleiding duizend uur 294 312 339 41 Dochterondernemingen niet inbegrepen Arbeidsongevallen 40 Dochterondernemingen niet inbegrepen Frequentiegraad (Fg) zie p. 40 2,25 2,91 3,91 2,5 eigen personeel Ernstgraad (Eg) zie p. 40 0,04 0,12 0,08 0,08 eigen personeel Frequentiegraad (Fg) derden zie p. 40 6,3 7,36 - 7,5 Ernstgraad (Eg) derden zie p. 40 0,15 0,17 - 0,256 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 58. WoordenlijstAfkortingen EenhedenBRUGEL Brusselse reguleringscommissie voor de elektriciteits- en Bq ........... Becquerel (eenheid van radioactiviteit) gasmarkt GBq ....... gigabecquerel (10 9 Bq)CDM ..... Clean Development Mechanism TBq ........ terabecquerel (1012 Bq)CNG ....... Compressed Natural Gas W ............ Watt (eenheid van vermogen)CREG ..... Commissie voor de Regulering van MW ........ megawatt (10 6 W) de Elektriciteit en het Gas GW ......... gigawatt (10 9 W)CWaPE... Commission wallonne pour l’Energie Wh.......... Wattuur (eenheid van energie)EMAS .... Eco-Management and Audit Scheme kWh ....... kilowattuur (10 3 Wh)FANC ..... Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle MWh ...... megawattuur (10 6 Wh)GRI ......... Global Reporting Initiative GWh....... gigawattuur (10 9 Wh)IFRS ....... International Financial Reporting Standards TWh ....... terawattuur (1012 Wh)INES ....... International Nuclear and Radiological Event Scale M ............ miljoenISO ......... International Organization for StandardisationKMO ...... Kleine en Middelgrote Onderneming 1 kWh = 3,6 MJLTO ........ Long Term Operation 1 MJ = 0,278 kWhMZS ....... MilieuzorgsysteemNGO ....... Niet-Gouvernementele OrganisatieO&I ........ Onderzoek en InnovatieOSART .. Operational Safety Review TeamSTEG ..... Stoom- en gasturbine (eenheid met gecombineerde cyclus)VDAB ..... Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en BeroepsopleidingVREG ..... Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en GasmarktWANO ... World Association of Nuclear OperatorsWKK ...... Warmtekrachtkoppeling Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 57
  • 59. Meer informatieGDF SUEZ Dit verslag is beschikbaar in het Nederlands, Frans en Engels.www.gdfsuez.com Downloaden via www.electrabel.com• Referentiedocument 2011 Aanvragen van een gedrukt exemplaar: sosdoc@electrabel.com• Activiteitenverslag 2011 robert.imler@electrabel.com www.electrabel.com• Verslag Duurzame Ontwikkeling 2011 Vragen over dit verslag:• Ethisch handvest robert.imler@electrabel.comElectrabel Colofonwww.electrabel.com Deze publicatie kwam tot stand onder coördinatie van het• Plan “Samen voor minder CO2” departement Communicatie.• Groenboek “Samen voor minder CO2” Het grafische concept en de productie werden toevertrouwd aan het agentschap www.concerto.be, Brussel (België).• Nieuwsbrief Duurzame Ontwikkeling Foto’s: Olivier Anbergen, Raf Beckers, DoubleDouble,• Milieuverklaring kerncentrale Doel Rudy de Barse, Georges De Kinder, Thierry du Bois,• Milieuverklaring kerncentrale Tihange Roger Job, Dominique Libert, vzw Menestys, Alain Pierot, David Plas, René Vanden Berghe, Jan van De Vel.Electrabel nv Druk: Antilope, Lier (België)Simón Bolívarlaan 34 Verantwoordelijke uitgever:1000 Brussel, België Florence Coppenollewww.electrabel.com Simón Bolívarlaan 34Tel. + 32 2 510 72 22 1000 Brussel, BelgiëBTW BE 0403.170.701 RPR Brussel Juli 2012 D/2012/7.208/11 SAMEN Rapport ent développem durable 2011 Référence 2011 VOOR MINDER CO2 Document de NDVEST K HET GROE NBOE L ETHISCH HA VAN ELECTRABE 11 Référence 20 Document deincluant le rapport financier annuel AUX HOMMES ÊTRE UTILE58 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 60. Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011 | Electrabel | 59
  • 61. 60 | Electrabel | Verslag Activiteiten en Duurzame Ontwikkeling 2011
  • 62. Deze publicatie is volledig gedruktop papier gecertificeerd door deForest Steward Council (FSC).Deze organisatie promoot enwaarborgt een verantwoordbosbeheer dat economischleefbaar, milieuvriendelijk en sociaalrechtvaardig is. De papierleverancierheeft een ISO 14001 (milieu)- eneen OHSAS 18001 (veiligheiden gezondheid)-certificaat. Dedrukpersen werken met plantaardigeinkten. Papier- en kartonafval, evenalsgebruikte offsetplaten wordengerecupereerd en gerecycleerd.
  • 63. ElectrabelSimón Bolívarlaan 341000 Brusselwww.electrabel.com