SAINS KEJURUTERAAN 4 KERTAS PENERANGAN

14,936 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
8 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
14,936
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1,112
Actions
Shares
0
Downloads
382
Comments
0
Likes
8
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

SAINS KEJURUTERAAN 4 KERTAS PENERANGAN

  1. 1. TERHADKERTAS PENERANGAN SAINS KEJURUTERAAN 4 [ ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ] TERHAD
  2. 2. Cetakan Pertama Mac 2011Institusi Latihan Jabatan Tenaga Manusiahttp ://www.jtm.gov.my/kurikulumHak Cipta Terpelihara. Dokumen ini diklasifikasikan sebagai TERHAD. Tidak dibenarkanmengeluar mana-mana bahagian dalam kandungan Bahan Pembelajaran Bertulis (WIM)dalam apa jua bentuk tanpa keizinan daripada Jabatan Tenaga Manusia (JTM).Bahan Pembelajaran SEMESTER EMPAT ini dibangunkan bagi kursus sepenuh masa diInstitusi Latihan Jabatan Tenaga Manusia (ILJTM) oleh Ahli JawatankuasaPembangunan WIM dan disemak serta diluluskan oleh Jawatankuasa PemanduKurikulum untuk tujuan gunapakai bagi semua ILJTM yang terlibat.Kod Pengesahan WIM : WIM/SK4021(EE)/12011/S04/P0Kod Pengesahan Silibus : SFB/SK 4021(EE)/12009/P1Tarikh Pengesahan WIM : 11 Mac 2011
  3. 3. KANDUNGANSENARAI AHLI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN WIM ................................................ iSENARAI SINGKATAN ..................................................................................................... iiKERTAS PENERANGAN MODUL ....................................................................................1 SK4021 SAINS KEJURUTERAAN 4 .............................................................................1 GROUP CLUSTERING MODULE .................................................................................2 LE1 LITAR DIGITAL 3 LE2 LITAR ARUS ULANG ALIK 34
  4. 4. SENARAI AHLI JAWATANKUASA PEMBANGUNAN WIM KLUSTER SUBJEK UMUM – SAINS KEJURUTERAAN 4 (EE)Ahli Jawatankuasa : 1. Pn. Ainin Nisak Bin Ahmad Asnawi ADTEC Shah Alam (Pengerusi Kluster Subjek Umum) 2. En. Mohamad Hisam Bin Mohd Adam ADTEC Kulim (Penolong Pengerusi Kluster Subjek Umum) 3. Azana Hafizah Binti Mohd Aman ADTEC Shah AlamUrusetia : 1. Pn. Norpisah binti Jumin BKT, Ibu Pejabat 2. En. Norhasni bin Dakie BKT, Ibu Pejabat 3. Cik Norida binti Othman BKT, Ibu Pejabat 4. En. Ismail Bin Mohd Taha BKT, Ibu Pejabat 5. Cik Sazurani Binti Abdul Zabil BKT, Ibu PejabatTarikh dibangunkan : 6 – 9 Julai 2010Tempat : ADTEC Taiping, Perak i
  5. 5. SENARAI SINGKATANIS INFORMATION SHEETWS WORK SHEETAS ASSIGNMENT SHEET KOD KURSUS SEMESTER NO. MODUL KREDIT NO. LE JENIS WIM SK 4 02 1-LE2-IS ii
  6. 6. KERTASPENERANGAN MODULSK4021 SAINS KEJURUTERAAN 4
  7. 7. GROUP CLUSTERING MODULESK4021-LE1 LITAR DIGITAL 1.1 Pengenalan 1.2 Get Logik 1.3 Jenis-Jenis Get Logik 1.4 Kombinasi Get Logik 1.5 Flip-FlopSK4021-LE2 LITAR ARUS ULANG-ALIK 2.1 Rintangan, Aruhan dan Kemuatan Dalam Litar Arus Ulang-Alik 2.2 Kuasa Dalam Litar Arus Ulang-Alik MUKASURAT 2
  8. 8. INSTITUSI LATIHAN JABATAN TENAGA MANUSIA KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA MALAYSIA KERTAS PENERANGANKOD DAN NAMA SUBJEK UMUM - SAINS KEJURUTERAN 4KURSUSKOD DAN NAMA SK 4021 SAINS KEJURUTERAAN 4MODULPENGALAMAN LE1 LITAR DIGITALPEMBELAJARANNO. TUGASAN 1.1 PENGENALANBERKAITAN 1.2 GET LOGIK 1.3 JENIS-JENIS GET LOGIK 1.4 KOMBINASI GET LOGIK 1.5 FLIP-FLOP FAHAM LITAR DIGITAL MENGGUNAKAN FORMULA PERATURAN TAMBAH-TOLAK NOMBOR PERDUAAN, PERSAMAAN BOOLEAN, RAJAH GET DAN, GET ATAU, GET TAK, GET TAK-DAN, GET TAK-OBJEKTIF ATAU, GET X-ATAU, GET X-TAK-ATAU, RAJAH BLOK FLIP-FLOP R-S,PRESTASI FLIP-FLOP J-K, FLIP-FLOP T, RAJAH LITAR LOGIK DAN JADUALAKHIRAN (TPO) KEBENARAN SUPAYA LITAR DIGITAL DAPAT DIANALISIS DAN JAWAPAN YANG DIPEROLEHI MENEPATI SKEMA.OBJEKTIF DI AKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-MEMBOLEH (EO) 1. MENGENALPASTI DAN MENGHITUNG NOMBOR PERDUAAN 2. MENGENALPASTI DAN MELUKIS GET-GET LOGIK 3. MENERANGKAN JADUAL KEBENARAN GET LOGIK DAN LITAR LOGIK 4. MENGENALPASTI JENIS FLIP-FLOPSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 3
  9. 9. 1. LITAR DIGITAL 1.1. Pengenalan Definisi sistem nombor perduaan ialah sistem nombor menggunakan asas 2 yang mempunyai digit ’0’ dan digit ’1’. Digit ’0’ diwakili oleh suis buka manakala digit ’1’ diwakili oleh suis tutup. Berdasarkan sistem nombor perduaan ini, pelbagai perkiraan yang berasaskan aritmetik tambah dan tolak boleh dibuat. Kebanyakan sistem komputer (sistem Digital) melakukan operasi pengiraan nombor dalam kuantiti yang banyak. Maka, Sistem Pernomboran yang digunakan oleh Sistem Digital perlu diketahui dari segi:- bagaimana pernyataan nombor tersebut dan bagaimana operasi arithmetik dilakukan. Apakah yang dimaksudkan dengan Litar Digital? Isyarat digital amnya berbentuk isyarat gelombang segiempat seperti rajah 1-1. Isyarat ini akan bernilai sama ada 0V atau 5V (untuk litar digital). Hanya 2 nilai voltan yang digunakan dalam litar digital elektronik. Voltan-voltan ini dilabelkan sebagai HIGH dan LOW atau 0 dan 1. Contohnya komputer, kalkulator dan lain-lain. Rajah 1-1 Perbezaan di antara digital dan analog adalah seperti berikut: i. Digital : o Nilainya berubah secara discrit. o Mudah didapati. o Kurang pengaruh dengan bisingan o Kelajuan yang pantas o Terdapat IC menjadikan litar lebih mudah, teratur dan menggunakan ruang yang kecil. ii. Analog: o Nilainya berubah secara terus. o Sukar didapati, nilai tertentu (terpaksa dilaraskan). o Mengunakan amplifier menjadikan litar tidak teratur, sukar direka dan ruang yang luas.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 4
  10. 10. Kenapa nombor binari digunakan? Kebanyakan sistem digital secara asasnya beroperasi dengan Binari iaitu ’0’ dan ’1’ atau ’low’ dan ’high’. Ianya tidak memproses nombor decimal. Nombor perduaan yang digunakan dalam sistem digital.  nombor perpuluhan  nombor perduaan  perpuluhan perduaan  perduaan dengan pecahan Rajah 1-2 menunjukkan contoh pemberat bagi setiap asas sistem nombor yang akan dipelajari dalam kertas penerangan ini. Rajah 1-2 1.1.1. Sistem Nombor Perduaan Seperti yang telah ditunjukkan pada Rajah 1.2, terdapat 4 jenis-jenis Sistem Nombor iaitu:- i. Decimal (asas 10) ii. Binari (asas 2) iii. Octal (asas 8) iv. Hexadecimal (asas 16) i. Sistem Nombor Decimal  Terdiri daripada 10 angka iaitu 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.  Ia merupakan nombor ‘Asas 10’.  Salah satu contoh dalam sistem nombor Decimal adalah 1428.79 atau 1428.7910  Kedudukan setiap digit menunjukkan magnitud 10 bagi setiap digit tersebut iaitu:-  Secara pernyataan matematik:-SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 5
  11. 11. ii. Sistem Nombor Binari  Terdiri daripada 2 angka iaitu 0,1.  Ia merupakan nombor ‘Asas 2’.  Salah satu contoh dalam sistem nombor Binari adalah 1001.01 atau 1001.012 .  Kedudukan setiap digit menunjukkan magnitud 2 bagi setiap digit tersebut iaitu:-  Secara pernyataan matematik:- iii. Sistem Nombor Octal  Terdiri daripada 8 angka iaitu 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.  Ia merupakan nombor ‘Asas 8’.  Salah satu contoh dalam sistem nombor Octal adalah 5641.27 atau 5641.278 .  Kedudukan setiap digit menunjukkan magnitud 8 bagi setiap digit tersebut iaitu:-  Secara pernyataan matematik:- iv. Sistem Nombor Hexadecimal  Terdiri daripada 16 angka iaitu 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F.  Ia merupakan nombor‘Asas 16’.  Salah satu contoh dalam sistem nomborhexadecimal adalah 5B8F.21 atau 5B8F.2116  Kedudukan setiap digit menunjukkan 8 magnitud bagi setiap digit tersebut iaitu:-  Secara pernyataan matematik:-SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 6
  12. 12. Pertukaran Sistem Nombor i. Pertukaran Decimal ke Binari Contoh 1 : Tukarkan 1810 kepada nombor binari. ii. Pertukaran Binari ke Decimal Contoh 2: Tukarkan 10012 kepada nombor Decimal. iii. Pertukaran Decimal ke Octal Contoh 3: Tukarkan 69710 kepada nombor OctalSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 7
  13. 13. iv. Pertukaran Octal ke Decimal Contoh 4: Tukarkan 12718 kepada nombor Decimal. v. Pertukaran Octal ke Binari dan pertukaran Binari ke Octal Ada dua kaedah pertukaran iaitu secara :  Terus (direct conversion) atau  Melalui decimal Kaedah pertama : Untuk melaksanakan pertukaran melalui kaedah direct conversion, hubungan antara nombor octal ‘1’ digit dan nombor binari ‘3’ digit perlu diketahui. Mengikut Jadual 1.1 dibawah. Jadual 1-1 Kaedah kedua, iaitu melalui decimal telah dipelajari.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 8
  14. 14. vi. Pertukaran Hexadecimal ke Decimal Contoh 5: Tukarkan 48510 kepada nombor Decimal vii. Pertukaran Octal ke Decimal Contoh 6: Tukarkan 1E516 kepada Decimal x. Pertukaran Hexadecimal ke Binari dan Pertukaran Binari ke Hexadecimal. Ada dua kaedah penukaran iaitu secara:  ‘terus’ (direct conversion)  melaluidecimal Untuk melaksanakan penukaran melalui kaedah direct conversion, hubungan antara nombor hexadecimal ‘1’digit dan nombor binari ‘4’digit perlu diketahui. Kaedah kedua, iaitu melalui decimal telah dipelajari. Rajah 1.3 menunjuk kan rumusan pertukaran antara sistem penomboran yang telah dijelaskan.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 9
  15. 15. Rajah 1-3 1.1.2. Peraturan Menambah  Penambahan adalah berasaskan 4 kombinasi di bawah:  Contohnya: 1.1.3. Peraturan Menolak  Penolakan adalah berasaskan 4 kombinasi di bawah:  Contohnya:SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 10
  16. 16. 1.2. Get Logik 1.2.1. Takrifan Get Logik Get logik adalah susunan suis-suis terkawal yang digunakan untuk mengira operasi-operasi menggunakan Logik Boolean dalam sesuatu litar digital. Logik Boolean merupakan satu sistem yang menerangkan satu operasi logik dan ia adalah bahasa yang universal dalam litar digital. Suia-suis terkawal dimaksudkan disini adalah litar-litar transistor, diod dan sebagainya yang dibina secara elektronik dalam satu litar bersepadu (integrated chip – IC). Walaubagaimana pun operasi suis mekanikal juga boleh menunjukkan operasi litar logik tersebut. Komputer, kalkulator dan lain-lain peranti digital adalah contoh litar elektronik digital yang pada asasnya dibina dari get-get logik. Get logik beroperasi dengan isyarat digital. 1.2.2. Takrifan Input dan Takrifan Keputusan (I/O) Dalam sistem peng komputeran, masukan (input) / keluaran (oupt) atau I/O adalah sekumpulan antaramuka (interfaces) bagi unit-unit pelbagai fungsi (sub system) bagi satu sistem pemproses maklumat yang digunakan untuk berhubung / berkomunikasi antara satu sama lain atau ia juga boleh dimaksudkan sebagai isyarat atau maklumat yang dihantar melalui antara muka ini. Input dalah isyarat yang diterima oleh unit tersebut manakala keluaran adalah isyarat yang dihantar oleh unit yang sama. Rajah 1.4 menunjukkan contoh-contoh I/O sistem. Rajah 1-4 Istilah I/O ini juga boleh dimaksudkan sebagai dari kerja, buat I/O (do I/O) ialah membuat operasi input/output. Peranti I/O yang biasa digunakan adalah keyboard, mouse, touch pad manakala monitor, printer dilabelkan sebagai peranti output. Peranti I/O yang biasa digunakan untuk komputer berhubung antara satu sama lain adalah modem dan network cards.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 11
  17. 17. 1.2.3. Fungsi Get Logik Logik dalam sistem Binari digunakan untuk menyatakan proses dan operasi sesuatu maklumat Binari dari segi penyataan matematik. Logik Binari terdiri pembolehubah Binari dan juga operasi logik. Berikut merupakan jenis-jenis get-get logik:  Get DAN (AND gate)  Get ATAU (OR gate)  Get TAK (Inverter gate)  Get TAK DAN (NAND gate)  Get TAK ATAU (NOR gate)  Get Ekslusif ATAU (Exclusive OR gate)  Get Ekslusif TAK ATAU (Exclusive NOR gate) 1.3. Jenis-Jenis Get Logik 1.3.1. Get DAN Get DAN mempunyai 2 masukan dan satu keluaran. Get DAN juga boleh mempunyai 3 atau lebih masukan tetapi hanya mempunyai satu keluaran. Jadual 1-2 Simbol dan Jadual Kebenaran Get DANSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 12
  18. 18. 1.3.2. Get ATAU Get ATAU mempunyai 2 masukan dan satu keluaran. Get ATAU juga boleh mempunyai 3 atau lebih masukan tetapi hanya mempunyai satu keluaran. Jadual 1-3 Simbol dan Jadual Kebenaran Get ATAU 1.3.3. Get TAK Get ATAU mempunyai satu masukan dan satu keluaran. Operasinya ialah get ini menterbalikkan masukannya. Sekiranya masukan yang dikenakan adalah 5V maka keluarannya adalah 0V dan sebaliknya. Jadual 1-4 Simbol dan Jadual Kebenaran Get TAKSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 13
  19. 19. 1.3.4. Get TAK-DAN Get TAK DAN (NOT AND – NAND) beroperasi secara berlawanan dengan get DAN. Simbolnya serupa dengan get DAN tetapi mempunyai bulatan kecil yang dikenali sebagai invert bubble pada penghujung keluaran get logik ini. Jadual 1-5 Simbol dan Jadual Kebenaran Get TAK-DAN 1.3.5. Get TAK-ATAU Get TAK ATAU (NOT OR – NOR) beroperasi secara berlawanan dengan get ATAU. Simbolnya serupa dengan get ATAU tetapi mempunyai bulatan kecil yang dikenali sebagai invert bubble pada penghujung keluaran get logik ini. Jadual 1-6 Simbol dan Jadual Kebenaran Get TAK-ATAUSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 14
  20. 20. 1.3.6. Get X-ATAU Get Ekslusif ATAU juga ditulis sebagai get X-ATAU (X-OR gate). Simbolnya serupa dengan get ATAU tetapi mempunyai simbol tambahan garisan. Jadual 1-7 Simbol dan Jadual Kebenaran Get X-ATAU 1.3.7. Get X-TAK-ATAU Get Ekslusif TAK ATAU juga ditulis sebagai get X-TAK-ATAU (X-NOR gate). Simbolnya serupa dengan get X-TAK-ATAU tetapi mempunyai bulatan kecil yang dikenali sebagai invert bubble pada penghujung keluaran get logik ini. Jadual 1-8 Simbol dan Jadual Kebenaran Get X-TAK-ATAUSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 15
  21. 21. 1.4. Kombinasi Get Logik Boolean Algebra adalah pernyataan matematik bagi sistem digit. Sebagaimana yang diketahui get logik adalah blok yang paling asas dalam semua sistem digital. Oleh itu pengetahuan tentang simbol, jadual benar dan persamaan Boolean ini perlu diketahui sebelum membuat satu litar logik yang lebih sistematik dan penting untuk tujuan pemahaman dan analisis litar sistem digit. 1.4.1. Persamaan Boolean dan Litar Logik i. Hukum Litar Logik a) Hukum DAN Hukum ini menyatakan jika sebarang pembolehubah diDANkan dengan 0, hasilnya akan menjadi 0. Ini mudah diingati kerana kendalian DAN seperti pendaraban biasa, iaitu sebarang nombor apabila didarab dengan 0, hasilnya adalah 0. Rajah 1-5 Hukum DAN b) Hukum ATAU Hukum ATAU adalah seperti penambahan di mana keluaran get ATAU akan menjadi 1 apabila salah satu daripada masukannya adalah 1 tanpa menghiraukan nilai masukan yang lain. Rajah 1-6 Hukum ATAUSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 16
  22. 22. c) Hukum TAK Hukum TAK menyatakan bahawa keluarannya adalah terbalik daripada masukkannya. Jika masukan X adalah 1 maka keluarannya akan menjadi 0. Begitulah sebaliknya. Rajah 1-7 Hukum TAK ii. Persamaan Boolean a) Hukum Tukar Tertib Teorem seterusnya melibatkan lebih daripada satu pembolehubah. Hukum tukar tertib menunjukkan bahawa turutan mengATAU mengDANkan 2 pembolehubah adalah tidak penting, hasilnya adalah sama. X+Y=Y+X X.Y=Y.X b) Hukum Sekutuan Hukum ini membolehkan kita mengelompokkan pembolehubah dalam ungkapan DAN atau ungkapan ATAU mengikut cara yang diingini. X ( YZ ) = ( XY ) Z = XYZ X+(Y+Z)=(X+Y)+Z=X+Y+Z c) Hukum Taburan / Agihan Hukum ini menyatakan bahawa sesuatu ungkapan itu boleh dikembangkan dengan mendarab sebutan demi sebutan. Teorem ini juga menunjukkan yang kite boleh mengfaktorkan sesuatu ungkapan. X(Y+Z)=XY+XZ ( W + X ) (Y + Z ) = W Y + X Y + W Z + X ZSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 17
  23. 23. d) Hukum Penyerapan Daripada hukum-hukum tersebut, terdapat tiga jenis hukum Boolean Algebra yang perlu difahami. Berikut merupakan hukum-hukum Boolean Algebra: i. Hukum Tukar-tertib (Commutative Laws) ABC = ACB = CBA A+B+C = B+C+A = C+A+B ii. HukumSekutuan(Associative Laws) A+(B+C) = (A+B)+C A(BC) = (AB)C iii. HukumTaburan(Distributive Laws) A(B+C) = AB+AC e) Hukum De Morgan Teorem ini berguna dalam memudahkan ungkapan hasildarab atau hasiltambah pembolehubah yang disongsangkan. Teorem (a) menyatakan bahawa apabila hasiltambah ATAU dua pembolehubah disongsangkan, ini adalah sama seperti menyongsang setiapSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 18
  24. 24. pembolehubah satu persatu dan seterusnya menDANkan songsangan pembolehubah tersebut. Teorem (b) pula menyatakan bahawa apabila hasildarab DAN bagi pembolehubah disongsangkan, ini adalah sama seperti menyongsang setiap pembolehubah satu persatu dan seterusnya mengATAUkan songsangan pembolehubah tersebut. Get-get setara bagi suatu get/litar logik boleh diperolehi dengan menggunakan De Morgan teorem: Rajah 1-8 Get-Get Setara Jadual 1-9 berikut menunjukkan Teori Asas Boolean AlgebraSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 19
  25. 25. Jadual 1-9 Jadual 1-10 berikut menunjukkan Ringkasan Hukum-hukum No Hukum Ungkapan 1 Hukum Tukar-Tertib A+B=B+A A.B=B.A 2 Hukum Seketuan A ( BC ) = ( AB ) A+(B+C)=(A+B)+C 3 Hukum Taburan A + ( BC ) = (A + B) (A + C) A (B + C) = ( AB ) + ( AC ) 4 Hukum ATAU-DAN 5 Teorem De Morgan Jadual 1-10 Contoh-contoh penyelesaian bagi melukis rajah litar berdasarkan persamaan Boolean: Contoh 5: Sekiranya anda diberi satu persamaan Boolean sebagai yang berikut: Anda akan membayangkan get yang boleh menghasilkan keluaran seperti persamaan Boolean itu adalah get ATAU yang mempunyai tiga masukan.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 20
  26. 26. Contoh 6: Sekiranya satu persamaan Boolean diberi sebagai: Langkah yang perlu dilakukan untuk membina litar digital tersebut adalah seperti berikut: Langkah 1: Perhatikan persamaan Boolean tersebut. Dalam contoh ini anda perlu ATAU kan (OR) masukan-masukan A.B, A.B dan B.C. Terdapat 3 masukan bagi litar digital ini iaitu A, B dan C. Langkah 2 Bina litar logik bagi setiap persamaan Boolean. Contoh 7: Permudahkan persamaan Boolean berikut dengan menggunakan hukum aljabar Boolean:SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 21
  27. 27. Penyelesaiannya: Contoh 8: Permudahkan persamaan Boolean berikut dengan menggunakan hukum aljabar Boolean: Penyelesaiannya: Contoh 9: Permudahkan persamman Boolean berikut dan seterusnya lukiskan litar logik dan jadual kebenaran yang sepadan: Penyelesaiannya:SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 22
  28. 28. Litar Logik: Jadual Kebenaran A B C 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 0 Jadual 1-11 1.5. Flip-Flop Flip-flop merujuk kepada keupayaan litar untuk berada dalam satu daripada dua keadaan stabil. Flip-flop dikatakan bersifat selak dwistabil yang bermaksud boleh mengingati keadaan input terdahulu. Flip-flop juga merupakan litar logik berjujukan kerana keadaan input bergantung kepada keadaan output sebelumnya. Litar flip-flop merupakan litar asas pembinaan litar-litar ingatan dalam komputer dan kalkulator. Flip-flop memiliki sifat-sifat litar jujukan. Output flip-flop mestilah dalam keadaan logik bertentangan. Flip-flop boleh menggunakan dua get TAK-ATAU atau dua get TAK-DAN yang bersambung bersilang.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 23
  29. 29. Bagi menggunakan get TAK-ATAU kedua-dua input berlogik 1 hendaklah dielakkan kerana kedua-dua output akan berlogik 0 dan dikatakan sebagai keadaan tidak diingini. Manakala bagi menggunakan get TAK-DAN kedua-dua input berlogik 0 hendaklah dielakkan kerana kedua-dua output akan berlogik 1 dan dikatakan sebagai keadaan tidak diingini. Sifat-sifat Litar Jujukan atau (Sequential Circuit / State Machine) yang ada pada litar flip-flop adalah:  Mempunyai fungsi ingatan  Nilai keluaran sekarang bergantung kepada masukan dan juga nilai pada ingatan (nilai keluaran sebelumnya) Rajah 1-9 berikut menunjukkan satu litar jujukan. Rajah 1-9 Hubungan antara fungsi masukan, keluaran, keadaan sekarang dan keadaan berikut dapat dinyatakan dalam Jadual Keadaan (State Table) dan Rajah Keadaan (State Diagram) . Berikut jadual 1-12 menunjukkan Jadual Keadaan . Jadual 1-12 Rajah 1-9 berikut menunjukkan Rajah KeadaanSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 24
  30. 30. Rajah 1-9 Flip-flop dapat menyegerakkan isyarat keluaran dengan adanya isyarat Jam (CLOCK). Jam adalah isyarat segiempat berkala. Keluaran bagi sesuatu peranti ingatan atau suatu sistem, hanya diperolehi berdasarkan peralihan isyarat Jam ini. Samaada peralihan Pinggir Positif atau peralihan Pinggir Negatif. Rajah 1-10 berikut merupakan rajah isyarat Jam. Rajah 1-10 Contoh-contoh penggunaan FF merangkumi:-  Pembilang (Counter)  Pembilang Tak Segerak  Pembilang Segerak  Penjujuk (Sequencer)  Daftar (Register) 1.5.1. Flip-Flop S-R i. Litar Logik Rajah 1-11 Litar Logik Flip-Flop S-R Rajah 1-12 Litar Logik Flip-Flop S-RSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 25
  31. 31. ii. Rajah Blok (Isyarat) Rajah 1-13 Isyarat Flip-Flop S-R iii. Jadual Kebenaran (Keadaan) dan Rajah Keadaan Jadual 1-13 Jadual Keadaan Flip-Flop S-R Rajah 1-14 Rajah Keadaan Flip-Flop S-R 1.5.2. Flip-Flop DSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 26
  32. 32. i. Litar Logik Rajah 1-15 Litar Logik Flip-Flop D Rajah 1-16 Litar Logik Flip-Flop D ii. Rajah Blok (Isyarat) Rajah 1-17 Isyarat Flip-Flop D iii. Jadual Kebenaran (Keadaan) dan Rajah Keadaan Jadual 1-14 Jadual Keadaan Flip-Flop DSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 27
  33. 33. Rajah 1-18 Rajah Keadaan Flip-Flop D 1.5.3. Flip-Flop J-K i. Litar Logik Rajah 1-19 Litar Logik Flip-Flop J-K Rajah 1-20 Litar Logik Flip-Flop J-K ii. Rajah Blok (Isyarat)SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 28
  34. 34. Rajah 1-21 Isyarat Flip-Flop J-K iii. Jadual Kebenaran (Keadaan) dan Rajah Keadaan Jadual 1-15 Jadual Keadaan Flip-Flop J-K Rajah 1-22 Litar Logik Flip-Flop J-KSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 29
  35. 35. 1.5.4. Flip-Flop T i. Litar Logik Rajah 1-23 Litar Logik Flip-Flop T ii. Rajah Blok (Isyarat) Rajah 1-24 Litar Logik Flip-Flop T iii. Jadual Kebenaran (Keadaan) dan Rajah KeadaanSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 30
  36. 36. Jadual 1-16 Jadual Keadaan Flip-Flop T Rajah 1-25 Litar Logik Flip-Flop TSK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 31
  37. 37. LATIHAN1 Lengkapkan peraturan menambah dan menolak bagi nombor binari berikut i. 1 + 1 = ii. 0 – 1 =2 Tukarkan nombor Decimal berikut kepada nombor binary dan kemudian lakukan operasi penambahan bagi kedua-dua nombor tersebut. i. 14710 + 7510 =3 Tukarkan nombor decimal berikut kepada nombor binari i. 2210 ii. 11104 Berikan simbol, rangkap Boolean dan jadual benar bagi get-get logik dibawah i. Get DAN (AND gate) ii. Get ATAU (OR gate) iii. Get Penyongsang (Inverter gate) iv. Get TAK DAN (NAND gate) v. Get TAK ATAU (NOR gate) vi. Get Ekslusif ATAU (Exclusive OR gate) vii. Get Ekslusif TAK ATAU (Exclusive NOR gate)5 Berikan rangkap Boolean dan jadual benar bagi 2 jenis litar logik dibawah: i. ii.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 32
  38. 38. 6 Permudahkan rangkap berikut dengan menggunakan hukum-hukum dan teori asas Boolean i. ii. iii. iv. v.7 Berikan Jadual keadaan dan rajah keadaan bagi litar flip-flop berikut: i. S-R ii. J-K iii. T iv. DRUJUKAN : 1 Pengajian Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik Tingkatan 4 -Dewan Bahasa Dan Pustaka, 2 Fizik Tingkatan 5 - Penerbitan Sinar Sdn. Bhd., 3 Prinsip Elektrik - Zam Zam Khairani (IBS Buku Sdn. Bhd.), 4 Pengajian Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik Tingkatan 5 -DewJohn r. Wright dan Larry D. Helsel (1999).”Introduction to Material and Processes”, Penerbit, ISBN No.SK4021-LE1-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 33
  39. 39. INSTITUSI LATIHAN JABATAN TENAGA MANUSIA KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA MALAYSIA KERTAS PENERANGANKOD DAN NAMA SUBJEK UMUMKURSUSKOD DAN NAMA SK 4021 SAINS KEJURUTERAAN 4MODULPENGALAMAN LE2 LITAR ARUS ULANG ALIKPEMBELAJARANNO. TUGASAN 2.1 RINTANGAN, ARUHAN DAN KEMUATAN DALAM LITAR ARUSBERKAITAN ULANG-ALIK 2.2 KUASA DALAM LITAR ARUS ULANG-ALIK FAHAM LITAR ARUS ULANG-ALIK DENGAN MENGIRA RINTANGAN (R), REGANGAN BERARUHAN (XL), REGANGAN BERKEMUATAN (XC), GALANGAN (Z), KUASA REGANGAN, KUASA KETARA, KUASAOBJEKTIF NYATA, FAKTOR KUASA DAN RAJAH LITAR PERINTANG, LITARPRESTASI PEARUH, LITAR PEMUAT, LITAR SIRI R-C, LITAR SIRI R-L, LITARAKHIRAN (TPO) SIRI R-C-L, RAJAH VEKTOR DAN GRAF ARUS DAN VOLTAN SUPAYA LITAR ARUS ULANG-ALIK DAPAT DIANALISIS DAN JAWAPAN YANG DIPEROLEHI MENEPATI SKEMA.OBJEKTIF DI AKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-MEMBOLEH (EO) 1. MENGAPLIKASIKAN FORMULA-FORMULA BERKAITAN DENGAN ARUS ULANG-ALIK 2. MEMBEZAKAN RAJAH VEKTOR BAGI LITAR R,C,L,R-C,R-L,R-C-L 3. MENGENALPASTI CIRI-CIRI LITAR SIRI 4. MENGHITUNG KUANTITI VOLTAN (V), ARUS (I), RINTANGAN (R), REGANGAN (X), GALANGAN (Z), KUASA (P)SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 34
  40. 40. 2. LITAR ARUS ULANG-ALIK 2.1. Rintangan, Aruhan Dan Kemuatan Dalam Litar Arus Ulang-Alik Arus ulang-alik (AC, juga AU) merupakan satu bentuk arus elektrik yang arah alirannya berulang-alik, tidak seperti arus terus (DC atau AT), yang mana arah alirannya adalah tetap. Bentuk gelombang yang lazim bagi arus AC adalah dalam bentuk gelombang sinus, memandangkan ia menghasilkan satu bentuk penghantaran elektrik yang paling cekap. Walau bagaimanapun di sesetengah aplikasi pula bentuk gelombang yang berbeza digunakan, seperti bentuk gelombang segitiga ataupun gelombang segiempat sama. Arus ulang-alik juga dijelaskan sebagai sejenis arus elektrik yang mengalir di dalam dua keadaan sama ada pada nilai negatif ataupun nilai positif. Ia mengalir bermula dari sifar ke maksimum positif, ke sifar dan seterusnya mengalir ke maksimum negatif dan kembali kepada sifar. Secara umumnya, AC merujuk kepada bentuk tenaga elektrik yang dihantar ke rumah dan premis perniagaan. Walau bagaimanapun, isyarat audio dan radio yang dibawa oleh wayar elektrik juga merupakan contoh arus ulang-alik. Dalam aplikasi tersebut, matlamat utama ialah memperoleh semula maklumat yang dikodkan (atau dimodulasi) ke isyarat AC. Voltan ulang-alik boleh dijanakan dengan dua cara, iaitu:  Sama ada pengalir bergerak dan fluks magnet di dalam keadaan diam  Fluks bergerak dan pengalir dalam keadaan diam Bentuk gelombang arus ulang-alik (AU) seperti betuk gelombang sinus, seperti rajah 2-1 dibawah: Rajah 2-1SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 35
  41. 41. , , , , , , Rajah 2-2 gelombang AU dengan kedudukan istilahnya: Rajah 2-2 Rajah 2-3 gelombang sefasa Rajah 2-3SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 36
  42. 42. Persamaan gelombang sefasa: Rajah 2-4 gelombang tidak sefasa atau mengalami perbezaan fasa: Rajah 2-4 Persamaan gelombang sefasa:SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 37
  43. 43. Rajah 2-5 vektor / fasa Rajah 2-5 2.1.1. Rintangan Takrifan Rintangan Apabila voltan AU dikenakan kepada satu litar yang terdiri daripada perintang, AU yang mengalir di dalam litar tersebut boleh ditentukan dengan menggunakan Hukum Ohm. Kesan Rintangan Kesan rintangan dalam litar AU;  Jika rintangan bertambah maka arus akan berkurangan.  Jika rintangan berkurangan maka arus akan bertambah.  Nilai arus ulang alik yang mengalir pada sebarang titik di dalam litar yang mengandungi rintangan tulin adalah tidak dipengaruhi oleh nilai frekuensi litar tersebut.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 38
  44. 44. Litar Perintang Berikut merupakan rajah litar rintangan dan persamaan bagi Hukum Ohm. Rajah 2-6 Di dalam litar berintangan tulin AU, arus dan voltan adalah sefasa kerana tidak terdapat anjakan sudut. Dengan itu gambar rajah gelombang dan gambar rajah vektor yang mewakili voltan dan arus bagi litar berintangan tulin ditujukkan dalam rajah 2-7 yang berikut: Rajah 2-7SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 39
  45. 45. 2.1.2. Aruhan Takrifan Aruhan Aruhan adalah satu hak milik campuran seperti gelung aruhan yang menyimpan tenaga di dalam medan elektromagnet. Apabila arus elektrik mengalir dalam gelung aruhan, gelung ini akan menjadi elektromagnet. Elektromagnet ini menghaslkan voltan aruhan yang menentang pengaliran arus yang mengalir di dalam litar gelung tersebut. Penentangan voltan aruhan terhadap pengaliran arus elektrik di dalam gelung aruhan ini dinamakan regangan berkearuhan/regangan induktif, XL Kesan Aruhan Kesan aruhan dalam litar AU;  Penentangan bagi pengaliran arus yang digambarkan oleh aruhan dikenali sebagai regangan induktif. Ia adalah senilai dengan rintangan perintang.  Regangan induktif adalah bergantung kepada frekuensi, di mana apabila frekuensi bertambah, voltan turut bertambah dan seterusnya regangan turut bertambah. Litar Pearuh Rajah 2-8 Di dalam litar AU yang hanya mengandungi aruhan sahaja, arus akan menyusuli (mengekori) voltan bekalan dengan beza fasa . Oleh itu, rajah gelombang dan rajah vector bagi litar beraruhan tulin adalah seperti rajah 2-9 berikut.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 40
  46. 46. Rajah 2-9 2.1.3. Kemuatan Takrif Kemuatan Di dalam litar arus ulang alik yang mengandungi pemuat sahaja, arus akan mendahului voltan bekalan sebanyak Kesan Kemuatan Kesan kemuatan dalam litar AU;  Penentangan bagi pengaliran arus yang digambarkan oleh pemuat dikenali sebagai regangan kapasitif, Xc  Regangan kapasitif adalah senilai dengan rintangan bagi perintang.  Regangan kapasitif adalah bergantung kepada nilai frekuensi bekalan, di mana apabila frekuensi bekalan bertambah, maka nilai regangan kapasitif akan turut bertambah.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 41
  47. 47. Litar Pemuat Berikut merupakan rajah 2-10 kemuatan tulin dalam litar AU. Rajah 2-10 Rajah 2-11 gelombang dan rajah vektor bagi kemuatan tulin. Rajah 2-11SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 42
  48. 48. 2.1.4. Litar Siri R-C Pemuat dipasang secara sesiri dengan perintang. Seperti dalam rajah 2-12 berikut: Rajah 2-12 Dalam litar RC sesiri, arus akan dihadkan nilainya oleh rintangan R dan regangan kapasitif XC. Ini menjadikan arus yang melalui rintangan R, berada sefasa dengan voltan dan apabila arus mengalir melalui regangan kapasitif XC, ia akan mengekori voltan sebanyak Dalam litar sesiri nilai arus sama pada setiap beban, maka arus (I) dijadikan faktor rujukan dalam rajah vektor 2-13. Rajah 2-13 Dari rajah vektor, boleh menerbitkan hubungan di antara voltan bekalan V dengan voltan susut yang melintangi rintangan VR dan voltan yang melintangi kemuatan VC dengan menggunakan Teorem Pitaghoras berikut:SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 43
  49. 49. Galangan ditakrifkan sebagai jumlah halangan yang wujud di dalam litar AU. Simbol dan unit Ohm . Dari rajah vector , diterbitkan satu rajah segitiga yang menghubungkan rintangan R , ragangan berkearuhan XC dan galangan Z, yang dikenali sebagai rajah 2-14 segitiga galangan seperti di bawah: Rajah 2-14 Daripada litar RC dapat diterbitkan beberapa formula antaranya:  Arus litar :  Voltan susut setiap komponen : dan  Sudut fasa : Faktor kuasa : Formula yang terdapat di dalam litar RL hampir sama dengan formula yang ada di dalam litar RC. Cuma terdapat sedikit perbezaan pada sudut fasa dan yang melibatkan pembolehubah XC sahaja. Contoh permasalahan:SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 44
  50. 50. Penyelesaian : 2.1.5. Litar Siri R-L Pearuh dipasang secara sesiri dengan perintang. Seperti dalam rajah 2-15 beriku: Rajah 2-15 Dalam litar RL sesiri, arus akan dihadkan nilainya oleh rintangan dan regangan induktif. Ini menjadikan arus yang melalui rintangan R, berada sefasa dengan voltan dan apabila arus mengalir melalui regangan induktif XL, ia akan mengekori voltan sebanyak Dalam litar sesiri nilai arus sama pada setiap beban, maka arus (I) dijadikan faktor rujukan dalam rajah vektor 2-16.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 45
  51. 51. Rajah 2-16 Dari rajah vektor, boleh menerbitkan hubungan di antara voltan bekalan V dengan voltan yang melintangi rintangan VR dan voltan yang melintangi aruhan VL dengan menggunakan Teorem Pitaghoras berikut: di mana dan Galangan ditakrifkan sebagai jumlah halangan yang wujud di dalam litar AU. Simbol dan unit Ohm . Dari rajah vector , diterbitkan satu rajah segitiga yang menghubungkan rintangan R , ragangan berkearuhan XL dan galangan Z, yang dikenali sebagai rajah 2-17 segitiga galangan seperti di bawah: Rajah 2-17 Dengan menggunakan Teorem Pithagoras satu formula galangan untuk litar RL sesiridapat diterbitkan iaitu: di mana Daripada litar RL dapat diterbitkan beberapa formula antaranya:  Arus litar :  Voltan susut setiap komponen : dan  Sudut fasa :  Faktor kuasa :SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 46
  52. 52. Contoh permasalahan: Penyelesaian : 2.1.6. Litar Siri R-C-L Dalam litar RCL sesiri pearuh L dan pemuat C disambung sesiri dengan perintang R dan dibekalakan dengan voltan AU. Arus I dijadikan faktor rujukan dalam rajah vektor kerana ia adalah sama pada setiap beban atau komponen. Berikut merupakan rajah 2-18 litar RLC: Rajah 2-18 Bagi melukis rajah vektor litar RLC, terdapat dua syarat yang mesti diberi perhatian iaitu: Regangan berkearuhan lebih besar daripada regangan berkemuatan:SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 47
  53. 53. Regangan berkemuatan lebuh besar daripada regangan berkearuhan: Rajah 2-19 berikut merupakan vektor dan segitiga galangan bagi litar RLC apabila XL > XC Rajah 2-19 Perbezaan formula hanya wujud pada formula yang melibatkat pembolehubah XL dan XC sahaja. Daripada litar RLC dapat diterbitkan beberapa formula antaranya:  Galangan litar :  Arus litar :  Voltan susut setiap komponen : , dan  Sudut fasa :  Faktor kuasa :SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 48
  54. 54. Rajah 2-20 berikut merupakan vektor dan segitiga galangan bagi litar RLC apabila XC > XL Rajah 2-20 Perbezaan formula hanya wujud pada formula yang melibatkat pembolehubah XL dan XC sahaja iaitu sama dengan litar RLC apabila XL > XC dan sudut fasa yang melibatkan tanda -ve. Daripada litar RLC ini dapat diterbitkan beberapa formula antaranya:  Galangan litar :  Arus litar :  Voltan susut setiap komponen : , dan  Sudut fasa :  Faktor kuasa :SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 49
  55. 55. 2.2. KUASA DALAM LITAR ARUS ULANG-ALIK Terdapat tiga kuasa yang wujud di dalam litar AU iaitu:  Kuasa ketara, S  Kuasa sebenar atau kuasa nyata, P  Kuasa regangan 2.2.1. Kuasa Regangan Kuasa regangan juga dikenali sebagai kuasa reaktif dan merupakan kuasa yang digunakan atau diserap oleh komponen permuat atau peraruh dalam litar AU.. 2.2.2. Kuasa Nyata (Sebenar) Kuasa sebenar juga dikenali sebagai kuasa aktif dan merupakan kuasa yang digunakan atau diserap oleh komponen perintang dalam litar AU.. 2.2.3. Kuasa Ketara Kuasa yang berkurang kerana kewujudan regangan yang menyebabkan arus dan voltan terpisah iaitu tidak sefasa. Pemisahan arus dan voltan ini menyebabkan kuasa dalam litar akan berkurangan.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 50
  56. 56. Segitiga Kuasa Perhubungan di antara kuasa ketara, kuasasebenar dan kuasa regangan boleh digambarkan melalui rajah segitiga yang dikenali sebagai Segitiga Kuasa berikut: Contoh 8: Penyelesaian:SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 51
  57. 57. 2.3. Faktor Kuasa Faktor kuasa boleh diungkapkan di dalam bentuk peratus (%) atau nombor pecahan. Ia dikenali sebagai dan disebut sebagai mendahului (lead) atau mengekor (lag), di mana ialah sudut fasa di antara voltan dan arus.  Faktor kuasa ialah nisbah di antara kuasa sebenar terhadap kuasa ketara.  Faktor kuasa juga ditakrifkan sebagai nisbah di antara rintangan terhadap galangan  Faktor kuasa mendahulu apabila arus mendahului voltan jika voltan diambil sebagai faktor rujukan dan nilainya ialah positif (+ve).  Faktor kuasa mengekor apabila arus mengekori voltan jika voltan diambil sebagai faktor rujukan dan nilainya ialah positif (-ve).  Faktor kuasa yang paling baik ialah satu dan yang menghampiri satu.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 52
  58. 58. LATIHAN1 Lukiskan dan labelkan gelombang arus ulang-alik (AU).2 Jelaskan maksud berikut:  Voltan Puncak  Voltan Puncak ke Puncak3 Berikan maksud,kesan, lukiskan litar dan rajah vektor bagi berikut:  Kemuatan  Aruhan  Rintangan4 Berikan Takrifan bagi galangan.5 Nyatakan definisi bagi faktor kuasa.6 Lukis dan labelkan rajah vektor bagi dua keadaan litar RLC. 10. Nyatakan perhubungan antara nilai frekuensi dan nilai arus litar. Kirakan nilai Arus litar bagi dua keadaan berikut:  ƒ = 80Hz, L = 0.09Ω  ƒ = 10Hz, L = 0.09Ω 11. Diberi R = 10 Ω, XL = 20Ω, XC = 35.5 Ω, V = 220V, kirakan nilai berikut:  Nilai Galangan, Z  Arus Litar, I  Faktor Kuasa  Sudut Fasa  Kuasa Ketara  Kuasa Sebenar  Kuasa ReganganRUJUKAN : 1 Pengajian Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik Tingkatan 4 -Dewan Bahasa Dan Pustaka, 2 Fizik Tingkatan 5 - Penerbitan Sinar Sdn. Bhd., 3 Prinsip Elektrik - Zam Zam Khairani (IBS Buku Sdn. Bhd.), 4 Pengajian Kejuruteraan Elektrik dan Elektronik Tingkatan 5 -DewJohn r. Wright dan Larry D. Helsel (1999).”Introduction to Material and Processes”, Penerbit, ISBN No.SK4021-LE2-IS( ELEKTRIKAL / ELEKTRONIK ) PINDAAN : 0 MUKASURAT 53

×