सजीव ांची लक्षणे
1
© Jnana Prabodhini Educational Resource
Centre
पेशींनी
युक्त
व ढ व
ववक स सांघटन च्य
पद्धती
प्रवतस द उजे...
2
© Jnana Prabodhini Educational Resource
Centre
आपल्य सभोवत लच्य पररसर त प्र णी, वनस्पती
असे सजीव घटक असत त.
तसेच प णी, द...
एख दी इम रत जशी ववट ांप सून बनलेली असते, त्य प्रम णे सजीव ांचे शरीर
सूक्ष्म पेशींनी बनलेले असते. प्रत्येक सजीव च्य शरीर च्...
क ही सजीव मोठे असत त. त्य ांचे शरीर एक पेक्ष ज स्त
पेशींनी बनलेले असते. अश सजीव ांन बहुपेशीय सजीव म्हणत त.
बरेच बहुपेशीय स...
अन्न वमळवणे, स्वतःचे रक्षण करणे य क रण स ठी सजीव स्वतःहून
ह लच ली करत त. य ल स्वयांप्रेरणेने ह लच ल करणे म्हणत त. उद : पक्...
सजीव त्य ांच्य आसप स घडण ऱ्य घटन ांन प्रवतस द देत त. अश घटनेल
चेतन म्हणत त आवण चेतनेल सजीव ांनी ददलेल्य प्रवतस द ल चेतन कस...
ग ांडूळ ह प्र णी अांध र त र हतो. त्य ल सूयवप्रक श त आणले
तरी त्य ची ह लच ल अांध र ज ण्य च्य ददशेने होते. एक परीक्ष नळीच
अध...
सजीव ांच जन्म झ ल्य नांतर त्य ांची व ढ होत न ददसते. व ढ
होत न शरीर च आक र व ढतो, उांची व ढते, शरीर च्य अांतभ वग तही
व ढ हो...
सवव सजीव ांन जगण्य स ठी ऑवससजनची आवश्यक्त असते.
हवेतील ऑवससजन ते श्व स व टे शरीर त घेत त आवण उच््व स व टे
शरीर तील क बवन ड...
सवव सजीव स्वतःस रख दुसर जीव वनम वण करत त. क ही प्र णी वपल ांन
जन्म देत त. क ही प्र णी अांडी घ लत त.त्य तून त्य ांची वपल्ले...
सजीव ांन जगण्य स ठी, व ढीस ठी अन्न ची प ण्य ची
आवश्यकत असते. प्र णी वेगवेगळय पद्धतींनी अन्न ग्रहण करत त.
वनस्पती मुळ ांव ट...
सजीव ांनी अन्नप णी ग्रहण केल्य नांतर ते ववववध जीवनक्रीय ांस ठी
व परले ज ते.य दक्रय ांमध्ये व परले ज ते. य दक्रय ांमध्ये शर...
सजीव ांमध्ये जन्म – व ढ – प्रजनन - क्षीण होणे - मृत्यू हे
टप्पे ददसत त. जन्म च्य वेळी सुरु झ लेल्य जीवनदक्रय
क ल ांतर ने र...
सजीव ांमध्ये पेवशमय रचन , ह लच ल, चेतन क्षमत , व ढ,
श्वसन, प्रजनन, अन्नग्रहण, उत्सजवन, मृत्यू ही प्रमुख लक्षणे ददसत त.
वनज...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

सजीवांची लक्षणे

823 views
626 views

Published on

useful for class 6 maharashtra board

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
823
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
89
Actions
Shares
0
Downloads
24
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

सजीवांची लक्षणे

  1. 1. सजीव ांची लक्षणे 1 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre पेशींनी युक्त व ढ व ववक स सांघटन च्य पद्धती प्रवतस द उजेच व पर पुनरुत्प दन
  2. 2. 2 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre आपल्य सभोवत लच्य पररसर त प्र णी, वनस्पती असे सजीव घटक असत त. तसेच प णी, दगड, यांत्रे, व हने, ववववध वस्तू असे वनजीव घटक असत त. सवव सजीव ांमध्ये क ही प्रमुख वैवशष्ट्ये ददसून येत त. ती वनजीव ांमध्ये नसत त
  3. 3. एख दी इम रत जशी ववट ांप सून बनलेली असते, त्य प्रम णे सजीव ांचे शरीर सूक्ष्म पेशींनी बनलेले असते. प्रत्येक सजीव च्य शरीर च्य आक र नुस र शरीर तील पेशींची सांख्य कमी-ज स्त असते. क ही सजीव ांचे शरीर एक पेशीनेच बनलेले असते अश सजीव ांन एकपेशीय सजीव म्हणत त. ते आक र ने अत्यांत लह न म्हणजे सूक्ष्म असत त. स ध्य डोळय ांन ददसत न हीत. त्य ांन प हण्य स ठी सूक्ष्मदशवक ची गरज असते. उद ; अवमब , पॅर मेवशयम 3 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  4. 4. क ही सजीव मोठे असत त. त्य ांचे शरीर एक पेक्ष ज स्त पेशींनी बनलेले असते. अश सजीव ांन बहुपेशीय सजीव म्हणत त. बरेच बहुपेशीय सजीव स ध्य डोळय ांनी बघत येत त. उद : सवव लह न मोठे प्र णी, वनस्पती. वनजीव घटक पेशींप सून बनलेले नसत त. 4 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  5. 5. अन्न वमळवणे, स्वतःचे रक्षण करणे य क रण स ठी सजीव स्वतःहून ह लच ली करत त. य ल स्वयांप्रेरणेने ह लच ल करणे म्हणत त. उद : पक्षी उडत त, म से पोहत त, म णसे च लत त, फुले उमलत त इत्य दी. वनजीव ांन स्वयांप्रेरण नसते.ते स्वतः हून ह लच ल करत न हीत. त्य ांन दुसऱ्य कोणीतरी ( सजीव ांनी ) हलव वे ल गते. 5 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  6. 6. सजीव त्य ांच्य आसप स घडण ऱ्य घटन ांन प्रवतस द देत त. अश घटनेल चेतन म्हणत त आवण चेतनेल सजीव ांनी ददलेल्य प्रवतस द ल चेतन कसांत म्हणत त. उद : डोळय त कचर गेल्य स आपण डोळे चोळतो. एख द्य कुत्र्य ल कोणी दगड म रल्य स ते ल ांब पळते. वनस्पती प्रक श च्य ददशेने व ढत त. 6 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  7. 7. ग ांडूळ ह प्र णी अांध र त र हतो. त्य ल सूयवप्रक श त आणले तरी त्य ची ह लच ल अांध र ज ण्य च्य ददशेने होते. एक परीक्ष नळीच अध व भ ग क ळय क गद ने गुांड ळून, परीक्ष नळीत ग ांडूळ सोडून आवण परीक्ष नळी सूयवप्रक श त धरून ते बघत येईल. ( प्रयोग नांतर ग ांडूळ ओलसर जवमनीवर सोड वे. ) वनजीव ांमध्ये चेतन क्षमत नसते. 7 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  8. 8. सजीव ांच जन्म झ ल्य नांतर त्य ांची व ढ होत न ददसते. व ढ होत न शरीर च आक र व ढतो, उांची व ढते, शरीर च्य अांतभ वग तही व ढ होते. वनस्पतींची उांचीतील व ढ मोजत येते. वनजीव ांची व ढ होत न ही. 8 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  9. 9. सवव सजीव ांन जगण्य स ठी ऑवससजनची आवश्यक्त असते. हवेतील ऑवससजन ते श्व स व टे शरीर त घेत त आवण उच््व स व टे शरीर तील क बवन ड य ऑसस ईड ब हेर सोडत त. श्व स व टे ऑवससजन शरीर त घेणे आवण उच््व स व टे क बवन ड य ऑसस ईड ब हेर सोडणे य ल श्वसन म्हणत त. सवव प्र णी आवण वनस्पती श्वसन करत त. वनजीव श्वसन करत न हीत. 9 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  10. 10. सवव सजीव स्वतःस रख दुसर जीव वनम वण करत त. क ही प्र णी वपल ांन जन्म देत त. क ही प्र णी अांडी घ लत त.त्य तून त्य ांची वपल्ले ब हेर पडत त. क ही वनस्पतींच्य वबय ांप सून क ही वनस्पतींच्य मुळे, फ ांद्य प सून नवीन वनस्पती तय र होत त. स्वतःस रख दुसर जीव वनम वण करणे य ल प्रजनन ककांव पुनरुत्प दन म्हणत त. वनजीव पुनरुत्प दन करू शकत न ही. 10 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  11. 11. सजीव ांन जगण्य स ठी, व ढीस ठी अन्न ची प ण्य ची आवश्यकत असते. प्र णी वेगवेगळय पद्धतींनी अन्न ग्रहण करत त. वनस्पती मुळ ांव टे क्ष र, प णी शोषून घेत त आवण स्वतःचे अन्न स्वतः तय र करत त. वनजीव अन्नग्रहण करत न हीत. 11 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  12. 12. सजीव ांनी अन्नप णी ग्रहण केल्य नांतर ते ववववध जीवनक्रीय ांस ठी व परले ज ते.य दक्रय ांमध्ये व परले ज ते. य दक्रय ांमध्ये शरीर स वनरुपयोगी असण रे ट क ऊ पद र्व तय र होत त. हे ट क ऊ पद र्व शरीर तून ब हेर ट कण्य च्य दक्रयेल उत्सजवन म्हणत त. प्र णी मल, मुत्र आवण घ म य ांच्य रुप त ट क ऊ पद र् वचे उत्सजवन म्हणत त. वनस्पतींमध्ये वचक, वपकलेली प ने, व ळलेली स ल य ांच्य रुप त उत्सजवन ची दक्रय होते. वनजीव उत्सजवन करत न हीत. 12 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  13. 13. सजीव ांमध्ये जन्म – व ढ – प्रजनन - क्षीण होणे - मृत्यू हे टप्पे ददसत त. जन्म च्य वेळी सुरु झ लेल्य जीवनदक्रय क ल ांतर ने र् ांबत त आवण त्य ांच मृत्यू होतो. प्र णी आवण वनस्पती य ांच्य आयुष्ट्य ची मय वद वेगवेगळी असते. वनजीव ांन मृत्यू येत न ही. क ही वनजीव घटक ांची झीज होते. 13 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre
  14. 14. सजीव ांमध्ये पेवशमय रचन , ह लच ल, चेतन क्षमत , व ढ, श्वसन, प्रजनन, अन्नग्रहण, उत्सजवन, मृत्यू ही प्रमुख लक्षणे ददसत त. वनजीव ांमध्ये ही लक्षणे ददसत न ही. 14 © Jnana Prabodhini Educational Resource Centre

×