Your SlideShare is downloading. ×
0
WORKSHOP INKOOP IT-
SYSTEMEN DOOR OVERHEDEN
26 OKTOBER 2010
Verantwoording
In deze presentatie wordt algemene en beknopte informatie verstrekt
over een aantal juridisch relevante ont...
Inhoud
• Aanbestedingsrecht
(mr. Tony van Wijk)
• Algemene voorwaarden
(mr. Ernst-Jan van de Pas)
• IT-recht
(mr. Theo Bos...
Aanbestedingsrecht algemeen
• Bronnen aanbestedingsrecht:
- richtlijnen (2004/18 en 2007/66)
- nationale regelgeving (Bao ...
Levering of dienst?
• Levering = product
(standaard hardware/ software)
• Diensten = maatwerk
• Vaak gemengd:
hoogste waar...
Europese procedures
• Standaard procedures:
- openbaar
- niet-openbaar (met selectiefase)
• Uitzonderingsprocedures
- onde...
Open standaard / OSS
• Actieplan “Nederland Open in
Verbinding” 2007
- bestuursafspraak gebruik OSS/OS
- comply or explain...
Aanbesteding open standaard
• Open standaard is een technische
specificatie (art. 23 Bao)
• Verwijzing naar open standaard...
Aanbesteding OSS
• OSS waarschijnlijk géén
technische specificatie
• OSS toegestaan als eis of wens,
mits:
- specifieke ke...
Tips/ aandachtspunten
• Neem rechtsverwerkingsclausule
in aanbestedingsdocument op:
De aanbestedingsdocumenten zijn met zo...
Tips/ aandachtspunten
• Neem alcateltermijn ook in
aanbestedingsdocument op:
Een inschrijver verliest zijn recht om op te ...
Tips/ aandachtspunten
• Voorlopige gunning bevat
(tenminste) de relevante redenen
• Bij onvoldoende motivering gaat
alcate...
Tips/ aandachtspunten
• Onderhandelen/ wijzigingen na
gunning beperkt mogelijk: voeg bij
aanbestedingsdocument concept
van...
WORKSHOP INKOOP IT-SYSTEMEN
DOOR OVERHEDEN
Algemene voorwaarden
mr. Ernst-Jan van de Pas
Mislukken van IT-projecten
• Overgrote deel van IT-projecten mislukt:
– Niet op tijd opgeleverd (geen fixed date)
– Buiten...
Toepasselijkheid AV
• Overeenstemming over toepasselijkheid door
aanbod en aanvaarding (kan ook impliciet)
• Twee vereiste...
Toepasselijkheid AV (2)
Vraag:
• Opdracht ligt onder aanbestedingsdrempel.
Gemeente stuurt RFP uit en verklaart daarin haa...
Veelgebruikte AV
• Overheden hanteren vaak ARIV of ARVODI
• Let op: niet echt toegesneden op inkoop van IT
– ARIV 2008 = i...
ICT-Office vs ARBIT
ICT-Office
• ICT-Office zeer eenzijdig in voordeel leverancier:
– levertermijnen zijn onverbindende streefdata
– geen rech...
Casus
Vraag:
• Leverancier pleegt wanprestatie, gemeente ontbindt
het contract en vordert betaalde licentiegelden terug
(1...
ARBIT
• Rijksinkoopvoorwaarden IT-Producten en Diensten
– Bedoeld voor rijksoverheid en voor “modale” projecten
– Gemeente...
ARBIT (2)
• Enkele aandachtspunten ARBIT:
– Geen harde bepaling over vaste prijzen
– Geen harde bepaling over vaste levert...
Tips voor gemeenten
• Hanteer eigen inkoopvoorwaarden en/of -contract
die/dat is toegesneden op inkoop van IT
• Kan ook zi...
Vragen ?
• vandepas@dirkzwager.nl / 026 353 8323
• Bekijk ook onze kennispagina:
www.dirkzwagerieit.nl
WORKSHOP INKOOP IT
SYSTEMEN
DOOR OVERHEDEN
Do’s en don’ts IT contracten
mr. Theo Bosboom
Uit het nieuwe regeerakkoord:
Kan een goed IT-contract
mislukkingen voorkomen?
• Nee, waarschijnlijk niet
• Maar een goed contract kan wel:
– Een handig...
Kan een goed IT-contract
mislukkingen voorkomen? (II)
• Bovendien: door serieuze aandacht voor het
contract, komen omissie...
Soorten IT-contracten
• IT-overeenkomsten vaak gemengd
karakter: verschillende onderwerpen en
juridische aspecten:
– Lever...
Specificaties
• Onenigheid over uitleg specificaties is een van
de voornaamste oorzaken van geschillen:
weet wat u koopt!
...
Specificaties II
• “Weet wat u koopt” geldt ook voor
implementatie en onderhoud
• Zorg ervoor dat dit duidelijk is voordat...
Prijzen en betaling
• Probeer prijzen (ook voor implementatie en
consultancy) al zoveel mogelijk duidelijk te
krijgen en v...
Acceptatieprocedure
• Goede acceptatieprocedure heel
belangrijk:
– Opdrachtgever wordt gedwongen software
kritisch te test...
Aansprakelijkheid
Stel dat er met het IT-systeem
absoluut niet te werken valt,
of het lukt niet om het aan de praat
te kri...
Aansprakelijkheid II
• Wat zegt de wet?
– Toerekenbare tekortkoming vereist
– Daarnaast eisen inzake verzuim, causaal
verb...
Aansprakelijkheid III
• Gezichtspunten:
– wat zijn de belangrijkste risico’s van het
project?
– welke schade kan daar uit ...
Intellectuele eigendom
• Software wordt met name beschermd door
auteursrecht en wordt in de regel
geëxploiteerd door midde...
Open source software
• Let in contracten op specifieke kenmerken
open source software
• Kan consequenties hebben voor rege...
Onderhoud en SLA’s
• Standaard onderhoudscontract
meestal helpdeskfunctie en recht
op nieuwe releases
• Geeft weinig waarb...
Onderhoud en SLA’s (II)
• In SLA gedetailleerde afspraken over te
verrichten onderhoudsdiensten, meestal
gekoppeld aan ern...
Escrow
• Escrow regeling kan zinvol zijn, voor
waarborgen continuïteit onderhoud, met
name bij faillissement
• Let op inho...
Workshop inkoop IT-systemen door overheden
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Workshop inkoop IT-systemen door overheden

1,079

Published on

Published in: Business, Travel
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,079
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Onderzoek: Standish Group in 2004
    Voordat we ingaan op de inhoud van de kleine lettertjes, gaan we eerst in op iets wat in de praktijk ook vaak niet goed gaat: de toepasselijkheid van AV!

  • Antwoord: de eerste van toepassing verklaarde algemene voorwaarden gelden, tenzij de toepasselijkheid daarvan uitdrukkelijk van de hand is gewezen (6:225 lid 3 BW). AV gemeente dus van toepassing.
  • Conclusie: Geen fixed dates, geen fixed prices, zeer beperkte garantie: ICT-Office voorwaarden hebben alle ingrediënten in zich om een project te laten mislukken! NIET MEE AKKOORD GAAN ALS GEMEENT
  • Ontbreken implementatieraamwerk: oplevering Prestaties niet duidelijk. Ook niet duidelijk of oplevering binnen planning PVA moet. Alsnog dus in contract regelen. Voor de rest zijn dit ook allemaal zaken die eigenlijk nader in het contract moeten worden ingevuld.

    Aansprakelijkheid: geen onderscheid meer tussen directe en indirecte schade. Aansluiting gezocht bij verzekeringspraktijk. Waarom, is dit dan een probleem?
  • Transcript of "Workshop inkoop IT-systemen door overheden"

    1. 1. WORKSHOP INKOOP IT- SYSTEMEN DOOR OVERHEDEN 26 OKTOBER 2010
    2. 2. Verantwoording In deze presentatie wordt algemene en beknopte informatie verstrekt over een aantal juridisch relevante ontwikkelingen. Niet beoogd is om hiermee juridisch advies te geven voor concrete situaties. Hoewel veel zorg is besteed aan het opstellen van deze presentatie, aanvaardt Dirkzwager advocaten & notarissen N.V. geen aansprakelijkheid voor de inhoud ervan. © Dirkzwager advocaten & notarissen N.V. 2010. Alle rechten voorbehouden.
    3. 3. Inhoud • Aanbestedingsrecht (mr. Tony van Wijk) • Algemene voorwaarden (mr. Ernst-Jan van de Pas) • IT-recht (mr. Theo Bosboom)
    4. 4. Aanbestedingsrecht algemeen • Bronnen aanbestedingsrecht: - richtlijnen (2004/18 en 2007/66) - nationale regelgeving (Bao en Wira) - eigen inkoopbeleid - rechtspraak
    5. 5. Levering of dienst? • Levering = product (standaard hardware/ software) • Diensten = maatwerk • Vaak gemengd: hoogste waarde bepaalt kwalificatie • Onderscheid weinig relevant voor levering/dienst: Europese aanbestedingsdrempel € 193.000,-
    6. 6. Europese procedures • Standaard procedures: - openbaar - niet-openbaar (met selectiefase) • Uitzonderingsprocedures - onderhandelingsprocedure - concurrentiegerichte dialoog
    7. 7. Open standaard / OSS • Actieplan “Nederland Open in Verbinding” 2007 - bestuursafspraak gebruik OSS/OS - comply or explain and commit • Handreiking “Het verwerven van (open source) software” 2007
    8. 8. Aanbesteding open standaard • Open standaard is een technische specificatie (art. 23 Bao) • Verwijzing naar open standaard in beginsel toegestaan mits - Europese of nationale norm met toevoeging “of gelijkwaardig” - omschrijving prestatie en functionele eisen
    9. 9. Aanbesteding OSS • OSS waarschijnlijk géén technische specificatie • OSS toegestaan als eis of wens, mits: - specifieke kenmerken duidelijk gedefinieerd in aanbestedingsdocument; - kenmerken objectief, niet-discriminatoir en proportioneel
    10. 10. Tips/ aandachtspunten • Neem rechtsverwerkingsclausule in aanbestedingsdocument op: De aanbestedingsdocumenten zijn met zorg samengesteld. Mocht een gegadigde desondanks tegenstrijdigheden en/of onvolkomenheden tegenkomen, dan dient de gegadigde deze zo spoedig mogelijk, doch voor de Nota van Inlichtingen aan de contactpersoon kenbaar te maken op straffe van verval van recht. Als naderhand blijkt dat er onvolkomenheden en/ of tegenstrijdigheden in de aanbestedingsdocumenten zitten en deze zijn niet door de gegadigde zijn gemeld, kan dit de aanbesteder niet worden aangerekend. Ingeval een gegadigde wel tijdig melding doet bij de aanbesteder, maar de aanbesteder er blijk van geeft niet van mening te zijn dat er sprake is van een onvolkomenheid en/ of tegenstrijdigheid althans de aanbesteder terzake geen aanpassingen respectievelijk wijzigingen verricht, is de gegadigde verplicht nadere acties (bijvoorbeeld een kort geding) te ondernemen op straffe van (wederom) verval van recht om over deze (eventuele) tegenstrijdigheid en/ of onvolkomenheid (na inschrijving) in rechte te klagen.
    11. 11. Tips/ aandachtspunten • Neem alcateltermijn ook in aanbestedingsdocument op: Een inschrijver verliest zijn recht om op te komen tegen de voorlopige en/ of definitieve gunningsbeslissing wanneer de inschrijver niet binnen 15 dagen na de datum van verzending van de brief waarin het voornemen tot gunning bekend is gemaakt, is gedagvaard in kort geding voor de burgerlijke rechter door betekening binnen de genoemde termijn van een kort gedingdagvaarding.
    12. 12. Tips/ aandachtspunten • Voorlopige gunning bevat (tenminste) de relevante redenen • Bij onvoldoende motivering gaat alcateltermijn niet lopen • Inschrijver kan binnen zes maanden (of 30 dagen bij Europese publicatie van de gunning) de overeenkomst laten vernietigen
    13. 13. Tips/ aandachtspunten • Onderhandelen/ wijzigingen na gunning beperkt mogelijk: voeg bij aanbestedingsdocument concept van de overeenkomst • Aanvullen offerte beperkt mogelijk - kennelijke omissie - bedoeling objectief bepaalbaar • Let op (verstrijken) gestanddoeningstermijn
    14. 14. WORKSHOP INKOOP IT-SYSTEMEN DOOR OVERHEDEN Algemene voorwaarden mr. Ernst-Jan van de Pas
    15. 15. Mislukken van IT-projecten • Overgrote deel van IT-projecten mislukt: – Niet op tijd opgeleverd (geen fixed date) – Buiten budget (geen fixed price) – Systeem werkt niet zoals afgesproken (geen garanties) • Goed contract kan helpen om problemen te voorkomen + vangnet als het toch misgaat • Let op “kleine lettertjes”: – AV IT-leveranciers bevatten vergaande beperkingen
    16. 16. Toepasselijkheid AV • Overeenstemming over toepasselijkheid door aanbod en aanvaarding (kan ook impliciet) • Twee vereisten: 1. AV moeten van toepassing worden verklaard “bij of voor het sluiten van de overeenkomst” = dus niet achteraf! 2. Redelijke mogelijkheid tot kennisneming geven (Informatieverplichting) = in beginsel ter hand stellen! • Advies: AV van toepassing verklaren en als bijlage aan RFP/aanbestedingsdocument hechten
    17. 17. Toepasselijkheid AV (2) Vraag: • Opdracht ligt onder aanbestedingsdrempel. Gemeente stuurt RFP uit en verklaart daarin haar algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. • Leverancier stuurt offerte en verklaart daarin zijn algemene leveringsvoorwaarden van toepassing. • Welke AV gelden?
    18. 18. Veelgebruikte AV • Overheden hanteren vaak ARIV of ARVODI • Let op: niet echt toegesneden op inkoop van IT – ARIV 2008 = inkoop van spullen – ARVODI 2008 = inkoop van diensten • IT-inkoopvoorwaarden voor overheden: – BIZA 1996 = inkoop van IT, maar verouderd – ARBIT 2010 = inkoop van IT • IT-leveranciers hanteren doorgaans: – Fenit-voorwaarden 1994 / 2003 – ICT-Office voorwaarden 2008
    19. 19. ICT-Office vs ARBIT
    20. 20. ICT-Office • ICT-Office zeer eenzijdig in voordeel leverancier: – levertermijnen zijn onverbindende streefdata – geen rechten of verwachtingen ontlenen aan begrotingen of voorcalculaties van leverancier + afgegeven budget is nooit een vaste prijs – zeer beperkte garantie – directe schade begrensd tot bedrag opdracht of € 500.000,- – indirecte schade (waaronder verlies van data) uitgesloten – bij gebrek altijd ingebrekestelling sturen = vertraging – geen recht op opschorting of verrekening – bij ontbinding geen geld terug; openstaande nota’s direct opeisbaar – etc.
    21. 21. Casus Vraag: • Leverancier pleegt wanprestatie, gemeente ontbindt het contract en vordert betaalde licentiegelden terug (100.000 euro). • Leverancier weigert met een beroep op uitsluiting van aansprakelijkheid ICT-Office voorwaarden. • Wie heeft gelijk?
    22. 22. ARBIT • Rijksinkoopvoorwaarden IT-Producten en Diensten – Bedoeld voor rijksoverheid en voor “modale” projecten – Gemeenten en provincies niet wettelijk verplicht om ARBIT te gebruiken, al wordt dit wel aanbevolen • Uitgangspunt: gezocht naar verantwoord en contractueel midden (=trendbreuk) • ARBIT minder eenzijdig dan BIZA, maar nog steeds wel eenzijdige trekjes: goed uitgangspunt • Let op: ARBIT vereist nog een apart contract voor nadere uitwerking!
    23. 23. ARBIT (2) • Enkele aandachtspunten ARBIT: – Geen harde bepaling over vaste prijzen – Geen harde bepaling over vaste levertermijnen – Geen goed raamwerk implementatiefase + “Implementatie” ziet alleen op aanpassen organisatie op software en niet andersom; geen (data)conversie – Redelijk ruime garantie: 12 maanden garantie op software na acceptatie. Leverancier garandeert dat hij software 5 jaar lang kan onderhouden – Acceptatieprocedure summier uitgewerkt – Pas betalen na acceptatie (= verplicht voorfinancieren) – Aansprakelijkheid voor wanprestatie beperkt: 1.250K bij zaak- en persoonsschade en daaruit voortvloeiende schade of 4X totale Vergoeding bij andere schade
    24. 24. Tips voor gemeenten • Hanteer eigen inkoopvoorwaarden en/of -contract die/dat is toegesneden op inkoop van IT • Kan ook zijn IT-addendum bij bestaande inkoopvoorwaarden (ARIV of ARVODI) • Bij gebruik ARBIT het contract niet vergeten! • Verklaar inkoopvoorwaarden (+contract) van toepassing in bestek/RFP • Stuur inkoopvoorwaarden (+contract) toe aan leverancier of aanhechten aan bestek/RFP • Verklaar AV leveranciers (ICT-Office of Fenit- voorwaarden) uitdrukkelijk buiten toepassing!
    25. 25. Vragen ? • vandepas@dirkzwager.nl / 026 353 8323 • Bekijk ook onze kennispagina: www.dirkzwagerieit.nl
    26. 26. WORKSHOP INKOOP IT SYSTEMEN DOOR OVERHEDEN Do’s en don’ts IT contracten mr. Theo Bosboom
    27. 27. Uit het nieuwe regeerakkoord:
    28. 28. Kan een goed IT-contract mislukkingen voorkomen? • Nee, waarschijnlijk niet • Maar een goed contract kan wel: – Een handige leidraad vormen voor het project – Duidelijkheid scheppen over de rechten en plichten van beide partijen en daarmee discussies en geschillen voorkomen – Uw juridische positie versterken voor als het project toch misloopt of dreigt te gaan lopen
    29. 29. Kan een goed IT-contract mislukkingen voorkomen? (II) • Bovendien: door serieuze aandacht voor het contract, komen omissies uit de selectiefase op tafel • Stuur zo concreet mogelijk IT-contract mee met aanbestedingsstukken of offerte-aanvraag, eventueel in combinatie met de eigen inkoopvoorwaarden (ARBIT) – Is efficiënt – Schept duidelijkheid richting potentiële leveranciers – Acceptatie contract kan rol spelen bij keuze voor leverancier – Aanbieding gebaseerd op juiste contract – Geeft voorsprong in de onderhandelingen
    30. 30. Soorten IT-contracten • IT-overeenkomsten vaak gemengd karakter: verschillende onderwerpen en juridische aspecten: – Levering hardware (pc’s, servers): koop, huur of lease – Gebruik software (licentie) – Ontwikkelen (maatwerk)software – Dienstverlening: implementatie, consultancy – Detachering – Onderhoud/SLA – Outsourcing/ASP/SAAS/Cloud computing
    31. 31. Specificaties • Onenigheid over uitleg specificaties is een van de voornaamste oorzaken van geschillen: weet wat u koopt! • Wees duidelijk en zo volledig mogelijk • Verwijs naar de afspraken en stukken uit de aanbestedingsprocedure/voorfase (die worden namelijk regelmatig onbewust weer weggecontracteerd!)
    32. 32. Specificaties II • “Weet wat u koopt” geldt ook voor implementatie en onderhoud • Zorg ervoor dat dit duidelijk is voordat het hoofdcontract wordt getekend • Bij voorkeur al uitgewerkt implementatieplan en complete SLA
    33. 33. Prijzen en betaling • Probeer prijzen (ook voor implementatie en consultancy) al zoveel mogelijk duidelijk te krijgen en vast te leggen • Neem regels op voor tussentijdse prijsstijgingen (indexcijfer) en voor meerwerk • Let op betaalmomenten (substantieel deel pas betalen na volledige acceptatie)
    34. 34. Acceptatieprocedure • Goede acceptatieprocedure heel belangrijk: – Opdrachtgever wordt gedwongen software kritisch te testen; – Problemen vóór live-gang op tafel; – Manier om juridische positie te verstevigen (maatregelen bij falen acceptatietest) – Manier om betalingen in pas te laten lopen met opleveringen
    35. 35. Aansprakelijkheid Stel dat er met het IT-systeem absoluut niet te werken valt, of het lukt niet om het aan de praat te krijgen Na maandenlang ploeteren nog altijd geen oplossing Wat nu!?
    36. 36. Aansprakelijkheid II • Wat zegt de wet? – Toerekenbare tekortkoming vereist – Daarnaast eisen inzake verzuim, causaal verband en toerekening – Belangrijk: in beginsel onbegrensde aansprakelijkheid • In de praktijk vergaande beperkingen • Wat is redelijk?
    37. 37. Aansprakelijkheid III • Gezichtspunten: – wat zijn de belangrijkste risico’s van het project? – welke schade kan daar uit voortvloeien? – wat is de waarde van de opdracht en van de eigen investeringen? – Hoe ziet de rest van het contract eruit? • Beperking/uitsluiting belangrijk onderdeel contract, maar let ook op andere (impliciete) beperkingen • Vraag: kan rechter beroep op clausule opzij zetten, als dat heel onredelijk is?
    38. 38. Intellectuele eigendom • Software wordt met name beschermd door auteursrecht en wordt in de regel geëxploiteerd door middel van licenties (gebruiksrechten) • Let op beperkingen in licentiecontract mbt bijvoorbeeld aantal gebruikers, locatie, looptijd, enz: mogelijk obstakel bij outsourcing, ASP en SAAS • Zelf eigenaar blijven van maatwerk (of terugverdienregeling)
    39. 39. Open source software • Let in contracten op specifieke kenmerken open source software • Kan consequenties hebben voor regeling projectverantwoordelijkheid, intellectuele eigendom, licentievoorwaarden, aansprakelijkheid, enz. • Neem kennis van de toepasselijke licentievoorwaarden (zoals de GPL)
    40. 40. Onderhoud en SLA’s • Standaard onderhoudscontract meestal helpdeskfunctie en recht op nieuwe releases • Geeft weinig waarborgen voor afnemer • Bij systemen waarvoor een hoge beschikbaarheid cruciaal is, Service Level Agreement (SLA) aan te raden
    41. 41. Onderhoud en SLA’s (II) • In SLA gedetailleerde afspraken over te verrichten onderhoudsdiensten, meestal gekoppeld aan ernst van het probleem • Niet alleen responstijden, bij voorkeur ook oplostijden (en algemene beschikbaarheidsgarantie) • Denk aan stok achter deur! • Maak tijdig melding van uw wensen
    42. 42. Escrow • Escrow regeling kan zinvol zijn, voor waarborgen continuïteit onderhoud, met name bij faillissement • Let op inhoud en goede uitvoering regeling (pas op voor schijnzekerheid!): – Duidelijk contract, met betrouwbare derde – Controlemogelijkheid – Niet alleen broncode, ook documentatie – Periodieke update – Let op bij SAAS en ASP constructies
    1. A particular slide catching your eye?

      Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

    ×