Pro Audio & Video - januari 2013
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Pro Audio & Video - januari 2013

on

  • 474 views

Pro Audio & Video is een Nederlandstalig vakblad voor de beslissers, technici en professionals in audiovisuele bedrijven, bij de omroep en bij filmproductiebedrijven. ...

Pro Audio & Video is een Nederlandstalig vakblad voor de beslissers, technici en professionals in audiovisuele bedrijven, bij de omroep en bij filmproductiebedrijven.

Pro Audio & Video richt zich vooral op de techniek en faciliteiten voor de creatie van bijzondere en hoogstaande audiovisuele presentaties. Het magazine brengt de beslissers en de aanbieders van professionele apparatuur, techniek en faciliteiten bij elkaar en is daarmee een ideaal medium voor deze sector.

Statistics

Views

Total Views
474
Views on SlideShare
474
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Pro Audio & Video - januari 2013 Pro Audio & Video - januari 2013 Presentation Transcript

  • Tech trends 2013 Een kijk op kansrijke concepten Grafisch Lyceum RotterdamEerste school in Nederland die studentenopleidt in 3D camera en editingSecond screen wint terreinInteressante praktijkvoorbeelden ‘social tv’ nemen toe Hi-Motion II™ Eerste Ultra Slow Motion camera van Europese vaste land JAARGANG 25 | NUMMER 1 | 2013 | hierin opgenomen
  • Inhoudsopgave 8 Tech trends 2013 Een kijk op kansrijke concepten 14 Grafisch Lyceum Rotterdam Eerste school in Nederland die studenten opleidt in 3D camera en editing 16 Eerste Hi-Motion II™ Ultra Slow Motion camera van Europese vaste land 26 Second screen Interessante praktijkvoorbeelden ‘social tv’ nemen toe En verder... 6 Nieuws 18 Frequenties opnieuw geveild 23 Tentoonstelling Oskar Fischinger in EYE 32 Media Profession 34 Rittal
  • Colofon & VoorwoordColofon RedactioneelBP&M Exploitatiemaatschappij B.V. Met gepaste trots presenteren wij weer deze nieuwe editie van ProPostbus 155 Audio&Video. Het blad waarin dieper op technische aspecten van audio6500 AD Nijmegen en video wordt ingegaan. De hype rondom bultrug Johannes is inmiddelsTel. 024-3722900 overgewaaid en de wereld is – zoals gewoonlijk – wederom niet vergaan.Fax. 024-3886017 Op zich is dat natuurlijk uitermate hoopgevend, want 2013 zou weleens het jaar kunnen worden waarin alle lang gekoesterde wensen in vervullingHoofdredacteur: Marieke van Dam kunnen gaan.Redactie: Joris Kroezen, Bob Janssen, Marieke van DamProjectmanager: Ralph Brinkman Wat behandelen we allemaal in de nieuweBackoffice: Tilly Wijhof Pro Audio Video?Vormgeving: Dries van Zuylen, Sandra Elzinga Frequentieverdeling: Meer mogelijkheden voor mobiel internet. Dat het nuttig is voor de economie, zal menigeen onderschrijven. TegelijkertijdAbonnementenservice: De abonnementen­ er­ ice is s v zorgt de herverdeling van de frequenties die ervoor nodig is, voor eentelefonisch bereikbaar van ma t/m vrij van 9.00 uur tot minder rooskleuring beeld wat draadloze audioapparatuur betreft.12.00 uur. Kies in het keuze menu ‘abonnementen’. Second screen: Tijdens een serie of film je smartphone of tablet checkenTelefoon: 024-372 29 02. U kunt ons ook faxen. is de gewoonste zaak van de wereld. Dus waarom niet tegelijkertijd daarFax. 024-388 60 17. content bieden om je aandacht vast te houden, denkt de televisie- enAfdeling abonnementen Postbus 155, 6500 AD Nijmegen. filmwereld. Onder de noemer ‘social tv’ zijn er legio apps die de kijkbele-Abonnementen lopen tot 31 december en worden ving moeten uitbreiden.automatisch verlengd, tenzij de abonnee twee maanden Natuurlijk ook een voorproefje van wat we in 2013 kunnen verwachten:voor afloop van het abonnementsjaar schriftelijk opzegt. Typen wordt nog minder nodig. Zelfs swypen hoeft niet zo vaak meer. Bewegings- en stemherkenning zullen namelijk hun intrede doen in nogCopyrights: Het auteursrecht van dit tijdschrift en op meer apparaten.de daarin verschenen artikelen wordt door de uitgever Smartphones en tablets worden serieuze gaming machines. De Hongvoorbehouden.Het verlenen van toestemming tot publicatie in dit AUDIO& VIDEO Kong Electronics Fair van afgelopen oktober toonde verschillende uit- breidingen en apps die mobiel gamen op je eigen device naar een hoger D U I D E L I J K E T A A L I N T E C H N I E Ktijdschrift houdt in dat de auteur de uitgever, met plan tillen.uitsluiting van ieder ander, onherroepelijk machtigt de bij Flexibele touch-sensoren die zijn te vervormen. Touch-screens wordenof krachtens de Auteurswet door derden verschuldigde flexibel en hoeven niet meer een recht oppervlak te beslaan…vergoeding voor kopiëren te innen en dat de auteur alleoverige rechten overdraagt aan de uitgever. Dit en nog veel meer in de enige echte Pro Audio&Video!Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen,vermenigvuldigd of gekopieerd zonder uitdrukkelijke J. Kroezen,toestemming van de uitgever. Pro Audio&VideoAbonnementsprijs: e 75,- incl. BTW (6x per jaar) Revolutie in buitenreclamein combinatie met Slimme reclame wordt de toekomst Digitale MasteringBANKGEGEVENS: Rekeningnummer: 1700.97.811 De loudness war: is het einde nabij? Nieuwe algoritmes voor dynamischeBIC: RABONL2U benaderingIBAN: NL91RABO0170097811 Automatisch Mixen... Dan Dugan maakte het mogelijk André Rieu Een casestudie door EVS JAARGANG 24 | NUMMER 3 | 2012 | HIERIN OPGENOMEN 5
  • Nieuws Panasonic ontwikkelt Hoogste rechter laat oordeel OPTA over TH-PF50 Full HD-displays televisiemarkt in stand voor presentaties Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft Panasonic kondigt de lancering aan van de op 5 november 2012 uitspraak gedaan in de beroepszaak TH-60PF50 60 inch en TH-65PF50 65 inch Full over de televisiemarkt. De rechtbank heeft daarin bepaald HD-display. De schermen zijn een ideaal hulp- dat OPTA terecht verzoeken om regulering van kabeltelevi- middel bij presentaties dankzij hun vermo- sie heeft afgewezen, en dat OPTA terecht tot de conclusie gen om draadloos content van een computer, is gekomen dat de televisiemarkt niet in aanmerking komt iPad™ of iPhone® weer te geven. De combi- voor ex-anteregulering. natie van de brede kijkhoek met natuurge- trouwe kleuren zorgt voor glasheldere beel- Partijen verzochten om regulering van den van de hoogste kwaliteit. Bovendien is de kabeltelevisie glassoort van de schermen uiterst duurzaam YouCa, Tele2, T-Mobile en bestand tegen barsten. Deze nieuwe scher- en KPN hebben OPTA men zijn een aanvulling op de PF50-collectie in 2011 verzocht een die al bestond uit een scherm van 42 inch en marktanalysebesluit te een van 50 inch. nemen en kabelaanbie- ders toegangsverplich- De PF50-collectie maakt het mogelijk om draadloos tingen op te leggen. In december 2011 heeft OPTA het oordeel content van een PC of iOS apparaat weer te geven. §Analyse Televisie gepubliceerd, waarin zij een drie-criteriatoets uit- Dankzij de Multiple Transmission Mode kunnen ook voert om te bepalen of de markt gereguleerd moet worden. In het presentatiedata en stilstaande beelden vanuit meerdere oordeel concludeerde OPTA dat de televisiemarkt niet in aanmerking PCs simultaan op het scherm worden getoond. Dat kan komt voor ex-anteregulering, omdat deze markt steeds concurreren- vanuit maar liefst acht schermen tegelijkertijd, waar- der wordt. OPTA wees de verzoeken om een marktanalysebesluit door steeds van kabels of scherm wisselen tot het verle- daarom af. Tegen dit afwijzingsbesluit, waarvan het oordeel Analyse den behoort. Televisie integraal onderdeel uitmaakt, spanden de partijen vervol- gens beroep aan. Partijen waren onder meer van mening dat OPTA Duurzaamheid de markt verkeerd heeft afgebakend en de markttrends te optimis- De displays zorgen met hun natuurgetrouwe kleuren tisch inschat. OPTA zou de concurrentiemogelijkheden van nieuwe en contrastratio van 5.000.000:1 in combinatie met televisieaanbieders overschatten, en de macht van kabelaanbieders de panoramische kijkhoek voor haarscherpe beelden, en het belang van analoge televisie juist onderschatten. Ook vonden ongeacht het perspectief. De Eco Mode met helder- partijen dat OPTA een marktanalysebesluit had moeten nemen, in heidssensor past de schermhelderheid daarnaast aan het plaats van een oordeel. omgevingslicht aan om steeds zo milieuvriendelijk en energie-efficiënt mogelijk te werken, zonder verlies van Oordeel CBb beeldkwaliteit. Het CBb gaat in de uitspraak in op de grieven van partijen en volgt Het scherm van de PF50’s bestaat uit uiterst duurzaam, OPTA daarbij zowel in haar procedurele aanpak als de inhoudelijke stevig glas dat bestand is tegen externe impact. Dankzij beoordeling. Het CBb is het eens met OPTA dat de televisiemarkt zijn zuinigheid garandeert het scherm bovendien maar uit zichzelf al neigt naar concurrentie. Ook de wijze waarop OPTA liefst 100.000 uren onafgebroken gebruik. Ideaal dus de markt heeft afgebakend, de drie-criteriatoets heeft uitgevoerd en voor in vergaderzalen, klaslokalen, hallen en andere de verzoeken heeft afgewezen, zijn volgens het CBb in overeenstem- openbare ruimtes. ming met het wettelijk kader en OPTA’s bevoegdheden. Het CBb Draadloze connectiviteit, levendige en gedetailleerde verklaarde de beroepen daarom ongegrond. beelden vanuit een brede kijkhoek en onafgebroken prestaties maken de Panasonic PF50-serie tot het hulp- Tegen deze uitspraak kan geen beroep meer worden aangetekend. middel bij uitstek voor professionele presentaties. De TH-PF50 60 en 65 inch Full HD-displays zijn verkrijg- baar bij de Panasonic resellers vanaf november 2012.6
  • NieuwsRuim 1.500 bedrijven steken €319 miljoen in Weg vrij voor super-onderzoek snel mobiel internetRuim 1.500 bedrijven gaan samen met onderzoeksinstellingen als NWO, Vandaag is de frequentieveilingDLO, TNO en universiteiten onderzoeken doen in de topsectoren. De be- voor nieuwe vergunningen voor mo-drijven trekken voor die onderzoeken €319 miljoen uit. Op de inleg van de biele telefonie en mobiel internetbedrijven legt het kabinet €83 miljoen bij. afgerond. KPN, Vodafone, T-Mobile en nieuwkomer Tele-2 zijn er in ge-Dit schrijft minister Kamp van Eco- Ook voor kleine bedrijven slaagd vergunningen te verkrijgen.nomische Zaken (EZ) aan de Tweede Wanneer bedrijven geld steken in ge- Bij de veiling werd extra frequen-Kamer. “Het bedrijfsleven draagt niet zamenlijk onderzoek met kennisinstel- tieruimte geveild waardoor de wegalleen bij aan onderzoek dat dicht bij lingen, doet het kabinet daar 25% vrij gemaakt is voor supersnellede markt staat maar ook aan fundamen- bovenop. Om dit ook voor kleine bedrij- mobiele toepassingen.teel onderzoek, met name onderzoek uit- ven aantrekkelijk te maken is die toeslaggevoerd door universiteiten”, zo schrijft zelfs 40% over de eerste €20.000. “Hiermee komt er meer dynamiek in deKamp in de brief. markt en er ontstaat meer keuzevrijheid TKI-toeslag voor de consument. Dit brengt nieuweTopconsortia voor Kennis en De 9 topsectoren hebben voor €83 kansen voor de telecomsector en deInnovatie (TKI) miljoen aan TKI-toeslag aangevraagd Nederlandse economie”, aldus ministerDe afgelopen maanden hebben onderne- bij het ministerie voor onderzoek door Kamp van Economische Zaken in eenmers en wetenschappers in zogenaamde onderzoeksinstellingen èn bedrijven. reactie op de bekendmaking.Topconsortia voor Kennis en Innovatie On­ eveer 35% hiervan gaat naar funda- g(TKI’s) gekeken welk onderzoek, van menteel onderzoek. Opbrengst naar schatkistfundamenteel tot dicht bij de markt Vanaf 2014 maakt het kabinet €110 De veiling van de frequenties heeft €3,8staand, zij in 2013 samen gaan doen en miljoen extra vrij voor onderzoek bin- miljard opgebracht. De opbrengst vanhoeveel geld ze er aan willen besteden. nen de TKI’s waardoor het budget dan de veiling komt ten goede aan de schat- groeit naar €200 miljoen. kist. Op dit moment zijn er in Neder- land drie bedrijven die met een eigen netwerk mobiele telefonie en mobielBritse muziekindustrie wil Piratenpartij internet aanbieden en daar komt vanafaanklagen 2013 Tele-2 als nieuwkomer bij.De Britse beroepsvereniging BPI, die de muziekindustrie vertegenwoor- Innovatie impuls mobieldigd, heeft gedreigd zes leden van de Piratenpartij aan te klagen omdat internetvia hun site de torrentsite The Pirate Bay te bereiken is. “Met de komst van nieuwkomer Tele-2 en de extra frequentieruimte die nuPartijleider Loz Kaye, vier andere leden van het nationale bestuur van de partij en beschikbaar is, krijgen innovatie eneen IT’er hebben brieven gekregen waarin de advocaten van de BPI dreigen naar de concurrentie op de markt voor mobielrechter te stappen aldus Torrentfreak. internet een belangrijke impuls. Hier-Net als in Nederland wordt The Pirate Bay in Groot-Brittannië geblokkeerd door door kan mobiel internet in Nederlandinternetproviders. Maar de Piratenpartij biedt een proxydienst aan, waardoor de blijven groeien”, zegt minister Kampsite nog te bereiken is. De Piratenpartij is van mening dat het delen van auteurs- van Economische Zaken.rechtelijk materiaal toegestaan zou moeten zijn. De vergunningen voor de diverse fre-Door de zes partijleden persoonlijk verantwoordelijk te houden zouden ze indi- quenties zullen in de loop van 2013vidueel kunnen worden beboet door een rechter. De Britse Piratenpartij heeft bij ingaan en hebben een looptijd van 17lokale en nationale verkiezingen nog nooit een zetel bemachtigd. Partijleider Loz jaar.Kaye kwam in mei 2012 het dichtst bij met 5 procent van de stemmen voor eenraadszetel in Manchester. Bron: nu.nl/tech. 7
  • Tech trends 2013Een kijk op kansrijke concepten Wat staat ons komend jaar te wachten? Dat schermen nog een slag groter worden, ligt natuurlijk voor de hand. En dat digitalisering verder doorzet ook. Maar op welke manier? En met welke kwaliteit? Producenten lijken zelf soms niet eens meer te weten op welke paarden ze moeten wedden. Daarom pikken we er zelf enkele opvallende trends uit. Een blik op kansrijke producten en technieken voor komend jaar. En verder. Digitale audio Op audiovlak worden er twee trends verwacht die in elkaars verlengde liggen. Ten eerste is er het samenbrengen van het gemak van digitaal geluid in professioneel klinkende home audio-systemen. Met andere woorden dus het gemak van di- gitaal met de kwaliteit van analoog. En dat werkt door in de televisiemakerij. Door de ontwikkeling van platte en zo compact mogelijke televisies is audio tot een ondergeschoven kindje verworden. Maar dat gaat komend jaar veranderen. En dan vooral via externe speakers. Het is niet langer een schande meer om sound bars zichtbaar in de kamer te heb- ben, geluidskwaliteit mag gezien worden. Marktonderzoe- ker Quixel zocht enige tijd gelegen uit dat geluidskwaliteit even hoog op het wensenlijstje staat als beeldkwaliteit. Die geluidskwaliteit moet dan wel uit een sound bar komen die zich onder de televisie bevindt. Hoe dan ook is het een goed signaal richting ontwikkelaars van televisies. Streamen op tv en mobiel is precies we ze komend jaar blijven doen. Aanbieders van In een artikel elders in dit blad doen we al uit de doeken hoe televisies richten zich steeds meer op dat mobiele devices snel mobiele devices en televisie nader tot elkaar komen. En dat en eenvoudig synchroniseren. En dan niet alleen de tablet of alleen de smartphone, maar allemaal tegelijk. Een belangrij- ADVERTENTIE ke andere ontwikkeling daarbij is dat de voortgaande switch naar online content. Wordt 2013 het jaar dat we definitief afscheid nemen van cd’s, dvd’s, blu-rays en noem maar op? Het kamp dat er mee eens is groeit. Zij worden gesteund door positieve berichten van de kant van iTunes, Netflix, Amazon en ga zo maar door. Dat we er ook in grotere geta- len voor willen betalen, sterkt het aanbod. Naar verwachting wordt content dit jaar ook meer gestreamd op televisies dan op computers. Met daarbij het grote voordeel dat content ge- kocht wordt en na te zijn bekeken op de televisie ook besch- kbaar is voor andere (mobiele) devices. Televisie: 4k & 8K Dat de beeldkwaliteit van televisies zich flink door blijft ont- wikkelen, verbaast natuurlijk niet. Maar het komende jaar is8
  • Verwachtingen 2013“Televisies en mobiele devices met hoge audiokwaliteit rijker worden. Nieuwe headphones die naast hoge kwaliteit ook een hoge prijs hebben. Het kan‘praten’ beter met elkaar niet missen of de bereidheid van (vooral) jongeren om diepBetaalde, netwerkgebaseerde in de buidel te tasten is daar de stuwende kracht achter. Voorcontent komt meer in trek.” de audioliefhebber is het dus nog wel even afwachten hoe het met de voorspelde hoge kwaliteit staat. Het zal niet voor het eerst zijn dat een fraai vormgegeven koptelefoon met eenvolgens kenners wel het jaar waarin de keuze tussen verschil- bekende naam erop door moet gaan voor high end.lende technieken duidelijker zal worden. Televisieproductenhebben het de laatste jaren moeilijk gehad met de keuze voor 5G WiFiwelke techniek of wel platform ze moeten gaan. Een vooruit- Halverwege 2012 zijn de makers van routers er al mee aanblik op de CES 2013 laat echter zien dat Samsung heil ziet in de slag gegaan: draadloze 5G-internetmogelijkheden. Tech-4k TV, die de resolutie standaard met een factor 4 omhoog gigant Broadcom verwacht dat de eerste smartphones enschroeft. Zij heeft een 85-inch Ultra High Definition TV tablets die over 5G beschikken in de loop van 2013 op deset gereed voor de show. Een type dat ook nog eens over een markt komen. De gang van zaken kennende in de wereldvernieuwde dimming-techniek beschikt. zullen wij nog even geduld moeten hebben voordat we deMaar als we het toch over grootheden hebben: het kan nog voordelen ervan kunnen genieten. Maar er is dus al wel watgekker. Verschillende ontwikkelaars zeggen met 8k-prototy-pen al de opvolgers gereed te hebben voor de 4k-televisies.De techniek is al beproeft. Het afgelopen jaar zond de BBCbijvoorbeeld de opening van de Olympische Spelen al uitin 8k. Dat alleen voor genodigden, maar toch. En het wasSharp dat dit jaar tijdens CES al een 85-inch 8k LCD-tele-visie klaar had staan. Interessant, maar ook voer voor critici.Want komt zo’n hoge resolutie wel tot z’n recht op zo’n rela- om naar uit te kijken. Helemaal aangezien Broadcom vooraltief klein formaat scherm. een rol voor 5G weggelegd zit bij wat zij zelf noemt ‘the in- ternet of things’. Vrij vertaald spreekt zijn daarmee niet al-Hoofdtelefoons leen over audio- en video-apparatuur, maar ook over internetEen echte verklaring hebben de heren en dames trendwatchers voor digitale weegschalen, garagedeuren, thermostaten, ca-er niet voor, maar de markt zal flink wat nieuwe headphones mera’s, game controllers en noem maar op. De nieuwe norm moet daarbij 2,5 keer sneller zijn dan wij gewend zijn en ook nog eens betere batterijprestaties en een hogere capaci- teit bieden. 3D-printen Het afgelopen jaar waren er al positieve geluiden te horen over de toegankelijkheid van 3D-printers. In FabLabs door het hele land waren de grote versies te proberen en in kleinere vorm komen ze steeds meer binnen het bereik van bedrijven en fanatieke hobbyisten. Wat heeft dat te maken met audio en video, kun je denken? Enthousiaste technici spraken jaren geleden al van de mogelijkheid om thuis het gros van de on- derdelen van apparatuur te delen, ‘enkele’ aanvullende delen erin te plaatsen en klaar is je mp3-speler, radio of noem maar op. Dat we daar binnen twaalf maanden allen mee bezig zijn, lijkt natuurlijk sterk. Maar de ‘consumerization’ van de 3d- 9
  • Verwachtingen 2013 printer zet door. Verschillende warenhuizen tonen interesse “Digitalisering zet zich verder in de printers of bieden deze zelfs al aan. En als de publieke acceptatie er is, dan kan de verdere ontwikkeling snel gaan. door, zowel in audio als video, Een interessant detail is ook dat de wetgeving de ontwikke- maar kwaliteit voert te ling van de printers voorlopig nog niet bij lijkt te houden. boventoon.” Draadloze displays Nu we zo helemaal gewend zijn dat onze apparatuur draad- deos. Een goed voorbeeld van het gebruik van de techniek is loos is, zal de techniek ons nog een stapje verder ‘losmaken’. al te vinden in de Wii U, die met een handheld tablet werkt. Over en weer wordt gespeculeerd over de acceptatie van Het apparaat beschikt over de zogeheten near field commu- draadloze displays. Onder namen als Miracast, WiFi Display nicatie. Een platform dat door koppeling met smartphones en WiDi groeien de mogelijkheden om draadloos informatie als zeer kansrijk wordt gezien. Onder andere de Nexus 4 te versturen, wat bijvoorbeeld het draadloos afspelen van vi- smartphone en Nexus 10 tablet werken er mee. Content is eenvoudig te gebruiken op beide apparaten tegelijk. En niet alleen vanuit de entertainmenthoek zijn er initiatieven. Ver- schillende banken en food-/retailbedrijven draaien of draai- den pilots met de techniek. Een goede aanduiding dat het vertrouwen in de techniek groeit en nieuwe mogelijkheden dichterbij komen. Digitalisering bioscopen Een recente studie van onderzoeker IHS Screen Digest ont- hult dat de filmstudio’s eind 2013 zullen stoppen met het produceren van 35mm film voor grote markten. IHS heeft het in deze vooral over de Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-10
  • Verwachtingen 2013 Brittannië, Japan en Australië; de markten die wereldwijd bekend- In vogelvlucht: staan als leidende filmmark- • Typen wordt nog minder nodig. Zelfs swypen hoeft ten. De rest van de wereld niet zo vaak meer. Bewegings- en stemherkenning is volgens de onderzoekers zullen namelijk hun intrede doen in nog meer in 2015 ‘aan de beurt’. Met apparaten. uitzondering van kunstzin- nige producties zal dit de dood • Smartphones en tablets worden serieuze gaming van de 35mm zijn. De reden? De machines. De Hong Kong Electronics Fair van hogere prijs, het snellere verval en afgelopen oktober toonde verschillende uitbreidin-het ongemak waarmee het vervoer plaatsvindt ten opzichte gen en apps die mobiel gamen op je eigen devicevan digitale films. En daarbij is de zilverprijs ook nog eens naar een hoger plan tillen.flink gestegen, een veelgebruikt materiaal om films te tonen.De cinema’s zagen de bui uiteraard al hangen en hebben • lexibele touch-sensoren die zijn te vervormen.Touch- Fhun projectors veelal vervangen voor digitale exemplaren. screens worden flexibel en hoeven niet meer een rechtNaar schatting heeft meer dan 50 procent dit voor eind oppervlak te beslaan2011 al gedaan, wat een groei is van meer dan 80 procent tenopzichte van het jaar ervoor. Hoewel de switch naar digitaaleen flinke kostenpost met zich mee brengt, zien we toch datook in ons land zelfs filmhuizen de stap zetten. n 13
  • Grafisch Lyceum Rotterdam opent unieke 3D-studioEerste school in Nederland die studentenopleidt in 3D camera en editing Het Grafisch Lyceum Rotterdam heeft een geavanceerde 3D-studio geopend om studenten op te leiden in 3D-video. Studenten van mbo-opleiding Camera/ Editing gaan dit jaar aan de slag met het filmen en bewerken van 3D-materiaal. De focus in de opleiding ligt op het maken van 3D-opnamen voor televisie. Het Grafisch Lyceum Rotterdam is de eerste school in Nederland met dergelijke, hoogwaardige faciliteiten.14
  • Ultra Slow Motion Camera Alles schakelbaar Bijzonder aan de 3D-studio is, dat alle beelden die op de schermen van de studenten getoond worden, schakelbaar zijn met het werkstation van de docent. Op deze manier kan de docent vanaf zijn eigen werkplek met alle studenten meekijken. Ook is er in de studio een wand geconstrueerd waarin twee grote 3D-productiemonitoren zijn bevestigd en waarop de 3D-montages van de verschillende werkstations kunnen worden getoond. Bovendien is iedere high-end com- puter voorzien van een thunderbolttechnologie, ofwel een communicatiepoort, die het mogelijk maakt om 3D-data binnen enkele seconden te versturen naar de harde schijf. Om de hoeveelheid data te bewaren, krijgt iedere student een harde schijf in bruikleen, om zijn/haar materiaal op te bewaren. Open dag Op de open dag van het GLR is de 3D-studio geopend voorVanaf eind oktober 2012 krijgen alle derdejaars studenten publiek. De open dag vindt plaats op 26 januari 2013 vanvan de opleiding Camera/editing lessen in 3D. In de basis- 9.30 tot 16.00 uur. De 3D-studio is gevestigd in de specialemodule van zestien weken maken zij kennis met 3D-video. av-locatie van het GLR aan de William Boothlaan 16-18.Studenten die hun kennis willen verdiepen, kunnen in hetvierde en tevens laatste leerjaar, 3D-video als specialisatie Het Grafisch Lyceum Rotterdam en zijn kennisinstituutkiezen. Om hiervoor in aanmerking te komen, doen zij aan MediaCollege vormen samen het grootste gespecialiseerdehet eind van het derde leerjaar een speciale 3D-kijktest. In onderwijsinstituut voor de wereld van media, design entotaal kunnen zestien studenten aan de 3D-specialisatie deel- technologie in Nederland en ver daarbuiten. Met meer dannemen. 40 verschillende opleidingen en studierichtingen én tal van professionele cursussen en workshops op het gebied vanZestien werkstations grafisch ontwerp, webdesign, gaming & animatie, audio &De studio beschikt over alle apparatuur om 3D-materiaal te video, podium- en evenemententechniek, mediamanage-filmen en te bewerken. In totaal heeft het GLR tien camera’s ment, mediatechnologie, dtp, printmedia en sign. naangeschaft, allen voorzien van twee lenzen om 3D-beeldente schieten. In de ruimte zijn zestien werkplekken gecreëerd,elk voorzien van een high-end computer en productiemoni-tor. Op de computer is 3D-editing software geïnstalleerd om3D-materiaal te importeren en te bewerken.3D-trainingDe studenten worden opgeleid door drie vakdocenten vanhet GLR. Zij hebben de afgelopen jaren 3D-trainingengevolgd bij Sony in Engeland en op de NAB Show in LasVegas. Op basis van de opgedane kennis, praktijkervaringen zelfstandige studie hebben zij lesstof ontwikkeld voor debasismodule en specialisatie. De focus ligt op het maken van3D voor televisie, omdat steeds meer televisie-uitzendingen,zoals de Olympische Spelen en het WK, worden uitgezon-den in 3D. 15
  • Eerste Hi-Motion II™ Ultra SlowMotion camera van Europesevaste land Full service verhuurder van broadcast apparatuur Broadcast Rental heeft als eerste bedrijf op het Europese vasteland een Hi-Motion II™ Ultra Slow Motion camera systeem van NAC Image Technology aangeschaft. De camera zal worden ingezet ten behoeve van de verhuur op de Nederlandse en Europese markt. De Hi-Motion II slow-mo camera werd afgelopen zomer veelvuldig ingezet tijdens de Olympische Spelen, onder meer bij het wielrennen en de marathon welke door een Nederlands team in beeld werden gebracht. In de VS werd de camera onder meer bij de Superbowl 2012 gebruikt. Uniek aan de camera is het feit dat hij tegelijk een ultra slow-mo en een normaal HD beeld kan uitspelen zodat hij ook als gewone camera geschakeld kan worden.16
  • Ultra Slow Motion Camera“We vullen met de Hi-Motion II echt een gat in de markt,” positie kan schelen. Ten tweede heeft de camera dezelfdealdus eigenaar Geert Paul Slee: “Binnen Europa is de camera uiterlijke kenmerken als de reguliere systeemcamera’s zodatalleen in Groot Brittannië te huur maar na het immense je hem ook als handheld kunt gebruiken. Hij past op desucces van deze camera op de Olympische Spelen merken standaard statieven en is door het plug and play systeem netbroadcasters en facilitaire bedrijven steeds vaker dat de came- zo makkelijk te bouwen als de reguliere Grass Valley en Sonyra’s lang van te voren al verhuurd zijn. Slow motion camera’s camera’s. “zijn altijd al zeer populaire items in onze productcatalogusen ik verwacht van de Hi-Motion II ook erg veel vraag, voor-al vanwege de ongekende beeldkwaliteit en het feit dat hij De Hi-Motion II heeft een aantalnaadloos past in de workflows die wij hier gewend zijn.” grote voordelenDe Hi-Motion II camera gebruikt een unieke drievoudigebeeldchip (CMOS) welke in staat is om in Full HD beeldenmet meer dan 10x de snelheid vast te leggen. Bovendien kan “We hadden een extreem succesvolle sportzomer met dede camera simultaan en dus tegelijk zowel de realtime video Hi-Motion II, waarin het een aantal van meest memorabeleals de ultra slow motion beelden uitspelen. Beide signalen sportmomenten op televisie in 2012 heeft opgeleverd”, al-zijn 25fps en gedragen zich derhalve als ‘normaal video’. dus Andy Hayford, International Sales Manager van NACHet systeem gebruikt één inputkanaal van een EVS-XT. De Image Technology. “We zijn blij en trots dat een bedrijf alsdrievoudige chip in de NAC Hi-Motion II camera’s leveren Broadcast Rental, met haar enorme trackrecord in de markt,ongekende helderheid en detaillering, zijn zeer lichtgevoelig besloten heeft om te investeren in de Hi-Motion II en ween passen naadloos in de gebruikelijke productie workflow kijken uit naar de samenwerking met het team. We gelovenvan sport en live-entertainment uitzendingen. er in dat de camera net zo succesvol wordt in Nederland enGeert Paul Slee: “De Hi-Motion II heeft een aantal grote de rest van Europa als hij is in de rest van de wereld.”voordelen. Ten eerste kun je live schakelen tussen realtime Broadcast Rental zal de Hi-Motion II vanaf begin Decembervideo en ultra slo-mo wat je bij een productie een camera- 2012 in de verhuur nemen, en wij houden u op de hoogte. n 17
  • Aanpassing of vervanging draadloze apparatuur aanstaandeFrequenties opnieuw geveild Meer mogelijkheden voor mobiel internet. Dat het nuttig is voor de econo- mie, zal menigeen onderschrijven. Tegelijkertijd zorgt de herverdeling van de frequenties die ervoor nodig is, voor een minder rooskleuring beeld wat draad- loze audioapparatuur betreft. Het ‘gedoogde’ gebruik van lichte verbindingen verhuist onder druk van telecomgiganten naar andere frequenties. Kenners tonen zich sceptisch. Kunnen we binnenkort nog gebruik maken van onze be- staande draadloze microfoons en in-ear systemen? Een ontwikkeling waar technici in de entertainment- én waar de minimale opbrengst eerder op 470 miljoen euro informatie-industrie al een tijd lang mee bezig zijn, is in een werd geschat. De aandacht rond de veiling is zoals gezegd nieuwe fase geraakt: de frequenties voor draadloze commu- vooral gericht op mobiel internet. Nieuwe technieken moe- nicatie zijn opnieuw geveild. De biedingsronden die plaats- ten volgens de overheid de ruimte krijgen, zeker wanneer zij vonden hebben de overheid geen windeieren gelegd. RTL een bijdrage leveren aan economische ontwikkelingen. En in Z liet onlangs weten dat de veiling van de frequenties veel dat licht is het belang van (mobiel) internet natuurlijk niet meer oplevert dan aanvankelijk werd gedacht. Met name het te ontkennen. Maar gezien de frequentieruimte beperkt is veiligstellen van marktkansen bij de volgende generatie mo- en het gaat om een frequentiespectrum dat ook niet is op biel internet heeft telecomaanbieders diep in de buidel doen te rekken, betekent meer ruimte voor de een, het nauwer tasten. In verschillende rondes sinds afgelopen oktober is het worden van mogelijkheden voor een ander. In dit geval lijkt totaal van de vergoedingen opgelopen tot in de miljarden, die ander vooral de podium- en omroepbranche te zijn.18
  • Frequentie veiling gestaan is. Er is dus sprake van enige coulance, maar voor- tuitkijken is een must. Het belang van de telecom weegt nu eenmaal zwaarder. Het doet denken aan een David en Goliath-verhouding, al is het omver werpen van de reus al- lesbehalve voor de hand liggend. Verhuizing microfoonfrequentie Wat er precies verandert is een vrij droge, technische aan- gelegenheid. Maar wie de gevolgen vertaalt naar de praktijk – denk aan live-uitzendingen die niet plaats kunnen vinden en een veelheid aan apparatuur die niet meer bruikbaar is - zal merken hoe onpraktisch en onvoordelig de herverdeling uit kan pakken. Microfoonfabrikant Shure stelt de verande- ringen in de techniek helder voor in haar voorlichting over de herverdeling. De situatie voor de herverdeling stak zo in elkaar dat voor de VHF 195-201 MHz, die ook wel wordt gezien als de oude frequentieband, geen nieuwe producten meer beschikbaar zijn. Daarnaast is er de UHF 470- 862Het verbaast dan ook niet dat er al enkele jaren kritische MHz, die bekend is als de omroepband, met uitzonderinggeluiden klinken uit deze sectoren. Een ‘herverdeling’ van voor het bereik tussen 608-814, die voorbehouden is aan defrequenties kan grote gevolgen hebben voor evenementen, radioastronomie. Voor internationale mogelijkheden kendetelevisie-uitzendingen, theatervoorstellingen en concerten. het oude systeem een reservering van de frequenties 863 totOf specifieker gezegd de apparatuur die tijdens deze bijeen- en met 868 MHz, ook wel de geharmoniseerde Europesekomsten wordt gebruikt. Om deze enigszins in te kaderen, band genoemd met een maximaal vermogen tot 10 mW. Alskunnen we stellen dat vooral draadloze microfoons en in- top was er dan nog het hoge-ear systemen last zullen hebben van de nieuwe frequen- re bereik tussen 1785-1800 tieverdeling. Draadloze microfoons mogen zonder ver- MHz, voor speciale toepas- gunning gebruikt worden op bepaalde frequenties singen. De veranderingen die ‘over’ zijn. Delen van dit bereik zijn nu echter die plaatsvinden zijn onder verkocht aan de telecomaanbieders, waardoor on- andere het toebedelen van zeker is of de microfoons nog wel ongestoord hun de frequenties 790-862 werk kunnen doen op de vertrouwde frequenties. MHz aan de telecomope- Belangrijk te weten is dat in overgangsregelingen rators, waardoor er al is vastgelegd dat gebruik maken van bepaalde dus op korte ter- frequenties die eerder gebruikelijk waren, over een mijn al storing tijdje niet meer toe- kan ontstaan 19
  • Frequentie veiling invloed van de huidige beschikbare LTE-apparatuur (mobiel Frequentiewijziging in het kort internet) duidelijk werd. • Het landelijke kanaal 63 (806–814 MHz) verdwijnt, wat gevolgen heeft voor podia, scholen, kerken en Aanpassen of vervangen iedereen die in verschillende regio’s in Nederland mi- Met de professionele partijen haalt Shure een grote doel- crofoons gebruikt. groep aan, maar er zijn ook vele amateurpartijen die zenders • Kanalen 39, 40 en 41 (614–638 MHz) zijn het en ontvangers gebruiken. Denk aan hobbymuzikanten, ho- nieuwe onderkomen, maar de ruimte ervan is niet reca, sportverenigingen, scholen en kerken. Zoals het er nu overal in Nederland volledig bruikbaar, aangezien de naar uitziet zal een groot deel van deze groep haar apparatuur digitale omroep zich er ook bevindt. moeten (laten) aanpassen. De overheid heeft daarbij aange- • Bestaande apparatuur kan per 1 januari 2013 storin- geven geen geld beschikbaar te stellen voor aanpassingen. gen vertonen. Het Agentschap Telecom raadt aan uit De belangenvereniging voor draadloze verbindingen PMSE te zoeken welke frequenties er gebruikt worden en Nederland (Programme Making and Special Events) zorgde instellingen aan te passen aan de nieuwe situatie. er wel voor dat er een voorlichtingscampagne opgestart werd door het Agentschap Telecom. Eind november verscheen het officiële bericht dat er mogelijk storingen ko- men bij gebruik van draadloze microfoons.bij microfoons die op deze frequenties afstemmen. Bestaan- PMSE verwacht dat dit niet strikt per 1 ja-de microfoons zijn veelal gemaakt om frequenties tussen de nuari zal zijn, maar in de loop van 2013.806 en 814 MHz aan te spreken. De overheid, inde vorm het Wel is er, zoals eerder gesteld, een over-Agentschap Telecom, heeft besloten de kanalen 39, 40 en 41 gangsperiode vastgesteld, die tot 2015(614–638 MHz) als alternatief aan te bieden. Op papier be- loopt. Hierin is bepaald dat bestaandetekent dat evenveel ruimte, maar experts verwachten dat dit microfoons gebruik mogen maken vanin de praktijk anders zal zijn. De mate waarin de ruimte is te de oude ruimte die voor hen is bedoeld opgebruiken, hangt af van de locatie in ons land. Deze ruimte voorwaarde dat ze geen storingen veroor-wordt namelijk ook gebruikt door digitale omroepen, die zaken bij andere diensten. Daarmee doeltverspreid door Nederland actief zijn. Shure voegt eraan toe het Agentschap met name op mobiel inter-dat er een frequentiegebied vrij gehouden wordt, een ‘Duplex net en digitale televisie. In de praktijk zullencenter gap’, dat tussen de 823 en 832 MHz ligt, tv-kanaal het echter de microfoonzenders zijn last van65. Zij waarschuwt er echter voor dat het gebruik ervan voor storing zullen hebbn . Zij worden met hunprofessionele partijen riskant is. Mobiele services maken na- zenders van 50 milliwatt eenvoudig weg-melijk geen gebruik van dit bereik vanwege storing tussen gedrukt door de grote zenders. Agentschapup-link en down-link. Wat niet wegneemt dat Telecom geeft gebruikers het advies om uitverbindingen die over een kleine afstandspelen er wel hun voordeel mee kunnendoen. Een test in Noorwegen, wees echteruit dat er wel degelijk problemen ontstaanbij het gebruik van een draadloze microfoonen een dongle. Zij testte dat in tv-kanaal 69op een Telenor 800 MHz test-site, waarbij de 21
  • Frequentie veiling Producenten ontwikkelen door Zoals verwacht zitten producenten niet stil bij het ont- wikkelingen van nieuwe draadloze instrumenten en toebehoren. We lopen enkele aanbieders en hun pro- ducten bij langs. Sennheiser gaf in 2011 te kennen haar nieuwe pro- ducten al te ontwerpen naar de eisen van nieuwe fre- quentieverdelingen. Voorbeelden daarvan zijn de negen draadloze microfoonsystemen die ze destijds presen- teerde. De ew 100 G3 1G8 series maken bijvoorbeeld gebruik van een hogere frequentieband, die volgens de makers in vele landen exclusief voor audio wordt ge- bruikt en de kans op verstoring door mobiel internet wegneemt. Shure, een van de grote concurrenten van Sennheiser, presenteerde eerder dit jaar ook nieuwe ontwikkelingen op draadloos vlak. Zij breidde namelijk haar ULX-D digitale draadloze systeem uit met enkele nieuwe multi te zoeken via welke frequenties de huidige apparatuur werkt. receivers en een ‘high density’ modus met 47 opera- Daarna kan overleg volgen met de leverancier om te kijken tionele systemen waarvoor slechts 6 MHz aan band- welke mogelijkheden voor aanpassing er zijn, waarbij het breedte nodig is. zeker niet uitgesloten is dat er vervangende apparatuur aan- AKG bracht op haar beurt afgelopen september een geschaft moet worden. Wie verouderde apparatuur gebruikt nieuwe ontwikkeling binnen haar AKG WMS4500 doet er goed aan zo snel mogelijk te checken of deze nog draadloze microfoonsysteem uit. Dit systeem combi- wel blijft werken in de nieuwe situatie. Producenten hebben neert verschillende banden en werkt in totaal over meer daarbij al wel geholpen door oude systemen stapsgewijs van dan 70 kanalen. Belangrijk binnen de set is het gebruik de markt te halen. Zo is er in de Verenigde Staten de afge- van de SR4500 receiver. Deze beschikt over interne lopen jaren een zelfde soort ontwikkeling geweest, waarbij software met AutoSetup voor intermodulaire, vrije ka- verschillende technieken onder druk van veranderingen zijn naalselectie, omgevingsscan settings voor het scannen gestopt. De branche toont hierbij een vooruitziende blik. In van radiofrequenties en een oefenmodus die gebruikt Nederland is de koek in ieder geval ook opnieuw verdeeld kan worden om systeeminformatie op te slaan tijdens en dat gebeurt niet zo heel vaak. Voor nu betekent het dat de soundcheck. professioneel en amateur geluid makend Nederland zelf het initiatief moet nemen om problemen met draadloze appara- Sony heeft haar ervaringen met het ontwikkelen van tuur te voorkomen.n draadloze toepassingen ingezet voor het maken van een aantal (naar eigen zeggen) betaalbare sets, waar ze 2.4 GHz technologie in heeft verwerkt. Alle sets hebben profijt van de solide gouden 24-bit lineaire PCM digi- tale audio en werken met een eenvoudige kanaalselec- tie. Als extra heeft Sony er ook automatische feedback reductie bij ontwikkeld. Bij microfoons alleen in het niet gebleven. De reeks bevat ook oplossingen voor draadloos gitaarspel.22
  • Tentoonstelling over avant-garde filmer Oskar Fischinger in EYEVan 16 december 2012 t/m 17 maart 2013 presenteert EYE in samenwerking methet Center for Visual Music in Los Angeles een grote tentoonstelling over hetwerk van Oskar Fischinger, pioniervan de animatiefilm en abstracte cinema. DeDuitse avantgardefilmer maakte korte films die van grote invloed zijn geweestop de ontwikkeling van de animatiefilm, videoclip en computergraphics. Fischin-gers ritmische animaties hebben niets aan kracht verloren. De tentoonstellingOskar Fischinger (1900-1967): Experiments in Cinematic Abstraction, die ookde aandacht vestigt op zijn vroegste experimenten en zijn uitvindingen, gaatvergezeld van een uitgebreid film- en activiteitenprogramma.Oskar Fischinger (1900-1967) geldt als een van de belang- van de eerder geëmigreerde filmmaker Ernst Lubitsch. Inrijkste filmkunstenaars uit de eerste helft van de 20e eeuw, zijn beginjaren in Californië werkte Fischinger voor diversedie in de jaren twintig, dertig en veertig de cinema een totaal studio’s. Zo ontwierp hij een animatiesequentie voor Dis-nieuwe richting opstuurde. Met zijn vroege abstracte experi- ney’s Fantasia. Zijn ideeën over abstracte animatie botstenmenten streefde hij naar een filmisch equivalent van muziek echter flink met de artistieke beperkingen van de studio. Naen een zuivere beeldtaal, die speelt met aspecten als harmo- zijn vertrek bij Disney bleef Fischinger een artistiek ijkpuntnie en dissonantie, polyfonie en toonkleur en de structuur voor de Amerikaanse avant-garde. Filmmakers als Normanvan muziekstukken. Fischinger was ook een uitvinder van McLaren, Jordan Belson, John en James Whitney, Len Lyeallerlei ingenieuze filmische apparaten, zoals de wax-slicing and Harry Smith werkten in zijn geest.machine en andere special effects. Hij was een van de eerste Ook componisten als Edgar Varèse en John Cage werdenanimatiemakers die abstracte beelden verbond met muziek geïnspireerd door Fischingers geluidstheorieën. Fischingersen ritmes, lang voordat de videoclip bestond. De in het oog ritmische animaties zijn ook na zijn dood in 1967 van grotespringende animaties van ‘De Tovenaar van Friedrichstras- invloed geweest op makers van computer graphics en visualse’, zoals hij werd genoemd, werden ook opgemerkt door effects, ontwerpers en animatoren.beroemde regisseurs als Fritz Lang. In 1936 werd het doorde opkomst van het Nationaalsocialisme steeds moeilijker Nooit eerder getoonde animation drawingsvoor Fischinger te werken aan zijn experimentele avant- De tentoonstelling Oskar Fischinger: Experiments in Ci-garde films. Hij week uit naar Hollywood op uitnodiging nematic Abstraction omvat veel van zijn films en originele, nooit eerder getoonde animation drawings die Fischinger gebruikte om zijn animatiefilms beeldje voor beeldje op te nemen. Aanvullingen hierop vormen schilderijen, muziek- scores en documenten. Bijzonder zijn de zelden vertoonde fragmenten van Fischingers experimentele films uit de jaren twintig en dertig, die nu zijn gerestaureerd. Raumlichtkunst Bovendien toont EYE Raumlichtkunst (c. 1926/ 2012), een van de allereerste filminstallaties ooit gemaakt. Te zien is de gereconstrueerde en gedigitaliseerde versie met drie scher- men die het Center for Visual Music maakte op basis van originele nitraatfilms uit de jaren twintig. De installatie eve- naart de spectaculaire performances die Fischinger in Duits- land uitvoerde onder de noemer van ‘Eine Neue Kunst’. Een 23
  • EYErecensie uit 1927 spreekt lovend over Fischingers originele menten, zoals correspondentie met andere kunstenaars envisie op kunst die alleen door middel van film tot uiting kan filmmakers, musici, essays van Fischinger zelf en worden eenkomen. De reconstructie van Raumlichtkunst is eerder dit filmografie, bio- en bibliografie opgenomen.jaar voor het eerst geëxposeerd in Tate Modern in Londen en De tentoonstelling en publicatie zijn samengesteld doorhet Whitney Museum in New York. EYE’s Director of Exhibitions Jaap Guldemond en Cindy Keefer van het Center for Visual Music in Los Angeles. nFlankerend programma FischingerGedurende de tentoonstelling organiseert EYE een rijk flan-kerend film- en activiteitenprogramma in de filmzalen. Ie-dere zondag is er om 14.00 een rondleiding of een lezing(gratis toegang met een tentoonstellingsticket). Dochter Bar-bara Fischinger deed in het openingsweekend een van haarvaders uitvindingen bespelen: het licht-kleurinstrument deLumigraph.PublicatieBij de tentoonstelling verschijnt een uitgebreide en rijk ge-ïllustreerde monografie over Fischinger. Het is het eerstegrote overzichtswerk waarin aandacht wordt besteed aan depositionering van zijn werk binnen de internationale avant-garde, aan animatie, muziek, schilderkunst, Hollywood, enzijn invloed op filmmakers, kunstenaars en musici van nu.Daarnaast bevat het boek nooit eerder gepubliceerde docu- 25
  • Interessante praktijkvoorbeelden ‘social tv’ nemen toeSecond screen wint terrein Tijdens een serie of film je smartphone of tablet checken is de gewoonste zaak van de wereld. Dus waarom niet tegelijkertijd daar content bieden om je aandacht vast te houden, denkt de televisie- en filmwereld. Onder de noemer ‘social tv’ zijn er legio apps die de kijkbeleving moeten uitbreiden. Wat je er nu precies van mag verwachten, is nog niet geheel duidelijk, maar 2012 is het jaar van belangrijke stappen geweest. Telefoontjes naar de studio, SMS- en nieuwsberichten in een ook door simpelweg Tweets te laten zien op tv of voor te tickler, chats via teletekst en televisieprogramma’s die pro- lezen tijdens radio-uitzendingen. Met de integratie van inter- minent hashtags in beeld hebben om online discussies uit net in moderne toestellen zijn daar de afgelopen jaren flink te lokken. Sinds jaren zijn allerhande partijen druk bezig de wat mogelijkheden bijgekomen. Dit jaar stond zelfs in het beleving van televisie zo persoonlijk mogelijk te maken en teken van verdere samenwerking tussen tv, (laptop)pc, tablet vooral te zorgen dat kijkers actief mee kunnen doen. Niet en smartphone. Voor het gemak gaat deze samenwerking alleen door nieuwe technische oplossingen te bieden, maar door onder de naam second screen, een onderdeel van ‘social26
  • Second screentv’. We zijn niet meer afhankelijk van de televisie, maar dezewordt nog wel neergezet als het centrum voor onze behoefteaan entertainment. Een extra scherm biedt daarbij extra mo-gelijkheden. De praktijk laat zich vrij simpel uitleggen: ter-wijl je televisie kijkt, heb je de mogelijkheid via online appli-caties extra informatie over of interactie met hetgene dat jeop de beeldbuis ziet. De manier waarop programmamakersdit vertalen, verschilt nog sterk, maar al wel is – net als bij hetsms-en naar programma’s – real time delen van informatiebelangrijk. Veelal door een bundeling van berichten, waarmenig kijker vooral zichzelf in lijkt te willen terugzien.Informatie bijeen brengenBekende voorbeelden van second screen-toepassing die wehet afgelopen jaar in ons land langs zagen komen, zijn eensocial coaching app voor The Voice of Holland en extra infor-matie bij voetbalwedstrijden zoals Eredivisie Live die bracht.Internationaal gezien waren het onder andere de Superbowlen live-shows van MTV die de praktische voorbeelden ga-ven. De uitzendingen van deze programma’s worden metname aangevuld met foto’s, weetjes, achtergrondinformatieen de mogelijkheid voor kijkers om berichten in te sturen,die gebundeld in een stream te zien zijn. Dat laatste is teke-nend voor de werkwijze van verschillende broadcasters in deVerenigde Staten, die informatie over hun programma’s realtime bij elkaar brengt om kijkers te stimuleren extra (gespon-sorde) informatie op te zoeken. Evenals de kijkers met elkaarin contact te brengen, zodat de steeds belangrijker wordendesociale buzz rond programma’s sneller op gang kan komen.De achterliggende gedachte is dan ook de kijker te boeienen te binden aan het merk, het programma. Dat is de laatstejaren een stuk lastiger geworden, aangezien we steeds minder Spot tot de conclusie dat 35 procent van de gebruikers vanop gezette tijden voor de televisie kruipen. Er zijn andere een tweede scherm dit ervaart als afleidend. Maar dat bete-manieren nodig om ons te vinden en te vermaken. kent niet dat de uitkomsten uit het onderzoek negatief zijn. Ongeveer een derde gaf namelijk aan dat kijken spannenderAfleiding is als je je in een online discussie mengt en het een meerDe ontwikkeling van second screens, die in breder verband gemeenschappelijke ervaring is. Zo’n 96 procent geeft ooktrouwens onder ‘social tv’ vallen, lijkt zich momenteel nog aan de voorkeur te hebben live-televisie op de traditionelevooral te richten op extra informatie en berichten van ge- manier te bekijken. Als kanttekening daarbij geldt de 32bruikers zichtbaar te maken. En dan het liefst via apparaten procent die aangeeft wel een beeld te hebben bij een levendie we toch al in onze hand of op schoot hebben tijdens het zonder televisie. De conclusie van Deloitte is dat televisietv-kijken. Want wie verstuurt er nu niet even een WhatsApp- nog springlevend is, maar over de invloed van de afleidendebericht of checkt zijn Facebook-status. De Britse tak van De- schermen op de advertentie-inkomsten laten de onderzoe-loitte becijferde dat 24 procent van alle televisiekijkers een kers zich niet uit.tweede scherm gebruikt. Eerder onderzoek van het bekendeonderzoeksbureau Nielsen sluit daarop aan en stelt tevens Smart Tv’sdat de aandacht van kijkers daarmee weg gaat van program- Het gebruik van tablets spreekt prima tot de verbeelding,ma’s en ze daardoor ook de commercials missen. Dichter maar zij zijn zeker niet de enige mogelijkheid om het socialebij huis kwam Deloitte in opdracht van reclame-instelling component toe te voegen. Persbureau Reuters haalt bijvoor- 27
  • Second screen heid. Productiemaatschappij- en hebben door de jaren heen een eigen manier van pro- gramma maken ontwikkeld. Zij zijn er volgens Amerikaanse critici vooral in gespecialiseerd te bedenken hoe content op het televisiescherm werkt en niet op aanvullende schermen. Een ‘pro- bleem’ dat met (zij-)instroom van frisse geesten ongetwijfeld opgelost gaat worden. Belangrijk lijkt het de verdienstructuren en de financiële macht te veranderen. Netwerkeige- naars, operators en productiebedrij- ven bevinden zich in een sluitend financieel spel, wat lastig is te door- breken. Nauwer contact met de klant en meer keuzevrijheid voor de klant, verstoort dit spel. Creatieve ontwikkeling Maar ook al ontstaan er nieuwe financiëlebeeld het bedrijf Flingo aan, dat de second screen ervaring verhoudingen dan dat beantwoord nog niet de vraag welkenaar het eerste scherm heeft gebracht door middel van ‘smart content ze zullen bieden. Daar hebben de partijen nog geentv’s’. De software ontwikkelaar werkt daarvoor nauw samen eenduidig antwoord op. Een stap in de goede richting is onmet hardware ontwikkelaars en zorgt dat haar toepassing inde apparaten wordt verwerkt. Marktkenners zijn het er nogniet over eens of dit een tussenoplossing is (iedereen heefttoch een tablet, dus waarom zou je een smart-tv kopen?)of dat de apparaten een geheel eigen plek op de markt krij-gen. Duidelijk is in ieder geval dat de techniek die Flingogebruikt interessant is. Online applicaties herkennen het ge-luid van uitzendingen en synchroniseren op basis daarvan deaanvullende informatie met de uitzending. Een techniek dieoverigens door meerdere ontwikkelaars wordt gebruikt, ookontwikkelaars die zich op de samenwerking tussen tablet entv richten.MachtsverhoudingMomenteel lijken de verschillende contribuanten aan demarkt het er vooral over eens dat de standaard voor secondscreen zich nog moet aftekenen. De concurrentie is groot.Broadcasters en mediabureaus weten nog niet precies welkekant ze op moeten en kleine ontwikkelaars proberen steedsovertuigender hun technieken aan de man te brengen (zieook kader). En dan is er ook de manier waarop de huidige te-levisiewereld in elkaar steekt. Vooral op grote schaal, zoals inde Verenigde Staten het geval is, is er sprake van tegenstrijdig- 29
  • ACTG is een veelzijdig bedrijf met een breed leveringspakket van diverse producten en diensten op het gebied van Audio, Video, Domotica en Broadcast apparatuur.Ook voor onderhoud, onderdelen, reparaties en speciale aanpassingen aan apparatuur bent u bij ACTG aan het juiste adres. ACTG denkt met u mee en probeert altijdeen passende en betaalbare oplossing voor u te vinden. Kijk voor meer informatie en projecten op WWW.ACTG.NL ACTG Rietdekkersdreef 833 7328 AN Apeldoorn Telefoon 055 - 844 56 40 E-mail: info@actg.nl Mobiel 06 - 5346 37 02 Internet: www.actg.nl Fax 055 - 844 49 87
  • Second screengetwijfeld het eerder genoemde werken naar standaardisatie. waar materiaal met een lengte van zo’n 266 jaar in moet zit-Momenteel zijn er legio apps beschikbaar die informatie bie- ten. Na de herkennen kan de extra content precies op hetden over verschillende programma’s. Of anders gezegd: voor juiste moment worden weergegeven. Volgens de makers isieder programma waar je het second screen voor wilt gebrui- het voordeel dat je als gebruikers geen (of weinig) persoon-ken, moet je een nieuwe app downloaden. En dat gaat in te- lijke informatie hoeft af te staan om aan de extra content tegen de trend dat we met één druk op de knop alle informatie komen. En je hoeft natuurlijk niet op een bepaalde tijd voortot onze beschikking hebben die we wensen. De strijd moet de televisie te zitten.dus nog gestreden worden en het kan maar zo zijn dat we deverkeerde kant op kijken. Wellicht hoeven we de creatieve Viggleontwikkeling voor second screen-toepassingen niet vanuit Een moderne versie van zegeltjes plakken. Viggle is ontwik-de omroepen te verwachten. Zo werd onlangs bekend dat keld om je te belonen voor je kijkgedrag. Kijk je een pro-de Nederlandse thriller APP de eerste bioscoopfilm wordt gramma waar Viggle van op toepassing is dan spaar je auto-met ondersteuning van een second screen-applicatie. Via het matisch punten. Met die punten krijg je, afhankelijk van detweede scherm volgt de kijker in de bioscoop een parallelle hoeveelheid, grote en kleine producten cadeau. Een zogehe-verhaallijn die op sleutelmomenten in de film op het grote ten loyaliteitsprogramma, wat dus wel wat wegheeft van dedoek en een mobiele device samenkomen. En dat gebeurt AH bonuskaart. Tegelijkertijd kun je met andere ‘Vigglers’ jevolgens de makers middels intrigerende foto’s, geluiden en ervaringen delen, het sociale deel van de app dat vrijwel alleextra filmscènes die volledig synchroon lopen met de film en andere aanbieders ook ingericht hebben. Het commerciëledie in het scenario zijn geïntegreerd. Dat maakt op z’n minst tintje wordt helemaal duidelijk bij de speciaal geselecteerdenieuwsgierig. shows waar je extra punten mee spaart. Maar ach, het kost je niets meer dan de tijd die je aan de shows spendeert.Second screen en social TV-appsIn 2012 is het gebruik van second screen in een stroomver- Misosnelling gekomen. Ondanks dat de pioniersfase nog niet Miso startte evenals GetGlue als een check-in app om aanvoorbij is, zijn er interessante apps in gebruik. We bespreken vrienden te laten zien wat voor televisieprogramma’s je graager enkele. kijkt. Sinds een tijdje werkt de app echter ook met ‘side- shows’, die zich het beste laten vertalen als slideshows dieGetGlue synchroon lopen met het programma dat je kijkt en aanvul-De werking van GetGlue is nog het beste te omschrijven als lend beeldmateriaal bieden. Het aardige is dat dit niet alleeneen variant van Foursquare voor boeken, televisie en films. Je slideshows van de producent hoeven te zijn, maar gebruikerscheckt in en laat weten dat je aanwezig bent. In de vier jaar zelf ook slideshows kunnen ontwikkelen. Zo haalt onlinedat de app nu bestaat, zijn de makers zich steeds meer gaan magazine Adweek het voorbeeld van kaarten met extra infor-richten op televisie. Binnen dat domein is GetGlue name- matie over outfits, die verschijnen wanneer de desbetreffendelijk het succesvolst. Oprichter Alex Iskold liet in de Ameri- outfit in beeld komt tijdens de show Gossip Girl. Hetzelfdekaanse media weten dat zijn bedrijf het succes volgens hem gebeurt met informatie over liedjes die in programma’s langs-het meeste heeft te danken aan het repetitieve karakter van komen. Meer informatie is beschikbaar in een slide, inclusieftelevisie. Gebruikers kunnen er elke week op inloggen. En een link naar het liedje op spotify.dan kun je gelijk zien wie er nog meer ingecheckt zijn enje mening delen. Het Amerikaanse HBO zag er wel heil en Zeeboxheeft de serie True Blood ermee gepromoot. De vraag is hoe Afkomstig uit Groot-Brittannië wordt Zeebox sinds het na-houdbaar het inchecken is. jaar op steeds meer plekken in de wereld gebruikt. Anthony Rose, de voormalig Chief Technical Officer achter de BBCIntoNow iPlayer, is een van de oprichters. Het eerste gebruik lijkt opDeze app heeft haar succes te danken aan de vraag naar syn- een wat interactieve televisiegids, maar tijdens programma’schronisatie tussen tv en second screen. IntoNow doet dat moet Zeebox zijn ware talent tonen. Door programma’s con-– net als verschillende andere apps – op basis van geluid. tinue te scannen, komen er real time vragen of komt er realHet programmaatje herkent televisieprogramma’s door het time informatie in beeld. Bijvoorbeeld een pollvraag over degeluid te analyseren en te matchen met een enorm archief keuzes die karakters in een serie maken. n 31
  • Achter de schermen…Media Profession sleutelt hard aan de 2.1 versievan www.mediaprofession.nl Het Hilversumse bedrijf Media Profession is gespecialiseerd in mediapersoneel. Het bedrijf verzorgt onder andere de bemiddeling voor freelancers, werving en selectie en administratie van mediapersoneel. Een steeds groter wordende dienst is de Media Payroll. De ontwikkeling om de website verder te optimali- seren is in volle gang. De redactie van Pro Audio Video sprak de oprichter van Media Profession, Perry van Heije, over deze innovatieve website. Hoe werkt Media Payroll? van cv-gegevens, het registreren van de gewerkte uren, het Perry vertelt: Media Payroll is als een extra service opge- registeren van de verschillende opdrachtgevers waar de start, maar heeft een belangrijke plaats ingenomen bin- freelancer voor werkt en het zal worden uitgebreid met de nen ons bedrijf. Zelfstandigen die geen eigen bedrijf mogelijkheid om een digitaal portfolio/showreel te realise- hebben en toch op deze manier willen werken, kun- ren. Al deze gegevens – evenals de gegevens van de medi- nen dan toch hun projecten vervullen. Als je net gestart aopdrachtgever – komen in een planningssysteem terecht. bent heb je al je tijd nodig om eerst te gaan netwerken Op deze manier zien wij, van Media Profession, op ieder en je oriënteren binnen de branche. Daarbij zou je kun- moment een geüpdate lijst op ons scherm met daarop de nen denken aan vragen als: hoe zit mijn markgebied beschikbaarheid van al onze freelancers. Wij kunnen ver- en opdrachtgever in elkaar en hoe is de prog­ ose van n volgens de freelancers gaan inplannen. De freelancer met werkaanbod de komende tijden? Bovendien heeft de VAR-verklaring (zzp’er), maar ook de Payroller, kan bo- medewerker in principe niet gelijk een aantal kostbare vendien zijn urendeclaraties op het profiel kwijt. De uren verzekeringen nodig zoals bijvoorbeeld een arbeidsonge- worden vervolgens verwerkt in ons systeem, door zowel de schiktheidsverzekering omdat deze in loondienst is. opdrachtgever als door onze administratie. Wat zijn de mogelijkheden van de website? Daarnaast zijn er op www.mediaprofession.nl vacatures te www.mediaprofession.nl is een overzichtelijke website vinden en kunnen mediapayrollers en nieuwe freelancers om mediaopdrachtgevers en mediafreelancers bij elkaar zich inschrijven en reageren op de vacatures. In verband te brengen. Beide kunnen, na registratie, inloggen op de met privacyredenen hebben wij de persoonsgegevens van de website en verschillende gegevens raadplegen. Het biedt profielen eerste instantie afgeschermd, zodat opdrachtgevers aan mediafreelancers verschillende mogelijkheden: het be- nooit zomaar de privé gegevens in de profielen van de me- kijken van het eigen profiel, het uploaden en toevoegen diafreelancers te zien krijgen. Wij overleggen vooraf met de mediafreelancer of een geïnteresseerde opdrachtgever zijn of haar volledige profiel mag inzien. In de toekomst zal dit digitaal nog verder worden uitbreiden”, aldus Perry. Wat zijn de voordelen voor de mediapayroller en mediawerkgever? “Voordelen voor de mediapayroller zijn onder andere dat deze op elk gewenst moment zijn uren kan doorgeven en dat de papieren werkbriefjes tot de verleden tijd behoren. Het brengt tevens gemak en een snellere verloning; je hoeft niet meer ergens naartoe te rijden voor een handtekening.” zegt Perry. Hij vervolgt: “Veel freelancers hebben naast de klan-32
  • Media Professionten die ze via Media Profession kennen, ook eigen klanten. nog meer gebruiksvriendelijk voor de smartphone maken.Ook deze uren kunnen ze eventueel gescheiden verwerken Technisch gezien willen we nog meer een koppeling ma-in hun eigen inlog-urensysteem. Maar ook voor de op- ken tussen de verschillende onderdelen van de website,drachtgever is het een voordeel dat deze direct in het systeem waaronder: projecten, bevestigingen, callsheets en terug­(alleen inzichtelijk wat voor deze opdrachtgever van toepas- koppeling projectinfo. Ook de user interface m.b.t. socialsing is) kan zien hoeveel uren en op welk betreffende project de media zullen wij in het komende jaar verder blijven opti-freelancer heeft gewerkt en zo ook de fiattering kan geven”. maliseren.Hebben jullie toekomstplannen voor 2013? Voor meer informatie over: Vacatures, Inschrijven, MediaPerry vertelt enthousiast: “Ten eerste willen wij de website Payroll en Stages in de Media: www.mediaprofession.nl n 33
  • Efficiënt te monteren Rittal installatie-verdelers met hoge beschermklasse Installatieverdelers (ISV) zijn centrale componenten van de elektrische infra- structuur in gebouwen, computercentra en industriële installaties. Zij voorzien de verbruikers van elektrische energie in het laagspanningsbereik. Hoe efficiënt te monteren systemen eruitzien, toont Rittal met zijn nieuwe installatieverde- lers uit de systeembouwdoos Ri4Power. Door hoge beschermklassen is de nieuwe ontwikkeling bij uitstek geschikt voor ruwe omgevingen. Al naar de soort verbruikers worden in een installatieverdeler buiten de kast plaatsvinden. Na het aansluiten van de beka- de meest uiteenlopende componenten ondergebracht. Enkele beling wordt het frame met alle apparatuur eenvoudig in de typische voorbeelden hiervan zijn schakel- en beveiligingssyste- kast geplaatst en met bouten vastgezet. Om kosten te besparen, men, klemmen, lastscheiderelementen of NH-lastscheiderstro- bestaat het draagprofiel alleen uit de daadwerkelijk benodigde ken. Om alle benodigde componenten te kunnen inbouwen, dragers. De fabrikant heeft hinderlijke profielbalken achter- moet het systeem flexibel zijn en een eenvoudige en efficiënte wege gelaten, maar desondanks de benodigde flexibiliteit voor montage mogelijk maken. Met zijn nieuwe Ri4Power instal- de inbouw gegarandeerd. Dit biedt de gebruiker meer inbouw- latieverdelers, die vooral op het gebied van montage veel voor- ruimte voor apparatuur en andere inbouwmaterialen. Met de delen bieden, voldoet Rittal aan deze eisen. De ISV verdelers nieuwe 750 mm (3BE) brede modulen kunnen veel apparatuur zijn zowel vrijstaand of als wandverdelers te gebruiken en met slechts enkele montagetoebehoren worden ingebouwd. kenmerken zich door een groot aantal beschikbare behuizings- varianten. Rittal De ISV verdelers van Rittal zijn gebaseerd op de standaard Rittal maakt industriële schakelkasten. Dat zijn plaatstalen schakelkast TS 8 en de wandkast AE. Hierdoor kunnen uit het behuizingen voor elektronische componenten. Die kom je in standaardprogramma zowel rvs-behuizingen als behuizingen allerlei branches tegen: IT, Industrie, Food en Utiliteit. van gelakt plaatstaal worden gekozen. De benodigde bescher- We ontwikkelen en leveren dus kasten. Maar ook alles wat ming wordt geboden tot IP 55 bij de TS8-kasten en tot IP 66 daarbij hoort, zoals klimatisering, stroomverdeling en toe- bij de AE-kasten. gangscontrole. Zo dragen we bij aan het optimaliseren van Voor het inbouwen van de benodigde componenten zijn speci- de hele keten. ale inbouwmodulen beschikbaar. De moduulunits bestaan uit We denken mee, adviseren en bieden technische ondersteu- losse sets die eenvoudig en snel op het frame worden opge- ning. We bieden ook logistieke kwaliteit: we kunnen meestal bouwd. De diverse grootten van de modulen zijn gesorteerd binnen 24 uur leveren. n naar hoogte-eenheden van 150 mm en breedte-eenheden van 250 mm. De in diepte verstelbare montageniveaus maken een eenvoudige montage van de apparatuur mogelijk en voorko- men dure speciale constructies. Ook voor NH-lastscheiderstroken in de grootten NH 00 tot NH 3 zijn passende inbouwmodulen verkrijgbaar. Met de nieuwe lastscheiderstroken kunnen de moderne schakelsys- temen van ABB, Eaton, Schneider Electric en Siemens tot 630A met slechts twee verschillende moduulgrootten worden ingebouwd. Elke afdekking van een moduul heeft snelsluitin- gen die het mogelijk maken om de kap in enkele seconden te verwijderen of te plaatsen. Ook verzegelingen kunnen worden aangebracht. Een ander voordeel is het uitneembare frame. Zo kan de vol- ledige opbouw en de bekabeling gemakkelijk en ergonomisch34