Your SlideShare is downloading. ×
  • Like
выпуск №1 журнала Астана Innovations
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Now you can save presentations on your phone or tablet

Available for both IPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

выпуск №1 журнала Астана Innovations

  • 5,769 views
Published

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
5,769
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
16
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Қымбатты оқырмандар! Еліміз тәуелсіздіктің 20-шы жылына қадам басты. Жүріп өткен осыжылдар ішінде біз алып шыңдарды бағындырып, көптеген жетістіктергежеттік, бірақ алдымызда әлі де күрмеуі шешілмеген күрделі шаруалар тұр,атқаратын міндеттер тұр. Бүгінгі күні инновациялық даму мен инновациялық экономика –мемлекетіміздің бәсекеге қабілеттілігінің және әлемдік қауымдастықтағытабысты ықпалдастығының кепілі. Елбасының алға қойған мынадайміндеті бар: ең алдымен еліміздің экономикасы мен индустриалдық-инновациялық үдемелі дамуына ерекше басымдық таныту. Сондықтанда бұл маңызды үдерісте елордаға ерекше ықылас аударылып отыр. Аста-на – тек бүгінгі мегаполис қана емес, ол – барлық ауыл мен қала өмірініңкүретамырына қан жүгіртіп, дем беруші еліміздің жүрегі. Елорда бүгінгікүні өз аумағында ең жаңа үлгідегі технологиялардың, инновациялықүдерістердің басын біріктіріп, жан-жақты даму үстінде. Астана – ОрталықАзиядағы инновациялық тоғыз жолдың торабы және жоғары технология-лар мен үлкен мүмкіндіктер қаласы болуы керек. Бүгінде осы бағыттардаауыз толтырып айтарлықтай істер атқарылуда, біз батыл қадаммен алғажылжудамыз, бірақ ол жөнінде ақпараттар аз таратылып отыр. Осыған байланысты «Астана Innovations» журналының жарық көруі ай-тулы жаңалық. Астананың инновациялық дамуына арналған бұл журналөзекті мәселелерді және елорда өміріндегі атаулы өзгерістерді уақытылықала тұрғындарына жеткізіп, құлағдар етіп тұрады. Тың идеялар мен шешімін таппай келген мәселелердің оң шешімін та-буы, жаңа мүмкіндіктер мен шынайы болмыстар, кешегі күні қиял болыпкөрінген нәрселердің бүгінгі күні көз алдымызда шындыққа айналуы, жаңажетістіктер мен елорданың дамуына бағытталған күш-жігер, білім менбілік – осының барлығы жаңа журналымыздың беттерінен орын алады. Біздің алдымызда ауқымды да маңызды жұмыстар тұр. Бірақ, мен,Астананы дәулетті де сәулетті Болашақтың қаласы етуге біздің біріккенеңбегіміз бен күшіміз жетеді деп толық сеніммен айта аламын! № 1(01) 2011 Иманғали Тасмағамбетов, Астана қаласының әкімі 1
  • 2. МАЗМҰНЫ СОДЕРЖАНИЕ/CONTENT 4 АҚПАРАТТЫҚ КӨРІНІС 20 38 ИНФОПАНОРАМА 55 8 АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕН 42 ИЗ ПЕРВЫХ УСТ ЕРЛАН ҚОЖАГАПАНОВ: БІЗ « АҚЫЛДЫ ҚАЛА » ЕРЛАН КОЖАҒАПАНОВ: МЫ СТРОИМ « УМНЫЙ ГОРОД » ТҰРҒЫЗАМЫЗ 48 ИННОВАЦИОННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ 14 ИННОВАЦИЯЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ ШИГЕО КАТСУ: ИННОВАЦИИ В ОБРАЗОВАНИИ ШИГЕО КАТСУ: БІЛІМ БЕРУДЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР УЛУЧШАТ ЖИЗНЬ В ЦЕЛОМ ЖАЛПЫ ӨМІРДІ ЖАҚСАРТАДЫ 52 ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ 18 ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР « УМНЫЙ ГОРОД » АСТАНА « АҚЫЛДЫ ҚАЛА » АСТАНА 56 ГОРОД БУДУЩЕГО – УЖЕ СЕГОДНЯ 22 БҮГІНГІ ТАҢ ДАҒЫ БОЛАШАҚТЫН ҚАЛАСЫ 60 ИННОВАЦИИ&ИНВЕСТИЦИИ 26 ИННОВАЦИЯЛАР&ИНВЕСТИЦИЯЛАР МЕДЕР МАСЕЛОВ: МЫ БУДЕМ СТИМУЛИРОВАТЬ МЕДЕР МАСЕЛОВ: БІЗ АДАМДАРДЫ ЖАҢАША ЛЮДЕЙ ДУМАТЬ ПО - НОВОМУ ОЙЛАУҒА ЫНТАЛАНДЫРАМЫЗ 62 БИЗНЕС-ИНКУБАТОР ОТ А ДО Я 28 А-ДАН Я-ҒА ДЕЙІНГІ БИЗНЕС-ИНКУБАТОР БИЗНЕС ПОД КРЫЛОМ БИЗНЕСКЕ ҚОЛДАУ 66 ИННОВАТОР 32 ИННОВАТОР КАЙРАТ АХМЕТОВ: ВСЕГДА НУЖНО ПЫТАТЬСЯ, ҚАЙРАТ АХМЕТОВ: ӘРҚАШАН ДА ТАЛПЫНУ, ИСКАТЬ, РИСКОВАТЬ№ 1(01) 2011 ІЗДЕНУ ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛГЕ БАРУ ҚАЖЕТ 70 INNOVATION TRAVELERS 36 INNOVATION TRAVELERS ДЖУХА АЛА- МУРСУЛА: МЫ НАЦЕЛЕНЫ НА ДЖУХА АЛА- МУРСУЛА: БІЗ АЛМАСУЛАРДЫ ИННОВАЦИОННЫЙ ОБМЕН КӨЗДЕУДЕМІЗ 2
  • 3. МАЗМҰНЫ/СОДЕРЖАНИЕ/ CONTENT Журнал«Астана Innovations» № 1, желтоқсан, 2011 СОБСТВЕННИК АО «Астана Innovations» ПРЕДСЕДАТЕЛЬ РЕДАКЦИОННОГО СОВЕТА Ерлан Кожагапанов РЕДАКЦИОННЫЙ СОВЕТ: Нуралы Бектурганов Нурлан Измайлов Медер Маселов Петри Каринен Саят Нюсупов Айгуль Аспандиярова 78 Азамат Абдымомунов Мухтар Манкеев Координатор проекта Алтынай Аскар Издатель:72 INFOPANORAMA Директор74 FIRSTHAND Айдос КыдырмаYERLAN KOZHAGAPANOV: WE BUILD SMART CITY Главный редактор Шолпан Сыздыкова78 INNOVATIVE EDUCATION Ответственный редакторSHIGEO KATSU: INNOVATION IN EDUCATION WILL Надежда ШаяхметоваIMPROVE LIFE IN GENERAL Дизайнер Камила Ахметова80 INNOVATION IN ACTION Литературный редакторASTANA – SMART CITY Гулянда Колтубаева84 CITY OF THE FUTURE - TODAY Тираж: 1000 экз.88 INNOVATION & INVESTMENT Адрес редакции: Казахстан, г. Астана, ул. Сыганак, 25,MEDER MASELOV: WE WILL ENCOURAGE PEOPLE TO БЦ «Ансар», оф. 10/02THINK ORIGINALLY тел./факс: +7(7172) 550-658, 550-657 е-mail: dm99@mail.ru, dm@dmastana.kz90 BUSINESS INCUBATOR A TO Z Мнение авторов публикацийBUSINESS IS TAKEN UNDER THE WING не обязательно отражает мнение редакции. Перепечатка материалов из журнала92 INNOVATOR только по согласованию с редакцией.KAIRAT AKHMETOV: NEVER STOP TRYING, SEARCH-ING AND RISKING Система менеджмента качества ТОО № 1(01) 2011 “Деловой Мир Астана” сертифицирована94 INNOVATION TRAVELERS аккредитованным органом по подтверждению соответствияJUHA ALA- MURSULA: OUR AIM IS EXCHANGE и соответствует требованиям СТ РК ИСО 9001-2009 3
  • 4. АҚПАРАТТЫҚ КӨРІНІС ЖАҢАЛЫҚТ «Астана Innovations» АҚ жұмыс істеп жатқанына көп бола қойған жоқ. Алайда сөйте тұра атқарған істері аз емес, журнал беттерінде оқитын үлкен жобадан басқа ауқымы шағын, бірақ одан маңызы кеми қоймайтын жобалар да бар. АСТАНАЛЫҚ ИННОВАЦИЯЛАР ТОЛҚЫНЫНДА А стана қаласының әкімдігі Астанадағы жобаларды технологиялық бизнес-инкубациялау бағдарламасының іске қосылғаны туралы хабар- лады. Технологиялық бизнес-инкубациялау - бұл шағын инновациялық кәсіпорындар мен инноваторларға қызмет көрсету процесі, жаңа фир- маларды «өсіру», олардың даму жолындағы қалыптасуы мен сәтті қызмет етуіне көмек көрсету болып табылады. Технологиялық бизнес-инкубациялаудың атқарар қызметіне жобалық менеджмент, бизнес-жоспарлардың зерттемелері, жобалық құжаттамаларды жасау, байланыс шараларын ұйымдастыру, кеңсе орындарын, ұйымдастыру техникасын, зертханалық кешендерді, бизнес-сервис (заңгерлік, бухгалтерлік, аударма қызметі) ұсыну, инвестицияларды тарту, патенттеуге жәрдемдесу, соңғы ҒИЗ-дар, тәжірибелік нұсқасын жа- сау, сынақтар мен қабылдау емтихандарын (жобаға қарай), сертификациялау мен лицензиялауды өткізу және т.б. жатады. Басқаша айтқанда, инновациялық қызмет субъектісінің жобасын инкубациялаумен тікелей немесе жанама түрде байланыстылардың барлығы жатады. Технологиялық бизнес-инкубациялауға тапсырыстарды қабылдау мен қарау жыл бойы тұрақты негізде жүргізіледі. Түскен тапсырыстарды «Астана Innovations» АҚ негізінде тұрақты жұмыс істейтін Сараптау кеңесі қарайтын болады. Аталмыш Сараптау кеңесінің құрамына ғылым, бизнес, мемлекеттік органдар және т.б. өкілдері енеді. Ай сайын жобалардың пакеттері жасалып, сыртқы сараптамаға жолданады, содан соң Сараптау кеңесінің талқысына салынады, соңында технологиялық бизнес-инкубациялау мен мемлекеттік қолдау көрсету қызметін ұсыну туралы шешім шығарылады. АСТАНА + ХАКЕРЛЕР + МАРАФОН = АСТАНАЛЫҚ ХАКАТОН К елесі жылы 21-22 қаңтар күндері біздің елордада Астаналық Хакатон (24-сағаттық зерттеушілерге арналған марафон) өткізіледі. Идея бір тәулік ішінде бағдарлама, хак немесе қосымшаны жазып шығуға тіреледі. Оның тілін, технологиясын және платформасын қатысушылар өздері таңдайды- не жасасаңда өз еркің - бір тәулік бойы жан қалауына№ 1(01) 2011 берілесің. Ақтық сында шараны ұйымдастырушылар қатысушылардан іске жа- рамды шығармашылықтарының бір бөлшегін күтеді. Бір жаңашыл өнертабысты жасау, баяғыда ұмыт болған ескілерін аяқтау, жай ғана жақсы адамдар мен әріптестерді табу - осының барлығын хакатонда жасауға болады. Жеңімпаздарға демеушілік сыйлықтар беріледі және, мүмкін, осы жерде ең қызықты шайқастар өтетін болар. 4
  • 5. ҚТАР АҚПАРАТТЫҚ КӨРІНІС НАНОКЕУЕКТІ МАТЕРИАЛДЫ ЖАСАУДЫҢ ЖАҢА ӘДІСІ Б ұл жаңалықты суды тазалау мен химиялық датчиктерге дейінгі көптеген салаларда қолдануға бо- лады. Кеуекті материал өндіру үшін түрлі компоненттерді пайдалану керек. Екінші дәрежелі компонент жоғалғанда, оның орнында кеуек қалады. Осы уақытқа дейін нанокеуекті материалды жасау шектеулі болды, өйткені екінші дәрежелі компонент бүкіл құрылыммен байланы- сты болуы керек еді. Алайда жаңа зерттеу ҚЫТАЙ ИННОВАЦИЯЛАРДЫҢ ӘЛЕМДІК кеуекті құрылымды жасау үшін жинақтық осмотикалық соққы деп аталатын тиімдірек ОРТАЛЫҒЫНА АЙНАЛА МА? әдісті ойлап шығаруға мүмкіндік берді. Кембридж университетінің ғалымдары жүргізген зерттеу осмотикалық күшті С оңғы әлеуметтанушылық сауалнаманың нәтижелері бойынша Қытай жақын арадағы пайдалана отырып, тіпті матрицада 10 жылда ең инновациялық ел бола алады. Солай деп сауалнамаға қатысқандардың 27% есептейді. Одан әрі – Үндістан, ол 17% дауыс жинаса, АҚШ пен Жапония тиісінше 14% және 12% дауысқа ие болды. Бүгінгі күні Қытай экономикасы жалпы әлемдік есепте екінші орында тұр, бұл таң қалатын жағдай емес – тұтыну тауарларының көп бөлігі осы елде өндіріледі. Қытайдың табысы басқа елдер ғылыми зерттеулерді аз жүргізетіндігінде емес, ал олардың нәтижесі табысты болмауында жатыр. Бұл туралы соңғы бірнеше жыл ішіндегі табысты жаңалықтардың статистикасы дәлелдейді. Ағымдағы күштерге қатысты қазіргі уақытта біріншілік пальмасын АҚШ - 30% дауыспен ұстап тұр, екінші орында Жапония - 25%, көшбасшы үштікті Қытай - 14% дауыспен аяқтап тұр. АЛҒАШҚЫ МОЛИБДЕНДІ МИКРОЧИП ЖАСАЛДЫ Э лектронды молибденнің артықшылықтары табылғаннан кейін ғалымдар келесі сенімді қадамдарын жасады. Наноөлшемді электроника лабораториясында және Лозанна капсуладағы екінші дәрежелі компоненттің құрылымында, миниатюризацияда жеткен жетістік тұрғысынан қарағанда қуат көзін өзі кеуекті немесе бұл жағдайдағы пайдалануда және механикалық икемділігі жағынан молибдениттің кремнийден артықшылығын тағы да бір теңеу – нанокеуекті бола растайтын чип (интегралды желі) жасалды. алады. Зерттеушілер бірегей процесс «Біз дәйекті түрде екіден бастап төрт транзисторға дейін біріктіре алатын алғашқы тәжірибелік кезінде жасалған нанокеуекті материал- үлгімізді жасадық және бинарлық логиканың негізгі операцияларының мүмкін екенін дар судан микроскопиялық бояуларды дәлелдедік, демек, біз чипті де көп мөлшерде шығара аламыз», – деп мәлімдеді лаборатория жоюға қабілетті сүзгілерді әзірлеу үшін директоры Андрас Кис мырза. пайдалануға болатынын көрсетті. Молибденит электрондық дабылды күшейту тұрғысынан кремниймен тең: одан шығатын «Қазіргі уақытта бұл сүзгілеудің ең дабылдың дыбысы кіретін дыбыстан төрт есеге дейін күштірек. Бұл маңызды потенциалдың тиімді жолы, оны таза ауыз суға қол күрделірек чиптер жасап шығаруға болатындығын дәлелдейтіндігіне сеніммен қарайындығын жеткізілуі шектеулі елдерде немесе топырақ № 1(01) 2011 айтады Кис мырза. суынан ауыр металдар мен өнеркәсіптік «Графенмен қосылған жағдайда ауытқу шегі 1-ге тең, ал бұдан төмен болған жағдайда қалдықтарды жою үшін пайдалануға бола- шығарылатын қуат күші осы тәріздес екі чипті қамтамасыз етуге жетпейді». ды», - деп атап өтті зерттеушілер. Сондай-ақ молибденит, бума сияқты оралатын компьютерлерді және теріге пластырь түрінде жабысатын ағазаны диагностикалауға арналған чиптер сияқты иілгіш электрондық құрылғылар жасауға арналған механикалық қасиетке ие. 5
  • 6. АҚПАРАТТЫҚ КӨРІНІС ЖАҢА АЛГОРИТМ КӨЛІКТІ ЖАҢАЛЫҚТ СУТЕКТІ САҚТАУҒА ҚАУІПСІЗ ЖҮРГІЗУІ ЖЕТІЛДІРЕДІ АРНАЛҒАН ИННОВАЦИЯЛЫҚ Ж аңа зерттеу қандай автомобиль- дердің бағдаршамның жүруге тыйым салған көзі жанғанда көше МАТЕРАЛ қиылысынан өтіп кететін ықтималдығы бар екенін көрсетті. ШЫҒАРЫЛДЫ АҚШ-та 2008 жылы көше қиылыстарында Б шамамен 2,3 млн. автомобиль авариясы ұл жаңа материалдың бірегейлігі болды, олардың 7000 өлімге әкеп соқты. – оның негізі қатты зат емес, Оқиғалардың 700-ден астамы бағдаршамның сұйықтық екендігінде. қызыл көзі жанған кезде көше қиылысынан Жаңа өнім отын саласының қайта өтіп кеткен көлік жүргізушілерінің кінәсінен өркендеуіне мүмкіндік береді. Орегон болды. Осыған ұқсас оқыс оқиғалар салда- университетінің химиктері материал- рынан қайтыс болған адамдардың тең жарты- ды бөлме температурасында өте жақсы сына жуығы – бағдаршамның жүруге рұқсат әрекеттесетін, сондай-ақ ауа-ылғалға беретін көзі жанғанда өткен жүргізушілер, төзімді азот пен бор негізінде жасады. жаяу жүргіншілер немесе жолаушылар Шыдамдылығы мен температуралық болғаны өкінішті-ақ. қасиеттерінен басқа, ғалымдар фазаның Көше қиылысындағы жол-көлік апаттарын қандай да бір өзгеруінсіз сутектің қысқарту үшін Массачусет технологиялық сіңірілмеуі туралы сөз қозғайды. Темір институтының ғалымдары қандай автомо- хлориді сіңірмеу катализаторы ретінде пай- биль жол қозғалысы ережесін бұзатынын даланылады, ал одан басқа, оны қолдану болжауға мүмкіндік беретін алгоритм ойлап зарядталған күйіндегі пайдаланылған от- тапты. ынды қайта өңдеуге мүмкіндік береді. Көлік құралының тежелуі және бағдаршамға дейінгі ара қашықтық сияқты Әзірлемені ендіру жолындағы негізгі өлшемдерге сүйене отырып, ғалымдар қандай автомобильдер ықтимал бұзушылар, проблема сутекті көптеп жинау және ал қандай автомобильдер, керісінше, көше қиылысын бағдаршамның жүруге рұқсат регенерациялық механизмнің энергия беретін көзі жанғанда ғана өтетінін анықтай алды. жағынан тиімділігін әзірлеу қажеттігі бо- Зерттеушілер алгоритмді Вирджиниядағы көше қиылыстарында жиналған дерек- лып табылады. термен тексерді және бағдаршамның қызыл көзі жанғаннан кейін бірнеше секунд Университеттің материалтану институ- ішінде - жол қозғалысының басқа қатысушылары қауіпке әрекет етуі үшін жеткілікті тының химия профессоры Шин-Ян Лю: - ықтимал бұзушыларды дәл анықтауға мүмкіндік берді. «Сутекті сақтау технологиясын дамыту сутектік энергетикалық инфрақұрылымның қалыптасу жолындағы маңызды міндет бо- лып қала береді», - деп атап өтті. КЕЗ КЕЛГЕН САҢЫЛАУҒА КІРІП КЕТУГЕ ҚАБІЛЕТТІ РОБОТЖАСАЛДЫ Ғ алымдар тар кеңістіктен өтіп кете алатын, ширақ әрі икемді роботтың жаңа түрін ойлап тапты. Бұл дамып жатқан жұмсақ денелі роботтар саласындағы соңғы тәжірибелік үлгі. Гарвард университетінің ғалымдары машина- ларды жасау кезінде кейінгі кезде металдарға қарағанда майысқақ әрі әмбебап тірі табиғаттан шабыт алып жүр. Химик Джордж Уайтсайд бастаған топ кальмар, теңіз жұлдызы және қатты сүйегі жоқ басқа жануарлар негізінде топырақтан жасалған мультипликациялық Гамби персонажына ұқсас төрт аяғы бар кішкене резиналы робот жасады. Соңғы жылдары адам әрең жететін бұрыштарға, мысалы, жер сілкінісінен кейін ғимараттардың үйіндісіне енуге қабілетті, осыған ұқсас№ 1(01) 2011 зат жасау үшін біраз тер төгілді. «Жұмсақ роботтардың деформациялану сияқты бірегей қабілеті оларға қатты денелі механизмдер кіре алмайтын саңылауларға енуге мүмкіндік береді», - деп атап өтті Массачусет технологиялық институтының роботехнигі Мэтью Уолтер. 6
  • 7. ҚТАР АҚПАРАТТЫҚ КӨРІНІС 3D-КАМЕРАНЫҢ ЖАҢА ТҮРІ ЖАСАЛДЫ Л озаннаның федералдық политех- никалық мектебінің (EPFL) ғалым- дары 360-градустық камераның екі үлгісін жасады. Біріншісінің көлемі апель- син сияқты, екіншісінікі – гольфқа арналған доптай. Олар кішкене объективтердің (үлкенінде 100 аса және кішісінде 15 аса версия) жинағымен жабдықталған. Оптикасы көршілес камералардың көру алаңы бір-бірімен қиылысатындай етіп жасалған. Осындай камераның жұмысы КОНТАКТЫЛЫ нәтижесінде алғашында басқаша түсіретін кадрлардың көпшілігі өңделмеген бола- ЛИНЗА-ТЕЛЕДИДАРЛАР ЖАСАЛДЫ ды. Негізгі «сиқыр» софтта: зерттеушілер күрделі бағдарламалық алгоритмді ар- В ашингтон университетінің (АҚШ) және Аалто Университетінің ғалымдары найы әзірленген аппараттық платформаға Финляндияда бейнені тікелей көз торына көрсететін кіріктірілген жарық кіріктірді. диодтық экраны бар контактылы линзалардың прототипін ұсынды. Соңғысы камера мен кадрдағы Тестілегенде проекцияланатын бейне бар болғаны бір пиксельді болды. Болашақта заттардың нақты ара қашықтығын биоинженерлер нүкте санын біртіндеп көбейтуді және оларды қысқа ғана электрондық айқындайды және олардың үш еселік об- хаттарды немесе SMS-хабарламаларды көз алдында көрсету үшін жеткілікті бірнеше разын қалпына келтіреді, сонымен қатар жүзге жеткізуді жоспарлауда. мозаиканың кішкене кесектерінен толық па- Ұсынылған технология адамдарға ашылатын мәтінді және электрондық хаттарды нораманы біріктіреді. Бұл орайда дәстүрлі оқу немесе көру сапасын жақсартуды ұсынады. Өнертабыстың авторлары линза- камералардың екі проблемасы – көру лар қауіпсіз және толықтай шынайы дейді, бірақ бір проблема бар: қуат көзі керек. алаңы және көз шағылу тереңдігі шешіледі. «Росбалт» әзірше прототип сымсыз батареядан радиусы бірнеше сантиметрде ғана жұмыс жасайды, ал оның микросхемасы бір ғана жарық диодына жетеді. ЖАСАНДЫ ПАРАҚ ЖАҢА ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ДӘУІР ТУРАЛЫ ЖАРИЯЛАЙДЫ Ж асанды парақ жасау технологиясы жылдам энергия дәуірін ашу әлеуетіне ие. Ғалымдар бұл дәуір адамдарға электрді үй жағдайында арзан жабдықпен өндіруге мүмкіндік береді дейді және бұл дамыған елдерде тұратын және АҚШ үй иелеріне 3 млрд. адам үшін ең қолайлы болып табылады. Басылымда аға корреспондент Стивен Риттер күн энергиясын және су мен көмірқышқыл газ сияқты жаңартылатын компоненттерді пайдаланумен жасалған № 1(01) 2011 электрлік отынның зерттелуін суреттеген. Жасанды парақ - электрлік отын технологиясының бірі. Қымбат емес металдар- дан жасалған парақ қарапайым суды оттек пен сутекке ерітеді, нәтижесінде электрді өндіретін отын элементін әрекеттестеруге қабілетті. Ол үшін көлемі кредит картасынан үлкен емес құрылғыны суы бар шелекке салып, күнге қою жеткілікті. 7
  • 8. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕН муы үшін бұл аз – қаладағы өмір мен жұмыс барынша жайлы болатындай жағдайлар жасалуы тиіс. Және де бұл идея тек астанаға ғана қатысты емес. Елімізде жеделдетілген индустриялық инновациялық да- му бағдарламасы қабылданды. Ол республикамыздың барлық тұрғындарын қамтиды. Ал Астана – шын мәнінде пионер. Осы жерде жаңалықтарды ендіріп, оны одан әрі Қазақстан бойынша тарату керек. – Ал инновациялық астана- ны құру жобасы қандай жолмен іске асырылмақ? Бұған бұрын не кедергі болып еді? – Бір нәрсе кедергі болды деп айтуға болмайды. Жұмыс шама- сына қарай бұрын жетіспегендерді ендіріп жатырмыз. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевпен ұсынылған жеделдетілген индустриаландыру базалық бағдарламасы экономи- каны әртараптандыруға арналған барлық бағыттар бойынша дамыту- ды қарастырады. Яғни, шынында, ЖИИД іске асыру – бұл жаңа эконо- Ерлан Қожағапанов: миканы жасауға бастар жол, жаңа сапалы инвестицияларды тартуға «БІЗ «АҚЫЛДЫ ҚАЛА» ТҰРҒЫЗАМЫЗ» «Астана – қарқынды дамып келе жатқан қала, мегаполистің эконо- микасы мен инфрақұрылымы жыл санап өсіп келеді. Астанада болған апаратын жол. Қазақстан қазір әрбір адамға ел астанасының болашағы зор екендігі айқын білінеді. әлемдік инновациялық кеңістікке Алайда сол болашақ қандай болады? Оны кім тұрғызады? Қаламыз белсенді түрде кірігіп келеді. Біз өзге мегаполистерден несімен ерекшеленбек? Бұл сұрақтардың шикізаттық ресурстарды дамыту- барлығына және қаланы дамыту жөнінде маңызды стратегиялық мен салыстырғанда маңыздылығы шешімдерге қалалық басқару органы жауапты. Астана қаласы жағынан кем түспейтін техно- әкімінің орынбасары Ерлан Қожағапановпен әңгімелесу барысында логиялар деңгейіне жеттік. Бұл біз қаланы дамытудың жақын арадағы перспективалары мен жу- халықаралық тәжірибе әрі оны ырда құрылған «Астана Innovatіons» құрылымы туралы білдік. Дәл өзімізде белсенді түрде ендіреміз. осы компания Астананы дамытудың инновациялық стратегиясын Алайда, иннвациялар – қаншалықты жүзеге асырады. көп қатысушысы болса, соншалықты жоғары нәтижесі көрінетін про- – Ерлан Тоқтарханұлы, , Қазақ- Астананы қаншалықты «иннова- цесс екендігін түсінуіміз қажет. Ал№ 1(01) 2011 станның ешбір қаласында өзінің цияландыру» қажет? қазіргі жағдайымызда біз барлығын жеке инновациялық даму страте- мемлекеттік сектордың иығына ар- гиясы жоқ. Бұл ретте Астананы ре- – Астана танымал, бұл дәлелдеуді тып қойдық; жауапты министрліктер спублика пионері деп атауға бола- қажет етпейтін шындық. Алайда мен ведомствалар тағайындалды, ды. Бірақ бұл іс жүзінде не береді? мегаполистің алдағы өмірі мен да- қажетті институттар мен рес- 8
  • 9. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕН Жұмыс шамасына Фото: Владимир Шаповалов қарай бұрын жетіспегендерді ендіріп жатырмыз. Президентіміз Нұрсұлтан Назар- баевпен ұсынылған жеделдетілген инду- стриаландыру базалық бағдарламасы экономи- каны әртараптандыруға арналған барлықбағыттар бойынша дамы- туды қарастырадыпубликалық деңгейде индустриалдыинновациялық бағдарламаны ендірумен дамытуға бағытталған басқа дақұрылымдар құрылды. Бірақ бұл текквазимемлекеттік сектор тарапы-нан ғана. Әлі жергілікті жерлердегінақты іске асырушылар – барлығын дай маңызды міндеттерді қоя ала-өңірлерге таратушылар қажет. тындай әлемдік инновациялық Бұл идея Астана әкімі Иманғали оңалысқа жеткілікті түрде ендіТасмағамбетовтың қолдауына ие ме?болды. Мысалы, биылғы жылдың 19маусымында «Астана-innovations» – Бүгінде, Тәуелсіздіктің 20-жыл-компаниясы тіркеуден өтті. Оның дығы қарсаңында, біз Астананыміндеті – мемлекет беріп отырған Еуразияның інжу маржаны, дамығанбарлық мүмкіндіктерді құрылымдау. инфрақұрылымы, коммуникация-Республика деңгейінде иннова- лары, жаңа архитектуралары менцияны қолдау бойынша көптеген дамыған көліктік жүйесі бар ең за-құралдар – инвестициялық манауи қала деп нық сенімменагенттіктер, инновациялық грант- айта аламыз. Әлемнің кез келгентар, қазақстандық құрам агенттігі жерінде 3G кездесе бермейді, алжәне басқа да механизмдер бар. Республика біздің Қазақстанда бұл форматпенБір ғана құрал емес, бірнеше көмек деңгейінде иннова- жұмыстар жүргізіліп жатыр, оныңтүрін қажет ететін жобалар да үстіне, келер жазда елімізде жаңакездеседі. Біздің міндетіміз осын- цияны қолдау бойынша дәуірдің байланысы 4G – яғни, еңдай қолдауды қажет ететіндер бір көптеген құралдар озық технология іске қосылмақ.нүктеден барлығын ала алуына – инвестициялық Сондықтан, біз батыл түрде «ақылдыжағдай туғызу. Басқаша айтқанда, қала» мәртебесі үшін жарысқа түсебіз уақытты, ақшаны үнемдейміз әрі агенттіктер, аламыз, әлемде мұндай қалалар көпинноваторларға қолайлы жағдай жа- инновациялық емес, отыз шақты ғана. Бұған қосасаймыз. «Астана Innovations» - бұл барлық беталысты бақылап, осындайҮкіметтен нақты адамға жететін «то- гранттар, smart-cityлерге дамуға көмектесетінлассыз арна», барлық құралдардың қазақстандық құрам Ақылды қалалар қауымдастығыбасын біріктіретін бірыңғай меха- агенттігі және басқа жұмыс істейді. Астананың әлемнің № 1(01) 2011низм. ешбір қаласында жоқ бәсекелестік да механизмдер бар артықшылығы бар. Астана – жаңа – Сіздің ойыңызша, Астана қала. Барлық коммуникациялары,мұндай өзгерістерге қаншалықты әсіресе Сол жағалауда, судай жаңа,дайын? Қазақстан алдына осын- ғимараттары ең жаңа, тиімді тех- 9
  • 10. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕН нологияларды пайдалана отырып ген кішкене қала – оның халқы бар – инновация арқылы, жасалған салынған, сондықтан бұл қала осы жоғы 230 мың адам ғана, және олар жағдайлар арқылы жетті. Бұл қалаға ақылды жүйелерді ендіру үшін қаланың ішкі жалпы өнімін 6 млрд. ең білімді, көреген жандар көптеп бейімделген. долларға жеткізіп келген. Оулу Қазақстанмен ұқсас, онда жүзден аса ұлттар мен ұлыстар өмір сүреді, осы қаланың концеп- туальды негізін ескере отырып, Ба- тыс қалаларының үлгісін негізге алдық. Біз олардың қалыптасу та- рихына, олардың инновациялық бизнес хабтарының қызметтерін қалай орындап жатқандығына көз жүгірттік, енді осының барлығын синтездеп, біріктіріп, өзіміздің ақылды қалаға бейімдейміз. Нә- тижесінде smart-Астана ерекше жоба болып шығады, өйткені Оулу да емес, Бостон да, Амстердам да емес, біздің Астана мүлдем бөлек әлем, халқы да басқа, мәдениеті де, ділі де өз ерекшеліктері мен талаптары бар қала, сондықтан түрлі қалалардың үздік тәжірибелерін іске асырып, ендіру барысында бірегей жоба ала- мыз. Бұл біздің артықшылығымыз – тәжірибе мен технологияны ала- тын жеріміз бар – ол Батыстан – алға адымдаған Еуропа, Шығыстан – тез дамығыш Азия елдері, олардың ең үздік принциптерін инновациялық Астананы құруда пайдаланатын бо- – Сіз әлемде отызға жуық отыр. Салыстыру үшін: 700 мың ламыз. smart-city бар деп айтып өттіңіз – тұрғыны бар Астана 1 млрд. олардың қайсысын бағдарымызға долларға жеткізген. Біз олардың өз – Қазір «Aстана Innovations» ала аламыз? жетістіктеріне қалай жеткендігін білу компаниясы ірі үш қала жоба- үшін тәжірибесін зерттедік. Әрине ларын іске асырумен айналы- – «Smart Астана» тәрізді жоба- сып жатқаны белгілі. Олардың лар қалаларды дамытудағы жаңа ерекшелігі неде? трендтер екендігін атап айтуымыз Қызыл кресті мен қажет. Мысалы, Амстердам қазір өзін – Қала өсіп келеді, тұрғындар саны «ақылды қала» ретінде танытып жүр: жарқылдаған айнал- артып, туристер саны да көбеюде. онда электронды аялдамалар пай- ма шамы бар күйменің Ал мұның барлығы Астананың да болды, қызметтерді тұтынудың әрбір минуты, әрбір өмірлік маңызы бар кәсіпорындары дистанциялық есеп жүйесі және мен мекемелері үшін қосымша жүк. басқа да жаңалықтар енгізілуде. секунды – денсаулық, Сондықтан, біз қаланың денсаулық Әрбір қаланың өз келбеті, өз үйлесімі тіпті көбінесе адам сақтау басқармасымен және қалалық бар. Біз Астананың үйлесімін ұзақ орталық жедел жәрдем станция- талқылап, ақырында өз концеп- өмірі тәуелді болып сымен бірлесіп бірінші кезекте ең циямызды қабылдадық. Алайда келетін алтыннан өзекті проблема – жедел жәрдем талқылау кезінде біз миллиондаған қымбат уақыт бригадасын күту ұзақтығын шешу№ 1(01) 2011 мегаполистерді емес, шағын табы- қажеттігін анықтадық. Қызыл кресті сты қалаларды бағдарымызға алдық. мен жарқылдаған айналма шамы Мұндай екі мысалы бар: Бостон – бар күйменің әрбір минуты, әрбір «силиконды алқап» ретінде танылған секунды – денсаулық, тіпті көбінесе қала; және Финляндиядағы Оулу де- адам өмірі тәуелді болып келетін10
  • 11. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕНалтыннан қымбат уақыт. Бұл шұғылкөмек көрсетудің бірінші проблема-сы. Екіншісі – команда құрамы менбілім деңгейі. Шақыруларға көбінедұрыс шешім қабылдауға тәжірибесіжеткіліксіз магистранттар менфельдшерлерді жібереді.Медиктердіңүшінші бас ауыртар проблемасы– байланыс. Дәрігерлердің үнемімобильді операторлар қызметінпайдалануға қалталары көтеребермейді. Автокөлікте орнатылғанрацияның да кемшіліктері жетерлік:біріншіден, онда байланыс дис-петчер арқылы жүргізіледі – яғни,кеңес алу үшін тар шеңберлі маман-мен тікелей байланысуға мүмкіндікжоқ, екіншіден, ақпаратты жіберусапасы туралы айтпаса да түсінікті.Сондықтан, біз осы саладағыхалықаралық тәжірибені зерттеудіұсындық. Әлемде жедел көмеккөрсетудің екі жүйесі бар: біріншісі –дәрігердің пациентке баруы, екіншісі– пациенттің дәрігерге келуі. Мы-салы, Америка Құрама Штатын-да науқас клиника табалдырығынаттаған сәттен бастап көмеккөрсетіледі – яғни пациент дәрігергеөзі келеді. Бізде қабылданған мо-дель – еуропалық, едәуір әлеуметтікбағытта: пациент дәрігерге қоңыраушалса болғаны, дәрігер өзі барады.Біз бұл жүйені уақытты үнемдеуінеқарай тиімді деп есептейміз.Сондықтан жедел жәрдем жүйесіндемедициналық планшетниктердіендіруді ұсындық. Бұл Ipad неме- тар шеңберлі мамандарды байла- рын санауға арналған бағдарламасе соған ұқсас нәрсе емес. Мұндай ныс тізіміне енгізу туралы идеяны орнату. Бұл оның құрамымен,жүйелерді әлемде АҚШ пен Жапо- талқыламақпыз. Бұл планшетникте, нұсқаулығымен және қолдануғанияда санаулы ғана компаниялар сонымен қатар, жедел жәрдем брига- арналған көрсетілімдерімен же-өндіреді. Онда үш түйме орнатылған дасы өз беттерінше шешім қабылдай дел түрде танысуға мүмкіндікпайдалану қарапайымдылығы жа- алмайтын аса қиын жағдайларға береді. Бір сөзбен айтқанда,сау кезінде ескерілген. Бірінші арнап тікелей трансляция камера- біз соңғы әлемдік ақпараттықтүйме мониторға қала картасын сы орнатылған. Үшінші түйме түрлі зерттемелерді адамдарға көмеккешығарады. Мекен жай сұралғанда, аналитикалық анықтамалар мен бағыттамақпыз. Биылғы жылдыңжүргізушіге бағыты ұсынылады басқа да медициналық әдебиеттерге желтоқсан айында планшетниктерді(айтпақшы, картаны біз үнемі реттеп қолжетімділікті қамтамасыз етеді. пилоттық тәртіпте іске қосамызотырмақпыз). Екінші түйме – кезекші Мұндағы іздеу жүйесі – терминді деп отырмыз. Егер жаңалығымыздәрігермен диспетчер және басқа жазып, барлық мәліметтерді ала Астанада жақсы қабылданса, оны № 1(01) 2011да адамдарсыз тікелей байланысуға беруге құрылымдалған. Идея ме- одан әрі Қазақстанның басқа даарналған. Қазір біз денсаулық сақтау диктерге ұнады, қазірдің өзінде өңірлерінде ендіруге болады. Әрине,басқармасымен науқастың жағдайы олар пленшетникті жетілдіруге өз барлығын тестілеуден өткізу ке-қиын болғанда жас дәрігердің кеңес ұсыныстарын білдіруде: мысалы, рек – бұл шамамен алты айға жуықала алуы үшін жоғары санаттағы дәрі-дәрмектердің штрих кодта- уақытты қамтиды. Содан кейін ғана 11
  • 12. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕН жобаның табыстылығы мен оны даланылады. Сол сияқты ол оқушының қаржыландыру жайлы сөз қоғзай жасаған маңызды әрекеттерін де аламыз. белгілеп отырады: мектепке кіру және шығу уақыты, оқу үлгерімі – Осы қаржыландыру мәселесіне және ана-аналардың қалауына қарай толығырақ тоқталсақ... Бұған кім смс-хабарламалар арқылы хабардар және қандай талаптарда қаржы етіп отырады. Балаларға бақылау бөлмек? жасау - бұл маңызды басымдылық және ол Қазақстанның әлемдік – Біз пилоттық тәртіпте өз инновациялық кеңістікке енуі үшін бетімізше, яғни өз қаражатымызбен үлкен мүмкіндіктерге жол ашады. қаржыландырамыз деп шештік. Біздің үшінші жоба – «Open WI- «Астана Innovations» жобаны FI». Кез келген дамыған елдер секілді тапсырыс беруші (Денсаулық біз ақпаратқа барынша қолжетімді сақтау басқармасы) оның тиімді болуды қамтамасыз етуіміз ке- екендігіне толық көзін жеткізгенше рек. Бұл бағытта біз техникалық қаржыландыратын болады. Тек жағынан ең дамыған қалалардың толық «сынақтан» өткен соң ғана олар тәжірибесімен алмасамыз - қо- біздің шығынымызды өтейтін бола- ғамдық жерлерде: саябақтарда, ды. Оның үстіне біз мұны несиелік стадиондардың маңында, ірі сауда негізде жасамаймыз, қанша деген- орталықтарында сымсыз интер- мен, аурухананы модернизациялау – Басты мақсат - нетке кіру мүмкіндігін ұсынамыз. ең алдымен әлеуметтік жоба. Ал ең маңыздысы - интернетке кіру Қазақстанның бас қызметі еркін түрде болмақ. Яғни, - Осының қабатында «Астана қалаған адам қаланың кез келген Innovations» тағы да екі ірі жоба- қаласын белсенді жерінде ақысыз интернетті пайда- мен жұмыс жасап жатқаны белгілі. лана алады. Жоба мемлекеттік-жеке Ол туралы айтып берсеңіз? түрде жаһандану ынтымақтастық принциптерінде қаржыландырылады: яғни, ин- – Екінші жоба – біздің финдік процесі жүріп жатқан, фрақұрылым мен қаржылай әріптестерімізбен жасалған болашақ- шығындарды «Астана Innovations» тың мектебі жобасы. барлығы өсіп, қызу өз мойнына алады, ал трафик пен Бұл жан-жақты идеяның мазмұны қызмет көрсету үшін төлем жасау- білім беру жағынан да, әдістемелік құрылып жатқан ды біздің серіктестеріміз көтереді. және ақпаратты ұсыну турасы- Сол жақ жағалауды біз үстіміздегі нан да инновациялардың болуын Батыс пен жылы «Open WI-FI»-ға қосуды жос - көздейді. Енгізілетін принципи- парлап отырмыз, ал келесі жылдың алды жаңашылдық – балаларда Шығыстың жай ғана көктемінде Астананың оң жақ оқушы кәртішкесі пайда болады. жағалауын да қосуды аяқтаймыз деп Қазір біздің оқушыларда олардың қиылысқан жері емес, ойлаймыз. жеке басын куәландыратын, маңызды мәліметтер беретін не- Болашақ Қаласы, - Бұл Астананың инвестициялық месе олардың сабаққа баруы мен тартымдылығын арттырып, бас үлгерімін бақылауға мүмкіндік Ақылды Қала жасау қаланың туристік бизнесіне оң беретін ешқандай құжат жоқ. әсерін беретін көрінеді... Сондықтан оқушы кәртішкесі – ол болып отыр – Бүгінгі таңда ең маңыздысы – бұл кәдімгі «несие кәртішкесіне» ұқсас ақпаратты уақытында алып, жіберу чип орнатылған электронды кар- болып табылады. Әлем мобильді бо- та болмақ. Оған бала туралы барлық лып келеді. Адамдар мен капиталдың мәліметтер жинақталады: аты-жөні, жаһандық көші басталды, олар өзінің№ 1(01) 2011 жасы, оқитын мектебінің нөмірі, ата- әлеуетінің дамуына ыңғайлы және анасының телефон нөмірі, қан тобы өздерін жайлы сезінетін жерлер және т.б. Бұл кәртішке жеке куәлік іздестіруде. Қазақстан жаһанданудың ретінде де, жол жүру мен тамақтануда белсенді қатысушы болып отырған есеп-айырысу құралы ретінде де пай- соң, біз өзімізде жайлылықтың12
  • 13. АЛҒАШҚЫ КӨЗДЕНбарлық белгілері барын көрсетуіміз Алайда бұл бір сәтте пайда болатынкерек, яғни өмір сүру, жұмыс істеу, процесс емес.демалу мен ақпарат алмасуға «Инновацияландыру» – бұлбарлық жағдайлар жасалғанын әлемдегі ең жаңа тренд, өйткенібайқатуымыз қажет. Туристер, планетамыздағы қалалар – Ба-инвесторлар – менің ойымша, тыста да, Шығыста да, өздеріншебұл «Open WI-FI» жобасын өз дамудың орбитасына шығуда.деңгейінде бағалай алатындардың Бүгінгі таңдағы мегаполистер өзтолық тізбесі емес. Егер интернет- заңдары мен дамуы бар жеке өмірінке кіру жолдары ақысыз еркін бо- сүруде. Сарапшылардың пайым-латын болса, жеке кәсіпкерлер де дауынша, 10-20 жылдан кейінөз бизнестерінің бір бөлігін осы тұрғындардың 70% қалаларда Ал ең маңыздысывиртуалды кеңістікке көшірулеріне өмір сүретін болады. Урбанизациямүмкіндік туады, сәйкесінше, қала өмірі мен инфрақұрылымына - интернет-кірісті молайтып, экономикаға өз кесірін тигізбеуі керек, сондықтан ке кіру қызметіпайдасын тигізеді. бұл процеске ертерек дайын болу қажет. Оның үстіне, мемлекет- еркін түрде болмақ. - «Жедел жәрдемге арналған тер, корпорациялар мен адамдар Яғни, қалаған адампланшетниктер», «Болашақ ғана бір-бірімен бәсекелестіктемек-тебі» және «Open WI-FI» болады деу қате, қалалар да ада- қаланың кез кел-- бұл «Астана Innovations» АҚ ми, материалдық, табиғи ресур- ген жерінде ақысызбастапқы жобалары ғана деп стар үшін күреседі. Әсіресе, жоғарыойлаймын. Ал ұзақмерзімді пер- зияткерлік адами капитал үнемі интернетті пайда-спективада қандай жобалар бар? жайлы жағдайлары бар жерлерді лана алады іздейді және Астана олардың баруға – Старттық жобалар – бұл ең ынтық қаласына айналуы керек.қиыны. Біз осының барлығын Астана бүтін Қазақстанның жәнетақыр жерден бастап, барлық кем дегенде Орталық Азияныңтәуекелдіктерді өз мойнымызға ауқымды «инновациялануының»алып отырмыз. Алайда өз жоспар- қозғаушы күшіне, мегаполисінеларымызды жүзеге асырған соң, айналуы қажет. Біз осында кел-одан әрі соншалықты қиын бола ген адамдар өздерінің идеяларынқояр деп ойламаймын. . Әрине, қалдырып, оларды міндетті түрдебіздің инновацияларды дамыту біздің жерде жүзеге асыруына,жөніндегі 2015 жылға және 2020 өздерінің саналық, қаржылық жәнежылға дейінгі жоспарларымыз еңбек капиталдарын Қазақстанныңбар - қазір оны келісу жұмыстарын игілігі үшін жұмсауларына барлықаяқтау үстіндеміз. Оның ба- жағдайлар жасаймыз. Ал сондайсты мақсаты- Қазақстанның бас білікті мамандар Астанаға көптепқаласын белсенді түрде жаһандану тартылуына қарай, бас қаламызпроцесі жүріп жатқан, барлығы да дамудың қарқынды жолынаөсіп, қызу құрылып жатқан Батыс түспек. Біз осындай зияткерлігі,пен Шығыстың жай ғана қиылысқан білімі жоғары адамдардың көптепжері емес, Болашақ Қаласы, Ақылды шоғырлануына жеткен кезде жәнеҚала жасау болып отыр. Өйткені кез олар атомдар секілді бір-біріменкелген инновация әдетте соңынан әрекетке түсіп, реакция тізбесінжаңа бірнеше инновацияны ту- жасағанда инновациялық оңалысдырады және ол міндетті түрде тұрақты құбылысқа айналады.Астана қаласының өміріне пайда- Міне, ұзақмерзімді перспективадасын әкеледі. Бұл қауіпсіздік, ме- біздің қол жеткізгіміз келетіні - осы. № 1(01) 2011дицина, білім беру, бизнес, сервис, Камшат МАРАТОВАтранспорт салалары. Өздеріңізгеелестетіп көріңіздерші: «ақылдықондырғылар», «ақылды автобу-стар», «ақылды қоршаған орта». 13
  • 14. ИННОВАЦИЯЛЫҚ БІЛІМ БЕРУ Фото: Владимир Шаповалов - Катсу мырза, Сіз ұзақ уақыт бойы дамыған және прогрессивті елдерде жұмыс істедіңіз. Өз тәжірибеңіз тұрғысынан білім беруде қандай инновациялардың бірінші кезектегі маңыздылығы бар екендігін айтып беріңізші? - Жалпы инновациялар – бұл күнделікті өміріміздің құбылысы және олар барлық салаларда кездесетіндігінен бастайық. Бұл жаңа өнім, ғылыми талпыныс және қандай да бір қызмет барысындағы процесс. Бұл ұғым түрлі, тіпті қарапайым заттарға да қатысы бар. Мыса- лы, сіз қарындаш ұштап отырсыз. Егер біреу келіп, оны орындаудың неғұрлым қарапайым және ыңғайлы тәсілін ұсынса, онда осының өзі өзіндік бір инновация болып табы- лады. Қазір инновациялар туралы көп айтылады. Менің түсінігімдегі индустриалды дамыған қоғамдағы инновациялар дегеніміз, ол – нақ сол индустриалдық тұрғыдағы неғұрлым озық қоғамға өтудің Шигео Катсу: әдістері. Білім берудегі инновация- ларды білім алуды жақсартатын «БІЛІМ БЕРУДЕГІ және онысын индустрияның қандай да бір ғана саласына емес, жалпы қоғамның өмірінде пайдаланудың ИННОВАЦИЯЛАР ЖАЛПЫ әдісі ретінде қарастыруға да болады. - Сіздің пікіріңізше Қазақстанға ӨМІРДІ ЖАҚСАРТАДЫ» қандай инновациялар қажет? Инновациялар – кез келген елдің дамуындағы жаңа иірім -Қазақстандағы инновациялар- және нақ соларға отандық инновациялық экономиканың дың дамуына қатысты айтсақ, онда республиканың бәсекелестік қалыптасу жолына үлкен үміт арттырылады. Елдің ба- артықшылықтарын ескеру сты ресурсы ретінде барлық салалардағы кәсіби сау- қажет. Қазақстанда үнемі болған атты мамандар – адами капитал танылуы тиіс. Қазіргі тарихи артықшылықтарды заманғы ғылымның міндеті өзіміздің бәсекеге қабілетті пайдаланған маңызды, оларға және кәсіби шеберлігі жоғары кадрларды өсіру және да- бірінші кезекте, минералдық және көмірсутекті пайдалы мыту. Қазақстандық ғылымның жаңа буынының негізгі қазбалары, ауыл шаруашылығы№ 1(01) 2011 көшбасшысы – Назарбаев Университеті. Оның ректоры жатады. Азық өнімдерін өндіруге Шигео Катсу «Aстана Innovatіons» басылымына ғылым артықшылық беру қажет, бұл мен білім берудің негізгі жетістіктері мен болашақ та- аграрлық ресурстардың мүмкіндігі быстары жайында әңгімелеп берді. тұрғысынан ең күшті бәсекелестік артықшылығы бола алады.14
  • 15. ИННОВАЦИЯЛЫҚ БІЛІМ БЕРУҚазақстанның үлкен континенторталығындағы геосаяси орнала-суы да оң әсер бере алады. Қазақстанның қазір күшті бо-лып отырған индустрия салала-ры – өндірістің күрделі қаржысыйымдылығын талап етеді жәнеолардың көп жұмыс орындарынашпайтындығын атап өту қажет.Дегенмен, екінші жағынан қаржысыйымдылығын талап ететінтехнологиялар технологиялықтұрғыдан инновациялардықабылдайды. Бұл өнеркәсіптіңбасқа салаларына да тән. Мұндаөндірісті әртараптындырудың(диверсификация) мүмкіндігі Ең бірінші атқарылуыбар. Әртараптандыру арқылыжұмыс орындары ашылып, жаңа тиіс іс – ғылыми зерт-нарықтарда өткізілетін өнімдер теу жұмыстарына жақсышығарылады. Бұл тұрғыданҚазақстан үшін Кедендік одаққа жағдайлар ұсынукіру өте пайдалы болуы мүмкін,өйткені бұл жағдайда 170 млн.адамды қамтитын нарыққа жол тыру үшін қаржыны білімге салуашылады. Бұл өткізу нарығының қажет. Қазақстан Үкіметі ғылымғакеңеюімен қатар, индустрияның ақша салу қажеттілігі туралыілеспе салаларының дамуына да ойлана бастады. Өйткені ғылымжол ашады. ғана елдің кадрлық дамуын нақты Сонымен қатар, ішкі алдыға жылжыта алады.нормативтік базаны, кедендікреттеуді, яғни болашақта ин- - Назарбаев Университеті Қазақ-весторлар пайдалана алатын стандағы инновациялардың да-барлық құралдарды дамыту қажет. муына қандай үлес қосуда?Қазақстан инвестициялық орта-ны жақсарта отырып, білім мен - Назарбаев Университетінің өміринновацияларды алып келетін туралы ғылым орталығы қазіргішетелдік инвестицияларды тарта уақытта генеративті медицинада,алады. геномикада, жасанды органдарды Егер біз жүйелік ұстаным туралы трансплантациялауда тоғыз жоба-айтатын болсақ, онда Қазақстанға мен айналысады. Мысалы, таяу-сервистік қызмет көрсету нарығын да біздің кардиоорталығымыздадамыту қажет. Яғни, елдің да- жүрекке арналған жасандымуы және өмір сүру деңгейінің «сорғыға» жан беру бойынша опе-жақсаруы жағдайында қоғамдағы рациялар жасалды. Дәл осы жұмыстүрлі қызметтер және инвестор- бұрын болмаған инновацияларғалармен қарым-қатынас жасау жатады. Жасанды өкпеге жан беру № 1(01) 2011қажеттілігі туындайды. бойынша әзірлемелеріміз де бар. Қызмет көрсету нарығының да- Сондай-ақ онкологиялық ауру-муы жағдайында жоғары білімді ларды емдеу бойынша жобалар дамамандар қажеттілігі туындайды. бар. Егер энергетикалық зерттеуХалықтың кәсіби деңгейін арт- орталығының жұмысы туралы айта- 15
  • 16. тын болсақ, онда негізінен балама- топырақтың үлкен зақымдануы мыз, оған ғылыми зерттемелердің лы энергия көздерінің әзірлемелері жүріп жатқан Оңтүстік Қазақстанда нақты нәтижелерін сұрап отыратын жүргізілуде. Оған мысалдардың арнайы жоба әзірленуде. Бұл кәсіпкерлер де, жергілікті атқару бірі – күн энергиясын жинақтап, топырақты химиялық ласта- органдары да, Үкімет те кіре ала- оны техникалық энергияға айнал- нудан тазартатын жоба. Бұған тын болады. Қандай да бір техноло- дыратын биологиялық қабықшалар дейін бұл технология ешқайда гиялар бойынша олардан сұраныс әзірлемелері жүргізілуде. Ядролық қолданылмаған. түсіп тұрады, демек, бизнестің және энергетикада да плазмалық мате- қоғамның мұқтаждықтарын зерт- риалдар әзірлемелері жүргізілуде. - Осы инновациялық процес- теуге қажеттілік туындайды. Сондай-ақ бізде жел энергетика- тердің бәрін жер-жерлерде енгізу сында да жаңа жобалар бар. Ірі қаншалықты оңайға түспек? - Халықаралық пәнаралық аспа-птық орталық жұмысының мәні неде? - Бүгінгі күні бұл орталық өмір және энергетикалық зерттеулер туралы екі басқа орталық сияқты соншалықты дамымаған. Оны құрудың орындылығы – бір ғана Индустриалды дамыған қоғамдағы инновациялар дегеніміз, ол – нақ сол индустриалдық тұрғыдағы неғұрлым озық қоғамға өтудің әдістері пәндік зерттеудің емес, бірнеше сабақтас ғылымдарға сұранымның болуында. Бұл үшін бір нәтижеге қол жеткізу мақсатында түрлі зертханаларды пайдалану қажет. Орталық бірнеше ғылымның басын біріктіріп, зерттеулерді шоғырландырумен айналысады. Бізде ғылымның түрлі салаларының 30-ға жуық зертханалары ашылады. - Назарбаев Университетінің жобаларымыздың бірі – Smart Grid - Әзірше бізге қандай да бір тех- ғылыми зерттелімдерінің қандай («Ақылды желілер»). Бұл – түрлі нологияны жер-жерлерге енгізу да бір нақты нәтижелері туралы көздерден жиналған энергияның туралы айтуға ертерек. Дегенмен, қазірден бастап айтуға бола ма?№ 1(01) 2011 артық шығындануына жол зерттеу жұмыстарымыздың нақты бермейтін компьютер. Сонымен өндірісте, нақты өмірде қолданылу - Университетіміз әлі 2 жаста ғана. қатар, бізде болашақтағы энергияға мүмкіндігін ойластырып жатырмыз. Ал егер халықаралық ауқымдағы сұранымның есебі жасалуда. Ғылыми жобалар «дүкенін» немесе зерттеу университеттері жайын- Біздің инженерия мектебімізде орталығын ашуды жоспарлап отыр- да айтатын болсақ, сол деңгей мен16
  • 17. табысқа жету үшін ондаған жылдар мысалы, Жапонияда ғылымды да- теу университеттері арасындағыкеткен. Бізге әзірше қандай да бір мыту ісіне жыл сайын ІЖӨ-нің 3-4% байланыс. Төртіншіден, бұл – зерт-нәтижелермен мақтануға әлі ерте. жұмсалады. Ал Қазақстан болса, теу жұмыстары, нақты өндіріс жәнеДегенмен, екінші жағынан қарасақ, ІЖӨ-нің 0,2% ғана жұмсайды. Деген- үкімет арасындағы байланыс.Қазақстан экономикасы шапшаң мен, ІЖӨ көлемі әр түрлі болуы дадамып келе жатқан ел екенін ықтимал. Қаржыландыруды үзбей - Инновациялық даму жағынантүсінеміз. Сондай-ақ, Елбасының үнемі жалғастырып отыру, нақты 10 жылдан кейінгі Қазақстандықысқа мерзім ішінде елімізді жобалар бойынша ұзақ мерзімдік қалай елестетесіз?дамыған елдер деңгейіне жеткізуді шарттарға отыру – өте маңызды.талап етуі өте орынды. Ал, еліміздің Тағы бір айта кететін мәселе – жо- - Ол үшін «қолданбалы ғылым»дамыған елдер ортасынан лайықты баларды бағалаудың халықаралық деген түсінік бар, ол – нақтыорын алуға асығуы да өте жақсы. деңгейі. Мысалға, Назарбаев өмірде қолданылатын зерттеме-Алайда, кейде бұның ғылыми зерт- Университеті зерттеу жұмыстарын лер, олар да дамып келеді, бірақтеу жұмыстарына қатысы болмауы бағалауда халықаралық жүйеге төмен дәрежеде. Жалпы ғылымныңмүмкін. Солай десек те, атқарылған қосылуды жоспарлап отыр. дамуы жағынан 10 жылдан кейінжұмыс көлемі де әжептәуір Жобаның қаншалықты маңызды оң нәтижелерге қол жеткізілетіні,жетістікке қол жеткізгенін айта екенін анықтау үшін Peer review, тұтас алғанда Қазақстанның да-кеткеніміз жөн. яғни зерттеу жұмысын бірнеше ел муы, әсіресе, медицина саласында ғалымдарының бағалауы қажет. Тек неғұрлым жоғары деңгейде бола- - Қазақстаннан білімді азамат- өте маңызды деп шешкен зерттеу тыны анық. Бірақ ғылымға уақыттардың кетуін тоқтатып, замана- жұмыстарын ғана қаржыландырған беріңіздер. Бұл едәуір ұзақ мерзімдіуи ғылымның үздіктерін елімізге жөн. Үшінші мәселе – тәжірибе ал- алуы мүмкін.тарту үшін не істеу керек? масу мақсатында бүкіләлемдік зерт- Ирина СЕМИБРАТОВА - Ең бірінші атқарылуы тиіс іс– ғылыми зерттеу жұмыстарынажақсы жағдайлар ұсыну.Бұл жағынанНазарбаев Университеті жұмысжасап жатыр. Біраз қазақстандықғалымдарды тауып, қайтардық.Ғылыми орталықтарда шетелденқайтарылған бірнеше қызметкержұмыс істеп жатыр. Сонымен біргезерттеу жұмыстарымен айналыса-тын «Болашақ» бағдарламасыныңбітірушілерін де тартып жатырмыз.Оған қоса, Қазақстанның өзіндезерттеу жұмыстарын жасау үшіншетелдік ғалымдарды да тартыпжатқанымызды айта кету керек.Осылайша ғылым базасын құрыпжатырмыз. - Сіз қалай ойлайсыз, мысалға,Жапония, Оңтүстік Корея немесеҚытай сияқты еліміз технологияжағынан алдыға озып шығып,белсенді түрде инновациялар № 1(01) 2011енгізе бастауы үшін не қажет? - Таяуда Қазақстанда ғылымдықаржыландыру 2012 жылы екі есе-ге артатыны атап өтілген. Алайда, 17
  • 18. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР АҚЫЛДЫ ҚАЛА АСТАНА Қазақстан астанасының дамуын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған «Smart Astana» («Ақылды қала») концепциясының тұсаукесері болып өтті. Астананың инновациялық болашағын құру және дамытумен астаналық әкімдікпен арнайы құрылған, мақсаты мен міндеті – өз инновациялық инфрақұрылымын құрып, қалалық ұйымдар мен кәсіпорындарда жаңа технологиялардың игерілу процесін іске қосу болып табылатын «Aстана Innovatіons» АҚ құрылымы айналыспақ. Әуел бастан ақ Астана елдің әкімшілік орталығы салынды, салды. Бұл жоба астана өмірінің әкімшілік және саяси орталығы қазір Астана дамыған көліктік қалалық жүйесін экономикалық болып саналатын астана ғана инфрақұрылымға ие. Жас астана және экологиялық жағынан қара- емес, сонымен қатар жайлы өмір көптеген қонақтар мен қалалық стыратын инновациялық техноло- сүруге арналған қала ретінде де тұрғындарды өзінің ауқымды да гиялар есебінен заманауи өмір са- ойластырылған болатын. Дәл осы өжет ойларымен, әрі сол ойлар- пасын қамтамасыз етуге мүмкіндік үйлесім концепция авторы атақты ды іске асыруымен таң қалдырып береді. жапон сәулетшісі Кисе Курока- келеді. Астанада іске асырылған «Smart Astana» («Ақылды қала») ва болып табылатын жаңа астана бірегей сәулет жобалары әлемнің концепциясының негізіне: «Smart құрылысының Бас жоспарына негіз басқа мемлекеттерінің бірнеше Economy» («Ақылды экономи- болды. Астана өмірінің алғашқы астаналарына татиды. Туындылары ка»), «Smart Governance» («Ақылды жылдары онда жайлы өмір сүру қала көрінісінің ажырамас бөлігіне басқару»), «Smart Environment» орындалмас армандай еді. Бірақ, айналған атақты сәулетшілердің («Ақылды қоршаған орта»), «Smart қазір бұл арман шындыққа ай- есімдері тіпті заманауи сәулет Living» («Ақылды өмір»), «Smart налып келеді. Қараша айында өнерінен хабары жоқ жандардың People» («Ақылды адамдар»), «Smart «Smart Astana» («Ақылды қала») бойында да құрмет пен ризашылық Mobility» («Ақылды мобильділік») концепциясының тұсаукесері бо- сезімдерін тудырады. Енді, әуел ба- деген алты сипаттамаға негізделген лып өтті, бұл оқиға астананың стан Астана адамдарының – оның еуропалық қалалардың даму үлгі- жаңа даму кезеңінің басталуын, бір тұрғындары мен қонақтарының лері енгізілді. кездері жайлы қаланың орындал- жайлы өмір сүруін қамтамасыз Қалалық әкімдік алып қала мас арманы шындыққа айналып етуді басты мақсат еткен істерді шаруашылығын басқарудың шашы- келе жатқандығын аңғартты. қорытып, біріктіретін уақыт жетті. раған тетіктерін бір жерге біріктіру Астананы ауыстырған 15 жыл Сол үшін де қала инфрақұрылымын үшін өте үлкен жұмыстар атқаруы ішінде көптеген істер атқарылды. кешендік модернизациялауға тиіс. Ол үшін әкімдікпен мақсаты Қаланың тұрғын үй қоры үш есе- бағытталған «Smart Astana» мен міндеті – өз инновациялық ге артты, сол жақ жағалауда жаңа («Ақылды қала») концепциясы жа- инфрақұрылымын құрып, қалалық№ 1(01) 201118
  • 19. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАРұйымдар мен кәсіпорындарда жаңа энергиясы шығынын айтарлықтай ланбаса, онда қала шын мәніндетехнологиялардың игерілу процесін азайтуға және қалалық орталық «ақылды» бола алмайды.іске қосу болып табылатын «Aстана жылыту жүйесінің жұмысын «Smart Астана» концепциясынInnovations» АҚ арнайы құрылымы жетілдіруге мүмкіндік беретін іске асыру нәтижесінде біз қалақұрылды. «интеллектуалдық» электр және инфрақұрылымының нысанда- Бүгінде Астанада түрлі меншік жылу желілерінің жүйесі өте рын едәуір орталықтандырылғантүріндегі жүздеген кәсіпорындар қызықты болуы ықтимал. әрі шұғыл басқаруды, тұрғын үйжұмыс істеуде, көп мөлшерде энер- Халықаралық тәжірибе көрсет- коммуналдық шаруашылығы қыз-гия көзін тұтынатын жүздеген кендей, «ақылды» қалаларды метінің артуы мен жақсартылғаншақырым инженерлік коммуни- дамыту үш кезеңнен тұрады. сапсын, жаңартылған инженерліккациялар салынды. Тәуелсіздіктің Үш жылға созылатын алғашқы желілерді, Астанада өмір сүружиырма жылы ішінде ора- кезеңде, қарапайым басқару ша- қауіпсіздігінің артуын, әлеуметтіксан зор өзгерістер болды: егер раларын – ресурстар шығынын бағдарламалардың жаңа түрлерін:бұрын қалалық әкімшілік Аста- бақылауды күшейту, оларды пай- едәуір қолжетімді білім беру меннаны жылу және электр энер- далану үшін едәуір тиімді тарифтік денсаулық сақтауды, халықтыгиясымен қалай қамтамасыз саясатты қолдану нәтижесінде әлеуметтік қорғауды алуымыз ке- «Smart Астана» концепциясын іске асы- ру нәтижесінде біз қала инфрақұрылымының нысандарын едәуір орталықтандырылған әрі шұғыл басқаруды, тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы қызметінің артуы мен жақсартылған сапасын алуымыз керекету керектігіне бас қатырса,қазір, қалалық инфрақұрылымдамудың айтарлықтай жоғарғыдеңгейіне жеткен уақытта, астанабасшылығы алдына қолда бар ре-сурстарды едәуір тиімді басқаруміндетін қойып отыр. Қазір қысқамерзім ішінде қаланың барлықкоммуналдық және инженерлікинфрақұрылымын толығыменауыстырып шығу мүмкін емес, ресурстардың негізгі түрлерін рек. Жоба негізін ақпараттық ком-алайда, жаңа технологиялардың тұтыну қысқарады. Екінші кезеңде муникация жүйесі – желі құрайды.көмегімен оларды пайдаланудағы басқарудың жаңа технологияла- Дәл осы желі барлық ұсынылғантәуекелдерді біраз төмендетуге рын инфрақұрылымның түрлі жаңалықтарды, сервистер менболады. Мысалы, егер инже- салаларымен – су және жылу өнімдерді жасаушы база болып та-нерлік жүйені цифрлық техноло- жабдықтарымен, энергетикамен, былады. Бұл жобаның ең шығыныгияларға ауыстыратын болсақ, көше жарықтандырумен, көлікпен көп бөлігі. Оны тартылған жекеонда олардың өзара байланы- белсенді ендіру жүргізіледі. Ең инвестициялардың көмегімен ше-сы Астананың коммуналдық үлкен әрі қиын кезең – үшіншісі. шуге болады. Осы ретте «Aстанақызметіне авариялық немесе Сегіз жылға созылатын бұған Innovations» АҚ басшылығы барлық № 1(01) 2011басқа да төтенше оқиғаларды дер адамдардың өздері тартылады. қызығушылық танытқан тұлғаларкезінде анықтауға, алдын алуға Әрбір тұрғыны өзінің қанша жылу мен ұйымдарды «Ақылды Аста-немесе оның салдарын азайтуға мен электр энергиясын шығындап на» концепция аясында іске асы-мүмкіндік береді. Сонымен қатар жатқанын, қанша қоқыс шығарып, рылуы мүмкін болатын өз бизнесклиматы құбылмалы әрі өте бол- қала экологиясына қаншалықты идеялары мен жобаларын ұсынуғажауы қиын Астана үшін электр зиян келтіріп жатқандығын ой- шақырады. 19
  • 20. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Индустрия және жаңа технологиялар министрі Әсет Исекешев: құрылыс, ТКШ жүйесі, халыққа дамыту қажеттігін айтып жүрген қызмет көрсету, бизнес қызметтер, Президентіміздің айқын да бірізді денсаулық сақтау, білім беру тәрізді саясаты. Соңғы екі жыл ішінде салаларда жаңа технологияларды ЖИИД бағдарламасын іске асыру қолдану қажет. Инновациялардың аясында көптеген істер атқарылып, ғылым жасау орталықтары үшін ғана жетістіктерге қол жеткізілді. емес, бүкіл әлем мен Қазақстандағы Атап айтсақ, Астанада Назарбаев дарынды адамдарды орталыққа Университеті мен ғылыми орталық тартудағы инноваторлардың жа- құрылды. Бұл Елордада білім, сампаздық өмірінің атмосферасы өнертабыс және интеллектуалдық үшін де маңызды екендігін атап ойлар орталығын қалыптастыратын - Ұлттық инновациялық жүйе айтқан жөн. маңызды инновациялық жоба. көбінесе аймақтардағы инно- «Ақылды қала» концепция инно- Елбасының өткізген кеңесінде вациялық процестердің ағымымен вациялық экономика үшін маңызды Алматыда ақпараттық техноло- байланысты және Астана Прези- мағынаға ие: ол адамдардың өмірін гиялар паркін дамыту жоспа- дентіміздің жобасы ретінде, біздің жақсартады – бұл көлік жүйесі, ры мақұлданды. Биылғы жылы ойымызша, инновациялық болуға экология, қауіпсіздік, мобильдік Президенттің тапсырмасы бойынша міндетті. Елдің бас қаласы ретінде қызмет, ал екіншіден, ол адамдар- ғалым инноваторларды, және жал- Астана ең озық технологиялар ды инновациялық белсенділікке пы инновациялық бизнесті қолдау үшін тартылу нүктесі әрі басқа тәрбиелейді. Мұның бәрі тек үшін заңнамаға айтарлықтай өзекті өңірлер үшін үлгі болуы тиіс. Біз Астанада ғана емес, елдің басқа өзгерістер енгізуді қарастыратын Астананың жүйелік инновациялық өңірлерінде де ақпараттық жүйені «Индустриалдық инновациялық са- жолға бірінші болып бет бұрғанына қалыптастырудың қуатты түрткісі ясат туралы» заң жобасы жасалды. қуаныштымыз. «Smart Astana» кон- болып, «ақылды» қала жобаларының Үстіміздегі жылы инноваторларға цепция астанада сервистік техно- пайда болуына итермелейді. Қазақ- теңдессіз қолдау көрсетіліп, логиялық экономиканың, білім станның инновациялық саясаты – инновациялық гранттар бөлініп экономикасының жаңа технология- бұл өміріміздің тек индустриялық жатқандығын, бүгінде 600 ден аса ларын дамытуға үлес қосатынына емес, басқа да барлық салаларын- өтінім түсіп үлгергенін айтқым сенімдімін. Астанада инжиниринг, да инновацияларды ендіру мен келеді. ҚР Байланыс және ақпарат министрі Асқар Жұмағалиев: айтарлықтай қарқынмен дамып келе жатқандығын атап айтқан Құрметті конференцияға қатысу- жөн. Бұл абоненттер мен интер- шылар! «Smart Astana» концеп- нет пайдаланушылар санындағы№ 1(01) 2011 циясын инфокоммуникациялық нақты көрсеткіштерден айқын платформасыз және оның құрамдас көрінеді. Бүгінгі күні мобильдік бөлігінсіз іске асыру мүмкін желі абоненттерінің саны 137% емес. Телекоммуникациялық са- асады. Бұл дегеніңіз, бүгінде әрбір ла жөнінде айтар болсақ, оның тұрғынның мобильдік телефоны, ал20
  • 21. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАРкөптеген азаматтарда тіпті бірнеше на негізделген. Біз осы мақсатқа үкімет» бағдарламасы аясындателефоннан бар дегенді білдіреді. ұмтылудамыз. Тарифтер жыл сай- 13 қызметті Интернет арқылыИнтернет пайдаланушылар саны ын азайтылып келеді, биылғы алуға болады, тағы да 7 қызметті41% асып түседі, ал Астана бойынша жылы да мобильдік байланыс ендірумен айналысудамыз. Бізайтсақ, мұндағы интернет пайда- операторларының желі ішіндегі қызықты жобаны іске асырдық,ланушылар 47% құрайды. Бүгін біз тарифін 33%, ал Интернет кон- қалалықтарға ұнайды деп ойлай-цифрлық телевизияны – эфирлік нектті 20% төмендетуге қол мыз: олар енді Интернет порталдаржәне спутниктік ұсыныстарды жеткіздік. Биылғы жылы көтерме арқылы өздерінің коммуналдықендірудеміз, ол Астанада 2012 сауда интернеті 65% арзан сатылды, қызметтерін төлей алатын болады.жылдың бірінші тоқсанында ал абоненттік төлем 8% төмендеді.пайдалануға берілмек. «Smart Astana» жобасы туралы ай- Елбасының біздің алдымызға тар болсақ, бүгінде «Электрондыққойған басты мақсаты әрбір от-басында телефон мен интернеттіпайдалану мүмкіндігі болуы- Астана қаласының әкімі Иманғали Тасмағамбетов: басшылыққа алуы мүмкін, неме- се біз дамудың жаңа әлеуеті мен жаңа өмір сапасын іздестіреміз. Көп жағдайларда ескі әдістер кәдеге аспайды. 21 ғасырдың про- блемаларын 19 жүзжылдықтағы алдыңғы жылдармен салыстырсақ, біліммен шешуге болмайды. Бұл ай- құрылыс көлемі соңғы 6 жыл- дан анық, өйткені жұмыс қарқыны да 6 есеге артты. Қаланың ЖӨӨ мен әлемдік урбанизациялық құрамында басқа да қызметтердің жүйе түбегейлі өзгерді. Сондықтан үлесі басым - 35,4%: бұл қонақ үй, біздің қалаларды түбегейлі көшіру - Астана – қарқынды дамып келе мейрамхана, қаржылық бизнес, дәуіріндегі міндетіміз астананыңжатқан қала. Оның өсу белсенділігін банк қызметтері кәсіпорындары. техникалық жарақталуына, интел-көрсететін бірнеше сандарды атап Астананы ауыстырған сәттен бері лектуалды дамуына, қала өмірініңайту жеткілікті. Ағымдағы жылдың Астана әлеуметтік экономикалық жаңа технологиялық шешімдергеалғашқы жартыжылдығында ЖӨӨ даму бағдарламасын табысты іске сүйенуіне тырысуымызға негіз-865 млрд. теңгені құрады, бұл елдің асырып келеді. Сонымен қатар, делген. Сөйтіп, Астананың оданЖІӨ 7,9% құрайды. Өнеркәсіп біз қаласақ та, қаламасақ та, қала әрі қалай дамитынын түсіну менөндірісінің көлемі 910 млн. АҚШ жағдайы бізге өте зор әсерін тигізіп елестету үшін «Smart Astanaдолларын құрады, бұл өткен жылғы жатқандығын атап айтқым келеді. 2011» жоба концепциясы жасал-көрсеткіштерге қарағанда 20% Яғни, біз қаламызды, ең басты- ды. Бүгінде осы концепцияны іскеартық. Негізгі капиталға инве- сы адами көзқараспен бағдарлап, асырудағы алғашқы қадамдардыңстициялар жайлы айтсақ, 10 ай басқара отырып, қалай едәуір бірі денсаулық сақтау және білімішінде ол 409 млрд. теңгеге жетіп, өмірге бейім ететінімізді ойлауы- беру салаларындағы әлеуметтікөткен жылдың осындай кезеңімен мыз қажет. Біз әлемнің өзгеріп бағыттағы бірнеше ұшқыр жоба- № 1(01) 2011салыстырғанда 29% артық болды. жатқандығын жақсы түсінеміз... ларды ендіру болып табылады. БұлҚұрылыста – жалға берілетін баспа- Қалалар өзгереді, қаланы басқару жобалар «ақылды» қаланың барлықна көлемі биыл 1400 мың шаршы бойынша шешім қабылдайтындар элементтеріне сәйкес келеді. Атал-метрді құрайды. Қала экономи- баяу құлдырауға алып келетін мыш жобаларды ағымдағы жылдыңкасы жыл сайын өсіп келеді, егер ескірген әдістер мен шешімдерді соңына қарай іске қоспақпыз. 21
  • 22. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР БҮГІНГІ ТАҢДАҒЫ БОЛАШАҚТЫН ҚАЛАСЫ Астананың дамуындағы жаңа кезеңді жүзеге асыру, «Ақылды қала» концепциясын қойып отырған мақсаты да осы, бірнеше онжылдықтарға есептелген. Алайда «Астана Innovations» АҚ қазірдің өзінде «Smart Аstana» концепция- сы аясында үш тәжірибелік жобаны жүзеге асыруға кірісіп кетті. Олар: «Болашақ мектебі - бүгін», «Е-жедел жәрдем» және «Open WI-FI». Осы үш жобаның әлеуметтік бағдары айқын көрініп тұрғанын атап өту№ 1(01) 2011 қажет. Олардың барлығы да Аста- наны жайлы өмір сүру қаласына айналдыруға бағытталған. «Е-жедел жәрдем» жобасы аста- налық жедел жәрдемдерінің ар-22
  • 23. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАРнайы медициналық планшетник- Ал GPS-навигация бойынша жайтермен жабдықталуын көздейді, ғана бір тетікті басу арқылы қалаолардың ішінде дәрігерлерге, картасын мониторға шығаруға бо-фельдшерлер мен «Жедел жәрдем» лады. Егер мекен-жайды нақтылауавтокөліктерінің жүргізушілері қажет болса, жүргізушіге бірден еңүшін қажетті функциялар енгізіледі. қысқа және жылдам жүру бағытыОл функциялар үшеу. ұсынылады. Біріншісі – машина жүргізу- Планшетниктің екінші функ-шілеріне арналған GPS-навигация. циясы – араға диспетчерлерді сал-Бұл опцияның маңыздылығы май, кезекші дәрігермен тікелейсөзсіз: Астанада құрылыс белсенді байланысқа шығу мүмкіндігі.түрде жүріп жатыр, қала одан әрі Қазір «Жедел жәрдем» көлігіндедамып келеді және бұл бірқатар тек рация ғана орнатылған, егерөзіндік қиындықтарын да әке- бригада қалалық байланыс желілеріледі: үнемі көшелердің атау- арқылы байланысқысы келсе, оғанлары, үйлердің нөмірлері ауы- мүмкіндік жоқ, өйткені ондайсып отырады, сондықтан шұғыл желілер қазір оларда орнатылмаған.шақырулар кезінде «Жедел жәрдем» Ал планшетниктер арқылы оныавтокөліктерінің жүргізушілері жүзеге асыру оп-оңай. Сол сияқты,мекен-жайларды жиі шатастырады. бригаданың диагноз қоюына «Астана Innovations» АҚ «Смарт Астана балалары» балалар суреті байқауының қорытындысын шығаруда. Астана қаласы әкімінің орынбасары Ерлан Кожағапанов жеңімпаздарды № 1(01) 2011 марапаттауда 23
  • 24. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАР қиындық туа қалған жағдайлар «Aстана Innovations» АҚ фин- қояды. Бұл әлеуметтік мектеп желісі үшін кезекші дәрігермен онлайн- дік серіктестерімен бірге оқу «Aстана Innovations» АҚ зерттемесі бейнебайланысты орнату мүмкін- процесін оңтайландыру жөніндегі болып табылатынын атап өту керек. дігі қарастырылуда. ұсыныстар беру үшін қажетті зерт- Планшетниктің үшінші қажетті теулер жүргізуде. «Болашақ мектебі ПЕТРИ КАРИНЕН, «Business функциясы – электронды медици- - бүгін» жобасын жүзеге асырудың Oulu» бизнесті дамыту бөлімінің бас налық анықтамалық, ол арқылы негізгі міндеті оқушылардың кеңесшісі, «Aстана Innovations» АҚ оңай табу жүйесін пайдалана от- қауіпсіздігін қамтамасыз ету бо- бірлесе отырып «Болашақ мектебі – ырып (негізгі сөздер немесе диа- лып табылатынын атап өту керек. бүгін» жобасын жүзеге асырушы: гноз арқылы) медициналық бригада Қазір оқушыларда олардың жеке сырқат адамға қандай дәрі-дәрмек тұлғасын куәландыратын, бала, ата- және қандай мөлшерде қажет екенін анасы, олармен байланысу туралы мәліметтері бар бірде бір құжаттары жоқ. Сондықтан «Болашақ мектебі- Бұл әлеуметтік бүгін» жобасының аясында оқушы куәлігін енгізу жоспарланып отыр. мектеп желісі Онда оқушы туралы барлық қажетті мәліметтер көрсетілетін болады: «Aстана аты-жөні, тегі, жасы, мектеп нөмірі, үйінің мекен-жайы, ата-аналарының Innovatіons» АҚ телефон нөмірлері, қан тобы және т.б. Бұл кәртішке оның жеке басын зерттемесі болып куәландыратын, жол жүру мен тамақ ішу үшін төлем жасайтын құжаты табылатынын атап болып табылады. Сол сияқты оқушы - Каринен мырза, жобаны жүзеге өміріндегі маңызды оқиғалардың асыру процесінен алған әсеріңіз өту керек көрсеткіші ретінде қолданылады: қандай? оқушының мектепке келу және анықтай алады. Желтоқсан айын- кету уақытын, оның оқу үлгерімін Өте жақсы әсер алдым. «Aстана да осындай планшетниктер Аста- көрсетіп, ол жайында ата-анасын смс- Innovations» компаниясымен бірге біз на қаласының алғашқы 30 «Жедел хабарламалар арқылы хабардар етеді. Астанада қолдануға болатын әдістерді, жәрдем» күймелерінде орнатылатын Мектептерде арнайы турникеттер сол сияқты, осы концепцияны жүзеге болады. Алдағы уақытта қалалық орнатылатын болады, олар баланың асыру аясында қолданылуы қажет «Жедел жәрдем» автокөліктерінің оқу уақытын белгілеп отырады. Тур- қадамдар мен әрекеттерді қараймыз. 64-ін де осы планшетниктермен никеттермен қоса мектептер «интел- «Aстанa Innovations» компаниясының қамтамасыз ету жоспарланып отыр. лектуалды» бейнебақылау және өрт өкілдері Оулу қаласында болып Екінші жоба «Open WI-FI» атауына сөндіру жүйелерімен жабдықталады. қайтты, енді біз Астанаға келіп, бар ие болды. Бұл - бас қаланың қоғамдық Сонымен қатар, оқушылар үшін ар- мүмкіндіктер мен жобаны жүзеге орындарында: саябақтарда, үлкен найы әлеуметтік желі әзірленеді, асыру үшін жасалған жағдайлармен демалыс және сауда кешендерінде, оған электронды оқулықтар, сабақ танысуды жөн көрдік. «Smart Astana» стадиондардың маңында ақысыз кестелері орналастырылады, ата- концепция аясында біз білім беру сымсыз интернетпен қамтамасыз аналар кез келген уақытта желіге саласы бойынша «Ақылды мектеп» ету. Осы жылдың аяғына дейін «Open кіріп, баласының қай сыныпта, атты алғашқы жобаны бастап кеттік, WI-FI» Астананың сол жағалауын қандай пәнді оқып жатқанын көруіне осы жоба бойынша сәтті жұмыс жасап толығымен интернет жабындысымен болады. Сол сияқты, осы мектеп жатқанымызға бірнеше айдың жүзі қамтамасыз етеді, ал келесі жылдың желісінде оқушылар өздерінің жеке болды. көктемінде «Aстана Innovations» АҚ парақтарын ашып, фотосуреттерін, бас қаланың оң жағалауын да қосуды бейнематериалдарын, байланыс - Сіздің ойыңызша, «Smart жоспарлап отыр. нөмірлерін орналастыруына, ха- Astana» сияқты ауқымды жо- Үшінші жоба «Aстана Innovations» барламалар жазуына болады, бірақ баны инженерлік коммуника-№ 1(01) 2011 АҚ - «Болашақ мектебі - бүгін» сабақ кезінде жеке параққа кіруге циялары тозығы жеткен қалада - финдік серіктестер - Оулу қала- техникалық жағынан мүлдем бол- жүзеге асыру мүмкін бе? сының әкімшілігімен бірге Аста- майды. Арнайы бағдарлама бұл кез- на қаласының №54 орта мектебінде де оқушыларды сабақтан назарын ау- - Әрине, мүмкін. Осындай ауқым- жүзеге асырылуда. Қазіргі уақытта дармау үшін жеке парақтарын жауып ды инновациялық жобаларды жүзеге24
  • 25. ӘРЕКЕТТЕГІ ИННОВАЦИЯЛАРасыру үшін алыс болашаққа көз та- әлпеті бойынша сәйкестендіру әдісі.стап, өткенге назар аудара бермеу өте Бұл жүйе қазір түрлі ұйымдардамаңызды. қолданылып жүрген карточкалар немесе рұқсат қағаздары пайдала- - «Smart Astana» жобасын жүзеге нылатын өткізу жүйесін алмастыраасыру үшін қанша уақыт керек деп алады. Осы жүйені ендіру көптегенойлайсыз? ұйымдардың жұмысын жеңілдетеді. Адам тек камераның әрекет ету - Бұл сауалға нақты жауабым аумағына енуі қажет, жүйе бірденжоқ. Бірте-бірте қадам басып оның беп-әлпетін «оқып» есікті не-әрекет ету керек. Өйткені Аста- месе турникетті ашады. Бұл 0,5-теннаны «Ақылды қалаға» айналды- 2 секундқа дейін уақыт алады.ру үшін көп инфрақұрылымдық Бұл қандай да бір компанияныңжәне инновациялық объектілерді жұмысында бет-әлпетті сәйкестен-салу қажет. Оулу қаласындағы діру жүйесін пайдалануға боларлық- Біздің компаниямыз әріптес-қазіргі инфрақұрылым бірнеше тай мысалдардың бірі ғана. Тағы теріне арнайы үшөлшемді бей-онжылдықтардың жемісі. Біз бұл бір мысал Оңтүстік Африка, онда нелермен бөлмелер ойлап табуғажұмысты өткен жүзжылдықтың бет-әлпетті сәйкестендіру ұлттық көмектеседі. Бұл үшөлшемді50-60 жылдарында бастаған бола- деңгейде жүргізіледі: көшелерде бөлмелерді елестетін ғимарат, адамтынбыз. Оулу қаласындағы қазіргі немесе адамдардың көп жинала- ішінде жүргенде өзін виртуалдыжетістіктердің барлығы 40-50 жыл- тын жерлерінде бейнекамералар әлемге тап болғандай әсерде болудық жұмыстың нәтижесі. Бірақ орнатылған, олар адамдардың бет- үшін жасалмақшы. Яғни, аталмышменің айтайын дегенім, егер осын- әлпетін жаппай «оқып», іздеуде бейне арқылы адам болашақтыңдай жұмысты біз Астанада қазір ба- тұрған тұлғаларды анықтайды. қаласына оңай тап болады. Ол текстап кетсек, бірнеше жылдан кейін Мен атап өткендей, «интеллекту- 3-5 жылдан кейін ғана көругеқала тұрғындары осының нәтижесін алды» бейнебақылау жүйесі тур- мүмкін болатын көріністі көресезетін болады және бұл қала никет арқылы бір мезетте екі адам алады.өміріне өзінің оң әсерін тигізетініне өтуге әрекет еткеннен бастап, кез Бөлме ішіндегі адам арнайысенімдімін. келген жерлерде немесе белгілі бір көзілдіріктер мен құрылғыларды аумақтарда қажетсіз заттардың бо- кию арқылы үшөлшемді виртуалды - ВЛАДИМИР ЛОБАНОВ, «NEC» луына жол бермеуге дейін көптеген шындыққа қол жеткізу нәтижесіне(Жапония) компаниясының ТМД сценарийлерді жүзеге асыруға ие болады. Осылайша ол толықтайелдері бойынша өкілі: көмектеседі және ондай жағдайларды виртуалды әлемге енеді. анықтаған сәтте тиісті дабыл ды- Мұндай үшөлшемді бөлмелердің - Біздің компания Жапония, Гон- бысын шығарады. Осы әдістердің артықшылығы – адамның құрыл-конг және Финляндияда жүзеге барлығын қоғамдық қауіпсіздікті ғыны виртуалды сынақтан өткізуінеасырылған қоғамдық қауіпсіздік қамтамасыз ету жөніндегі кешенді және тек болашақта ғана кәдесінежүйелері бойынша мәселелердің шешімге біріктіруге болады. Осын- жарата алатын заттармен бүгінненшешімін ұсынғысы келеді. Бұл дай шешім Гонконгта пайдаланы- бастап жұмыс істеп үйрене бастауы-жерде биометрия жүйесі бой- лады. Онда әуежайға келгеннен на үлкен мүмкіндіктер тудырады.ынша сөз қозғалып отыр, соның бастап, ұшаққа отырғанға дейінгі Мысалы үшін, ол машинаны вир-көмегімен жеке тұлғаны бет- уақыт аралығында адамның жасаған туалды түрде бұзып, қайтадан жи-әлпеті, саусақ, алақан іздері, көздің барлық әрекеттерін бақылауға бо- найды немесе станоктармен жұмысқұбылмалы қабыршағы, ДНҚ лады. Осылайша, биометрия плат- істейді.арқылы сәйкестендіруге мүмкіндік формалары және «интеллектуалды» Біз «Астана Innovations» АҚбар. Біз белгілі бір ведомствоға, бейнебақылау көмегімен қоғамдық бірігіп, компания әрі қарай әлеуеттіұйым немесе мемлекеттік органға қауіпсіздіктің өте жоғары деңгейін тұтынушылармен қызметтің әр са-қажеттілігіне қарай жеке тұлғаны сақтауға болады. ласы үшін: инфрақұрылым, қаласәйкестендірудің әртүрлі әдістерін құрылысы, машинақұрастыру, ауылұсына аламыз. Сол сияқты, біз ДОКТОР ЭБЕРХАРД БЛЮМЕЛЬ шаруашылығы, медицина және т.б., № 1(01) 2011«интеллектуалды» бейнебақылау «Фраунгофер қоғамы» Өндірісті үшөлшемді технологияны енгізушіжүйесін, сонымен қатар, арнайы ұйымдастыру және автоматтан- орталық құру мақсатымен жұмыстурникеттермен қоса периметрлерді дыру институтының виртуалдық істеп жатырмызкүзету жүйесін ұсына аламыз. Био- интерактивтік оқыту бөлімшесініңметрия жүйесі - ол адамды бет- жетекшісі Максим КОЗИН 25
  • 26. ИННОВАЦИЯЛАР & ИНВЕСТИЦИЯЛАР Медер Маселов: «БІЗ АДАМДАРДЫ ЖАҢАША ОЙЛАУҒА ЫНТАЛАНДЫРАМЫЗ» Фото: Владимир Шаповалов - Медер Хамидуллаұлы, айты- кірісіп кетті, жылына олар құны 40 ңызшы, «Астана – Жаңа қала» млрд. теңгеден артық тұратын өнім АЭА және «Астана Innovation» шығарады. Бірақ мұнда ешкім де АҚ құрылуы жайында идея үлкен металлургиялық өндіріс ор- Астанаға, Қазақстанның қалай туды? Бұл компаниялар нын салуды жоспарлап отырған жоқ, ең жас, дамыған қаласына қандай мақсаттармен құрылды әрине. инновация ауадай қажет. және олардың алдында қандай Осыған байланысты Елбасы Жаңа елордада қолайлы да міндеттер тұр? мен әкімнің бұйрығы бойынша жайлы өмір сүруге жағдай - Қазақстанның негізгі бағдар- «Астана Innovations» АҚ тарапы- ламалық құжаты бүгінгі күні нан өнертапқыштарды қолдау туғызу үшін Астананың еліміздің Индустриялық- мақсатында интеграторлар құру инновациялық дамуына ннновациялық үдемелі даму туралы шешім қабылданды. үлес қосуға бағытталған бағдарламасы екені белгілі. Ел- Биылғы жылы денсаулық сақтау «Астана – Жаңа қала» ордамыз Астана әлі жас қала және білім саласында әлеуметтік Арнайы экономикалық болғандықтан, өндірістік сектор- жобалар қатарын іске асыру лар әлсіз дамуда. Сондықтан Ел- жоспарланып отыр. Сонымен аймағы және «Астана басы мен қала әкімінің ұйғарымы қатар, елорда тұрғындары мен Innovatіon» АҚ құрылды. бойынша елордада құрылыс қонақтарының күнделікті өмірінің Елорда әлемнің ең үздік секторы мен инновациялық негізгі қызмет көзіне айналдыру отыз астанасының өндірісті дамытуға шұғыл шешім мақсатымен Wi-Fi желісіне тегін қатарына ену үшін қабылданды. Осы мақсаттар қосылуға жағдай жасалмақшы. үшін Мемлекет басшысының Қазір Астана қаласының әкімдігінің қандай іс-шаралар жа- Бұйрығымен салықтық және қолдауымен Индустриалдық пар- салып жатқандығы жай- кедендік жеңілдіктер көрсетілген кте инновациялық негізі бар ында біздің журналымыз құрылыс саласының жобаларын бірнеше жобалар іске асырылуда. «Астана – Жаңа қала» АЭА іске асыратын «Астана – Жаңа Кәсіпорындардың басым бөлігі басқармасының бастығы қала» Арнайы экономикалық кіші және орта бизнес өкілдері, аймағы құрылды. Сондай-ақ бірақ біз олардың технологиясының Медер Маселовпен сұхбат мұнда басқа да, Сол жағалауда бүгінгі күнге сай болуын қатаң жүргізді. және Астананың Индустриалдық қадағалап отырамыз. Өткен жылы паркі аймағында құрылыс «General Electric» локомотив зау- жұмыстарын жүргізіп жатқан ыты сияқты өндіріс алпауыты өз құрылысшыларға арналған басқа жұмысын бастады, биыл испан ком- да арнайы құқықтық тәртіптер паниясымен және басқа да өндіріс№ 1(01) 2011 бар. Индустриалдық парк қала орындарымен бірігіп «Тальго» жо- ішінде орналасқан. Оның аумағы лау - шылар вагондарын шығару – 600 га жерді алып жатыр. Бүгінде кәсіпорындары іске қосылады. онда инфрақұрылым аяқталып, Аталмыш кәсіпорындардың бәрі өз бірнеше зауыттар жұмыс істеуге құрылысын аяқтап, өнімдерін бере26
  • 27. ИННОВАЦИЯЛАР & ИНВЕСТИЦИЯЛАРбастаған кезде еліміздің, оның ішінде барлығы бизнестің жан-жақты әрі - Ыңғайлы әрі технологиялыққаламыздың экономикасының да- жылдам өркендеуіне мүмкіндік «ілгері летілген» қалаға айнал-муына жан бітіріп, «күретамырының береді. Осылайша Астанада бизнестің дыратын Аста-наның «Ақылдысоғуына» қуат береді деген үміттеміз. жүргізілуіне қолайлы жағдайлар қала» болашақ жобасын қалайІрі өндірістік кәсіпорындардың жасалған. елестетесіз? Әлемнің ең үздікжұмыс істеуі кіші кәсіпорындардың - Астана базасында иннова- 30 астанасының қатарына енуашылуына септігін тигізеді, мысалы, циялық тех-нологияларға инве- қаншалықты шындыққа жанаса-қосалқы бөлшектермен жабдықтау стициялар тарту қалай жүргізіліп ды?қызметі және т.б. қызмет көрсету отыр? Астана инно-вациялықтүрлері. Бұл қала бюджетінің толығуы жобасына жәрдем көрсетуге ын-арқасында қала экономикасының талы ірі қаржы институттарынығаюына мүмкіндік туғызады. көп пе? - Өндірістік алып зауыттарға - Инновациялық жобаларды іскежасалатын жеңілдіктер мен асыруды бір аумақпен шектеп ұстауғаартықшылықтар жайындағы болмайды. Бұл жаһандық үдерісмәселе түсінікті. Ал ұсақ болғандықтан, ақпараттық алмасу-кәсіпорындарға қандай жәрдем ларды және қолдау шараларын қажеткөрсе-тіледі? Олардың қайсысы етеді. Сондай-ақ қаржы көзі де қажет.әкімдіктің қолдауына сенім арта Қаржы тек бір тетіктен ғана алын-алады? байды. Тәуекел етіп, инновациялық - Үкімет деңгейіндегі қабылданған жобаларға мол қаражатын салатынбағ-дарлама бойынша, барлық венчурлық қорлар, инвестициялықкәсіпорындар, ешқандай бөліп- компаниялар да бар. Жобаға салынғанжарусыз, өз кәсіпорындарын әр доллар он еселеніп 10 долларөркендетуге көмек ала алады. Бұл – болып қайтады, бірақ нәтижесін«Бизнестің 2020 жол картасы» және шыдамдылықпен ұзақ күту қажет, та-АЭА тарапынан көрсетіліп отырған быс табуда бұл бұрыннан дәлелденгенжеңілдіктер. Егер кәсіпорындар тәжірибе. Өйткені 10 инновациялық Жобаға салынған әр доллармемлекеттік қолдау әрекеттерін ор- жобаның тек екеуі ғана нәтижелі бо-нымен пайдалана алып, басқарудың лып, кірістерін әкеледі. Ал қалған он еселеніп 10 доллар болыпоңтайлы жолын тауып жатса, 8-і экономикалық тиімсіз тәуекел қайтады, бірақ нәтижесінбұл бизнесті құруды жеңілдетіп, жасайды. Бірақ сәтті болған 2 жоба дамдылықпен ұзақ күтукредиттік жүктемелерді азайтып, инвесторларға қаржы табудың басқа қажеттіпті салық төлеудің бірнеше түрінен жолымен салыстырғанда, 2 еселен-босатылатын еді. ген пайда әкеледі. Сондықтан да - Инновациялық саясат көзқа- біз әр түрлі инвестициялық ком- - «Smart Astana» концепциясы – бұлрасы бойынша, Сізге қандай жоба- паниялармен ынтымақтасамыз. қалалық қызметтер де, сондай-ақлар қызығырақ? Жос- парда «Астана Innovations» АҚ осы қалада өз ісін жасайтын жеке - Астана инновациялық өнді- базасында 2012 жылы өз венчурлық меншік компаниялар да жетекшілікрістерге бағыт-талған. Осыған бай- қорымызды құру тұр. Біз АҚШ-тың ете алатын идеология. Прогресс бірланысты қала әкімдігі инноватор- жүздеген жылдар бойы үздіксіз орында тұрмайды, біз үнемі алғаларды – өз бизнесін ашқысы келетін жұмыс істеп келе жатқан Массачусетс жылжудамыз, тыңнан жаңалықтарадамдарды және тың жаңалық ойлап технологиялық институтымен (МІТ), табамыз, қолданысқа жаңа техно-табушыларды қолдау мақсатымен Гарвард университетімен белсенді логиялар енгіземіз. Біздің «ақылдыбірнеше шаралар құрды. Бұл идея- жұмыс істейміз. Яғни Астана АЭА экономика» құрғымыз келеді,дан бастап, ары қарай ізденуіне бұл жолдардан өткен, бағыты айқын қала тұрғындарының тұрмысынкөмек көрсету және инвесторларды елдермен және ұйымдармен бірігіп жеңілдетіп, халыққа қызмет көрсетутартуға, технология трансфертіне, жұмыстар атқарады. Осылайша біз саласын жақсартқымыз келеді.патенттеуге, барлық қажетті инновацияның ортақ жүйесінде бірге Осыған сәйкес біз адамдардыңинфрақұрылыммен қамтамасыз болып, жиі-жиі ақпараттармен, жо- жаңаша ойлауын ынталандырып, № 1(01) 2011етілген Индустриалдық паркте балармен алмасулар жасап тұрамыз. жаңа технологиялар енгіземіз. Қалакәсіпорнын ашуды ұйымдастыруға Менің ойымша, біздің инновациялық әкімшілігі жоғарытехнологиялыдейін бизнес-инкубаторлау. Мемле- кәсіпорнымыздың осындай моделі ақылды қала салу үшін өз тарапы-кет жолдарды, электр қуаты сияқты ғана жетістіктерге қол жеткізуге нан бар күшін салады.барлық желілерді салып берді. Бұның мүмкіндіктер ашады. Ирина СЕМИБРАТОВА 27
  • 28. А-дан Я-ға ДЕЙІНГІ БИЗНЕС-ИНКУБАТОР БИЗНЕС ҚОЛДАУ Астаналық ғалымдардың өнертапқыштығы және жаңа өнімді әзірлеуге құштарлығы ешқашан тоқтап қалған жоқ, бірақ пайдалы идеяны өмірде жүзеге асыруға мүмкіндік бола бермеді. Көптеген тың дүниелер бірқатар ресурстарды үнемдеуге бағытталғанымен, оларға қашанда қаражат тапшы болды. Енді жағдай түбегейлі өзгерді. Астаналақ өнертапқыштар өздерінің жаңадан ашқан жаңалықтарын күнделікті өмірге енгізуге мүмкіндік алып отыр. Астана қаласының әкімшілігі бағдарламаны жүзеге асыруға септігін тигізетін «Астана Innovatіons» АҚ көмегімен жаңалық табушыларға қаржылай дем беріп, шаруаларының жүзеге асуына атсалысады. Алдымен түсінікті болу үшін жаңа бизнесті дамыту мақсатында нақты терминдер арқылы олардың бизнес-жәрмеңке ұйымдастыру; мағынасы мен мәніне назар - тауарды тарату немесе өздерінің аударайық. Бизнес-инкубатор– технологияларын енгізу үшін ірі бұл жақсы жағдай жасайтын компаниялармен пайдалы қарым- мамандандырылған және шағын қатынас жасау мақсатында істерін инновациялық фирмалардың тиім- енді бастаған жас компанияларға ді қызметі үшін құрылған құрылым. демеу көрсету; Отандық бизнес-инкубаторлар - әлеуетті инвесторлармен қарым- компанияларға келесі қызмет қатынас орнату; түрлерін көрсетеді: - техникалық мәселелерді шешу - ақыл-кеңес, сондай-ақ, компа- және өз күшімен техникалық ния мен клиент арасында қарым- қолдау мақсатында қарым-қатынас қатынас жасап, бизнес-қызмет са- орнату; ласында кәсіби кеңес береді; - кеңселік инфрақұрылымды - оқыту (басқа компаниялар- ұйымдастыру (ғимарат, жиһаз, да машықтануды қоса алғанда), кеңселік техника, компьютерлер, менеджерлер мен мамандардың ішкі желі, сыртқы байланыс, интер- біліктілігін арттырады; нетке қол жетімділік, конференц- - адами ресурстарды басқару залдар т.б);№ 1(01) 2011 (басты мамандарды жалдау мен - мамандандырылған құрал- іздестіру); жабдықтарға қол жетімділікті - ішкіжелілік іс-шараларды өткізу қамтамасыз ету, мәселен, бизнес- және жұмыстарын енді бастаған инкубатор территориясы мен уни- компаниялармен байланыс жасап, верситет зертханаларында, ғылыми28
  • 29. А-дан Я-ға ДЕЙІНГІ БИЗНЕС-ИНКУБАТОРұйымдар немесе басқа орындарда; нес-инкубаторландыруға түскен Сарапшы бағалауының қоры- - заңгерлік және бухгалтерлік инновациялық жобаларды іріктеу. тындысы бойынша жобаныңқызмет. «Астана Innovations» АҚ тех- алдағы коммерциялау келешегін Осылайша, технологиялық биз- нологиялық бизнес-инкубаторлан- анықтап, жобаны бизнес-инкуба-нес-инкубатор қызметін пай- дыру іс-шараларын өткізу үшін торландыруға шешім қабылдайды.далана отырып, кәсіпкер бір арыздарды қарайтын сарапшылық Жоба өткен жағдайда және са-мақсатты көздеп, өнім (қызмет кеңестің яғни, алқалық ұйымның рапшы кеңесінің қолдауын алғандакөрсету) шығаруды бастау арқылы қарауына ұсыну үшін үнемі «Астана Innovations» АҚ-пен инно-жаңа нарық көзін табады. Басқа ватор/кәсіпкер арасында келісім-мәселелерді шешу үшін бизнес- шарт жасалады. Онда бизнес-инкубатор тобын (әкімшілік, сарап- Технологиялық бизнес- инкубаторландыруға жобаны жүзегешы, ақыл-кеңес беруші) іске тартады. асыру үшін «Астана Innovations» Бұл кәсіпкерге өз бет-бейнесін инкубаторландыру– АҚ тарапынан қаржылық көмекқалыптастыруға, нарықта өз ор- бұл шағын көрсету қарастырылған.нын ойып алуға көмектеседі. Екінші кезеңде істеліп біткен инновациялық және бірінші кезең қорытындысыСыртқы ортада өзінің мүддесінқалыптастыруға, жарнамалық қыз- кәсіпорындарды бойынша мақұлданған иннова-мет тұжырымдамасын жүргізуді қолдауға арналған циялық жобаларды жүзеге асыруқалыптастырады. қарастырылған. Техникалық бизнес-инкуба- үрдіс. Жаңа ғылымды Жоғарыда айтылған қызметторландыру бойынша қызмет қажет ететін және негізінде бизнес-инкубаторлан-ақыл-кеңес беруді топша- дыру қызметін алған кәсіпкер/ инновациялық- инноваторға басқа қосалқылау және қайтарымсыз негіздеинновациялық жобаларды ба- пәрменді компания- жұмыстарға (бухгалтерия, заңдықстаушылар үшін материалдық- лар құруды көздейді. сұрақтар т.б) алаңдамай, жобанытехникалық база береді. Бұл топтап жинауға мүмкіндік береді.әлемдік тәжірибедегі мемлекеттің Олардың алғашқы Инвесторлар (лицензия, сертифи-инновациялық белсенділікті қол- даму кезеңінде каттау, сынау және т.б.) тарапы-даудың ең басты іс-әрекеті. Бұл нан берілетін қаржыландыру үшін қолдау көрсетеді. дайындық кезеңі аяқталады.келесі факторларға негізделген: 1) инновациялық жобаларды бас- Технологиялық бизнес- Инновациялық жобаны техно-таушыларда ең бастапқы кезеңде инкубаторландыру логиялық бизнес-инкубаторлан-істерін жүзеге асыруда бизнес- дырудың ең ұзақ мерзімі – 24 ай.инкубаторландыруды нарықтық технологиялық биз- Белгіленген уақытта инновациялықбағада қызмет көрсеткені үшін нес инкубаторлардың жоба өзін-өзі ақтайтын деңгейгетөлеуге қаражат болмайды; жету немесе болашағынан үміт негізгі құралы болып күттіретіндей болу керек. Сәттілік 2) инновациялық жобалардағыжоғары тәуекелді күштерде және табылады ара-қатынасы және болашағыбастамшы жеке қаражатты салу жоқ жобалар оның құрылымдыққажеттілігі, толыққанды инно- тиімділігінің негізгі бағасы бо-вациялық қызметпен шұғылдану лып есептеледі. Сондай-ақ, ТБИүшін дәлелденген уәжқалып- инновациялық жоба белгілі біртаспаған. деңгейге көтерілмесе, «Астана Қазіргі таңда «Астана Innovations» Innovations» АҚ қаржыландырудыАҚ инновациялық жобаларда биз- тоқтатуы мүмкін.нес-инкубаторландыру техноло- Технологиялық бизнес-инкуба-гияларының тәртібіне сәйкес қыз- торландыруда инновациялық мене-мет көрсетуге мүмкіншілік беруде. джмент, отандық және халықаралық Бизнес-инкубаторландыру техно- сарапшылардың қатысуымен жоба-логияларының бағдарламаларын ны басқару негізі бойынша дөңгелек № 1(01) 2011жүзеге асыру екі кезеңде жүргізіледі. үстелдер, тренингтер, дәрістер үнемі Бірінші кезеңнің негізгі міндеті ұйымдастырылады. Онда келіссөз– жинау үшін іс-шараларды жүзеге инновациялық жобалардың жиын- жүргізуге, болашақта жүзеге асыруғаасыру, сараптау және инновациялық тығын қалыптастыру мақсатында болатын жобаны талқылауға барлықжобалардың технологиялық биз- жұмыс жүргізеді. жағдай жасалады. 29
  • 30. А-дан Я-ға ДЕЙІНГІ БИЗНЕС-ИНКУБАТОР Бұған қоса, технологиялық тармағында жобаларға ғылыми- бизнес-инкубаторландыруда Қа- техникалық қызмет көрсеткен зақстанда жоғары жылдамдықпен сараптама компаниясы таңдап 120 Мбит/сек жұмыс жасайтын ин- алынды: «Ғылыми-техникалық тернет қосылған. ақпараттық ұлттық орталығы» АҚ. Сондай-ақ, жеке тұлға мен заңды тұлға арасындағы заңдық аху- ал бойынша арыз берушінің ара- Жобалар саны Сараптау кеңесі 2011 қатынасы төмендегідей: жылдың қазан айынан бастап Инновациялық жобалар байқауына түскен 32 жобаның 2012 жылға технологиялық бизнес- инкубаторландыруға 5-ін таңдап алды Арыз берушілердің ара-қатынасы 13 Бүгінгі күнге дейін «Астана – жеке тұлға 4 38 % Innovations» АҚ-та 6 дөңгелек үстел мен 3 дәріс өткізілді. 2011 жылғы қазан айынан бастап, IT Құрылыс 2012 жылы технологиялық бизнес- инкубаторландыру үшін байқауға түскен 32 инновациялық жобаның бесеуін сарапшылар кеңесі іріктеп алды. Атап өту керек, технологиялық бизнес-инкубаторландыру инно- вациялық жобаларының берілген міндеттерді уақытында сапа- 12 лы орындалғаны үшін, «Астана Innovations» АҚ байқауға түскен барлық инновациялық жобаларға 63 % – заңды тұлға Энергетика тәуелсіз сараптама жүргізу үшін бір сарапшы ұйымды жұмысқа тартты. 3 Қазақстан Республикасының аумағында ғылыми, инженерлік және ғылыми-зерттеу қызметін Басқалары жүзеге асырушы сарапшы ком- Бұған қоса, инновациялық жоба- паниялардың жұмысы таразы- лар байқауына қатысушылар сала ланды. Көптеген сараптамадан бойынша сараптамадан өтіп, орна- өткендер – экономиканың белгілі ластырылды: бір саласындағы қызметті жүзеге асырушы тар мамандандырылған Диаграммадан көрсетілгендей, компаниялар. Іздеудің нәтиже- IT-технология саласы жобалардың сі көрсетіп отырғандай, эконо- негізгі бөлігін иемденіп отыр, миканың барлық саласында ғы- барлығы – 13 жоба. Басқа сала-№ 1(01) 2011 лыми-техникалық қызмет жасап ларға, атап айтқанда, мұнай-газ отырған сарапшы компаниялар өндірісіне, қайта өңдеу және анықталды. қалдықтарды пайдаға асыруға – 12 Сараптама мен іздеудің нәти- жоба. Құрылыс саласында – 4, энер- жесінде экономиканың барлық гетика саласында – 3 жоба.30
  • 31. № 1(01) 201131
  • 32. ИННОВАТОР Кайрат Ахметов: «ӘРҚАШАН ДА ТАЛПЫНУ, ІЗДЕНУ ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛГЕ БАРУ ҚАЖЕТ» Қайрат Ахметов Фото: Владимир Шаповалов self-mademan деп атайтындардың бірі. Жас, шамасына қарай шамшыл және, сөзсіз, дарынды (алайда бұл фактіні өзі сыпайы түрде жоққа шығарады). Идеялық шабыт береді және 2008 жылы негізін қалаған «The one capіtal» компаниясының техникалық директоры қызметін қоса атқарады. Соңғы кезге дейін тек инноваторлардың астаналық IT- жиналыстарына ғана белгілі тұлға болған. Алайда «Астана Innovatіons» АҚ жүзеге асыратын өзінің «Open Wі-Fі» жобасының арқасында Қайрат әйгілі астаналыққа айналды. Жобаның мазмұны барлық Қазақстан бойынша сым- Ол туралы сыз интернеттің біркелкі - Сіздің болашақ маман- ларды сыйлыққа алатынмын және желісіне қолжеткізу болып дығыңызға деген қызығушылы- бала кезімнен математикаға де- ғыңыз бала кезіңізде оянды ма? ген қызығушылығым оянған бо- табылады.№ 1(01) 2011 - Иә. Әкем инженер болған, мені луы керек. Үйімізде компьютер өзімен бірге жұмысқа жиі ала бара- болған жоқ, бірақ мен оны доста- тын. Университеттегі жұмысында рымнан көретінмін, үйірмелерге алғаш рет компьютерді көргенімде барып дәріс алатынмын. Менің мен үш не төрт-ақ жаста болатын- қорқынышты түстерім компью- мын. Бағдарламалы калькулятор- тер үйірмесіне бару уақытында32
  • 33. ИННОВАТОРұйықтап қалғаным туралы бола- ендім. Көбі мен неге қалғымтын! келмегеніне таңдана қарады. - Физика пәнінен болған олим- Бірақ ол жат ел, Мәскеу түнергенпиадаларда жеңіп алған жүлделі қала, мен үшін елге қайту дұрысорындар алдағы өміріңізге әсе- шешім болды.рін тигізді ме? - Сіздің мансабыңыз Қазақ- - Иә, Мәскеу физика-техникалық станға оралғаннан кейін қалайинститутына түскен кезде кө- жалғасын тапты?мектесті. Мені онда ақысыз және - Қазақстандағы ресейлікконкурстан тыс оқуға алды. Ол «АйТи» компаниясының қызметәлемдегі ең мықты ЖОО-лардың көрсету бизнесін бір жолға қоюдыбірінен саналады. 2010 жылғы байқап көрдім, бірақ тәжірибемфизика пәні бойынша Нобель жетпеді ме, білімім аздау бол-сыйлығының лауреаттары өзім ды ма, жұмысым оңға баспады.бітірген «Жалпы және қолданбалы Маған тағы да Мәскеуге оралуғафизика» факультетінде оқыған. ұсыныс жасады, алайда мен тағыБұл сонда болғандардың ішіндегі да бас тарттым. Содан соң IT-ең «физикалық» факультет еді, ортада кеңінен танымал BIPSбірақ менде «Жүйелі интегра- компаниясының қызметкері бол-ция және менеджмент» деген ең дым. Үшінші буын операторла-компьютерлі мамандық болды. рына софт әзірлеп шығардым,Бұл мәні жағынан қазір менің ай- сол жағынан өз ісімді аштым.налысып жүрген ісім. 2006 жылы Алматыда қазір - Оқу процесінде ең қиыны не құрамына «The one capital» ЖШСболды, әлде Сіз барлығына да да енетін «Open technologies»оңай қол жеткізіп отырдыңыз компаниясының тобын құрдым.ба? Жас компаниямыздың еліміздің - Физтех мені бірден өз ор- Премьер-министрінің назарынаныма қойды. Мен халықаралық іліккені қуантады. Жуырда болыполимпиадалардың жүлдегері бол- өткен Инновациялық форумдасам да бірінші семестрді физика «Үздік инновациялық кәсіпорын»пәнінен алған екі төрттен басқа ретінде дипломға ие болдық.барлық пәндер бойынша үздік - Өзіңіздің жеке компани-бағалармен аяқтадым. Екінші яңызды құра отырып, қандайкурстың соңында жұмыс істей ба- қиындықтармен бетпе-бет кез- Менің қорқыныштыстадым. Менің көп жылғы арманым дестіңіз? Нақты айтқанда, кадр түстерім компью-орындалды, мен «компьютерлік мәселесін қалай шештіңіз?темірдің» шолушысына айналдым. - Кадрлар мәселесі оп- тер үйірмесіне баруМаған жаңа ноутбуктарды әкелді, оңай шешілді. Соңғы курстың уақытында ұйықтапмен оларды тестілеп, бағаладым. студенттерін жалдадық, қолда-Мәскеуде «Компьютерра» деп рынан келетіндерін жұмысқа қалғаным туралыаталатын жетекші компьютерлік қабылдадық. Алдымен Алматы болатын!апталық басылым бар. Сол ком- Университеттеріндегі олимпиада-пания жаңалықтар редакторының ларға жәрдем көрсеттік. Қазірлауазымына конкурс жарияла- менің штатымда 25 маман жұмысды. Мен онда барып өтініш беріп істейді.едім, алған жоқ. Бірақ мен сон- - Өз тәжірибеңізге сүйенеда да олардың форумдарына отырып, жаңа бастап жатқанмақалалар жазып, кеңестер беруді инноваторларға кеңес бере ала- Журналдың біртоқтатпадым. Ақырында Жаңа сыз ба? нөмірінде менің екіжылға қарай бас редактордың - Бірдеңе қолдарыңыздан кел-орынбасары қоңырау шалып, мей жатса, бірден беріле сал- мақалам жарықынтымақтастық қарым-қатынас маңыздар. Әрқашан да талпы- көргенде, мен өзімдіжасауды ұсынды. Кейіннен ну, әр түрлі нұсқаларды іздеп,журналдың бір нөмірінде менің тәуекелге барудан қорықпау керек. университет-екі мақалам жарық көргенде, Әрине, қаржылық қолдау қажет, те нағыз жұлдыз № 1(01) 2011мен өзімді университетте нағыз қандай капиталмен бастасаңыз да,жұлдыз ретінде сезіндім! ЖОО- ақша әрқашан да бітеді. Бұндай ретінде сезіндім!ны аяқтаған соң, жұмысымды жағдайларда ақшаны қайдан,Мәскеуде жалғастыруға мүмкіндік кімнен және қандай шарттарменболды, Ресейдегі ноут-буктерді қарызға алуға болатынын жан-шолушылардың топ-үш-тігіне жақты ойластыру қажет. 33
  • 34. ИННОВАТОР Кез келген шығармашыл адам өз - Үстел футболын ойнауды жақсы Жоба туралы идеяларын іске асыруды ойлайды, көремін, сноубордпен (фрирайд) - «Open Wi-Fi» жобасының идеяларды құпия ұстаудың қажеті шындап айналысамын. Алма- идеясы неде және ол қалай ту- жоқ, оларды жүзеге асыру керек. тыда тұрған кезімде қыздарға, ындады? - Сіз көп жүмыс істейсіз, ал тіпті, назар аудармайтынмын, - Мен кез келген айтишы сияқты қалай демалуды қалайсыз? барлық бос уақытымды спортқа кафе мен мейрамханаларға келе Жеке өміріңізге уақытыңыз жұмсайтынмын. Алғашында мен сала үнемі Wi-Fi-ды іздедім. Жиі жете ме? Мәскеуде парашютпен секірдім, белгілі бір қиындықтар туындай- бірақ сноубордтан адреналинді тын: жүйе жұмыс істеп тұрып, көбірек аласың. істен шығатын, даяшылар пароль- Біз пайдалану- Бұрын, шынымды айтсам, айы- дарын ұмытып қалатын, күтуге шылардың Wi-Fi на бір рет қана шашымды тарай- көп уақыт кететін. Барлығы осы тынмын, бірақ ештеңеге қара- жағдайларды қалай да шешу, желісіне сапалы кіру мастан менің жұбайым маған белгілі бір жүйені құру қажеттігін қызметіне үйреніп, ал назар аударған соң, түр-әлпетім түсінетін. Барлық жерде бір ғана соншалықты нашар болмағаны парольді, біркелкі атауды пай- мекеме иелері бізбен ғой. Енді ол менің сырт келбетіме далану ыңғайлы болар еді. Біз көз сала жүреді. «Әлеуметтік желі» ынтымақтастық фильмінен кейін менің қыздар жаңа параметрлері бар жүйені құра бастадық. Енді өз ноутбук- қарым-қатынас арасында танымал болуым күрт тарын, iPod немесе iPhone-дарын артты, бірақ қазір менде сүйікті орнатуға мүдделі жарым бар, сондықтан әйелдердің қосқанда пайдаланушы интер- нетке парольсіз шығуына болады, болғанын қалаймыз назарына зәру емеспін. экранда бірден «Welcome Page» ашылады. Егер клиентте төленген логин мен пароль бар болса, ол жоғары жылдамдықтағы интер- нетке қол жеткізе алады немесе бізде жылдамдығы секундына 128 Кбит болатын ақысыз режим қарастырылған. Бұл, мәселен, поштаны қарау үшін жеткілікті. Клиенттер OpenWi-Fi желісінің қызметтерін скретч-карталар, банктік карталар, SMS немесе қолма қол ақшамен төлей алады. Кейбір мекемелер үшін бізде арнайы ұсыныс бар. Иелері егер студенттер бір шәшке кофе алып, бес сағат бойы отыратын болса, ұнатпайды. Кофелер үшін біз 20- 30 минуттық промо-кодтарды қарастырдық. Олар қалай жұмыс істейді? Мәселен, сіз бір шәшке кофе сатып алдыңыз, даяшы сізге белгілі бір уақытқа ақысыз код береді, егер интернетте тағы да отырғыңыз келсе, тағы бір шәшке кофе сатып алыңыз да интернет- ке кіргеніңізді төлеңіз, осылай ету арқылы біз мекемеге түскен пайдадан ақша төлейміз. Бұл кафе, мейрамханалар мен пай- даланушылар үшін де ыңғайлы. Оның үстіне біз, ал «біз» дегенім, «Астана Innovations» АҚ ұжымы№ 1(01) 2011 мемлекеттік құрылымдармен бірге Үкімет, министрліктер, әкімдіктердің сайттарына жоғары жылдамдықтағы ақысыз кіруге қол жеткізу жолында жұмыс жа- сап жатырмыз.34
  • 35. ИННОВАТОР - Астанада жаңа желінің істеп 1,5 млн. теңге шамасындатұрған жерлері бар ма? қаражат бөлді. Істі жаңа бастап - «Open Wi-Fi» жобасы «Керуен», жатқан кәсіпкерлерге беретін«Сары-Арқа», «Хан-Шатыр» сауда- менің кеңесім: мол қаражатқакөңіл көтеру орталықтарында қызығудың қажеті жоқ, мемле-жұмыс істей бастады. Біздің кет сіздерге ақша салса, сіздердіорталықтар кейбір шағын ка- үнемі материалдық тұрғыдан да,фелерде де бар. Желтоқсан ай- байланыстармен қамтамасыз етуында біз желімен сол жағалауды жағынан да қолдау көрсетіп оты-толығымен қамтамасыз етуді рады. Бұл бәрінен де маңыздырақ.жоспарлап отырмыз: қоғамдық Қазір біз инновациялық компа-орындар, қалалық саябақтар, ниялардың арасында жаңаспорткешендер, үш үлкен стади- шыл-дықтар ең бірінші бізгеон, жағалаудың бір бөлігін және жететіндердің қатарындамыз.Сулы-Жасыл бульварды қайтадан Алайда басқаларда да нақтықосамыз. Ұзақмерзімді перспек- қолдау мен қаржылай көмективада Астана қаласын толық, алу мүмкіндігі бар. Бұл тек өзкейіннен Қазақстанның барлық адамдарының арасында ақшанықонақүйлері мен кафелерін де қосу бөліп алатын жабық клуб емес,ойластырылуда. барлығы шынайы және айқын. Біз пайдаланушылардың Wi-Fi - Жобаны жарыққа шығараржелісіне сапалы кіру қызметіне алдында қанша уақыттан беріүйреніп, ал мекеме иелері бізбен ойыңызда ұстадыңыз? Iсті жаңа бастап жатқанынтымақтастық қарым-қатынас - Идея үш жыл бұрын туындаған.орнатуға мүдделі болғанын Егер мен басында шенеуніктерге кәсіпкерлерге беретін меніңқалай-мыз. Қазір көбі бұны өз барып: «Жігіттер, мынадай идея-күштерімен ғана ұйымшылдықсыз ны жүзеге асырайық» дегенде кеңесім: мол қаражатқажасап жатыр, сондықтан оларда ешкім қызығушылық танытпаса, қызығудың қажеті жоқ,трафик бітіп қалады, не болмаса енді бар-лығында заманауи айпад,желі істен шығады. Біз болсақ, бұл айфондар пайда болған соң, менің мемлекет сіздерге ақшамәселелерді өз мойнымызға алып, ұсынысыма басқаша қарайтын салса, сіздерді үнемішешуге дайынбыз. болды. - Сіздің бастамаларыңызды - Болашаққа қандай жоспа- материалдық тұрғыданкім қолдады? рыңыз бар? да, байланыс тармен - Кейде біз өз қаражатымызды - Жоспарлар өте көп. Егер «Openсалдық, ал кей кездері мемлекеттік Wi-Fi» жобасы турасында айта- қамтамасыз ету жағынанинституттар көмектесті. «Open тын болсақ, әрбір кафе, мейрам-Wi-Fi» жобасы «Астананың өңірлік ханаларда ақысыз парақтардағы да қолдау көрсетіптехнопаркі» ЖШС-інде бизнес- чатқа орын болады. Оған өз пікір- отырадыинкубацияландырудан өтті. Біз іңді жазуға, бейнематериалдыбиллингті дамытуға грант алдық. қосуға мүмкіндік туады. ОсыныңБиллинг – әр провайдерде кли- барлығын ақысыз режимде жасауент үшін қызметтің төлемақысын қарастырылуда. «Хан Шатырда»есептеуге, жылдамдықты арнайы карталардың иелері үшіндифферен-циациялауға, кей ақысыз жоғары жылдамдығы баркездері ақысыз кіруге мүмкіндік кіру қызметін енгізу жоспарла-беруге, кей уақытта лимиттелген нып отыр. Біз, сол сияқты, онлайн-кіру қызметін беруге мүмкіндік супермаркеттерді де қосамыз,беретін бағдарламалық кешен. Бұл онда бутиктердің иелері ақысызбізді желіні өз күшімен орната- виртуалды дүкендерін ашуғатын қарапайым қолдан жасалған мүмкіндік алады, ал тұтынушыларWi-Fi орындарынан айыратын тауарлар ассортиментін ешқайдақасиетіміз. Қазір жоба «Астана шықпастан үйде отырып қарап,Innovations» АҚ-мен сәтті жүзеге тапсырыс бере алады. Осыасырылуда және мен осыған өте жаңашылдықтардың барлығы 2012қуаныштымын. жылдың басында іске қосылады № 1(01) 2011 - Қанша уақыт күту керек деп ойлаймын, негізінен барлығыболды және көмек қандай біздің өзімізге байланысты емесмөлшерде бөлінді? пе. Қазір мемлекет қолдау көрсетіп - Тапсырыс беру мен ақшаны жатыр, тек ал да, іске кіріс.алуға дейінгі процедура екі ай Юлия ГУСАРЕНКОшамасында уақыт алды. Бізге 35
  • 36. INNOVATION TRAVELERS Биобұрандалар, навигация және ауа райын Фото: Владимир Шаповалов бақылау жүйелері, биобензин, никотинге тәуелділік, соқырларға арналған сенсорлық мониторлар, коттедж-мұзтаулар... Соңғы кездері «фин ғалымдары бірегей жоба әзірледі» деген сөзбен ешкімді де таңғалдыруға болмайды. Инновациялық технологияларға ерекше ден қоюдың арқасында Финляндия 10 жылдың ішінде еуропалық көрсеткіштерден басып озып, экономиканың рекордты өсіміне (5,1% IЖӨ) қол жеткізді. «Ақылды қала» Аста- наны құру негізіне осы фин тәжірибесі алынды, ал «Астана Innovatіons» компа- ниясы «Busіness Oulu» әлімдік көшбасшы хабы үлгісінде құрылды. Бізбен сұхбат барысында «Busіness Oulu» директоры Джуха Ала-Мурсула бай инновациялық тәжірибесімен бөлісті. Джуха Ала-Мурсула: «БІЗ ТӘЖІРИБЕ АЛМАСУ МАҚСАТЫН ҚОЙДЫҚ» - Инновациялық технологияларға басым ден дамыған тақырыптардың бірі. Сондай-ақ біз адамдар- қоюдың арқасында Финляндия 10 жылдың ды кәсіпкерлікке баулимыз. Алайда қаржыландырудың ішінде еуропалық көрсеткіштерден басып озып, басым бөлігі ғылыми бағыттарға жұмсалады. Мұның экономиканың рекордты өсіміне (5,1% ІЖӨ) қол өзінде мемлекет жобаның 100%-дық қатысушысы жеткізді. Ұлттық инновациялық инфрақұрылымды болмайды – мемлекеттік қаржыландыру үлесі 30-70% қалыптастырудағы алғашқы қадамдар қандай бол- шегінде, ал жеке инвесторлардың ақшасы біз үшін аса ды? маңызды. - Финляндия – пайдалы қазбалары аз, мұнай мен - Оулу қаласының негізгі серіктесі әлемге әйгілі газы жоқ, негізінен, тек ормандардан тұратын ел. «Nokia» концерні болып табылады. Сіздердің Адамдар – ең басты ұлттық ресурс, сондықтан да Фин- өзара тиімді серіктестіктеріңіз қандай шарттарда ляндия көп жылдар бойы назарды сапалы білімге бе- құрылған? руге шоғырландыруда. Біз білім беруге басқа мемле- - «Nokia» - Оулу үшін аса маңызды компания. Ол кеттерге қарағанда көп шығындаймыз, ІЖӨ-де көп және оның еншілес компаниялары қалада 4,5 мың үлесті жоғары қосымша құны бар инновациялық сектор адамды жұмыспен қамтуда. Біз экономикалық өнімдері алады. дағдарыс жағдайында «Nokia» өз өндірісін Финлян- - Қандай жобаларға (зерттеулерге) мемлекеттік, диядан Бразилия, Оңтүстік Африка, Қытай, Мексика№ 1(01) 2011 ал қайсысына жеке қаражат жұмсалады, ба- секілді елдерге ауыстыратындығын түсінеміз. Себеп сымдықтардың нақты бөлінісі бар ма? – Финляндиядағы еңбек пен ресурстардың жоғары -Мемлекет негізгі қаражатты зияткерлік меншікке құны, салық салу және логистика деңгейі. Дегенмен де инвестициялайды. Бұған қоса біз биотехнология- концерн Финляндиядағы өндірісін толығымен жабуды ларды дамытудамыз, бұл – университеттердегі ең көздемейді.36
  • 37. INNOVATION TRAVELERS - Оулудың бүгінгі таңдағы негізгі міндеттері мен рұсқат алу және отандық перспективалықфункциялары қандай, негізгі мамандану неге жобалардың сыртқы нарықтарға шығуына сеп-шоғырландырылған? тесу бөлігінде ынтымақтастық туралы келісімге - Бізде азаматтарымыздың құзыреттілігі мен кәсіби- қол жеткізілді. Мұндай ынтымақтастық үлгісініңлігін дамытатын университет бар. Сондай-ақ біз келешегі қандай?сараптамалық бизнесті дамытудамыз – мұнда арнайы - Біздің ойымызша, бір нәрсеге Астананы үйретсек,ғылыми сараптамалар жүргізілуде. Бірқатар компани- бір нәрселерді өзіміз одан үйрене аламыз. Сіздерденялар инфрақұрылым саласында жұмыс істеуде, ішінара біз құрылыстағы, сондай-ақ мұнай-газ секторындағы– электрмен, сумен жабдықтау саласында. Қалада 500- инновация тәжірибесін ала аламыз. Өзіміз қоғамдыге жуық адам тестерлармен жұмыс жасайды – олар жаңғыртуда, білім беру мен өндіріске технологиялардыжаңа бағдарламалар мен аспаптардың қолайлылығын енгізуде көмек көрсете аламыз. Біз IT-бағыттар бойын-тексереді, кейіннен олардың әсерлері бойынша ша Финляндиядағы көшбасшы болып табыламыз жәнетүзетулер мен ұсыныстар әзірленеді. өз дағдыларымызбен бөлісуге әзірміз. - Электроника және биотехнологиялар – сіз- - Сіздің ойыңызша, Қазақстан астанасына озықдің университеттің негізгі бағыттары, басқа технологияларды енгізу саласында серпілістібағыттарды зерттеу жоспарларыңызда бар ма? қамтамасыз ету және әлімнің «ақылды» қалалары - Біз дамыған ақпараттық қалаға айналуды қалаймыз қатарында өз орнын алуы үшін қанша уақыт қажет– осы бағытта жұмыс жасаудамыз. Бұған қоса фарма- болуы мүмкін?цевтиканы дамытудамыз. Күрделі сұрақ. Мұны азғантай уақыт ішінде іске асыру - Қазақстанда инновацияларды дамытуға мүмкін емес. Сіздің қалаңыз үшін лайықты технология-бағыталған және инновациялық жобаларды ларды іріктеу, оларды енгізу қажет. Менің ойымша, егерқаржыландыруды қамтамасыз ететін мемлекеттік осындай қарқында жұмысты жалғастыратын болсаңыз,бағдарлама бекітілді, Сіз онымен таныссыз ба, «ақылды» қалаға айналу үшін сіздерге 5-10 жыл керек.қандай баға бересіз? Бұл – мүмкін нәрсе. - Мен көптеген мемлекеттерде болдым – Жақын - Сіз және Сіздің әріптестеріңіз ҚазақстанШығыс, Латын Америкасы. Ал Қазақстанға алғашқы Республикасының астанасы – Астанада жиі бо-келуім. Сіздердің мемлекет- ласыздар. Қалалық инфра-теріңіздің ерекше, нақты құрылымның дамуын қалайинновациялық серпілісті қалай- бағалайсыз, Сіздің пікіріңізше,тындығы байқалады. Үкімет нені толықтыру қажет, албарлық процестерді мұқият не нәрсе астаналықтардыңәзірлеуде – білім беру, жаңа мақтанына айналуы мүмкін?идеяларды әзірлеу және оларды - Астана дұрыс бағытта да-енгізу. Барлық қоғамның қайда муда. Әсерді күшейту үшін ба-жаңғыртылуы жүруде. ҮИИДМБ – лаларды балабақшадан бастапорасан бағдарлама. инновацияларға үйретіп, кейіннен - Қазіргі кезде «Аста- білім берудің барлық жүйесінна Innovations» АҚ және қамту қажет. Сіздің қалаңыздың«Business Oulu» (Финлян- әлеуеті жоғары, ресурстармен № 1(01) 2011дия) арасында жобаларды бекітілген ірі индустрияланды-бизнес-инкубацияландыру ру бағдарламасы бар. Бастамаларшеңберінде, соның ішінде көп, сондықтан да табысқа қолинновациялық жобаларды жеткізуге болады деп ойлаймын.қолдаудың фин құралдарына Жанибек КАБИДЕНОВ 37
  • 38. ИНФОПАНОРАМА НОВОСТИ АО «Астана Innovations» существует совсем недавно. Но сделано при этом уже немало, кроме больших проектов, о которых вы будете читать на страницах журнала, есть и другие, не менее значимые. ЗАПУЩЕНА ПРОГРАММА ТЕХНОЛОГИЧЕСКОГО БИЗНЕС-ИНКУБИРОВАНИЯ А кимат города Астаны объявил о запуске программы технологического бизнес-инкубирования проектов в городе Астане. Технологическое бизнес-инкубирование – это процесс обслуживания малых инновационных предприятий и инноваторов, «взращива- ние» новых фирм, оказания им помощи в становлении и успешной деятельности на ранней стадии их развития. Технологическое бизнес-инкубирование включает в себя проектный менеджмент, разработку бизнес-планов, организацию проектной докумен- тации, контактных мероприятий, предоставление офисных помещений, оргтехники, лабораторных комплексов, бизнес-сервис (юридические, бух- галтерские, переводческие услуги), привлечение инвестиций, содействие в патентовании, финишные НИР, создание опытного образца, проведение испытаний и апробации (в зависимости от проекта), сертификацию, лицензирование и т.д. Иными словами все то, что прямо или косвенно связано с инкубированием проекта субъекта инновационной деятельности. Прием и рассмотрение заявок на технологическое бизнес-инкубирование проводится на постоянной основе в течение года. Рассматривать поступившие заявки будет Экспертный совет, функционирующий на постоянной основе на базе АО «Астана Innovations». В состав данного Экс- пертного совета войдут представители науки, бизнеса, государственных органов и т.д. Ежемесячно будет формироваться пул проектов, которые будут направляться на внешнюю экспертизу, а затем выноситься на рассмотрение Экспертного совета, после чего - приниматься решения по проектам о предоставлении услуг технологического бизнес-инкубирования и оказания государственной поддержки. АСТАНА + ХАКЕРЫ + МАРАФОН = АСТАНИНСКИЙ ХАКАТОН В следующем году, 21-22 января, в нашей столице состоится Астанин- ский Хакатон (24-часовой марафон для разработчиков). Идея заключается в том, чтобы написать программу, хак или при- ложение за сутки. Язык, технологию и платформу для написания участники выбирают самостоятельно – делать можно что угодно - сутки для души. В фи-№ 1(01) 2011 нале мероприятия организаторы ждут от участников работающий кусочек их творения. Создать что-то новое, закончить давно забытое старое, найти просто приятных людей и соратников - все это вы сможете сделать на хакатоне. По- бедителей ждут спонсорские призы и, возможно, именно здесь пройдут самые интересные битвы.38
  • 39. ИНФОПАНОРАМА НОВЫЙ МЕТОД СОЗДАНИЯ НАНОПОРИСТОГО МАТЕРИАЛА П отенциальное применение новинки предполагается во многих областях, от очистки воды до химических дат- чиков. Чтобы произвести пористый материал, не- обходимо использовать различные компо- ненты. Когда второстепенные компоненты удаляются, на его месте остаются поры. До сих пор создание нанопористого материала было ограничено, поскольку предполагает- ся, что второстепенный компонент должен быть связан со всей структурой. Однако новое исследование показало на- КИТАЙ СТАНЕТ много более эффективный гибкий метод под названием собирательный осмотиче- МИРОВЫМ ЦЕНТРОМ ский удар для создания пористой структуры. Исследование, проведенное учеными из ИННОВАЦИЙ? Кембриджского университета, показало, как, используя осмотические силы, даже структуры с второстепенными компонента-С огласно результатам последних социологических опросов, Китай в ближайшие 10 лет ста- нет самой инновационной страной. Так считает 27% опрошенных. Далее следует Индия – у нее 17% голосов, а вот США и Япония получили всего по 14% и 12% голосов соот-ветственно.На сегодняшний день экономика Китая находится на втором месте в общемировом зачете, и это неу-дивительно – львиная доля потребительских товаров изготавливается именно в этой стране.Успех Китая заключается не в том, что другие страны проводят меньше научных исследований, а втом, что их результаты оказываются менее успешными. Об этом свидетельствует статистика наиболееуспешных открытий за последние несколько лет.Что касается текущей расстановки сил, то в данный момент пальму первенства удерживаетСША – 30% голосов, на втором месте находится Япония с 25%, замыкает тройку лидеровКитай с 14% голосов.СОЗДАН ПЕРВЫЙ МОЛИБДЕНИТОВЫЙ МИКРОЧИП ми, полностью заключенными в капсулу вП осле обнаружения электронных преимуществ молибденита ученые сделали следующий матрице, могут стать пористыми, или, если уверенный шаг. В Лаборатории наноразмерной электроники и структур в Лозанне сделан использовать более емкий в данном случае чип (интегральная схема), подтверждающая, что молибденит лучше кремния с точки зре- эпитет, нанопористыми.ния достижения миниатюризации, энергопотребления и механической гибкости. Исследователи продемонстрировали, как«Мы создали первый опытный образец, совмещающий от двух до шести транзисторов последо- нанопористые материалы, созданные в ходевательно, и доказали, что основные операции бинарной логики возможны, и, следовательно, мы уникального процесса, могут использовать-способны изготовить больший чип», - пояснил директор лаборатории Андрас Кис. ся для разработки фильтров, способных к удалению микроскопических красок изМолибденит с точки зрения способности усиливать электронные сигналы равен кремнию: ис- воды.ходящий сигнал в четыре раза мощнее входного. Это доказывает наличие «существенного потен- «В настоящее время это эффективная си- № 1(01) 2011циала для создания более сложных чипов», - уверен Кис. «В случае с графеном эта амплитуда стема фильтрации, которая могла бы ис-равна 1, а ниже этого порога выходное напряжение было бы недостаточным для питания второго пользоваться в странах с ограниченнымподобного чипа». доступом к чистой питьевой воде или дляТакже молибденит обладает механическими свойствами, которые делают его перспективным удаления тяжелых металлов и промышлен-для использования в создании гибких электронных устройств, таких как скатывающиеся в рулон ных отходов из грунтовых вод», - заметиликомпьютеры или диагностирующие организм чипы, закрепляемые на коже в виде пластыря. разработчики. 39
  • 40. ИНФОПАНОРАМА НОВЫЙ АЛГОРИТМ УСОВЕРШЕНСТВУЕТ НОВОСТИ РАЗРАБОТАН ИННОВАЦИОННЫЙ БЕЗОПАСНОЕ ВОЖДЕНИЕ МАТЕРИАЛ ДЛЯ ХРАНЕНИЯ Н овое исследование показало, какие ВОДОРОДА автомобили с большей вероятностью У проедут перекресток на запрещен- никальность нового материала в ный сигнал светофора. том, что в его основе не твердое В 2008 году в США на перекрестках прои- вещество, а жидкость. зошло порядка 2,3 млн. автомобильных ава- Новинка может способствовать преоб- рий с 7000 смертельных исходов. Более 700 разованию топливной отрасли. инцидентов произошло по вине водителей, Химики из Орегонского университета проехавших перекресток на красный свет. Пе- разработали материал на основе азота и чально, но до половины людей, погибших в бора, который отлично функционирует результате подобных несчастных случаев, — при комнатной температуре, а также явля- это другие водители, которые ехали на раз- ется воздухо- и влагоустойчивым. решенный сигнал, пешеходы или пассажиры. Помимо стабильности и температурных Чтобы сократить количество инцидентов и свойств, учеными также упоминается во- жертв на перекрестках, ученые из Массачусет- дородная десорбция без какого бы то ни ского технологического института разработа- было изменения фазы. Хлорид железа ли алгоритм, который позволяет спрогнози- используется как катализатор десорбции, ровать, какой автомобиль нарушит правила а кроме того, применение делает возмож- дорожного движения. ным переработку использованного топли- Основываясь на таких параметрах, как тор- ва в заряженном состоянии. можение транспортного средства и расстоя- Основной проблемой на пути внедре- ние до светофора, ученые сумели определить, ния разработки является необходимость какие автомобили являются потенциальными повышенного сбора водорода и разработ- нарушителями, а какие, напротив, с большей вероятностью проедут перекресток толь- ка более энергоэффективного регенера- ко на разрешающий сигнал. ционного механизма. Исследователи проверили алгоритм на данных, собранных на перекрестках в Вир- «Развитие технологий хранения во- джинии, и установили, что он позволяет точно выявить потенциальных нарушителей в дорода остается важной задачей в ходе течение нескольких секунд после включения красного — времени достаточно, чтобы становления водородной энергетической другие участники движения смогли среагировать на угрозу. инфраструктуры», - отметил профессор химии Шин-Ян Лю из института материа- ловедения университета. СОЗДАН РОБОТ, СПОСОБНЫЙ ПРОЛЕЗТЬ В ЛЮБУЮ ЩЕЛЬ У ченые разработали новый тип робота, который достаточно подвижен и гибок, чтобы просачиваться через тесное пространство. Это последний опытный образец в растущей области мягкотелых роботов. Ученые из Гарвардского университета все чаще черпают вдохновение в живой природе при создании машин, которые гибче и универсальнее металлических. Группа во главе с химиком Джорджем Уайтсайдом, на примере кальмаров, морских звезд и других животных без твердого скелета создала маленького резинового робота с четырьмя конечностями, похожего на мультипликационного глиняного персонажа Гамби. За последние годы было сделано немало попыток создать нечто подобное, способное проникать в самые труднодоступные уголки, к примеру, в развалины зданий после землетрясения. «Уникальная способность мягких роботов деформироваться позволяет им проникать туда, куда точно не могут попасть твердотелые№ 1(01) 2011 механизмы», - сообщил роботехних Мэтью Уолтер из Массачусетского технологического института.40
  • 41. ИНФОПАНОРАМА ПОСТРОЕН НОВЫЙ ТИП 3D-КАМЕРЫ У ченые из федеральной политехниче- ской школы Лозанны (EPFL) построи- ли две модели 360-градусных камер. Первая размером с апельсин, вторая — с мячик для гольфа. Они снабжены масси- вом небольших объективов (более 100 в старшей версии и 15 в младшей). Оптика настроена так, что поля зрения соседних камер пересекаются. В результате работы такой камеры спер- ва получается сырой поток из множества кадров, снимаемых немного с иной точки СОЗДАНЫ КОНТАКТНЫЕ зрения. Основная «магия» заключена в софте: сложный программный алгоритм ЛИНЗЫ-ТЕЛЕВИЗОРЫ исследователи встроили в специально раз- работанную аппаратную платформу. Последняя определяет фактическое рассто-У ченые из Вашингтонского университета (США) и Университета Аалто в Фин- яние между камерой и предметами в кадре ляндии представили прототип контактных линз со встроенным светодиодным и восстанавливает их трёхмерный образ, а экраном, который позволяет предавать изображение прямо на сетчатку глаза. также аккуратно сшивает полную панорамуНа тестах проецируемое изображение содержало всего один пиксель. В будущем из кусочков мозаики. При этом решаютсябиоинженеры планируют постепенно наращивать число точек и довести их до не- две проблемы традиционных камер —скольких сотен, которых хватит для отображения коротких электронных писем или поле зрения и глубина резкости.SMS-сообщений прямо перед глазами.Предложенная технология предлагает людям читать всплывающий текст и электрон-ные письма, или улучшить качество зрения. Авторы изобретения утверждают, чтолинзы безопасны и вполне реальны, но возникает проблема: нужен источник пи-тания. «Росбалт» отмечает, что пока прототип работает лишь в радиусе несколькихсантиметров от беспроводной батарейки, а его микросхем хватает только для одногосветодиода. ИСКУССТВЕННЫЙ ЛИСТ ПРОВОЗГЛАШАЕТ О НОВОЙ ЭНЕРГЕТИЧЕСКОЙ ЭПОХЕ Т ехнология создания искусственного листа обладает потенциалом для открытия эры быстрой энергии. Ученые полагают, что эта эпоха позволит людям самостоятельно вырабаты- вать электричество в домашних условиях с помощью дешевого оборудования, и это бу- дет как нельзя лучше и для 3 млрд. человек, живущих в развивающихся странах, и даже для домовладельцев в США. В издании старший корреспондент Стивен Риттер описал исследование электрото- плива, сделанного с использованием солнечной энергии и возобновимых компонентов, таких как вода и углекислый газ. Искусственный лист — одна из электротопливных технологий. Сделанный из не- № 1(01) 2011 дорогих материалов, лист расщепляет обычную воду на кислород и водород и в итоге способен привести в действие производящий электричество топливный элемент. Доста- точно бросить устройство размером не больше кредитки в ведро с водой и поставить емкость на солнце. 41
  • 42. ИЗ ПЕРВЫХ УСТ ко для дальнейшей жизнедеятель- ности и развития мегаполиса этого мало – важно создать такие условия, чтобы жизнь и работа в этом городе были максимально комфортными. Причем эта идея распространяется не только на столицу. В стране при- нята Программа форсированного индустриально-инновационного развития. Она касается жителей всей республики. Просто Астана – это на самом деле пионер. Отсюда нужно начинать внедрение нов- шеств и дальше распространять их по Казахстану. - А каким образом будет во- площаться проект по созданию инновационной столицы? Что мешало этому прежде? Фото: Владимир Шаповалов - Нельзя сказать, чтобы что-то мешало. По мере работы мы вне- дряем то, чего прежде не доставало. Базовая программа форсированной индустриализации, предложенная Президентом Нурсултаном Назар- баевым, предполагает развитие по Ерлан Кожагапанов: всем направлениям для диверси- фикации экономики. То есть, по «МЫ СТРОИМ «УМНЫЙ ГОРОД» Астана – это динамично развивающийся город, экономика и инфра- сути, реализация ФИИР – это путь структура мегаполиса ежегодно растут. Каждому, кто побывал в к созданию новой экономики, путь Астане, становится ясно: у столицы Казахстана впереди большое к привлечению новых качествен- будущее. Но каким будет это будущее? Кто будет его строить? ных инвестиций. Казахстан сейчас Чем наш город будет отличаться от других мегаполисов? За все эти очень активно интегрируется в ми- вопросы и стратегически важные решения по развитию города не- ровое инновационное простран- сет ответственность городской орган управления. В беседе с Ерла- ство. Мы достигли того уровня, ког- ном Кожагапановым, заместителем акима города Астаны, мы узнали да технологии играют роль не менее о ближайших перспективах развития города и созданной недавно важную, чем развитие сырьевых ре- структуре АО «Астана Innovatіons». Именно этой компании сурсов. Это международная практи- предстоит претворять в жизнь инновационную стратегию ка и мы ее активно внедряем у себя. развития Астаны. Но надо понимать, что инновации – это процесс, в котором чем боль- - Ерлан Токтарханович, ни в даст на деле? Какова потребность ше задействовано участников, тем№ 1(01) 2011 одном городе Казахстана нет в так называемой «инновацио- лучше, и тем выше будет резуль- своей отдельной инновацион- нализации» столицы? тат. А в нашем случае мы все пере- ной стратегии развития. В этом ложили на плечи государственного смысле Астану можно назвать - Астана состоялась, и эта аксиома сектора: назначены ответственные пионером республики. Но что это уже не требует доказательств. Одна- министерства и ведомства, соз-42
  • 43. ИЗ ПЕРВЫХ УСТ По мере работы мы внедряем то, чего прежде не доставало. Та же наша базовая программа форсированной индустриализации, предложенная ПрезидентомНурсултаном Назарбаевым, предполагает развитие по всем направ- лениями для диверсифика- ции экономики инструмент, а сразу несколько ви- дов помощи. И наша задача сделать так, чтобы тот, кто в этой поддерж- ке нуждается, мог в одной точке все получить. Проще говоря, мы эконо- мим время, деньги и нервы инно-даны необходимые институты и ваторов. «Астана Innovations» - этодругие структуры, призванные единый механизм, объединяющийна республиканском уровне вне- все инструменты, такой «сквознойдрять и развивать индустриально- канал», который идет от Правитель-инновационную программу. Но это ства до конкретного человека.только со стороны квазигосудар-ственного сектора. А ведь еще нуж- - А насколько, по-Вашему, Аста-ны конкретные реализаторы на ме- На уровне республики на готова к таким переменам?стах – те, кто будет это переносить Достаточно ли Казахстан инте-в регионы. есть много инстру- грирован в мировой инноваци- В этом смысле широкий отклик ментов по поддержке онный прогресс, чтобы ставитьэта идея нашла у акима города перед собой и главное – испол-Астаны Астаны Имангали Тасма- инноваций – инвести- нять такие амбициозные задачи?гамбетова. Так, 19 июня этого года ционные агентства,была зарегистрирована компания инновационные - Сегодня, в преддверии 20-летия«Астана Innovations». Ее задача Независимости, мы можем утверж-- структурировать все те возмож- гранты, агентство дать, что Астана – это жемчужинаности, которые дает государство. по казахстанскому Евразии, ультрасовременный го-На уровне республики есть много род с развитой инфраструктурой,инструментов по поддержке инно- содержанию и коммуникациями, новейшей архи- № 1(01) 2011ваций – инвестиционные агентства, прочие механизмы тектурой и развитой транспортнойинновационные гранты, агентство системой. Не везде в мире есть 3G,по казахстанскому содержанию и а мы в Казахстане уже работаем попрочие механизмы. Но бывают про- этому формату, и более того, сле-екты, которым требуются не один дующим летом в стране запускается 43
  • 44. ИЗ ПЕРВЫХ УСТ связь нового поколения 4G – то есть новки, внедряется система дистан- примера: Бостон – он состоялся как самые передовые технологии. Поэ- ционного учета потребления услуг «силиконовая долина»; и малень- тому мы смело вступаем в гонку за и прочие новшества. Каждый город кий город Оулу в Финляндии – его статус «умного города», тем более, имеет свое лицо, свою конфигура- население всего 230 тысяч человек, что в мире их не много – не более цию. И мы очень долго обсуждали и они генерируют внутренний ва- тридцати. Помимо этого существу- конфигурацию Астаны и в итоге ловой продукт города – порядка 6 млрд. евро. Для сравнения: Астана с населением в 700 тысяч жителей генерирует около 1 млрд. долларов. Мы изучали их опыт – как они до- стигли своих вершин. Конечно – за счет инноваций, за счет условий – в эти города стремились люди, при- чем самые продвинутые, самые светлые головы. Оулу схож с Казах- станом, там проживает более 100 национальностей и народностей, и, учитывая концептуальную основу этого городка, мы взяли за основу пример городов Запада. Мы посмо- трели на их историю становления, на то, как они теперь исполняют свою функцию инновационных бизнес-хабов, теперь все это син- тезируем, объединяем и адаптиру- ем уже для своего умного города. В итоге smart-Астана будет особен- ным проектом, потому что это не Оулу, не Бостон и не Амстердам. Наша столица – это совершенно другой мир, с другим населением, ет Ассоциация умных городов, ко- приняли свою концепцию. Но при с другой культурой, ментальностью торая следит за всеми тенденциями обсуждении мы больше ориентиро- и своими специфичными усло- и помогает таким smart-city разви- вались не на многомиллионные ме- виями и требованиями, поэтому ваться. У Астаны есть конкурент- гаполисы, а скорее на компактные по ходу реализации и внедрения ное преимущество, какого нет ни у успешные города. Таких есть два лучшего опыта разных городов мы одного города в мире. Астана – но- получим уникальный проект. Это вый город: все коммуникации, осо- наше преимущество – у нас есть от- бенно на Левом берегу, совершенно Каждая минута, куда черпать опыт, технологии – с новые, здания построены с приме- Запада – это продвинутая Европа, с каждая секунда пути нением новейших и самых эффек- Востока – быстроразвивающиеся тивных технологий, поэтому этот кареты с красным Азиатские страны, и все их луч- город приспособлен к тому, чтобы крестом и мигалкой – шие принципы мы будем исполь- внедрять эти умные системы. зовать при построении иннова- это драгоценное ционной Астаны. - Вы сказали, что в мире суще- время, от которого ствует порядка 30 smart-city – на зависит здоровье, - Известно, что компания «Aстана кого из них мы ориентируемся? Innovations» сейчас работает над а зачастую и жизнь реализацией трех крупных го- - Надо сказать, что такие проекты, человека родских проектов. В чем их спец-№ 1(01) 2011 как «smart-Астана» – это новейшие ифичность? тренды в развитии городов. Напри- мер, Амстердам сейчас заявляет - Город растет, численность жи- о себе в качестве «умного города»: телей увеличивается, растет коли- там появляются электронные оста- чество туристов. А все это – допол-44
  • 45. ИЗ ПЕРВЫХ УСТнительная нагрузка на жизненноважные предприятия и учрежденияАстаны. Поэтому мы вместе с управ-лением здравоохранения города ицентральной городской станциейскорой помощи выявили, что пер-вым делом надо решить извечнуюпроблему – длительность ожиданиябригады скорой помощи. Каждаяминута, каждая секунда пути каретыс красным крестом и мигалкой – этодрагоценное время, от которого за-висит здоровье, а зачастую и жизньчеловека. Это первая проблема опе-ративной помощи. Вторая – составкоманды и уровень их знаний. За-частую на вызовы отправляют ма-гистрантов и фельдшеров, которымпорой не хватает опыта для приня-тия правильных решений. И третьяголовная боль самих медиков – этосвязь. Врачи не так много зараба-тывают, чтобы постоянно пользо-ваться услугами мобильных опера-торов. Установленная в автомобилерация также имеет множество не-достатков: во-первых, там связьидет через диспетчера – значит, нетпрямого доступа к узкоспециализи-рованному специалисту за советом,во-вторых, само качество переда-чи информации – думаю, это дажекомментировать не нужно. Поэтомумы предложили изучить междуна-родный опыт в этой области. В миресуществуют две системы оказанияскорой помощи: первая – когда врач пользования учитывалась при его ях, когда бригада скорой помощи неедет к пациенту, и вторая – пациент разработке. Первая кнопка выводит может принять решение самостоя-к врачу. К примеру, в США помощь на монитор карту города. Нужно тельно. И третья кнопка дает доступначинается с момента, когда боль- запросить адрес и водителю будет к разнообразным аналитическимной переступает порог клиники – представлен маршрут (кстати, кар- справочникам и другой медицинскойто есть пациент сам едет к доктору. ты мы намерены постоянно актуа- литературе. Здесь структурированаПринятая у нас модель – европейская, лизировать). Вторая кнопка – это поисковая система – вписал терминболее социально-ориентированная: прямая связь с дежурным врачом и получил все данные. Идея понра-пациенту достаточно позвонить и без участия диспетчеров и прочих вилась медикам, и они уже предлага-врач приедет к нему. Мы считаем эту посредников. Сейчас мы думаем ют свои идеи усовершенствованиясистему более приемлемой из-за над такой идеей, которую предсто- планшетника: например, устано-экономии времени. Поэтому пред- ит обсудить с управлением здраво- вить программу для считыванияложили внедрить в системе скорой охранения: заложить в список кон- штрих-кодов с лекарств. Это позво-помощи медицинские планшет- тактов узких специалистов высокого ляет мгновенно ознакомиться с его № 1(01) 2011ники. Это не Ipad и не что-то по- класса, чтобы молодой врач мог по- составом, инструкцией и показа-добное. Такие системы производят советоваться с ним, если случай тя- ниями к применению. Словом, мыединичные компании по миру – в желый. Кстати, в этом планшетнике хотим направить последние миро-США и в Японии. На нем установ- установлена камера для трансляции, вые информационные разработкилено три кнопки – простота ис- опять же в крайне тяжелых ситуаци- на помощь людям. Ожидается, что 45
  • 46. ИЗ ПЕРВЫХ УСТ в декабре этого года сможем запу- информация о нем: имя, возраст, стить планшетники в работу в пи- номер школы, телефон родите- лотном режиме. Если новшество лей, группа крови и так далее. Эта найдет распространение в Астане, карточка будет служить и удосто- дальше его можно будет внедрять верением личности, и платежным в других регионах Казахстана. Ко- средством для проезда и питания, нечно, предстоит все протестиро- а также будет фиксировать важные вать – это займет порядка шести действия: время входа в школу, месяцев. И лишь после этого мы выхода, успеваемость и будет уве- сможем говорить об успехе проекта домлять желающих родителей по- и его финансировании. средством смс-сообщений. Надзор за детьми – это важное преимуще- - Вот на вопросе финансиро- ство, которое дает Казахстану уча- вания хотелось бы остановиться стие в мировом инновационном подробнее. Кто будет за это пла- пространстве. тить и на каких условиях? Третий наш проект – «Open WI-FI». Как и любая продвинутая страна, - Мы принципиально решили, мы должны обеспечивать макси- что в пилотном режиме финансиро- мальный доступ к информации. вать будем самостоятельно – то есть Здесь мы перенимаем опыт самых из собственных средств. «Астана технически развитых городов – Innovations» будет сопровождать предоставление беспроводного ин- проект до тех пор, пока заказчик тернета в общественно-доступных (Управление здравоохранения) местах: в парках, возле стадионов, не убедится в его эффективности. крупных торговых центров. Са- Только после полной «обкатки» они Главная его цель – мое важное, что доступ будет сво- будут возмещать нам деньги. При- сделать столицу бодный. То есть любой желающий чем мы это делаем не на кредитной сможет бесплатно пользоваться основе: все-таки, модернизация Казахстана интернетом в любой точке горо- больниц - это социальный, в пер- да. Финансироваться проект будет вую очередь, проект. не просто точкой, на принципах государственно- где пересекаются частного партнерства: то есть ин- - Известно, что параллельно фраструктуру и капитальные за- «Астана Innovations» работает Запад и Восток, траты «Астана Innovations» берет еще над двумя крупными проек- на себя, а плату за трафик, за об- тами. Что это будет? где идет служивание – наши партнеры. Ле- активная глобализа- вый берег мы планируем покрыть - Второй проект – школа буду- «Open WI-FI» в этом году, а в сле- щего, разработанный с нашими ция, где все растет дующем году весной намерены за- финскими партнерами. Это много- вершить подключение и правого гранная идея, которая включает в и строится, берега Астаны. себя инновации как в самой обра- а построить зовательной части, в методологии - Вероятно, это позитивно ска- и в передаче информации. Прин- Город Будущего, жется на инвестиционной при- ципиальное новшество – у детей влекательности Астаны и на ту- появится карточка школьника. Умный Город ристическом бизнесе в столице… Сейчас у нашего ученика, по сути, нет никакого документа, который - Сейчас самое важное – это бы идентифицировал его личность, вовремя передавать, получать содержал важные данные или по- информацию. Мир становится№ 1(01) 2011 могал отслеживать посещаемость мобильным. Идет глобальное пере- и успеваемость. Поэтому карточка мещение людей, капиталов, кото- школьника – это электронная карта рые ищут лучшие места для раз- с чипом, похожая на обычную «кре- вития своего потенциала, где при дитку». Там будет прописана вся этом они будут чувствовать себя ком-46
  • 47. ИЗ ПЕРВЫХ УСТфортно. А поскольку Казахстан – уже так и на Востоке - выходят на некуюактивный участник глобализации, самостоятельную орбиту развития.то мы показываем, что у нас есть Мегаполисы сегодня живут своейвсе признаки комфорта: условия собственной жизнью, со своими за-для жизни, для работы, для от- кономерностями и ритмами. Экс-дыха и для передачи и получения перты подсчитали, что через 10-информации – для всего этого. Ту- 20 лет 70% населения Земли будетристы, инвесторы –думаю, это еще жить в городах. И урбанизация нене полный перечень тех, кто суме- должна наносить ущерб старожи-ет оценить по достоинству проект лам или инфраструктуре – поэтому«Open WI-FI». Если точки доступа нужно готовиться заранее к этому Самое важное,к интернету будут свободными, то процессу. Плюс к этому, не толькои частные предприниматели смо- государства, корпорации или люди что доступ будетгут переносить часть бизнеса в это конкурируют друг с другом, но и свободный. То естьвиртуальное пространство, соот- города также борются за ресур-ветственно, наращивать прибыль и сы – человеческие, материальные, любой желающийприносить пользу экономике. природные. Особенно высокоин- сможет бесплатно теллектуальный человеческий ка- - «Планшетники для скорой питал всегда ищет лучших условий, пользоватьсяпомощи», «Школа будущего» и и Астана должна быть тем городом, интернетом«Open WI-FI» - это, нужно пола- куда он будет стремиться. Астанагать только стартовые проекты должна стать тем мегаполисом, в любой точке«Астана Innovations». А что в дол- генератором масштабной «инно- городагосрочной перспективе? вационализации» всего Казахстана и, по меньшей мере, Центральной Пожалуй, стартовые проекты – Азии. Мы создаем условия, чтобыэто и есть самое сложное. Мы вне- люди, приезжая сюда, оставлялидряем все это буквально «с нуля» здесь свои идеи, реализовывали ихи берем на себя практически все именно на нашей земле, вклады-риски. Но, когда мы претворим вали в Казахстан свои умственные,в жизнь наши планы, то, думаю, финансовые и трудовые капита-дальше будет уже не так сложно. лы. А чем больше таких квалифи-Конечно, у нас есть план по раз- цированных специалистов будетвитию инноваций до 2015 года и привлечено в Астану, тем быстреедо 2020 года – сейчас мы заканчи- и лучше наша столица станет раз-ваем его согласование. Главная его виваться. И когда мы выйдем нацель – сделать столицу Казахстана такую высокую концентрацию вы-не просто точкой, где пересекают- сокоинтеллектуальных, высоко-ся Запад и Восток, где идет актив- образованных людей, которые воная глобализация, где все растет и взаимодействии друг с другом, какстроится, а построить Город Буду- атомы, будут создавать реакцию,щего, Умный Город. Ведь каждая тогда инновационный прогрессинновация влечет за собой новую будет постоянным явлением. Воти зачастую не одну инновацию, чего мы хотим в долгосрочной пер-которая обязательно пригодится в спективе.жизнеобеспечении Астаны. Это исфера безопасности, медицина, об- Камшат МАРАТОВАразование, бизнес, сервис, транс-порт. Только представьте: «умныеостановки», «умные автобусы», № 1(01) 2011«умная окружающая среда». Но этоне одномоментный процесс. «Инновационализация» – это но-вейший тренд в мире, потому чтогорода на планете - как на Западе, 47
  • 48. ИННОВАЦИОННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ - Г-н Катсу, Вы долгое время ра- Фото: Владимир Шаповалов ботали в развитых и прогрессив- ных странах. Исходя из Вашего опыта, расскажите, какие инно- вации в образовании первосте- пенно важны? - Начнем с того, что инновации вообще – это явление нашей по- вседневной жизни, и они могут присутствовать везде. Это может быть новый продукт, научный про- рыв или процесс в ходе какой-либо деятельности. Данное понятие от- носится к разным вещам, даже са- мым простым. Например, как вы то- чите карандаш. Если кто-то придет и предложит более простой и удоб- ный способ – это уже будет своео- бразной инновацией. Сейчас очень много говорится об инновациях. В моем понимании, инновация в индустриально развитом обществе - это методы по переходу к более продвинутому обществу именно в индустриальном плане. Инновации в образовании можно рассматри- вать как метод, который улучшит Шигео Катсу: получение знаний и использование их для жизнедеятельности обще- «ИННОВАЦИИ ства в целом, причем не только для узкого сектора индустрии. В ОБРАЗОВАНИИ УЛУЧШАТ - В каких инновациях, на Ваш взгляд, нуждается Казахстан? ЖИЗНЬ В ЦЕЛОМ» Что касается развития инноваций в Казахстане здесь нужно учесть конку- рентные преимущества республики. Инновации - новый виток в развитии любой страны и имен- Важно использовать те исторические но на них сделана большая ставка на пути к становлению преимущества, которые Казахстан отечественной инновационной экономики. Г лавным ресурсом всегда имел, это, в первую очередь, страны должен стать человеческий капитал – грамотные минеральные и углеводородные по- профессионалы во всех сферах. Взращивание и развитие лезные ископаемые, сельское хо- собственных конкурентных и высокопрофессиональных зяйство. Нужно сделать акцент на кадров и есть задача современной науки. Главный же флаг- производстве продуктов питания, ман казахстанской науки нового поколения - Назарбаев что, исходя из имеющихся аграрных№ 1(01) 2011 Университет. Его ректор Шигео Катсу рассказал «Aстана ресурсов, может быть одним из силь- ных конкурентных преимуществ. Ге- Innovatіons» об основных достижениях и будущих успехах ополитическое расположение Казах- науки и образования. стана в центре большого континента также имеет положительный эффект.48
  • 49. ИННОВАЦИОННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ Стоит отметить, что те отраслииндустрии, в которых Казахстануже силен – это капиталоемкиепроизводства, которые не созда-ют большого количества рабочихмест. Но, с другой стороны, капи-талоемкие технологии принима-ют инновации в технологическомплане. Это же относится и к другимотраслям промышленности. Здесьесть возможность диверсифика-ции производства. Через диверси-фикацию создаются рабочие ме-ста, продукты, которые могут бытьреализованы на новых рынках. В Первое, что нужноэтом плане для Казахстана можетбыть очень полезным свершившее- сделать – это предло-ся вхождение в Таможенный союз, жить хорошие условияведь здесь открывается рынок в 170млн. человек. Тем самым, с расши- для научныхрением рынков реализации раз- исследованийвиваются сопутствующие отраслииндустрии. - Какой вклад привносит в раз- Кроме того, нужно развивать вну- витие инноваций в Казахстанетреннюю нормативную базу, тамо- Назарбаев Университет?женное регулирование, т.е. все теинструменты, которыми впослед- - Центр наук о жизни Назарбаевствии могут воспользоваться ин- Университета в настоящее времявесторы. Улучшая инвестиционную занимается девятью проектами всреду, Казахстан может привлекать генеративной медицине, геноми-иностранные инвестиции, которые ке, трансплантации искусственныхпривносят и знания, и инновации. органов. К примеру, недавно в на- Если мы говорим о системном шем кардиоцентре были проведе-подходе, нужно сказать, что Казах- ны операции по вживлению искус-стану необходимо развитие рынка ственного «насоса» для сердца. Этосервисных услуг. То есть при раз- как раз-таки инновации, которыхвитии страны и улучшении уров- раньше не было. Есть разработки поня жизни возникает потребность в вживлению искусственного легко-различных услугах в обществе и в го. Также есть проекты по лечениюобщении с инвесторами онкозаболеваний. Если говорить о При развитии широкого рынка работе центра энергетических ис-услуг возникает необходимость в следований, то в основном ведутсявысокообразованных специали- разработки альтернативных ис-стах. Нужно вкладывать в образо- точников энергии. Один из при-вание населения, чтобы поднять меров – разработка биологическойуровень его профессионализма. пленки, которая будет накапливатьПравительство Казахстана начина- солнечную энергию и переводить № 1(01) 2011ет задумываться над необходимо- ее в техническую энергию. В ядер-стью вложения денег в науку. Пото- ной энергетике ведутся разработкиму что только наука может реально плазмоматериалов. Также у нас естьсдвинуть с места кадровое разви- проекты в ветроэнергетике. Одинтие страны. из крупных наших проектов – Smart 49
  • 50. ИННОВАЦИОННОЕ ОБРАЗОВАНИЕ Grid («Умные сети»). Это компьютер, - Нам пока еще рано говорить о - В чем состоит суть работы который распределяет энергию, со- том, чтобы внедрять какие-либо Международного междисципли- бранную с различных источников, технологии на местах. Но мы уже нарного инструментального цен- таким образом, чтобы не было ее задумываемся над тем, чтобы наши тра? перерасхода. Также у нас разраба- исследовательские работы могли тывается расчет спроса на энергию, быть использованы на реальном - На сегодня данный центр не на- который возникнет в будущем. производстве и в реальной жизни. столько развит, как другие два цен- тра – наук о жизни и энергетических исследованиях. Целесообразность его создания в том, что существует спрос на исследования не в одной дисциплине, а в нескольких смеж- ных науках. Для этого необходимо использовать разные лаборатории с целью достижения одного результа- та. Центр будет заниматься аккуму- ляцией исследований, вбирая в себя сразу несколько наук. У нас будут открываться около 30 лабораторий в различных сферах науки. Инновации в инду- стриально развитом обществе - это мето- ды по переходу к более продвинутому обще- ству именно в инду- стриальном плане - Можно ли говорить уже о каких- то конкретных результатах в на- учных разработках Назарбаев Университета? - Нашему университету всего 2 года. Нашей школой инженерии уже Мы планируем создать либо «мага- А если говорить об исследователь- разрабатывается проект в Южном зин» научных проектов или центр, ских университетах международно- Казахстане, где идет сильное зара- в который будут входить и предпри- го масштаба, то для достижения их жение почвы. Это проект очистки ниматели, и местные исполнительные уровня и заслуг ушли десятилетия. почвы от химических загрязнений. органы, и Правительство, которые бу- Нам пока рано хвалиться какими-то До этого данная технология нигде дут запрашивать у нас конкретные ре- результатами. Но, с другой стороны,№ 1(01) 2011 не применялась. зультаты научных разработок. От них мы понимаем, что Казахстан – это будут поступать запросы по той или страна с быстрорастущей экономи- - Насколько легко удается вне- иной технологии, а значит, возникнет кой, и требования, которые ставит дрить все эти инновационные необходимость в исследовании по- Президент, чтобы страна в сжатые процессы на местах? требностей бизнеса и общества. сроки достигла уровня развитых50
  • 51. ИННОВАЦИОННОЕ ОБРАЗОВАНИЕстран – правильны. То, что страна кретные проекты. Второй момент – - Каким Вы видите Казахстанторопиться занять достойное место это международный уровень оцен- через 10 лет в плане развития ин-среди развитых стран - хорошо. Но ки проектов. К примеру, Назарбаев новаций?иногда это не может относиться к Университет планирует присоеди-научным исследованиям. Однако ниться к международной системе - Для этого есть понятие «при-надо отметить, что уже достигнутые оценки исследований. Необходима кладная наука» - это те разработки,нами наработки достаточно серьез- так называемая Peer review – оцен- которые будут применяться в реаль-ны. ка исследования учеными из не- ной жизни, они тоже развиваются, скольких стран, чтобы определить, но в меньшей степени. Однознач- - Что нужно сделать, чтобы насколько важен данный проект. но можно сказать, что через 10 летостановить «утечку мозгов» из Следует финансировать только наи- будет положительный эффект отКазахстана и привлечь в нашу более важные исследования. Тре- общего развития науки, и в целомстрану лучшие умы современной тий вопрос – это связь между ис- развитие Казахстана будет на до-науки? следовательскими университетами статочно высоком уровне, особенно по всему миру для обмена опытом. в медицине. Но дайте науке время. - Первое, что нужно сделать – это Четвертый пункт – это связь между Возможно, это займет гораздо болеепредложить хорошие условия для исследованиями, реальным произ- долгий срок.научных исследований. В этом пла- водством и властью. Ирина СЕМИБРАТОВАне Назарбаев Университет уже ведетработу. Некоторых казахстанскихученых мы нашли и вернули, в на-учных центрах уже есть несколькоработников, которые были возвра-щены из зарубежья. Кроме того, мыпривлекаем выпускников програм-мы «Болашак», которые занимаютсяисследовательской деятельностью.Также можно отметить, что мы при-влекаем иностранных ученых длятого, чтоб они проводили исследо-вания именно в Казахстане. Тем са-мым мы создаем научную базу. - Как Вы думаете, что необходи-мо для того, чтобы страна совер-шила технологический прорыв,стала активно внедрять иннова-ции, как, к примеру, Япония, Юж-ная Корея или Китай? - Недавно было отмечено, что фи-нансирование науки в 2012 году вКазахстане удвоится. Однако, к при-меру, в Японии на развитие наукитратится ежегодно 3-4% от ВВП.Казахстан же тратит 0,2% от ВВП. № 1(01) 2011Однако и объем ВВП может бытьразным. Важно отметить, что фи-нансирование необходимо под-держивать постоянно, заключатьдолгосрочные договоры под кон- 51
  • 52. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ «УМНЫЙ ГОРОД» АСТАНА Состоялась презентация концепции «Smart Astana» («Умный город»), призваннанной вывести развитие казахстанской столицы на новый уровень. Строить и развивать инновационное будущее Астаны будет специально созданная столичным акиматом структура АО «Астана Innovatіons», среди целей и задач которой – создание собствен- ной инновационной инфраструктуры и запуск процесса освоения городскими организациями и предприятиями новых технологий. Изначально Астана задумывалась обладает развитой транспортной зацию городской инфраструктуры. не только как столица – админи- инфраструктурой. Молодая столица Этот проект позволит обеспечить стративный и политический центр удивляет многочисленных гостей современное качество жизни за страны, но и как город, комфорт- и самих горожан масштабностью счет применения инновационных ный для проживания. Именно этот и дерзновенностью замыслов и са- технологий, которые предусматри- симбиоз лег в основу Генерального мое главное – тем, как эти замыслы вают экономичное и экологичное плана строительства новой столи- претворяются в жизнь. Уникальных использование городских систем цы, автором концепции которого архитектурных проектов, уже реа- жизнедеятельности столицы. стал выдающийся японский ар- лизованных в Астане, хватит на не- В основу концепции «Smart хитектор Кисе Курокава. В первые сколько столиц других государств Astana» («Умный город») легли мо- годы жизни столицы комфорт про- планеты. Имена выдающихся архи- дели развития европейских горо- живания в ней казался несбыточ- текторов, творения которых стали дов, которые базируются на шести ной мечтой. Но сейчас эта мечта неотъемлемой частью городской характеристиках: «Smart Economy» становится реальностью. В ноябре визуальной среды, внушают уваже- («Умная экономика»), «Smart состоялась презентация концепции ние и почтение даже тем, кто имеет Governance» («Умное управление»), «Smart Astana» («Умный город»), и весьма отдаленное представление «Smart Environment» («Умная окру- это событие ознаменовало, что на- о современном архитектурном ди- жающая среда»), «Smart Living» ступает новый этап развития столи- зайне. Теперь наступило время под- («Умная жизнедеятельность»), цы, что когда-то несбыточная меч- ытожить сделанное, объединить для «Smart People» («Умные люди»), та комфортного города становится достижения главной цели, для кото- «Smart Mobility» («Умная мобиль- явью. рой, собственно, все и строилось – ность»). За 15 лет, прошедшие с момента для более уютного и комфортного Городскому акимату предстоит переноса столицы, сделано очень проживания в Астане людей – жи- провести очень большую работу для много. Жилищный фонд города телей и ее гостей. Именно для это- того, чтобы собрать воедино сейчас увеличился в три раза, на левом го разработана концепция «Smart разрозненные рычаги управления берегу построен новый админи- Astana» («Умный город»), направ- огромным городским хозяйством. стративный центр, сейчас Астана ленная на комплексную модерни- Для этого акиматом была создана№ 1(01) 201152
  • 53. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИспециальная структура АО «Aстана- которые позволяют значительно какой ущерб он наносит городскойInnovations», среди целей и задач уменьшить потери электроэнергии экологии.которой – создать собственную и усовершенствовать работу город- В результате реализации кон-инновационную инфраструктуру и ского центрального отопления. цепции «Smart Astana» мы должнызапустить процесс освоения город- Как показывает международный получить более централизованноескими организациями и предприя- опыт, развитие «умных» городов со- и оперативное управление объек-тиями новых технологий. стоит их трех этапов. На первом этапе, тами городской инфраструктуры, Сегодня в Астане работают сот- длящемся около трех лет, в результа- увеличение и повышение качествани предприятий различных форм те применения простых управлен- услуг жилищно-коммунальногособственности, проложены сотни ческих мер – ужесточения контроля хозяйства, обновленные инженер-километров инженерных коммуни- за расходом ресурсов, применения ные сети, повышение безопасно-каций, потребляющих большое ко- более гибкой тарифной политики сти проживания в Астане, новыеличество энергии. За двадцать лет на их использование – происходит виды социальных программ: болеенезависимости произошли большие сокращение потребления основных доступные и качественные образо-перемены: если раньше городская видов ресурсов. На втором этапе вание, здравоохранение, социаль-администрация думала, как обе- происходит активное внедрение ную защиту населения. В основу В результате реализации концепции «Smart Astana» мы должны получить более централизованное и оперативное управле- ние объектами городской инфраструктуры, увеличение и повышение качества услуг жилищно-коммунального хозяйстваспечить снабжение Астаны тепломи электроэнергией, то сейчас, когдагородская инфраструктура достиг-ла значительного уровня развития,перед руководством столицы стоятзадачи более эффективного управ-ления имеющихся ресурсов. Сейчасневозможно в кратчайшие срокипроизвести полную замену всех се-тей коммунальной и инженернойинфраструктуры города, но с помо- новых технологий управления раз-щью новых технологий можно суще- личными отраслями инфраструк- проекта заложено создание систе-ственно снизить риски в их эксплу- туры – водо- и теплоснабжением, мы информационных коммуника-атации. Например, если перевести энергетикой, уличным освеще- ций – сеть. Именно сеть являетсяинженерные системы на цифровые нием, транспортом. Самый боль- базой для создания всех предла-технологии, то связывание их меж- шой и трудный этап – это третий. гаемых нововведений, сервисов иду собой позволит коммунальным На этом этапе, который занимает продуктов. Это и самая затратнаяслужбам Астаны оперативно реа- около восьми лет, в строительство часть проекта. Решить ее предпо-гировать, предотвращать или ми- «умного» города вовлекается…сам лагается за счет привлечения част-нимизировать последствия аварий город. А точнее – люди, которые в ных инвестиций. В этой связи ру- № 1(01) 2011или других чрезвычайных происше- этом городе живут. Город никогда ководство АО «Aстанa Innovations»ствий. Также очень интересной для не станет по-настоящему «умным», приглашает всех заинтересованныхАстаны, с ее резко континенталь- если каждый житель не будет за- лиц и организаций предлагать своиным и очень непредсказуемым кли- думываться над тем, сколько теп- бизнес-идеи и проекты, которыематом, могут стать системы «интел- ла и электроэнергии он расходует, могут быть реализованы в рамкахлектуальных» электро- и теплосетей, сколько мусора он производит и концепции «Smart Astana». 53
  • 54. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ Заместитель Премьер-министра РК, Министр индустрии и новых технологий РК Асет Исекешев: го Президента, который в послед- ние годы говорит о необходимости внедрения и развития инноваций новых технологий в таких сферах, во всех сферах жизни, а не только как: инжиниринг, строительство, в индустриальных. За последние система ЖКХ, услуги для населения, два года в рамках реализации про- бизнес-услуги, здравоохранение, граммы ФИИР уже многое сделано образование. Важно отметить, что и достигнуто. В частности, в Астане инновации важны не только для создан «Назарбаев-Университет» и центров создания науки, но и для научный центр. Это важный инно- самой атмосферы созидания, жиз- вационный проект, который будет недеятельности инноваторов, для формировать в Астане центр зна- - Национальная инновационная центра притяжения талантливых ний, изобретений и интеллектуаль- система во многом зависит от тече- людей со всего мира и Казахстана. ных идей. На совещании у Главы ний инновационных процессов Концепция «Smart Astana» име- государства одобрен план развития в регионах, и Астана, как проект на- ет важное значение для иннова- парка информационных техноло- шего Президента, на наш взгляд, ционной экономики: он улучшает гий в Алматы. В этом году по по- просто обязан быть инновацион- жизнедеятельность людей – это и ручению Президента разработан ным. Как главный город страны, транспортная система, экология, законопроект «Об индустриально- Астана должна стать центром при- безопасность, мобильный сервис, а инновационной политике», кото- тяжения для самых передовых тех- во-вторых, – он воспитывает инно- рый предусматривает ряд очень нологий, стать примером для других вационную активность людей. Все серьезных изменений в законода- регионов. Мы рады, то Астана пер- это станет мощным стимулом для тельстве для поддержки ученых, вой заявила о системном иннова- формирования информационной инноваторов, и в целом – инно- ционном подходе. Уверен, что кон- системы не только в Астане, но и бу- вационного бизнеса. Хотелось бы цепция «Smart Astana» внесет вклад дет способствовать появлению про- сказать, что в этом году, при бес- в развитие в столице новых техно- ектов «умных» городов и в других прецедентной поддержке иннова- логий, сервисо-технологической регионах страны. Инновационная торов, выделяются инновационные экономики, экономики знаний. В политика Казахстана – это четкая и гранты и уже поступило свыше 600 Астане необходимо применение последовательная политика наше- заявок. Министр связи и информации РК Аскар Жумагалиев: вивается значительными темпами. Это выражается в конкретных по- - Уважаемые участники конфе- казателях - в количестве абонен- ренции! Концепцию «Smart Astana» тов и Интернет-пользователей.№ 1(01) 2011 невозможно реализовать без инфо- На сегодняшний день количество коммуникационной платформы и абонентов мобильной сети превы- ее составляющей. Если говорить о сило 137%. Это означает, что сегод- телекоммуникационной отрасли, ня каждый житель имеет мобиль- то я хотел бы отметить, что она раз- ный телефон, а многие граждане54
  • 55. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИимеют их несколько. Количество И мы к этой цели стремимся. Тари- через Интернет в рамках програм-Интернет-пользователей перева- фы снижаются ежегодно, и этот год мы «Электронного правительства»,лило за отметку 41%, а если гово- тоже не стал исключением: внутри над внедрением еще 7 услуг мы про-рить об Астане, то здесь количество сети операторов мобильной связи должаем работать. Мы уже реализо-Интернет-пользователей состав- нам удалось понизить тарифы на вали очень интересный проект, ко-ляет 47%. Сегодня мы внедряем 33%, а Интернет-коннекта – на 20%. торый, как мы надеемся, горожанамцифровое телевидение – эфирное и В этом году оптовый Интернет про- очень понравится: через Интернет-спутниковое предложения – оно бу- давался дешевле на 65%, а абонент- порталы они смогут оплачиватьдет введено в эксплуатацию в Аста- ская плата понизилась на 8%. Го- свои коммунальные услуги.не уже в первом квартале 2012 года. воря о концепции «Smart Astana»», Основная цель, которую поста- мы можем сказать, что уже сегоднявил перед нами Глава государства, граждане могут получить 13 услугзаключается в том, чтобы каждаясемья имела возможность пользо-ваться телефоном и интернетом. Аким города Астаны Имангали Тасмагамбетов: ленному упадку, или же мы будем искать новый потенциал развития и новое качество жизни. В большин- стве случаев старые методы уже не годятся. Невозможно решать про- блемы 21 века со знаниями 19 сто- с предыдущими годами, то объем летия. Это очевидно, ибо динамика строительства за последние 6 лет работ и мировая урбанистическая вырос в 6 раз. В составе ВРП города система кардинально изменились. велика доля прочих услуг - 35,4%: Поэтому наша задача в эпоху кар- это предприятия гостиничного, динальной трансформации городов ресторанного, финансового биз- заключается в стремлении к тому, - Астана – это динамично разви- неса, банковских услуг. С момента чтобы столица стала техническивающийся город. Достаточно приве- переноса столицы Астана успешно оснащенной, интеллектуально раз-сти несколько цифр, демонстрирую- реализует программу социально- витой, чтобы ее жизнедеятельностьщих ее динамический рост. Объем экономического развития. Но на- основывалась на новых технологи-ВРП за первое полугодие текущего ряду с этим, я должен отметить, что ческих решениях. Поэтому для по-года составил 865 млрд. тенге, это хотим ли мы этого или нет, город- нимания и представления того, каксоставляет 7,9% ВВП страны. Объем ская среда оказывает на нас очень должна дальше развиваться Аста-промышленного производства со- большое влияние. Это значит, что на, и была разработана концепцияставил 910 млн. долларов США, это мы должны думать, как сделать наш «Smart Astana 2011». Уже сегодняна 20% больше, чем показатели про- город наиболее жизнеспособным одним из первых практических ша-шлого года. Что касается инвестиций и самое главное – ориентируясь и гов по реализации этой концепциив основной капитал, то за 10 меся- управляя человеческим воображе- является внедрение нескольких пи-цев он составил 409 млрд. тенге, что нием. Мы прекрасно понимаем, что лотных проектов, имеющих соци-на 29% больше по сравнению с ана- мир меняется… альную направленность – в области № 1(01) 2011логичным периодом прошлого года. Меняются города, и те, кто при- здравоохранения, образования. ЭтиВ строительстве – объем сдаваемого нимает решения по управлению проекты соответствуют всем эле-жилья по этому году составит 1400 городом, могут руководствоваться ментам «умного» города. Мы пла-тыс. кв. метров. Экономика города методами и решениями устаревши- нируем запустить эти проекты ужеежегодно растет, и если сравнивать ми, которые будут приводить к мед- в конце текущего года. 55
  • 56. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ ГОРОД БУДУЩЕГО – УЖЕ СЕГОДНЯ Реализация нового этапа в разви- тии Астаны, а именно это является целью концепция «Smart Astana», рассчитана на несколько десяти- летий. Но уже сейчас АО «Aстанa Innovations», в рамках концепции «Smart Astana» , приступила к реа- лизации трех пилотных проек- тов: «Школа будущего - сегодня», «Е-скорая» и «Open WI-FI». Необ- ходимо отметить, что все три про- екта имеют ярко выраженную со- циальную направленность. Все они№ 1(01) 2011 призваны сделать Астану городом более комфортного проживания. Проект «Е-скорая» представляет собой оснащение столичных ско- рых специальными медицинскими56
  • 57. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ планшетниками, в которые будут Вторая функция планшетни- заложены функции, необходимые ка – прямая связь с дежурным вра- для врачей, фельдшеров и водите- чом, исключающая посредников- лей «Скорой помощи». Этих функ- диспетчеров. Сейчас в карете ций три. «Скорой помощи» есть только ра- Первая – GPS-навигация для во- ция, и если бригада захочет выйти дителей машин. Актуальность этой на связь через каналы городской опции бесспорна: Астана активно связи, то это невозможно, так как застраивается, город продолжает этих каналов сейчас у них нет. А че- развиваться, что имеет и ряд своих рез планшетники это очень легко недостатков: постоянно меняют- сделать. Также сейчас разрабаты- ся названия улиц, их нумерация, и вается возможность осуществления при экстренных выездах водители онлайн-видеосвязи с дежурным карет «Скрой помощи» очень часто врачом, в случае если бригада за- не могут определиться с адресом трудняется с диагнозом. вызова. Простое нажатие кнопки – Третье достоинство планшетни- и на монитор выводится карта го- ка – электронный медицинский рода. Если нужно уточнить адрес, справочник, в котором через удоб- то водителю будет сразу представ- ную поисковую систему (по клю- лен наиболее короткий и быстрый чевым словам или по диагнозу) маршрут движения. медицинская бригада может сразуАО«Aстана Innovations» подводит итогиконкурса детских рисун- ков и сочинений«Дети Смарт Астаны». Заместитель акима г. Астаны № 1(01) 2011Ерлан Кожагапанов лич- но награждает победителей 57
  • 58. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИ определить, какое лекарство и его Третий проект АО «Aстанa уроков посещать эту страничку тех- объем необходимы больному. Уже Innovations» - «Школа будущего – нически невозможно. Специальная в декабре такие планшетники бу- сегодня» - реализуется совместно программа в это время будет бло- дут внедрены на первых 30 каретах с финскими партнерами – адми- кировать персональные страницы «Скорой помощи» в Астане. В пер- нистрацией города Оулу в средней учеников, чтобы не отвлекать ребят спективе - обеспечение ими всех школе №54 города Астаны. В настоя- от уроков. Отметим, что эта школь- 64-х машин городской «Скорой по- щее время специалисты АО «Aстана ная социальная сеть является разра- мощи». Innovations» вместе с финскими боткой казахстанских специалистов партнерами производят необходи- АО «Aстана Innovations». мые исследования для последую- щих рекомендаций по оптимиза- ции учебного процесса. Отметим, что основная задача реализации проекта «Школа будущего - сегодня» - это обеспечение безопасности уча- щихся. Сейчас у школьников фак- тически нет никаких документов, идентифицирующих их личность, которые бы содержали данные о ре- бенке, его родителях и их контакты. Поэтому в рамках проекта «Школа будущего – сегодня» планируется ввести удостоверение школьника, в котором будут содержаться все не- обходимые сведения: имя, фами- лия, возраст, номер школы, домаш- ний адрес, телефоны родителей, группа крови и т. д. Эта карточка Школьная будет служить удостоверением его личности, платежным средством социальная сеть для проезда и питания, а также бу- ПЕТРИ КАРИНЕН, главный со- дет фиксировать важные события в ветник отдела по развитию бизнеса является разработ- жизни школьника: время его входа «Business Oulu», реализующий со- в школу и выхода из нее, а также бу- вместно с АО «Aстана Innovations» кой казахстанских дет уведомлять об этом родителей проект «Школа будущего – сегодня»: посредством смс-сообщений. В шко- специалистов лах будут ставиться специальные - Господин Каринен, каково турникеты, которые будут фиксиро- Ваше впечатление от процесса АО «Aстанa вать учет учебного времени ребен- реализации проекта? ка. Кроме турникетов школа будет Innovatіons» оборудована системами «интеллек- - Самое положительное! Вместе туального» видеонаблюдения. Для с компанией «Aстана Innovations» Второй проект получил назва- школьников также будет разрабо- мы рассмотрим те методы, какие ние «Open WI-FI». Это обеспечение тана специальная социальная сеть, могут быть применены в Астане, бесплатным беспроводным интер- в которую будет интегрированы а также шаги и действия, которые нетом в общественных местах сто- электронные учебники, расписание должны быть совершены в рам- лицы: в парках, в больших развле- уроков, и родители смогут в любой ках реализации этого проекта. кательных и торговых комплексах, момент зайти и посмотреть, в каком Представители компании «Aстана возле стадионов. До конца этого классе он сейчас находится и ка- Innovations» уже посетили город года покрытие «Open WI-FI» обеспе- ким предметом занимается. И еще Оулу, теперь мы приехали в Астану,№ 1(01) 2011 чит интернетом всю левобережную в этой социальной школьной сети чтобы ознакомиться с тем, какие часть столицы, а весной следующего школьники могут оформлять свою имеются возможности и какие соз- года АО «Aстана Innovations» пла- персональную страничку – поме- даны условия для реализации про- нирует завершить подключение и щать фотографии, видео, контакты, екта. В рамках концепции «Smart правобережной части Астаны. оставлять сообщения, но во время Astana» у нас уже начат первый про-58
  • 59. ИННОВАЦИИ В ДЕЙСТВИИект в сфере образования «Умная разные способы идентификациишкола», мы над ним успешно рабо- личности, в зависимости от того,таем уже несколько месяцев. что может потребоваться тому или иному ведомству, организации или - На Ваш взгляд, возможна ли государственному органу. Также мыреализация такого глобального можем предложить систему «интел-проекта как «Smart Astana» в го- лектуального» видеонаблюдения, ароде с изношенными инженер- также системы охраны периметров,ными коммуникациями? включая специальные турникеты. Система биометрии – это способ - Конечно, возможно. Для того идентифицирования человека почтобы внедрять такие глобальные лицу. Эта система может заменитьинновационные проекты, нужно существующие сейчас в различныхсмотреть далеко в будущее и не об- организациях пропускные системы,ращать внимание на прошлое. в которых используются карточ- ки или пропуски. Внедрение этой - Как Вы считаете, сколько лет системы может значительно упро-займет реализация концепции стить работу различных органи-«Smart Astana»? заций. Достаточно человеку войти в зону действия камеры, система - У меня нет четкого ответа на «считает» его лицо и откроет дверь трехмерное измерение, чтобы че-этот вопрос. Нужно действовать по- или турникет. Это займет от 0,5 до ловек, находясь в этой комнате, чув-степенно – шаг за шагом. Ведь для 2 секунд времени. Это лишь один ствовал себя в виртуальном мире.того, чтобы сделать Астану «Умным пример того, как можно использо- То есть, благодаря данному эффектугородом», нужно построить много вать идентификацию лица на уров- реалистичного изображения, чело-инфраструктурных и инновацион- не какой-нибудь компании. век виртуально находится в городеных объектов. Та инфраструктура, Система «интеллектуального» будущего. Он будет видеть обликкоторая есть сейчас в городе Оулу, видеонаблюдения позволяет реа- того, что будет произведено толькобыла построена не за одно деся- лизовать множество сценариев и через 3-5 лет.тилетие. Мы начали работать еще все эти способы могут быть объеди- Эффект трехмерной виртуальнойв 50-60-е годы прошлого столетия. нены в единое комплексное реше- реальности достигается за счет того,То, что мы имеем сейчас в Оулу – ние по обеспечению общественной что человек, находящийся в комна-это результат 40-50-летней работы. безопасности, как это сделано, в те, надевает специальные очки и дат-Но я хочу сказать, что если начать частности, в Гонконге. Там можно чики. Таким образом, он полностьюподобную работу в Астане сейчас, отслеживать движение человека, погружается в виртуальный мир.то уже через несколько лет жители начиная с его прибытия в аэропорт Преимущество такой трехмер-города начнут ощущать результаты и до посадки в самолет. Так, с помо- ной комнаты – это возможностьэтой работы, и это положительным щью совмещения платформ биоме- виртуального испытания челове-образом скажется на жизни всего трии и «интеллектуального» видео- ком оборудования, обучения ра-города. наблюдения можно поддерживать ботать с теми вещами, с которыми очень высокий уровень обществен- еще только предстоит иметь дело. ВЛАДИМИР ЛОБАНОВ, предста- ной безопасности. К примеру, он может виртуальновитель компании «NEC» (Япония) разобрать и собрать машину, илипо странам СНГ: ДОКТОР ЭБЕРХАРД БЛЮМЕЛЬ, работать со станком. руководитель подразделения по Мы совместно с АО «Астана - Наша компания хочет предло- виртуальному интерактивному обу- Innovations» работаем над создани-жить решение по системам обще- чению Института организации и ав- ем центра с внедрением трехмер-ственной безопасности, которое томатизации производства «Обще- ных технологий для дальнейшейуже реализовано в Японии, Гонкон- ства Фраунгофера» (Германия): работы компании с потенциаль-ге и Финляндии. Речь идет о систе- ными клиентами для любых сфер № 1(01) 2011ме биометрии, благодаря которой - Наша компания совместно с деятельности: инфраструктура, гра-можно идентифицировать лич- АО «Астана Innovations» созда- достроительство, машиностроение,ность по лицу, отпечаткам паль- ет специальные комнаты с трех- сельское хозяйство, медицина и т. д.цев, ладони, радужной оболочке мерным изображением. Это по-глаз, ДНК. Мы можем предоставить мещение, которое продуцирует Максим КОЗИН 59
  • 60. Медер Маселов: «МЫ БУДЕМ СТИМУЛИРОВАТЬ ЛЮДЕЙ ДУМАТЬ Фото: Владимир Шаповалов ПО-НОВОМУ» Астане, самому молодому - Медер Хамидуллаевич, расска- площадь – около 600 га. Вся инфра- и развитому городу Казах- жите, как появилась идея созда- структура уже завершена, работает стана, инновации нужны ния СЭЗ «Астана - Новый город», а ряд заводов, выпускают продук- затем и АО «Астана Innovations»? цию более чем на 40 млрд. тенге в в первую очередь. Для того С какой целью компании были год. Но, разумеется, в Астане никто чтобы сделать молодую созданы и какие задачи стоят пе- не планирует создавать большие ме- столицу самодостаточной ред ними? таллургические производства. и максимально комфортной - Как известно, основным про- В связи с этим руководством стра- для проживания, и создана граммным документом в Казах- ны и акиматом принято решение стане на сегодняшний день явля- создать интеграторы инструментов Специальная экономическая ется Государственная программа поддержи инноваторов в лице АО зона «Астана – Новый го- форсированного индустриально- «Астана Innovations». В этом году род», а затем и подведом- инновационного развития стра- планируется реализация ряда со- ственная ей компания АО ны. Однако столица Астана – город циальных проектов в области здра- «Астана Innovatіons», чья молодой и здесь пока еще слабо воохранения, образования. Также развит промышленный сектор. По- будет создан бесплатный доступ к деятельность направлена этому руководством страны и аки- сети Wi-Fi для того, чтобы завтра эта на инновационное разви- матом города было принято реше- платформа стала основой сервисов тие Астаны. О том, что ние развивать в молодой столице для жителей и гостей столицы. Сей- сегодня делается для того, строительный сектор и инноваци- час акиматом Астаны реализуется чтобы Астана вошла в онное производство. Для этих це- ряд проектов в Индустриальном лей Указом Главы государства была парке, многие из которых имеют ин- тридцатку лучших столиц образована специальная экономи- новационную основу. Большое число мира, наш журнал побесе- ческая зона «Астана – жана қала», предприятий являются представи- довал с начальником управ- где реализуются проекты в области телями малого и среднего бизнеса, ления СЭЗ «Астана - Новый строительства, предоставляются но также мы следим, чтобы их тех- город» Медером Маселовым. налоговые и таможенные льготы. нологии отвечали требованиям со- Также здесь действуют и другие временности. В прошлом году стали специальные правовые режимы в функционировать такие промыш- отношении застройщиков, которые ленные гиганты, как локомотивный№ 1(01) 2011 ведут строительство на территории завод «General Electric», в этом году Левого берега, а также развивают запускается производство пасса- Индустриальный парк на терри- жирских вагонов «Тальго» совместно тории Астаны. Индустриальный с испанской компанией и ряд других парк находится в черте города. Его производств. Все это позволяет ска-60
  • 61. ИННОВАЦИИ & ИНВЕСТИЦИИзать, что когда эти предприятия бу- - Как обстоят дела с привлече- проектами. Я думаю, только такаядут построены, запущены и выйдут нием инвестиций в инновацион- модель развития нашего инноваци-на полную проектную мощность, ные технологии на базе Астаны? онного предприятия позволит намэто даст мощный импульс разви- Много ли крупных финансовых прийти к успеху.тию экономики страны и города в институтов желают вложиться в - Как будет реализовыватьсячастности. Действие крупных про- инновационные проекты в Аста- концепция «Smart Astana» ко-мышленных производств позволит не? торая сделает город удобным исоздать вокруг них слой малых пред- - Реализацию инно-приятий – сервисных поставщиков вационных проектовзапчастей, услуг и т. д. Это позволит нельзя ограничиватьсделать экономику города более в одной территори-крепкой, в том числе и за счет по- альной единице. Этополнения городского бюджета. глобальный процесс - Вопрос привилегий и льгот и здесь очень важендля промышленных заводов- обмен информациейгигантов понятен. А какая под- и инструментами под-держка предоставляется малым держки. Так же и фи-предприятиям? Какие из них мо- нансирование. Финан-гут рассчитывать на поддержку сы не сосредоточены вакимата? одних руках. Существу- - На уровне Правительства принят ет ряд венчурных фон-ряд программ, которые позволяют дов, инвестиционныхвсем без исключения предприяти- компаний, которыеям получать меры поддержки – это сознательно рискуют,и «Дорожная карта бизнеса 2020» и финансируя инно-льготы СЭЗ. Если умело управлять вационные проекты.и пользоваться инструментами го- Ведь давно доказано, что каждый Каждый доллар, вложенныйсподдержки, это значительно облег- доллар, вложенный в инновацион- в инновацион-ный проект,чит задачу по построению бизнеса, ный проект, приносит 10 долларов,по снижению кредитной нагрузки, но это процесс долгий. Потому что приносит 10 долларов,вплоть до освобождения от уплаты из 10 инновационных проектов мо- но это процесс долгийряда налогов. гут выстрелить только 2, и принесут - С точки зрения инновацион- доход, а остальные 8 рискуют ока- технологически «продвинутым»?ной политики, какие проекты для заться экономическими нецелесоо- Насколько реалистично войти вВас наиболее интересны? бразными. Однако эти 2 успешных число лучших 30 мировых сто- - Астана ориентирована на инно- проекта принесут инвесторам гораз- лиц?вационное производство. В связи с до большую прибыль, чем обычные - Концепция «Smart Astana»– этоэтим акимат города выделил ряд мер финансовые инструменты. Поэто- идеология, которой должны руковод-поддержки инноваторов – людей, му мы сотрудничаем с различными ствоваться как городские службы, таккоторые хотят открыть свой бизнес инвестиционными компаниями. В и частные компании, работающиеи внедрить что-то новое. Это ин- планах - создание в 2012 году на базе в этом городе. Прогресс не стоит наструменты бизнес-инкубирования, АО «Астана Innovations» своего вен- месте, мы постоянно идем вперед,начиная от идеи, оказание содей- чурного фонда. Мы активно работа- находим что-то новое, внедряем но-ствия в поиске и привлечении ин- ем с США, где уже столетиями функ- вые технологии и, несомненно, мы квестиций, трансферт технологий, ционируют такие университеты как этому придем. Мы хотим построитьпатентование, затем организация Массачусетский технологический умную экономику, облегчить жизньпроизводства в Индустриальном институт (MIT), Гарвард, на базе ко- и сделать более доступными сервисыпарке, который полностью оборудо- торых тоже созданы инструменты для наших горожан. Соответственно,ван инфраструктурой. Государство венчурной поддержки, т. е. СЭЗ Аста- мы будем стимулировать людей ду-построило все сети, дороги, электри- ны взаимодействует с теми странами мать по-новому, внедрять новые тех- № 1(01) 2011ческие мощности. Все это позволяет и организациями, которые прошли нологии. Администрация города собизнесу очень быстро и динамично этот путь и знают, куда идти. Таким своей стороны будет делать все, дляразвиваться. Таким образом, в Аста- образом, мы открыты, находимся в того чтобы построить высокотехно-не созданы идеальные условия для общей системе инноваций, посто- логичный умный город.ведения бизнеса. янно обмениваемся информацией, Ирина СЕМИБРАТОВА 61
  • 62. БИЗНЕС-ИНКУБАТОР ОТ А ДО Я БИЗНЕС ПОД КРЫЛОМ Изобретения и разработки в головах столичных ученых рожда- лись всегда, другое дело – не всегда были возможности воплотить в жизнь полезную идею. Многие из разработок были предназначены экономить те или иные ресурсы, но вот именно денежных ресурсов новаторам всегда и не хватало. Теперь ситуация в корне изменилась: у астанинских ученых появился шанс внедрить свои изобретения в повседневную жизнь. Столичный акимат в лице реализатора данной программы АО «Астана Innovatіons» готов помочь инноваторам с финансированием и продвижением ноу-хау. Для этого выделяются средства и привлекаются консультанты, а наиболее привлекательные с точки зрения бизнеса проекты по- мещаются в инкубаторы. Весь этот процесс и именуется бизнес- инкубированием. Технологическое бизнес-инкубирование инноваци- онных проектов в АО «Астана Innovatіons» взяло старт в октябре этого года и является одним из основных направлений деятельно- сти компании. Для начала следует определиться - управление человеческими ре- с точными терминами и значения- сурсами (поиск и наем требуемых ми и уяснить, что бизнес-инкубатор ключевых специалистов); - это структура, специализирую- - проведение внутрисетевых ме- щаяся на создании благоприятных роприятий и бизнес-ярмарок с це- условий для возникновения и эф- лью помочь начинающим компа- фективной деятельности малых ин- ниям наладить контакты и развить новационных (венчурных) фирм. новый бизнес; Отечественные бизнес-инкуба- - поддержку начинающих компа- торы оказывают следующие услуги ний в налаживании полезных свя- компаниям: зей с крупными компаниями для - консультирование, а также нала- внедрения своих технологий или живание связей между компанией- реализации товара; клиентом и профессиональными - налаживание связей с потенци- консультантами в сфере бизнес- альными инвесторами;№ 1(01) 2011 услуг; - налаживание связей для реше- - обучение (включая стажировку ния технических проблем и техни- в других компаниях), повышение ческая поддержка собственными уровня компетенции менеджеров и силами; специалистов; - организацию офисной инфра-62
  • 63. БИЗНЕС-ИНКУБАТОР ОТ А ДО Яструктуры (помещение, мебель, инновационным проектам согласно инкубирование.офисная техника, компьютеры, вну- правилам технологического бизнес- АО «Астана Innovations» на посто-тренняя сеть, внешняя связь, доступ инкубирования. янной основе проводит работы пов Интернет, конференц-залы и т.п.); Реализация программы техноло- формированию портфеля иннова- - обеспечение доступа к специа- гического бизнес-инкубирования ционных проектов для предостав-лизированному оборудованию как проводится в два этапа. ления на рассмотрение Экспертно-на территории бизнес-инкубатора, Основной задачей первого этапа го совета - постоянно действующеготак и в лабораториях университе- коллегиального органа, созданноготов, научных организаций или в для рассмотрения заявок на целе-других местах; Технологическое сообразность проведения меро- - юридические и бухгалтерские приятий технологического бизнес- бизнес-инкубированиеуслуги. инкубирования. Таким образом, пользуясь услу- – это процесс, наце- По результатам экспертнойгами технологического бизнес- ленный на поддержку оценки определяется перспектив-инкубирования, предприниматель ность проекта для дальнейшейсосредотачивается на одной задаче- малых инновационных коммерциализации и принимает-начать выпуск продукции (услуги) и предприятий, созда- ся решение о вступлении проектавыйти на рынок, в решении осталь- на стадию бизнес-инкубирования. ние новых наукоем-ных проблем ему содействует ко- В случае прохождения проекта иманда бизнес-инкубатора (админи- ких и инновационно- получения одобрения Экспертногострация, эксперты, консультанты). активных компаний, совета, заключается договор междуОна помогает приобрести пред- АО «Астана Innovations» и инно-принимателю «свое лицо», занять оказание им помощи ватором/предпринимателем, со-свою нишу на существующем рын- в становлении и гласно которому предоставляютсяке, представляет его интересы во услуги бизнес-инкубирования как успешной деятель-внешней среде, создает концепцию силами АО «Астана Innovations»,ведения рекламной деятельности. ности на ранней так и привлекаемыми со стороны Деятельность по технологическо- стадии их разви- услугами за счет финансовых ресур-му бизнес-инкубированию пред- сов АО «Астана Innovations» в целяхполагает оказание консультаци- тия. Технологическое продвижения проекта.онных услуг и предоставление бизнес-инкубирование Второй этап предусматриваетматериально-технической базы реализацию инновационных про- является основнымдля инициаторов инновационных ектов, отобранных и одобренных попроектов на безвозмездной основе, инструментом результатам первого этапа.что в мировой практике является технологических Действия, указанные выше, по-одним из ключевых инструментов зволят предпринимателям/инно-государственной поддержки ин- бизнес-инкубаторов ваторам, получающим услуги биз-новационной активности. Это обу- нес-инкубирования, сконцентриро-словлено следующими факторами: ваться на проекте, не отвлекаясь на 1) у инициаторов инновацион- второстепенные работы (бухгалте-ных проектов на ранних стадиях рия, правовые вопросы и т. д.) и за-их реализации отсутствуют сред- вершить подготовительные стадииства для оплаты услуг бизнес- для финансирования со стороныинкубирования по рыночной стои- инвесторов (лицензии, сертифика-мости; ция, испытания и т.д.). 2) в силу высокой рискованности Максимальный срок технологи-инновационных проектов и необ- ческого бизнес-инкубирования ин-ходимости вложения собственных новационного проекта – 24 месяца.средств у их инициаторов, отсут- За указанный срок инновационныйствует надлежащая мотивация для проект должен выйти на уровень № 1(01) 2011полноценного занятия инноваци- окупаемого бизнеса или перестатьонной деятельностью. является реализация мероприятий поддерживаться, как бесперспек- В настоящее время АО «Астана по сбору, анализу и отбору инно- тивный. Соотношение удачных иInnovations» располагает возмож- вационных проектов, поступив- бесперспективных проектов являет-ностями предоставления услуг по ших на технологическое бизнес- ся основой оценки эффективности 63
  • 64. БИЗНЕС-ИНКУБАТОР ОТ А ДО Я его функционирования. Также фи- Innovations» было принято решение Кроме этого, проекты, участво- нансирование ТБИ инновационно- о привлечении одной экспертной вавшие в Конкурсе инновационных го проекта может быть прекращено организации для проведения неза- проектов, были проанализированы в случае нереальности достижения висимой экспертизы всех иннова- и распределены по отраслям: ционных проектов, поступивших на конкурс. Из 32 проектов, Были проанализированы экс- поступивших с октября 2011 пертные компании, осуществля- Количество проектов года на Конкурс инновацион- ющие научную, научно-иссле- довательскую и инженерную ных проектов, на технологи- деятельность на территории Рес- ческое бизнес-инкубирование публики Казахстан. Большинство в 2012 году Экспертным проанализированных компаний советом было отобрано являются узкоспециализирован- 5 проектов ными компаниями, осуществляю- щими научно-техническую дея- тельность в конкретной отрасли 13 проекта по причинам, не завися- экономики. По результатам поис- щим от заявителя и АО «Астана ка также были найдены эксперт- Innovations». ные компании, осуществляющие В технологическом бизнес-инку- научно-техническую деятельность 4 баторе на постоянной основе про- во всех отраслях экономики. водятся круглые столы, тренинги В результате проведенного по- и лекции по инновационному ме- иска и анализа была отобрана IT Строительство неджменту и основам управления экспертная компания, оказываю- проектами с привлечением отече- щая услуги в области экспертизы ственных и международных экс- научно-технического уровня про- пертов. Специальное помещение екта во всех отраслях экономики: инкубатора постоянно доступно для АО «Национальный центр научно- посещения, в нем есть условия для технической информации». проведения переговоров, обсужде- Также следует отметить, что соот- ния идей и последующей их реали- ношение заявителей по юридиче- зации. Кроме того, в технологический скому статусу между физическими и юридическими лицами было сле- 12 Энергетика бизнес-инкубатор проведен высо- дующим: коскоростной интернет в Казахста- не. Скорость передачи данных со- ставляет 120 мбит/сек. Соотношение заявителей 3 На сегодняшний день в техноло- гическом бизнес-инкубаторе АО физические лица Прочее 38 % «Астана Innovations» проведено более 6 круглых столов и более 3 лекций. Из 32 проектов, поступивших с октября 2011 года на Конкурс ин- новационных проектов, на техно- логическое бизнес-инкубирование Из диаграммы следует, что основ- в 2012 году Экспертным советом ная доля проектов относится к от- было отобрано 5 проектов. расли IT-технологии – 13 проек- Кроме этого следует отметить, что тов. К прочим отраслям, а именно:№ 1(01) 2011 для оперативного и качественного нефтегазовая промышленность, выполнения поставленных задач переработка и утилизация отхо- по проведению технологического бизнес-инкубирования инноваци- онных проектов в срок, АО «Астана 63 % юридические лица дов, относится 12 проектов. В сфере строительства – 4 проекта и в сфере энергетики – 3 проекта.64
  • 65. № 1(01) 201165
  • 66. ИННОВАТОР Кайрат Ахметов: «ВСЕГДА НУЖНО ПЫТАТЬСЯ, ИСКАТЬ, РИСКОВАТЬ» Кайрат Ахметов один из Фото: Владимир Шаповалов тех, про кого говорят self- made man. Молод, в меру амбициозен и, без- условно, талантлив (хотя сам этот факт скромно отрицает). Идейный вдох- новитель и по совмести- тельству технический директор компании «The one capіtal», которую соз- дал в 2008 году, личность в Астане до недавнего времени известная только узкому кругу инноваторов столичной IT-тусовки. Но благодаря одному из сво- их проектов «Open Wі-Fі», воплощать в жизнь ко- торый будет АО «Астана Innovatіons», Кайрат стал популярным астанчанином. Суть проекта заключает- ся в создании единой сети доступа к беспроводному интернету по всему Ка- захстану. О нем было три или четыре года, когда я№ 1(01) 2011 - Вы еще в детстве заинтересо- впервые увидел компьютер у него вались будущей профессией? в университете. В подарок получал программируемые калькуляторы - Да. Отец был инженером, часто и с детства, видимо, проявлял спо- брал меня с собой на работу. Мне собности к математике. Компью-66
  • 67. ИННОВАТОРтера у нас дома не было, но я видел чужая страна, Москва город хмурый,у друзей, ходил на занятия в кружки. не по мне.Мои ночные кошмары были на темутого, что я проспал свой компьютер- - Как складывалась Ваша карьераный кружок! после возвращения в Казахстан? - Призовые места в международ- - Пробовал наладить сервисныйных олимпиадах по физике помог- бизнес российской компании «АйТи»ли Вам в дальнейшем? в Казахстане, но или опыта не хвати- ло, или знаний. Мне снова предло- - Да, при поступлении в Московский жили вернуться в Москву, но я опятьфизико-технический институт. Меня отказался. Затем стал сотрудникомзачислили туда бесплатно и вне кон- компании BIPS, широко известнойкурса. Он считается одним из самых в IT-кругах. Разрабатывал софт длясильных вузов в мире. Нобелевские операторов третьего поколения, от-лауреаты 2010 года по физике учились туда ушел в свой бизнес. В 2006 годуна том же факультете «Общей и при- в Алматы создал группу компанийкладной физики», что и я. Это самый «Open technologies», куда теперь вхо-«физический» факультет из всех, что дит и основанная мною компания,там были, но у меня была самая ком- ТОО «The one capital». Приятно, чтопьютерная специальность «Систем- наша молодая компания была отме-ная интеграция и менеджмент». Это чена Премьер-министром страны.по сути то, чем я занимаюсь сейчас. На прошедшем недавно Инноваци- онном форуме мы получили диплом, - Что было самым сложным в про- как «Лучшее инновационное пред-цессе учебы или Вам все давалось приятие».легко? - С какими проблемами столкну- - Физтех сразу поставил меня на лись, создавая собственную ком-место. Хотя я призер международных панию? В частности, как решалиолимпиад, первый семестр окончил с кадровый вопрос? Мои ночные кошмарыотличными оценками по всем пред- были на тему того,метам, кроме двух четверок по фи- - Проблему кадров решали просто.зике. В середине второго курса стал Нанимали студентов последнего кур- что я проспал свойработать. Сбылась моя мечта – я стал са, смотрели, что у них получается, компьютерныйобозревателем «компьютерного же- как правило, потом брали на работу. кружок!леза». Мне приносили новые ноутбу- Спонсировали олимпиады в универ-ки, я их тестировал и давал оценку. В ситетах, сначала в Алматы. Сейчас уМоскве есть такой ведущий компью- меня в штате 25 специалистов.терный еженедельник «Компьютер-ра». Эта компания объявила набор - Можете дать совет начинаю-на должность редактора новостей. щим инноваторам, исходя из соб- Когда в одномЯ подал туда заявку, меня не взяли. ственного опыта? номере журналаНо я все равно писал на их форумах,давал советы. И где-то к Новому году - Не опускайте руки, если что-то не вышли две моипозвонил заместитель главного ре- получается. Нужно пытаться, искать статьи,дактора, предложил сотрудничество. варианты, не бояться рисковать. Ко-Потом, когда в одном номере жур- нечно, нужна финансовая поддержка, я ощутил себянала вышли две мои статьи, я ощу- потому что деньги всегда кончаются, в университететил себя в университете настоящей с каким бы капиталом вы не начина- настоящей № 1(01) 2011звездой! После окончания вуза мог ли. На этот случай лучше продумать,продолжить работу в Москве, входил где, у кого и на каких условиях их за- звездойв топ-три обозревателей ноутбуков в нять.России. Многие удивлялись, почему Любой творческий человек хочетне захотел остаться. Но для меня это самореализоваться, лучше не дер- 67
  • 68. ИННОВАТОР жать какие-то идеи в тайне, нужно их Раньше я, честно сказать, и расче- воплощать в жизнь. сывался раз в месяц, но раз моя жена все-таки меня заметила, значит, вы- Мы стремимся, - Работаете Вы много, а как пред- глядел не совсем плохо. Теперь она чтобы пользова- почитаете отдыхать? Хватает ли следит за моим внешним видом. От- времени на личную жизнь? мечу, что моя популярность среди де- тели привыкали вушек сильно возросла после фильма к качественному - Люблю играть в настольный фут- «Социальная сеть», но теперь у меня доступу Wi-Fi, бол, серьезно увлекаюсь сноубордом есть любимая супруга, и женское (фрирайд). Когда жил в Алматы, на де- внимание мне ни к чему. а владельцы вушек даже не смотрел, все свободное заведений были время уделял спорту. Сначала я прыгал О проекте с парашютом в Москве, но от сноубор- - Как родилась и в чем заключа- заинтересованы да адреналина больше. ется идея проекта «Open Wi-Fi»? в сотрудничестве с нами - Я, как и любой айтишник, приходя в кафе и рестораны, всегда искал Wi- Fi. Чаще всего возникали определен- ные трудности: система то работала, то нет, официанты забывали пароли, уходило время на ожидание. Все по- нимали, что с этим нужно что-то де- лать, строить какую-то общую сеть. Удобней было бы везде использовать один и тот же пароль, единое назва- ние. И мы стали создавать сеть с но- выми параметрами. Теперь, включая свой ноутбук, iPod или iPhone, пользо- ватель может выходить в интернет без пароля, на экране сразу появляется так называемая «Welcome Page». Если у клиента уже есть оплаченный логин и пароль, то он получает доступ к вы- сокоскоростному интернету, или же у нас предусмотрен бесплатный режим со скоростью 128 Кбит/с. Этого вполне достаточно, чтобы, например, просмо- треть почту. Оплачивать услуги сети Open Wi-Fi клиенты могут посред- ством скретч-карт, банковских карт, SMS или наличными. Для некоторых заведений у нас есть специальное предложение. Владельцы не любят, если приходят студенты, за- казывают чашку кофе и сидят по пять часов. Для кофеен мы предусмотрели промо-коды на 20-30 минут. Как они работают? Допустим, вы покупаете чашку кофе, официант дает вам бес- платный код на определенное время,№ 1(01) 2011 если хотите еще посидеть в интернете, то купите еще чашку кофе или опла- тите платный доступ, с продажи кото- рого мы делимся с заведением прибы- лью. Это удобно для кафе и ресторанов68
  • 69. ИННОВАТОРи для пользователей. Кроме того, мы, - Процедура от подачи заявки до полу-а под «мы» я имею в виду коллектив чения денег заняла около двух месяцев.«Астана Innovations», работаем с госу- Нам выделили около 1,5 млн. тенге. Мойдарственными структурами над тем, совет начинающим предпринимателям:чтобы сделать бесплатным высоко- не обязательно гнаться за большимискоростной доступ на сайты Прави- деньгами, государство, вложив в вас, бу-тельства, министерств, акиматов. дет поддерживать вас не только матери- ально, но и так сказать, связями. И это - В Астане есть места, где новая даже важнее.сеть уже работает? Сейчас мы находимся в таком пуле ин- новационных компаний, до которых в - Проект «Open Wi-Fi» уже начал дей- первую очередь что-то доходит. Хотя и уствовать в ТРЦ «Керуен», «Сары-Арка», других есть реальная возможность полу-«Хан-Шатыр». Наши точки есть и в не- чить поддержку и финансирование. Этокоторых небольших кафе. В декабре мы не какой-то закрытый клуб, где распре-планируем охватить сетью весь Левый деляют деньги только среди своих. Всеберег: общественные места, городские честно и прозрачно.парки, спорткомплекс, три большихстадиона, часть набережной и зано- - Сколько времени «вынашивали»во покроем Водно-Зеленый бульвар. В проект перед тем, как сделать пер-долгосрочной перспективе это будет вые шаги? Мой советвся Астана, а потом все гостиницы и начинающимкафе Казахстана. - Идея родилась года три назад. И Мы стремимся, чтобы пользователи если раньше я приходил к чиновникам предпринимателям: непривыкали к качественному доступу и говорил: «Ребята, давайте сделаем обязательно гнаться заWi-Fi, а владельцы заведений были за- это» и никто не проявлял интереса, то большими деньгами,интересованы в сотрудничестве с нами. теперь, видимо, когда у всех появи-Сейчас многие делают это своими сила- лись модные айпады, айфоны, уже по- Государство, вложив в вас,ми, неорганизованно, поэтому у них то другому смотрят на эту идею. будет поддерживать вастрафик заканчивается, то сеть «зависа-ет» или не работает. Мы все эти пробле- - Какие планы у Вас на будущее? не только материально,мы готовы брать на себя и решать. но и так сказать, - Их очень много. Если говорить кон- связями - Кто поддержал Ваши начинания? кретно по проекту «Open Wi-Fi», то в каждом кафе, ресторане будет место - Где-то мы вкладывали свои сред- для чата на бесплатной страничке. Здесьства, где-то помогали государственные появится возможность написать отзыв,институты. Проект «Open Wi-Fi» про- комментарий, пустить видео. Все этошел бизнес-инкубирование в ТОО «Ре- предполагается сделать в бесплатномгиональный технопарк Астаны». Мы режиме. В «Хан Шатыре», для владель-получили грант на развитие биллинга. цев спецкарт, планируется бесплатныйБиллинг – у каждого провайдера тот высокоскоростной доступ. Мы такжепрограммный комплекс, который по- будем запускать онлайн-супермаркеты,зволяет рассчитать стоимость услуги когда владельцы бутиков смогут бес-для клиента, дифференцировать скоро- платно открывать виртуальные магази-сти, где-то давать бесплатный доступ, ны, таким образом, потребитель, про-где-то лимитированный. Это то, что нас смотрев ассортимент не выходя из дома,отличает от обычной, кустарной реали- сможет заказать доставку. Думаю, чтозации Wi-Fi в заведениях, которые уста- все эти нововведения начнут действо-навливают сеть своими силами. Сейчас вать в начале 2012 года и, в принципе, № 1(01) 2011проект успешно реализуется «Астана все зависит от нас самих. Сейчас госу-Innovations», и я этому очень рад. дарство оказывает поддержку, остается только брать и делать. - Сколько пришлось ждать и в ка-ком объеме была выделена помощь? Юлия ГУСАРЕНКО 69
  • 70. INNOVATION TRAVELERS Фото: Владимир Шаповалов Биошурупы, системы навигации и наблю- дения за погодой, биобензин, лекарство от никотиновой зависимости, сенсорные мо- ниторы для слепых, коттеджи-айсберги… В последнее время никого не удивишь фразой «финские ученые разработали уникальный проект». Благодаря ставке на инновационные технологии, Финляндия за 10 лет добилась рекордного роста эко- номики (5,1% ВВП), побив все европейские показатели. Именно финский опыт взят за основу построения «Умного города» Астаны, а компания «Астана Innovatіons» создана на примере лидирующего миро- вого хаба «Busіness Oulu». В интервью с нами поделился богатым инновационным опытом директор «Busіness Oulu» Джуха Ала-Мурсула. Джуха Ала-Мурсула: «МЫ НАЦЕЛЕНЫ НА ОБМЕН ОПЫТОМ» - Благодаря ставке на инновационные техноло- основная часть финансирования идет на научные на- гии, Финляндия за 10 лет добилась рекордного ро- правления. Причем государство никогда не становится ста экономики (5,1% ВВП), побив все европейские 100%-ным участником проектов – доля государственно- показатели. Какими были первые шаги по выстра- го финансирования колеблется в пределах 30-70%, для иванию национальной инновационной инфра- нас важны деньги частных инвесторов. структуры? - Главным партнером города Оулу является все- - Финляндия это страна, у которой мало природных мирно известный концерн «Nokia». На каких усло- ресурсов, нет нефти, газа, в основном это только лес. виях выстроено Ваше взаимовыгодное сотрудниче- Люди – наш самый главный национальный ресурс, ство? поэтому Финляндия долгие годы концентрируется на - «Nokia» - очень важная компания для Оулу. Она и ее качественном образовании. Мы тратим на образование дочерние компании дают работу 4,5 тыс. человек в го- больше других стран и в нашем ВВП занимает большую роде. Мы понимаем, что«Nokia» в условиях экономиче- долю продукция инновационного сектора с высокой ского кризиса переводит производство из Финляндии добавленной стоимостью. в другие страны, такие как Бразилия, Южная Африка, - На какие проекты (исследования) направляются Китай, Мексика. Причина – высокая стоимость труда и государственные средства, а на какие - частные, есть ресурсов в Финляндии, уровень налогообложения и ло-№ 1(01) 2011 ли четкое разделение приоритетов? гистика. Тем не менее, концерн не намерен полностью - Государство инвестирует основные средства в интел- сворачивать производство в Финляндии лектуальный капитал. Кроме того, мы развиваем био- - Какова основная задача и функции Оулу на се- технологии, это очень развитая тема в университетах. годняшний день, на чем сосредоточена основная Также мы учим людей предпринимательству. А вообще, специализация?70
  • 71. INNOVATION TRAVELERS - У нас есть университет, развивающий компетенции новационных проектов и оказания содействияи профессионализм наших граждан. Также мы развива- в выходе отечественных перспективных проектовем экспертный бизнес – здесь проводятся специальные на внешние рынки. Каковы перспективы такой мо-научные экспертизы. Ряд компаний работает в сфере дели сотрудничества?инфраструктуры, в частности, в сфере электрификации, - Мы думаем, что можем научить чему-то Астану, иводообеспечения. В целом, во всех сферах мы развива- сами можем чему-то научиться. У вас мы можем взятьем инновации. Около 500 человек в городе работает тес- опыт инноваций в строительстве, а также в нефтегазо-терами – они проверяют новые программы и приборы вом секторе. Сами мы можем помочь в модернизациина удобство, затем по их впечатлениям разрабатывают- общества, внедрении технологий в образование и про-ся поправки и рекомендации. изводство. Мы лидеры в Финляндии по IT-направлению - Электроника и биотехнологии – основные на- и готовы поделиться своими навыками.правления работы вашего университета, планируе- - Как Вы думаете, какой период времени потребу-те ли вы также взяться за изучение других направ- ется, чтобы обеспечить прорыв в плане внедрениялений? передовых технологий в столице Казахстана и за- - Мы хотим стать развитым информационным горо- нять свое место в линейке «умных» городов мира?дом – и работаем в этом направлении. Кроме того мы - Сложный вопрос. Это невозможно сделать за корот-развиваем фармацевтику. кое время. Надо отбирать подходящие для вашего горо- - В Казахстане также утверждена государствен- да технологии, внедрять их. Это сложный, очень слож-ная программа, направленная на развитие инно- ный выбор. Я думаю, что вам нужно 5-10 лет, чтобываций и обеспечивающая финансирование инно- стать «умным» городом, если вы продолжите работатьвационных проектов, знакомы ли Вы с ней, как Вы в таком же темпе. Это осуществимо.ее оцениваете? - Вы и Ваши коллеги часто бываете в Астане – - Я имел возможность посетить много стран – на столице Республики Казахстан. Как Вы оценивае-Ближнем Востоке, Латинской те развитие городскойАмерике. Сейчас я в первый инфраструктуры, что нараз в Казахстане. Ваша страна Ваш взгляд нуждается вособенная, сразу видно, что вы доработке, а что можеточень хотите реального инно- стать предметом гордостивационного рывка. Власть вни- астанчан?мательно отрабатывает все про- Астана движется в пра-цессы – образование, разработку вильном направлении. Дляновых идей и их внедрение. Идет усиления эффекта надомодернизация всего общества. начинать учить детей ин-ГПФИИР – грандиозная про- новациям с детского сада,грамма. пронизывая ими затем всю - В настоящие время меж- систему образования. У ва-ду АО «Астана Innovations» и шего города большой по-«Business Oulu» (Финляндия) тенциал, есть большая про-достигнута договоренность грамма индустриализации, № 1(01) 2011о сотрудничестве в рамках подкрепленная ресурсами.бизнес-инкубирования про- Много стартапов, так что,ектов, в том числе в части по- думаю, можно добитьсялучения доступа к финским успеха.инструментам поддержки ин- Жанибек КАБИДЕНОВ 71
  • 72. INFOPANORAMA NEWS JSC ‘Astana Innovations’ exists not for a long time. However, the company has already done a lot besides large-scale projects that you can read about in this magazine. There are the other projects, they are not so large-scale but highly significant as well. PROGRAM ON TECHNOLOGY-BUSINESS INCUBATION LAUNCHED T he akimat of Astana announced the launch of the program on technology business incubation of projects in Astana. Technology-business incubation is a process of rendering services to small innovative enterprises and innovators, ‘raising’ of new firms, assisting them in their activity at the initial stages of their development. Technology-business incubation includes project management, development of business plans, preparation of project documentation, contact events, provision of office space, office appliances, laboratory complexes, business services (legal, accounting and translation services), attraction of investments, assistance in patenting, final research works, prototype work, conduction of tests and approbations (depending on the project), certification, licensing, etc. In other words, this is everything that concerns directly or relatively the incubation of a project of an entity of the innovative activity. The applications for technology business incubation are received on the regular basis year-round. The Expert Council functioning on the permanent basis under JSC ‘Astana Innovations’ will consider the applications. Representatives of science, business, state bodies and others will be among the members of the Council. The pool of projects will be formed every month. The projects are to be submitted for an external expertise and then for the consideration of the Expert Council. The decision on rendering services on technology business incubation and state support will be made following these procedures. ASTANA + HACKERS + MARATHON = ASTANA HACKATHON O ur capital will host Astana Hackathon (24 hours marathon for web developers) on January 21-22, 2012. The main idea of the event is to write a program, hack or application in 24 hours. The participants may choose the APL, technology and platform for writing a program themselves. They are free to choose what to do for 24 hours. The organizers expect the participants to prepare a fully functioning creation for the finals. The Hackathon will provide an opportunity to create something new, to№ 1(01) 2011 finish something unfinished and long-forgotten and meet new interesting people and colleagues. The winners will be awarded valuable prizes from sponsors. The most interesting battles are likely to happen at the Hackathon.72
  • 73. INFOPANORAMA NEW WAY TO CREATE NANOPOROUS MATERIALS T he material has a potential for applying it in many spheres from water purification to chemical sensors. It is necessary to have different components while producing porous materials. Small pores are left in the place of minor components after their removal. The creation of nanoporous materials was limited so far as it was believed that the minor component had to be connected throughout the structure. However, the new research demonstrated a much more effective, flexible method for creating porous structures called collective osmotic shock. The research conducted by scientists of the University of WILL CHINA BECOME WORLD’S Cambridge showed how structures with minor components entirely encapsulated in a matrix INNOVATION CENTER? can be made porous or so called nanoporous by using osmotic forces. The researchersI n accordance with the results of the recent sociological polls, China will become the world’s most demonstrated how nanoporous materials that innovative country in the next 10 years. 27% of respondents believe so. India follows with 17%, were created as a result of a unique process while the USA and Japan gained 14% and 12% of votes respectively. can be used for development of filters capablePresently, the economy of China is ranked second in the world. It is not surprising as long as the of removing microscopic dyes from water.biggest share of the consumer goods is produced in this country.The China’s success is not in a fewer number of researches conducted in other countries but in the factthat they are less successful. The statistics of the most successful innovations over recent years clearlydemonstrates it. Regarding the current ranking, the USA now holds a leading position with 30% ofvotes followed by Japan with 25% of votes and China is third gaining 14% of votes. FIRST MOLYBDENITE MICROCHIP BUILTA fter having revealed the electronic advantages of molybdenite, researchers have now made the next step. A chip or integrated circuit confirming that molybdenite can be better than silicon in terms of miniaturization, electricity consumption and mechanicalflexibility was built in theLaboratory ofNanoscale Electronics and Structures in Lausanne.‘We have built a prototypecombining from two to six transistors serially and proved that basic binary ‘Currently, it is an efficient filter system thatlogic operations were possible and accordingly we can make a larger chip,’ LANES director AndrasKis could be used in the countries with limitedexplained. access to safe drinking water or for removingMolybdenite is equal to silicon in terms of its ability to amplify electronic signals with an output heavy metals and industrial waste productssignal four times stronger than the incoming signal. This proves that there is a considerable potential from ground water,’ the researchers noted.for creating more complex chips,A. Kis says. ‘Taking graphene as an example, we can say that theamplitude is about 1. Being below this threshold the output voltage would not be sufficient to feed a № 1(01) 2011second similar chip,’ he explained.Molybdenite has mechanical properties that make it possible to use this material for creating flexibleelectronics such as computers that could be rolled up or devices that could be affixed to the skin. 73
  • 74. FIRSTHAND create such conditions that life and work in this city would be comfortable to the maximum. Though, this idea is relevant not only for Astana. The Program of Forced Industrial- Innovative Development has been adopted in the country and it concerns all the people of the country. The point is that Astana is a true pioneer. It is the city where the introduction of innovations has to be started from and then they will spread all over Kazakhstan. How will the project on creation of an innovative capital be implemented? What did prevent you from implementing it before? I cannot say that there was anything that prevented us from doing it. We just gradually introduce what was missing before. The basic Program of Forced Industrialization initiated by President Nursultan Nazarbayev provides for development in all directions to diversify the economy. In Yerlan Kozhagapanov: fact, the implementation of the Forced Industrial-Innovative Development Program is a way to build a new «WE BUILD SMART CITY» Astana іs dynamіcally developіng cіty and іts іnfrastructure іs economy and attract new investments. constantly developіng as well. Everyone who has been іn thіs Kazakhstan is actively integrating into cіty understands that Astana has brіght future ahead. The cіty the global innovative space. We have reached the level when technologies admіnіstratіon body іs responsіble for all these іssues and play as significant role as development strategіcally іmportant decіsіons on cіty development. In the of raw materials recourses. This іntervіew Deputy Mayor of Astana Yerlan Kozhagapanov told about is an international practice and the prospects of development of the cіty and recently establіshed we are actively applying it here. structure JSC ‘Astana Innovatіons’. JSC ‘Astana Innovatіons’ іs a Nevertheless, we have to remember company that іmplements the іnnovatіve development strategy of that innovations are a process that Astana requires involvement of as many participants as possible for a better Mr. Kozhagapanov, no city of called ‘innovationalization’ of the result. In our case, the government Kazakhstan has its own innovative capital city? sector undertakes all responsibilities,№ 1(01) 2011 development strategy. In this in particular, responsible ministries context, Astana can be called a Astana is real and this axiom does and departments were designated, pioneer of the country. What not need to be proved. However, it is necessary institutions and other results will it bring in practice? not enough for further development structures were established. They are What is the real demand for so- of the metropolis. It is crucial to called on to introduce and develop74
  • 75. FIRSTHAND We just gradually іntroduce what was mіssіng before. The basіc Program of Forced Industrіalіzatіon іnіtіated by Presіdent Nursultan Nazarbayev provіdes for development іn all dіrectіons to dіversіfy the economyindustrial-innovative program at thenational level. Though, it is only at thequasi-public sector’s level. After all weneed executives at the places, thosewho will transfer it to the regions. In this context, this idea wasstrongly supported by Astana MayorImangali Tasmagambetov. Thus, JSC introduced in the city. Every city has‘Astana Innovations’ was founded on its own image and configuration. WeJune 19 this year. Its main goal is to discussed the configuration of Astanasystemize the opportunities provided for a long time and finally adopted ourby the state. There are a lot of support own configuration. To the point, as antools at the national level such as example we took small and successfulinvestment agencies, innovative cities instead of multimilliongrants, agency for development of the megacities while discussing ourlocal content and other mechanisms. concept. There are two such examples.Though, there are projects that These are Boston which is recognizedrequire several different support as the Silicon Valley and small Oulu citytools at once and our task is to ensure in Finland with population about 230that those who need the support can thousand people generating the GDPreceive it in one place. Put simply, we of the city for the amount of aroundsave time, money and nerves of the There are a lot of support EUR 6 billion. For instance, Astana isinnovators. ‘Astana Innovations’ is a tools at the national a city with about 700 thousand peoplesingle mechanism combining all the and it generates around USD 1 billion.instruments like a link between the level such as investment We studied their experience. ThanksGovernment and people. agencies, innovative to innovations and conditions that were created in these cities the most You said that there were around grants, agency for intelligent people were coming there.30 smart cities in the world. Which development of the Oulu reminds Kazakhstan becauseof them is an example for us? local content and other more than 100 ethnic groups are residing there. Therefore, taking into We need to say that such concepts mechanisms account the concept of this city weas ‘Smart Astana’ are the latest trends took cities of the West as the basis for № 1(01) 2011in city development. For instance, our configuration. We have consideredAmsterdam positions itself as a the history of their establishment,‘smart city’. It has electronic stops, the ways they perform their presentthe system of remote service meters function of innovative business-hubsand other innovations have been and now we combine and adopt it for 75
  • 76. FIRSTHAND our concept of the ‘smart city’. As a precious time and lives and health of which I don’t even want to comment result Smart-Astana project will be people depend on it. This is a primary on. In this regard, we proposed to unique because it is not Oulu, Boston problem of ambulance service. The study the international experience or Amsterdam. Our capital is different, second one is ambulance crews and the in this sphere. There two models its population, culture, world outlook, level of their proficiency. Nurses are of ambulance services in the world. specific conditions and requirement often on ambulance crews and they do The first is when a doctor comes to a are different. Therefore, during the not have enough experience to make patient, and second – when a patient comes to a doctor. For instance, in the USA a patient receives medical care when he comes to a hospital – i.e. the patient comes to the doctor himself. In our country we adopted more socially oriented European model, i.e. a doctor comes to a patient. We consider this model more acceptable as long as it saves time. Therefore, we proposed to introduce medical tablet PCs in this sphere. It is not an iPad or something like this. These tablet PCs are produced by a few companies in the world – in the USA and Japan. It has only three buttons. One of them is used to display a map of the city. An ambulance driver can type the address he looks for in the search bar and have the information about the route (to the point, the maps will be introduction of the best experience right decisions. The third problem regularly updated). The second button of many different cities we will have of the sphere is communication. is for direct communication with a unique project as a result. We have Healthcare workers cannot afford duty doctor excluding dispatchers. decisive advantage – we have many using mobile phones very often. The We are currently working on the sources to learn from, technologies radios of ambulance cars have many idea of adding contacts of high-class from West and well-developed Europe disadvantages as well. First of all, specialists to the tablet PC’s contact and all the best principles of rapidly it is a lack of direct communication list for a young doctor could have an developing Asian countries from East. with a specialist. Secondly, it is low opportunity to consult a specialist in We will use all these details while quality of communication by radio case the patient’s condition is bad. building innovative Astana. This idea is still to be discussed with the healthcare department. Besides, As we know, you are currently Every minute and every the PC has a camera for online video working on the implementation of second of waiting for communication and it will help when three large city projects. What are a crew has difficulties with making a their specifics? the ambulance arrival is diagnosis. The third button provides precious time and lives and access to different analytical The city is growing as well as the and health of people reference books and other medical number of population and the number literature. The searching engine is of tourists. Though, it is additional depend on it. This is structured – type a keyword to receive pressure on strategic enterprises a primary problem of the information. The healthcare and organizations of Astana. In this ambulance service workers liked this idea and they put regard, jointly with the healthcare forward their proposals to upgrade the department of Astana and the city tablet PC. For instance, they suggested№ 1(01) 2011 central ambulance station we decided installing barcode software to scan that the first problem that needed to be barcodes of medications. It will allow addressed was the ambulance waiting to familiarize with the ingredients, time. Every minute and every second instructions and indications for use. of waiting for the ambulance arrival is In other words, we want to apply the76
  • 77. FIRSTHANDadvanced information technologies Probably, it may have a positiveto help people. These tablet PCs impact on investment attractivenessare planned to be in use of several of Astana and on its tourist business…ambulance car crews in pilot mode in The most important thing now isDecember. If this innovation is popular to receive and transfer informationin Astana it will be introduced in other quickly. The world becomes mobile.regions of the country. Certainly, they Global movement of people andwill be tested for around six months. capitals is active now. They areAfter tests it will be possible to speak in search of better and moreabout the success of the project and its comfortable places for developmentfurther funding. of their potential. Considering that Kazakhstan is an active participant of Could you elaborate on the issue the globalization it shows that it has allof financing? Who will fund the necessary conditions for comfortableproject and what the conditions life, work, recreation and receivingare? of information. I think tourists and investors are not the only people We decided that the pilot mode who will appreciate the ‘Open Wi-Fi’would be financed at our own expense. project. If the access points are free‘Astana Innovations’ will support the private entrepreneurs will be able toproject until our client – the healthcare important data of school student’s life move their business partially into thisdepartment – is satisfied with its such as the time when a school student virtual space and accordingly increaseefficiency. The healthcare department comes to school and when leaves as profits and benefit the economy.will cover our expenses after the well as academic progress. Children’stesting period is completed. Besides, parents will receive SMS-notifications ‘School of the Future – Today’,we are not doing it on the credit about all these things. Supervision of ‘E-Ambulance’ and ‘Open Wi-Fi’ arebasis as long as the modernization of children is an important advantage most probably only startup projectshospitals is a social project. of Kazakhstan’s participation in of ‘Astana Innovations’ but what the global innovative space. The about long-term perspectives? It is known that ‘Astana Inno- third our project is ‘Open Wi-Fi’. Wevations’ also works on two large have to ensure maximum access to Well, startup projects are the mostprojects. What are they? information as any developed country. difficult part. Literally, we introduce We learn from the experience of the all this from scratch and face many The second project is a school of most technologically advanced cities risks. I believe when we fulfillthe future project that was developed working in this sphere. The project these plans our work will not be asjointly with our Finnish partners. provides for ensuring free wireless complicated as at the initial stage.It is a versatile idea that includes access to the Internet in public places Certainly, ‘Astana Innovations’ has aintroduction of innovations in the of the capital – parks, entertainment plan on development of innovationseducational process, methodology and and trade centers, nearby stadium till 2015 and till 2020 which it is undertransfer of information. The essential areas. The point is that it will be free consideration nowIts main purposeinnovation is introduction of ID of charge and anyone willing to use is not just to make the capital ofcards for school students. Presently, the global network can have an access Kazakhstan a link between East andour school students do not have any anywhere in the city. The project West and rapidly developing city whereidentification documents that would will be financed on a public-private active globalization is taking place butcontain important information and partnership basis. ‘Astana Innovations’ build the City of the Future, Smartheld monitor the attendance and is responsible for infrastructure and it City. The point is that each innovationacademic progress. Therefore, a school also covers the main expenses. Our results in another innovation andstudent’s ID card which is basically an partners will take the responsibilities sometimes several ones which willelectronic card with chip will have all for ensuring internet traffic and be useful in Astana development.the essential information about a child service. The implementation of the These are security sphere, healthcare, № 1(01) 2011such as name, age, school number, ‘Open Wi-Fi’ project will provide education, business, service, transportcontact phone number of parents, internet and cover all left bank part and many others. Just imagine ‘smartblood group, etc. The card will serve as of the capital this year. The right bank bus stops’, ‘smart environment’, but itan ID card and means of payment for part of Astana will have this service in is not an issue to resolve at once.transport and food. It will also collect spring of the next year. Kamshat MARATOVA 77
  • 78. INNOVATIVE EDUCATION Innovatіon іs a new mіlestone іn the development of any country and that they made a bіg bet on the way to becomіng a natіonal іnnovatіon economy. The maіn resource of the country should become a human capіtal - educated professіonals іn all areas. Cultіvatіng and developіng іts own competіtіve and hіghly traіned and have the task of modern scіence. The chіef іs the leader of Kazakhstans new generatіon of scіence - Nazarbayev Unіversіty. Its rector Shіgeo Katsu talked «Astana Innovatіons» on the maіn achіevements and future successes of scіence and educatіon - Mr. Katsu, you worked for a long time in developed and advanced countries. Based on your Shigeo Katsu: «INNOVATION IN EDUCATION experience, in your opinion, which innovation, including education, are required to Kazakhstan? - To begin with, that innovation in general is a phenomenon of our WILL IMPROVE LIFE IN everyday lives, and they may be present everywhere. In my understanding, innovation in the industrialized GENERAL» society - these are the methods of transition to a more advanced and agriculture. You need to focus technology. This also applies to other society namely in an industrial cross- on food production, which, based on industries. There is an opportunity section. Innovations in education available agricultural resources, may to diversify production. Through can be regarded as a method that will be one of the strongest competitive the diversification jobs are created, improve the knowledge and use them advantages. The geopolitical location products that can be implemented for the life of society as a whole. of Kazakhstan in the center of a large in new markets. In this regard, And as for the development of continent also has a positive effect. in Kazakhstan can be very useful innovations in Kazakhstan, it is It should be noted that those to what happened entry into the№ 1(01) 2011 necessary to consider the competitive industries in which Kazakhstan is Customs Union, because this opens advantages of the country. It is strong - this is capital-intensive the market to 170 million. Thus, the important to use the historical production that do not generate a implementation of the expansion of advantages that Kazakhstan has large number of jobs. But on the other markets develops related industries. always had it in the first place, hand, capital-intensive technologies You also need to develop mineral and hydrocarbon minerals are taking innovations in terms of internal regulatory framework,78
  • 79. INNOVATIVE EDUCATIONcustoms regulation, ie All those Kazakhstan, where there is a severetools that can later be used by the infestation of the soil. This projectinvestors. Improving the investment is cleaning the soil from chemicalenvironment, Kazakhstan can attract pollution. Until then, this technologyforeign investments, which bring both was never used.knowledge and innovation. If we are talking about a systems - What is the essence of theapproach, it must be said that International InterdisciplinaryKazakhstan needs to develop the Tool Center?service market. That is, whenthe countrys development and - Today, this center is not asimprovement of living standard there developed as the other two centers -is a need for various services in the the life sciences and energy research.community and in dialogue with The expediency of its creation is thatinvestors. there is no demand for research in one With the development of a discipline, and several allied sciences.broad market for a need for highly You will need different laboratoriesqualified specialists. Need to invest in order to achieve the same result. Innovatіons іn іndustrіalіzedin education of the population to The Centre will undertake researchraise its level of professionalism. The accumulation, incorporating several socіetіes - are the methodsKazakh government begins to ponder of Sciences. We will open aboutthe necessity of investing in science. 30 laboratories in various fields of of transіtіon to a moreBecause only science can really budge science. advanced socіety іs іn anpersonnel development. - What should I do to stop the іndustrіal plan - What contribution the «brain drain» from KazakhstanNazarbayev University brings to and to attract to our countrys bestthe development of innovations in minds of modern science? specific projects. The second pointKazakhstan? is an international level of project - The first thing to do - is to offer evaluation. For example, Nazarbayev - Center of Life Sciences Nazarbayev good conditions for research. In University plans to join theUniversity is currently engaged in this respect, Nazarbayev University international system of evaluationnine projects in generative medicine, is already working. Some Kazakh studies. Requires the so-called Peergenomics, transplantation of artificial scientists, we found and returned review - evaluation study by scientistsorgans. For example, recently in our in the research centers already have from several countries to determineCardiology center the operation was a few employees who had returned how important this project. Shouldconducted to implant an artificial from abroad. In addition, we employ fund only the most important«pump» for the heart. This is exactly the graduates of the program research. The third question - isthe same innovation, which did «Bolashak», which are engaged in the relationship between researchnot exist before. There are design research activities. You can also note universities around the world to shareto implant an artificial lung. Also, that we attract foreign scientists to experiences. Fourth paragraph - thisthere are projects for the treatment ensure that they conduct research is the relationship between research,of cancer. If we talk about the work in Kazakhstan. Thus we create a manufacturing and authorities.of the center of energy research, scientific base.they primarily conduct developing - How do you see Kazakhstan afterof alternative energy sources. One - In your opinion, what we 10 years in terms of innovation?example - the development of bio- need to make the technologicalfilm, which will collect solar energy breakthrough of the country to - This is the concept of «appliedand convert it into a technical become actively innovate, as, for science» - these are developmentsenergy. In nuclear power plasma example, Japan, South Korea or that will be applied in real life, theymaterials are being developed. We China? also develop, but to a lesser degree.also have projects in wind power. We can say that after 10 years thereOne of our major projects - Smart - Recently, it was noted that funding will be a positive effect on the generalGrid («Intelligent Network»). This for science in 2012 in Kazakhstan development of science and thecomputer, which distributes the will double. However, for example, general development of Kazakhstanenergy gathered from various sources, in Japan on the development of № 1(01) 2011 will be quite high, especially inso that there is no overrun. We also science is spent annually 3-4% of medicine. But give science time. Ithave developed the calculation of GDP. Kazakhstan spends 0.2% of GDP. may take much longer.demand for energy which will appear However, the GDP may be different.in the future. It is important to note that funding Our School of Engineering has must be maintained permanently, Irina SEMIBRATOVAdeveloped a project in southern enter into long-term contracts for 79
  • 80. INNOVATIONS IN ACTION ASTANA – SMART CITY The presentatіon of the ‘Smart Astana’ (Smart Cіty) concept was held іn November. The project іs called on to promote development of the capіtal to a new qualіty level. The Astana Mayor establіshed JSC ‘Astana Innovatіons’ for the purpose of development of іnnovatіve future of Astana. Thіs structure has the establіshment of іts own іnfrastructure and launch of a process of masterіng new technologіes by the cіty organіzatіons and enterprіses as іts task and goal. Initially, Astana was conceived not The new capital – Astana surprises its environmentally sound use of city just as the capital, administrative and guests and city residents themselves infrastructure systems. political center of the country but as with the immensity, defiant ideas and The ‘Smart Astana’ concept a comfortable city as well. Famous with the ways of realization of these includes such models of European Japanese architect Kisho Kurokawa bold ideas. The number of unique cities development as ‘Smart put these concepts together when architectural projects that have already Economy’, ‘Smart Governance’, ‘Smart developed the Master Plan of Astana. been implemented in Astana is so great Environment’, ‘Smart Living’, ‘Smart During the first years of Astana with that it would be enough for several People’ and ‘Smart Mobility’. the status of the capital it seemed to be others world capitals. The names of The city akimat will have to do an impossible dream to make the city the architects who contributed to great work in order to put together comfortable just as planned. Though, building the architectural image of all separate control mechanisms presently, the dream is becoming a the city are respected by those who of the municipal services. Special reality. The presentation of the ‘Smart know the modern architectural design structure JSC ‘Astana Innovations’ Astana’ (Smart City) concept was held thoroughly as well as by those who are was established for this purpose. in November and it was quite symbolic really far from it. Now, it’s time to sum The main goal of this structure is to because it meant a new stage of up the results of what has been done establish its own infrastructure and development of the capital, it meant and unite them for achieving the main launch a process of mastering new that what once was considered to be goal - creating a more comfortable city technologies by the city organizations an illusion was becoming true. for Astana residents and its guests. The and enterprises. A lot has been accomplished over ‘Smart Astana’ project was developed There are hundreds of enterprises 15 years since moving the capital. The for this exact purpose. It is aimed at of different ownership forms housing fund of the city increased 3 complex modernization of the city functioning in Astana, there are times, a new administrative center infrastructure. This project will allow kilometers of engineering networks was built on the left bank in Astana. to ensure modern life quality by means that consume large amounts of Presently, the city possesses a well- of applying innovative technologies energy. Significant changes took developed transport infrastructure. that provide for economic and place over the independence years.№ 1(01) 201180
  • 81. INNOVARIONS IN ACTIONFormerly, the city administration and improve the work of the city’s the involvement of the city itself inhad to think how to provide Astana centralized heating can be very useful creating a ‘smart’ city. In particular,with heat and electricity but now for Astana taking into account its it means that the people living in thewhen the city infrastructure reached unpredictable and even severe winter city are involved in the process. Thea certain level of its development the climate. city will never become truly ‘smart’top officials of the city have a little bit As the international experience without its citizens being really smartdifferent tasks – they have to think shows, the process of development and thinking of how much heat andhow more effectively manage the of ‘smart’ cities has three stages. The electricity they use, how much wastepresent recourses. It is impossible to first stage lasts around three years and they make and how it is dangerous forfully replace all housing and utilities, includes use of simple management the environment of the city.engineering networks right away measures – strengthening of control As a result of the implementationbut using new technologies we can over consumption of recourses, using of the ‘Smart Astana’ concept weessentially reduce the risks of their more flexible tariff policy and it leads will have more centralized and quickoperation time. For instance, in case to reduction of consumption of the management of the city infrastructure,of switching all utility networks to main types of recourses. The second increase and improvement of thedigital technologies the public utility stage includes active introduction quality of housing and utility services,service workers of Astana will have an of new management technologies in renewed utilities network, increase of security of living in Astana, new types of social programs such as more affordable and high quality education, healthcare, social protection of people. The project is planned to be based As a result of the іmplementatіon of the ‘Smart Astana’ concept we wіll have more centralіzed and quіck management of the cіty іnfrastructure, іncrease and іmprovement of the qualіty of housіng and utіlіty servіces on the establishment of information communications system – network. The network will serve as the basis for all expected innovations, services and products. It is also the most costly part of the project. This issue is expected to be resolved through attraction of investments. In this regard the heads № 1(01) 2011opportunity to timely react, prevent different spheres of the infrastructure of JSC ‘Astana Innovations’ proposeand minimize the consequences of – water and heating supply systems, all interested in the project peopleemergencies. Besides, the systems of energy, street lightning and transport. and organizations to submit their‘intellectual’ electricity and heating The most difficult and long-lasting business ideas and projects that cannetworks that allow to significantly stage is the third one. This stage lasts be implemented within the frameworkreduce the losses of electricity around eight years and it includes of the ‘Smart Astana’ concept. 81
  • 82. INNOVATIONS IN ACTION Deputy Prime Minister - Minister of Industry and new tehnologies of the Republic of Kazakhstan: Aset Isekeshev: President who has emphasized the necessity to introduce and develop economy. Astana needs advanced innovations in all spheres, not just technologies to be introduced in such in industry. A lot has been achieved spheres as engineering, construction, within the implementation of the housing and utilities system, public State Forced Industrial-Innovative services, business services, healthcare, Development Program over the last education. It is worth noting that two years. In particular, the Nazarbayev innovations are important for science University and the science center centers as well as for the creative were established in Astana. This is a environment, activity of innovators significant innovative project aimed and for establishment of a center of at forming of a center of knowledge, - The national innovation attraction of talented people from all inventions and intellectual ideas in system mostly depends on the over Kazakhstan. Astana. The plan on development of innovative processes in the regions. The Smart City concept has a special the Information Technology Park in Thus, Astana as a project of our importance for innovative economy as Almaty was approved at the session President just has to be innovative. long as it improves living conditions chaired by the President. On the Being the main city of the country, of people. These are the transport instruction of the President, the draft Astana has to become a point of system, environment, security, mobile Law “On industrial and innovation attraction of advanced technologies service, etc. Secondly, it promotes policy” was developed this year. It and an example for other regions. innovative activity of the population. provides for a number of amendments We are glad that Astana was the It is called on to become a great to the current legislation to support first to announce about its systemic impetus for forming an information scientists, innovators and innovation innovative approach. I am confident system in Astana and will promote business in whole. It should be noted that the Smart Astana concept development of projects of “smart” that innovation grants are allocated will contribute to development of cities in other regions of the country. under unprecedented support of advanced technologies, service and The innovative policy of Kazakhstan innovators and over 600 applications technology economy and knowledge is a clear and consistent policy of our have already been received. Minister of Communications and Information of Kazakhstan Askar Zhumagaliyev: be noted that the sector is rapidly developing. It is evidenced by - Dear participants of specific figures such as the number the conference! It is impossible of subscribers and Internet users.№ 1(01) 2011 to implement the Smart Astana Presently, the number of mobile project without information and network subscribers increased 137%. communication platform and It means that every citizen of the its components. Speaking of the country has a mobile phone, and telecommunication sector, it should many of them have several ones.82
  • 83. INNOVARIONS IN ACTIONThe number of Internet users has year is not an exception. We managed E-Government program. We continueexceeded 41% and regarding Astana to reduce the tariffs of mobile operators developing another 7 services. We havethe percentage of Internet users is 47. for on-net calls by 33% and tariffs for already implemented an interestingWe are introducing digital television Internet-content – by 20%. This year, project that, we hope, will be popularwhich is planned to be launched in the wholesale Internet access was 65% with the city residents – paying utilityAstana as early as the first quarter of cheaper and the subscription fee – 8% bills via Internet portals.2012. cheaper. Speaking of the Smart Astana The main task set by the President of project, we can state that presentlyKazakhstan is to provide every family the citizens of the country have anwith an opportunity to use telephone access to 13 online services within thecommunication and internet. We arestriving to fulfill this task. The tariffsare annually reduced and the current Mayor of Astana city Imangali Tasmagambetov: development and new quality of life. In most cases, the old methods are not applicable. It is impossible to that it has increased 6 times over the address a problem of the 21st century last 6 years. The share of the other using knowledge of the 19th century. services in the GRP of the city is It is evident as long as the dynamics - Astana is a dynamically 35.5%. These are the enterprises of of work and the global urban systemdeveloping city. There is a number of hotel, restaurant, financial business have cardinally changed. Therefore,figures that clearly demonstrate its and banking services. Astana has been our main task in the days of cardinalrapid growth. The volume of the GRP successfully implementing a program cities transformation is to strive tomade KZT 865 bln in the first half of on social and economic development make the capital city technicallythe year which is 7.9% of the GDP of since the moving of the capital. equipped, intellectually developedthe country. The volume of industrial Besides, it should be noted that the so that its development could beproduction made USD 910 mln and city environment has a great impact based on technological decisions.it is a 20% increase compared to the on us even against our will. It means The “Smart Astana 2011” project waslast year. Regarding the investments that we have to develop a plan how to developed in order to fully realizeinto the main capital, they reached make our city more prosperous taking and understand the ways of the city’sKZT 409 bln in ten months of the into account and managing people’s further development. Presently, thecurrent year and it was 29% more than potential. We are fully aware that the introduction of several pilot projects inthe last year’s figures. The volume of world is changing … the healthcare and education spheres № 1(01) 2011commissioned housing made 1400 The cities are changing and serves as practical steps towards thethousand sq meters this year. The those who take the decisions on city implementation of this project. Theseeconomy of the city is growing and management can use the old systems projects meet all the requirements ofcomparing the volume of construction that inevitably lead to slow decline a “smart” city. We plan to launch theseof different years it should be said or can look for a new impetus for projects as early as the end of this year. 83
  • 84. INNOVATIONS IN ACTION CITY OF THE FUTURE – TODAY Implementation of a new stage of Astana development which is the main purpose of the ‘Smart City’ concept is scheduled for several decades. However, JSC ‘Astana Innovations’ has already begun implementation of three pilot concept: ‘School of the Future – Today’, ‘E-Ambulance’ and ‘Open Wi- Fi’ within the ‘Smart Astana’ concept. It is worth noting that all of the three projects are socially oriented. These projects are designed to make Astana№ 1(01) 2011 more comfortable for living. The ‘E-Ambulance’ project aims at equipping the municipal ambulance service with special medical tablet PC with functions necessary for doctors,84
  • 85. INNOVARIONS IN ACTIONnurses and drivers. The number of ambulance car is equipped only withessential functions is three. the radio so that in case the ambulance The first is GPS-navigation for crew wanted to establish contactambulances. The relevance of this through city channels it would not beoption is undisputable. Astana is able to do this due to absence of theseactively building up and developing, channels at their disposal. It will beit also has a number of disadvantages possible and easier to do it by meanssuch as renaming of the streets, of tablet PCs. Besides, the opportunityconstantly changing house numbering to have online video connection withand as a result, the ambulance drivers duty doctor is developed now. It willcannot find the right address very help when a crew has difficulties withoften. Just click the button and a making a diagnosis.tablet PC will display a map of the city The third advantage of the tablet PCon the monitor. In case the address is electronic medical reference bookneeds to be specified, the driver will be that will help ambulance crew defineprovided with the information about which medicine has to be prescribedthe shortest route. and what the volume this medication The second function of the tablet is needed for a patient. The searchPC is an opportunity to directly system of the reference book works bycommunicate with duty doctor key words or diagnosis. These tabletexcluding dispatchers. Presently, PCs will be in use of 30 ambulance car JSC «Astana Innovations» resumes the childrens drawings competition «Children of Smart Astana». Yerlan Kozhagapahov, Deputy Mayor of Astana № 1(01) 2011 personally awards the winners 85
  • 86. INNOVATIONS IN ACTION providing internet to network will be developed for school the right bank part of students. The network will have the city in spring of electronic textbooks and timetable. the next year. Parents will have an access to the The third project network which allows to see what of JSC ‘Astana classes their child is having at the Innovations’ – ‘School moment. Moreover, school students of the Future – Today’ will be able to personalize their pages is implemented jointly in this social school network – add with our partners photos, videos, contacts and leave from Finland – the comments. Though, they will not be administration of technically able to access the network Oulu city in secondary during the classes. The program will school No.54 in be blocking personal pages of children Astana. Presently, in lesson time to prevent children’s the specialists of JSC distraction from lessons. It also worth ‘Astana Innovations’ noting that this social school network jointly with Finnish has been developed by specialists of partners conduct JSC ‘Astana Innovations’. necessary researches for developing recommendations on optimization of the education process. It should be noted that the main task of the project implementation is ensuring It also worth notіng security of the school students. Currently, school students practically that thіs socіal have no identification documents that would include information about school network has a child, his or her parents and their contact numbers. Therefore, it is been developed by planned to introduce a school student’s ID card within the implementation specіalіsts of JSC of the project ‘School of the Future – Today’. The ID card will contain all ‘Astana Innovatіons’ necessary information such as name, last name, age, school number, home address, parents’ telephone numbers, PETRI KARINEN, Senior Advisor blood group, etc. The card will serve for Business Development of ‘Business crews in Astana in December. In future as an ID card, means of payment Oulu’ company which implements the all 64 ambulance cars of the city will for transport and food and collect ‘Schools of the Future – Today’ project have them at their disposal. important data of school student’s life jointly with JSC “Astana Innovations” The second project is called ‘Open such as the time when a school student Wi-Fi’. It provides for ensuring comes to school and when leaves and Mr. Karinen, what is your free wireless access to the Internet education progress. Children’s parents impression of the process of the in public places of the capital – will receive SMS-notifications about project implementation? parks, entertainment and trade all these things. The schools will centers, nearby stadium areas. The be equipped with special turnstiles It is positive! Jointly with ‘Astana№ 1(01) 2011 implementation of the ‘Open Wi- that have to clock a child’s learning Innovations’ we will consider Fi’ project will provide internet and time. Besides turnstiles, the schools the methods that can be used in cover all left bank part of the capital will be equipped with intelligent Astana as well as the steps and by the end of the year. JSC ‘Astana video surveillance systems and fire- actions that have to be taken Innovations’ plans to complete extinguishing systems. A special social within the framework of the project86
  • 87. INNOVARIONS IN ACTIONimplementation. Representatives of facial recognition system, fingerprint‘Astana Innovations’ already visited identification technology, handOulu city and now we arrived in vascular pattern recognition system,Astana to familiarize with the existing iris identification technology, DNA.opportunities and the conditions that We provide different identificationwere created for implementation methods depending on the needs ofof this project. We have already a department, organization or statelaunched the first project in the government body. We also offersphere of education – ‘Smart School’. intelligent video surveillance systemIt is launched within the ‘Smart City’ as well as the perimeter intrusionprogram and we have successfully systems including special turnstiles.worked on it for several months. The biometrics system is a facial recognition method. This system can Do you think it is possible to replace the pass entry system existingimplement such large-scale concept in many organizations where ID cardsas ‘Smart Astana’ in a city with are required. The introduction of thisworn-out utilities? system can essentially ease the work of different organizations. A person I believe, it is possible. We need to just needs to be in the camera capturelook forward to the future regardless zone and the system will scan and Fraunhofer Society’s Productionof the past in order to introduce such identify the face and open the door or Technology and Automation Institutelarge-scale innovative projects. turnstile. It only takes 0.5 to 2 seconds. This is just one example of the facial Our company helps our partners How many years do you think recognition system application in a to create three-dimensional rooms.the implementation of the ‘Smart company. Another example is South The rooms are projecting three-Astana’ concept will take? Africa where the facial recognition dimensional measurements so that is used at the national level. The people could feel like in virtual I think I do not have a certain cameras are installed in the streets reality being in such rooms. Thus, aanswer now. The steps have to be or other public places where by person can virtually be in a city ofcarefully chosen and taken gradually. means of these cameras mass facial future thanks to this effect of three-The point is that many infrastructural recognition is conducted in order dimensional measurements. A personand innovative facilities are to be to detect people on the wanted list. can see things that will yet be createdconstructed to make Astana ‘Smart As I have already mentioned, the in 3-5 years.City’. The infrastructure that Oulu city intelligent video surveillance system The effect of three-dimensionalhas now was not built in one decade. provides multifunctional control virtual reality is achieved becauseWe started working in far 50-60s of the including detection of multiple of special glasses and sensors that alast century. What Oulu city can boast people tailgating, detection of person takes on in the room. Thus,of now is the result of 40-50 years of objects such as packages, luggage, people fully sink into virtual reality.long work. Though, I want to say that and carts that are left unattended for One of the advantages of suchif such work started in Astana now the a specified period of time and sound rooms for people is an opportunity toresult of the work would be seen in the alerts. All of these methods can be virtually test equipment or learn howcity in several years already. Moreover, combined in one complex solution to work with devices that are yet to beit is certainly going to have a positive to ensure public safety as it is done put into service. For instance, peopleimpact on the quality of life of the in Hong Kong, in particular. It is can virtually assemble or take a carwhole city. possible to track the movement of apart or operate a machine. people starting from their arrival in Jointly with JSC ‘Astana Innovations’ VLADIMIR LOBANOV, the repre- the airport till boarding. Thus, it is we are working on establishment ofsentative of the NEC Corporation for possible to ensure quite high level of a center on introduction of three-the CIS public safety by means of combining dimensional technologies for further the platforms of biometrics and work of the company with its potential № 1(01) 2011 Our company wants to offer a intelligent video surveillance. clients in different spheres includingpublic safety solution that has been infrastructure, town planning,already implemented in Japan, DR. EBERHARD BLUEMEL, the engineering, agriculture, medicine,Hong Kong and Finland. This is a Director of the Division of Virtual etc.biometrics system that includes Development and Training of the Maksim KOZIN 87
  • 88. INNOVATIONS & INVESTMENTS Meder Maselov: «WE WILL ENCOURAGE PEOPLE TO THINK ORIGINALLY» Astana as the youngest and the most developed cіty of Kazakhstan requіres іnnovatіons fіrst of all. The specіal economіc area represented by «Astana іs a New Cіty» and JSC «Astana Innovatіons» was formed іn order to make the young capіtal self-suffіcіent and comfortable for lіvіng. The purpose of actіvіtіes of the above economіc area іs іnnovatіve development of Astana. Meder Maselov, Head of the Department (SEZ) was іntervіewed by our magazіne and gave some іnformatіon about the actіvіtіes, whіch are performіng іn order to make Astana one of the top thіrty world capіtals. Q: Meder Hamidullaevich, please President of the country. Projects support. It is planned to implement a tell us how the idea about creation are implemented in the construction number of social projects in the fields of SEZ «Astana is a new city» and industry, tax and customs privileges of health and education this year. JSC «Astana Innovations» have are granted within this area. There Free access to Wi-Fi networks will appeared? For which purpose the are also other special legal regimes be set up in order that this platform companies were formed and what in respect of building owners would be the basis of main services challenges are they facing? constructing building at the territory for residents and visitors of Astana. of the Left Bank. Industrial park Akimat of Astana is implementing A: As you know, the main policy of Astana located within the city currently some projects in industrial document in Kazakhstan as on date is developing as well and have the park; many of them have an innovative is a State program of forced industrial total area of about 600 hectares. framework. Many companies belong and innovative development of the The whole infrastructure is already to small and medium businesses, country. However, the capital Astana formed, a number of operating but we also monitor to make them is a young city and industrial sector factories produce goods for more meet the requirements of modern is still developing. Therefore, the than 40 million tenge per year. It technology. Such industrial giants government of the country and goes without saying that no large as the locomotive plant «General Akim of the city decided to develop metallurgical steel production plants Electric» started operation last year;№ 1(01) 2011 construction sector and innovative to be constructed in Astana. production of passenger cars «Talgo» production in the young capital. For Thereby government of the country jointly with the Spanish company and these purposes a special economic and akim of the city decided to form a number of other productions will area «Astana - жана қала « was JSC «Astana Innovations», which will be put into operation this year. Based established based on Act issued by be the tools integrator for innovators on it we can conclude that when the88
  • 89. INNOVATIONS & INVESTMENTSabove enterprises will be completed, industry of Astana. Shopping and In 2012 we are planning to establishstart running and achieve the design entertainment complex «Khan our own venture capital fund on thecapacity, it will provide a powerful Shatyr» is one of the most vivid basis of JSC «Astana Innovations».impulse for economy of the country examples of architecture. Could We are very active in cooperationand for the city in particular. Operation of you give some more examples? with U.S. where supporting venturelarge industrial enterprises will result to funds are developed and tested information of small businesses, suppliers Development of Astana is under such universities as Massachusettsof service parts, services, etc. Both the tactful guidance of the Head Institute of Technology (MIT) andabove practice and replenishment of of State. In this particular case Harvard, which have been functioningmunicipal budget will stabilize economy SEZ provides additional form of for centuries. I.e. Astana SEZof the city. investor’s stimulation. Based on it interacts with those countries and each investor can take advantage organizations which have experience The issue regarding privileges and of exemption from taxes, customs in this area and know what to do.benefits for industrial giant plants duties or use special migration Thus, we are transparent and belongis clear. And what kind of support is regime in respect of manpower. All to general system of innovation.available for small businesses? Which these things make Astana attractive We are constantly exchanging theof them can count on the support of for investments. Currently we can information and projects. I think thatakimat? observe development of such projects such model of our innovative venture as «Khan Shatyr,» which is already development will allow us to achieve A: Some programs have been accepted functioning, «Abu-Dhabi Plaza,» success.at the governmental level that allows one the first line of light rail trams, alland all businesses to get support. These infrastructures will work for the citysprograms are: «Road Map of Business economy and will attract further It іs already a proved fact that2020» and SEZ benefits. Instruments investment as well. every dollar іnvested іn anof state support if well-handled will іnnovatіve project brіngs $ 10significantly facilitate the business What is the situation in Astana profіt but іt takes much tіmeformation; reduce the credit load up to with attraction of investmentsthe exemption from some taxes. for innovative technologies? How many major financial institutions Which projects are the most are willing to invest in innovative In your opinion what will be theinteresting to you from point of view projects in Astana? future of the concept «Smart City»of innovation policy? in Astana that will make the city Implementation of innovative a comfortable and technologically Astana is focused on innovative projects should not be limited to a «advanced» place? What are ourproduction. In this regard, akimat single territorial unit. This is a global chances to be among the top 30of the city identified some measures process and it is very important world capitals?to support innovators, people who to exchange information andwant to start their own business and support tools. The same situation The concept of Smart Astanaimplement something new. These is with financing. Finances are not is the ideology, which should beinstruments are: business incubation concentrated in one hand. There are a guidance both for urban servicesstarting from idea, assistance number of venture funds, investment and private companies existing inin searching and attraction of companies that knowingly risk by the city. Progress does not standinvestments, technology transfer, funding innovative projects. It is still, we are constantly developing,patenting and further organization already a proved fact that every dollar we find something new, implementof production in the industrial park, invested in an innovative project new technologies and finally we willwhich has all required infrastructure. brings $ 10 profit but it takes much achieve the goal. We are planningThe state has constructed all roads, time. Only 2 innovative projects out to form a smart economy, make lifeelectrical power. These factors of 10 will be developed and profitable, easier and make services availableprovide good basis for fast and while the remaining 8 run risk to to our citizens. Accordingly, we willdynamic development of business. become economic inappropriate. But encourage people to think originally № 1(01) 2011Thus, ideal conditions for doing these two successful projects will implement new technologies. Citybusiness are created in Astana. bring investors much higher returns administration will do their best to compared to traditional financial build high-tech smart city. Construction is one of the instruments. Therefore, we collaboratemost important trends in the with different investment companies. Irina SEMIBRATOVA 89
  • 90. BUSINESS INCUBATOR A to Z BUSINESS IS TAKEN UNDER THE WING Scіentіsts of the capіtal always had some good іdeas about the new іnventіons and developments but not always they could realіze them. Many of such developments had іntentіon to save one or other resources, but lack of fіnancіal support requіred for іts іmplementatіon was the maіn problem. Now the sіtuatіon has changed fundamentally and scіentіsts of Astana have a chance to іntroduce theіr іnventіons іn everyday lіfe. The cіty admіnіstratіon represented by «Astana Innovatіons» іmplementіng thіs program іs ready to provіde fіnancіal support to іnnovators and help them to develop theіr know-how. The funds are allocated for thіs purpose, consultants are іnvolved and the most attractіve from the perspectіve of busіness projects are placed іn іncubators. The above process іs called the busіness іncubatіon. In October of the current year the technologіcal busіness іncubatіon of іnnovatіve projects іn JSC «Astana Innovatіons» has been started and іt іs one of the maіn actіvіtіes of the company. Lets determine and understand with the major companies in order to sultants) assists in solving of other the exact meaning of the terms. So, introduce their technologies or sale problems. It helps the entrepreneur business incubator is a structure the goods; to find «the own character» and providing the favorable conditions for - Contacting with the potential own place in the existing market, formation and efficient operation of investors; represents its interests, form the small innovative (venture) firms. - networking to solve the technical concept of advertising. The domestic business incubators issues and engineering support with Technology business incubation provide the following services to the usage of own recourses; assistance presupposes consulting and companies: - Arrangement of office infra- providing the facilities and equipment - Counseling and networking structure (premises, furniture, office for the initiators of innovative projects between the client companies and equipment, computers, internal at no cost what is one of the key levers professional advisers in the business network, external communications, of state support of innovative activity services; Internet access, conference rooms, in the world. The reasons of it as - Training (including training etc.); follows: in other companies), raising the - Access to specialized equipment in 1) The initiators of innovative competence level of managers and the business incubator, laboratories of projects do not have funds to pay for specialists; universities, research institutions or business incubation at market value in - Human Resource Management in other places; the first stages of its implementation; (search and recruitment of main - Legal and accounting services. 2) There is no proper motivation specialists); Thus, using the services of for employment of innovative activity - Organizing of intranet measures technology business incubation the because the risk of innovation projects№ 1(01) 2011 and business exhibitions to assist entrepreneur can focused on the main is rather high as well as requirements young companies to establish contacts goal, namely how to start production of own investments. and develop new business; (services) and enter the market. At present JSC «Astana Innovations» - Support of young companies in The team of the business incubator has the capacity to provide services establishing of good relationships (administration, experts, and con- on innovative projects in accordance90
  • 91. BUSINESS INCUBATOR А to Zwith the rules of technology business project cannot be implemented due of applicants by legal status, theincubation. to reasons beyond the control of individuals and legal entities are as There are two stages for imple- the applicant and JSC «Astana follows:mentation of business incubation Innovations». Ratio of applicantsprogram. Such measures as round tables, The main objective of the first stage seminars and lectures on innovation Individualsincludes measures for collection,analysis and selection of innovation management and project management basis are organized regularly in 38 %projects received in business technology business incubator.incubation. Local and international experts are JSC «Astana Innovations» conti- involved in this process. The specialnuously forms the portfolio of office of incubator is continuouslyinnovative projects to provide it to available. It has all means required forthe Advisory Board. It is a permanent negotiations, discussions of ideas forcollegial body which studies and their further implementation.selects the best applications fortechnological business incubation. Technology business incubator has the high-speed Internet in Kazakhstan 63 % Legal entities Depending to the verdict issued as well. Data transfer rate is 120 Mbitby the experts, the prospects of the / sec. Besides, the projects participatedproject is determined for further Over 6 round tables and 3 lectures in the contest of innovation projectscommercialization and decision is took place in the technology business were analyzed and distributed bytaken about business incubation of incubator JSC «Astana Innovations». industries:the project. When Advisory Board Since October 2011 Advisory Board Number of projectsapproves the project, JSC «Astana has selected 5 out of 32 competedInnovations» and innovator / innovative projects for technologicalentrepreneur sign the contract. For business incubation in 2012.further development of the approved In addition, it should be noted thatproject JSC «Astana Innovations» «Astana Innovations» decided toand the involved parties providing attract just one expert organization to 13services at the expense of JSC «Astana conduct an independent assessmentInnovations «start their activities in of innovative projects received for the 4accordance with the above contract. competition. It will help to accomplish The second stage is implementation the tasks for the technology businessof innovative projects selected and incubation of innovation projects well IT Constructionapproved during the first stage. and fast. The above steps will allow Expert companies engaged inentrepreneurs / innovators selected research, scientific research andfor business incubation to focus on a engineering activities at the territoryproject itself, forget about auxiliary of the Republic of Kazakhstan wereworks (accounting, legal issues, etc.) analyzed. Most of these companies 12and complete the preparatory stage are highly specialized companies in Energyrequired for getting of financial the field of scientific and technicalsupport from investors (license, activities in a particular sector of 3certification, tests, etc.). the economy. The expert companies The maximum period of technology engaged in scientific and technical Other projectsbusiness incubation of innovative activities in all sectors of the economyproject is 24 months. During this time were found as well.the innovative project shall either Finally one expert company The diagram shows that the mostenter the level of payback period was selected providing services in of the projects (13 projects) belongof business or to be recognized as areas of expertise of scientific and to IT-technology .Other projects are № 1(01) 2011unpromising. The basis for evaluating technological level of the project in distributed as follows: 12 projects inof its effectiveness is correlation of all sectors of the economy, namely oil and gas industry, processing andsuccessful and uneconomic projects. JSC «National Center of Scientific and recycling of waste; .4 and 3 projects inFinancial support of TBI of innovative Technical Information». the construction and energy sectorsproject may be terminated if the It also should be noted that ratio correspondently. 91
  • 92. INNOVATOR Kairat Akhmetov: «NEVER STOP TRYING, SEARCHING and RISKING» Kaіrat Akhmetov іs one of those people who are called self-made man. He іs young, moderately ambіtіous and obvіously talented (though, he modestly denіes thіs fact). He іs also an іdeologіcal іnspіrer and technіcal dіrector of ‘The one capіtal’ company that he founded іn 2008. K.Akhmetov had been a well-known fіgure only іn the IT іnnovators communіty of Astana untіl recently. Mr. Akhmetov became popular thanks to one of hіs projects – ‘Open Wі-Fі’ that would be іmplemented by JSC Personality and evaluated their functionality. ‘Astana Innovatіons’. The maіn Were you interested in your future There is a leading computer weekly profession when you were a child? publication “Computerra” in Moscow. purpose of the project іs to I was. My father was an engineer, he This company had a vacancy of a news establіsh a network of wіreless often took me to his work. I was three editor. I applied for the position and іnternet access all over or four years old when I first saw a was hired. Though, I continued to write Kazakhstan. computer in the university where he forum posts and helped people with worked. I used to receive programmable advice. Then, around New Year’s Day, calculators and had a gift for my deputy chief editor called me and mathematics since early childhood. We offered cooperation. Later, when two of did not have a computer at home, but my articles were published in one issue my friends had and I was a member of of the magazine I felt like a star. After different computer hobby groups. My graduation I could continue working nightmares were about oversleeping in Moscow, I was one of top three my computer hobby group. observers of laptops in Russia. Many What was the most difficult part people were surprised that I did not of your education or it was coming stay there. But it is a foreign country natural to you? and Moscow is a somber city. The physics department put me back What problems did you have into my place. Despite the fact that establishing your own company? In I was a prize winner of international particular, how did you address the physics Olympiads I had all A marks personnel issue? except for two B marks in physics after The personnel issue was resolved№ 1(01) 2011 the first term. I found a job and started simply. We hired undergraduates and working in the middle of the second depending on their work results we gave year. My dream came true – I became them permanent jobs. We sponsored an observer of hardware. People Olympiads at universities in Almaty. brought me new laptops, I tested them Now I have a staff of 25 professionals.92
  • 93. INNOVATOR Can you give some advice for gives him a code for certain time. If who are trying to establish it by theiramateur innovators based on your you need to use the internet more you own forces. Presently, the projectown experience? have to buy something again or pay is successfully implemented by JSC Do not give up in case of a failure. We for prepaid high speed access. We also ‘Astana Innovations’ and I am veryneed to try, seek after our goals and dare share the profits from the sale of codes glad.to risk. Certainly, the financial support with cafes. It is convenient for cafesis important because it does not matter and restaurants and users. Besides, My nіghtmares were abouthow large your capital is when you begin we, I mean all personnel of ‘Astanabut you will run out of money anyways. Innovations’, work jointly with the oversleepіng my computerTherefore, you better think about it state agencies on making high speed hobby groupbeforehand, where to borrow and on access to web sites of the Government,what conditions. ministries and akimats free. How long did you wait and what Any creative people would like to Does Astana already have such assistance you were provided?realize their potential and it is right not places where these services are The procedure starting fromto hide good ideas but materialize them. available? submission of application to receiving The ‘Open Wi Fi’ project is already the funds took around two months. We About project working in trade and entertainment received about 1.5 million tenge. My How did you come up with an centers ‘Keruen’, ‘Sary-Arka’ and advice for amateur entrepreneurs isidea of the ‘Open Wi-Fi’ project? ‘Khan Shatyr’. The access points are not to chase big money because if the Like many other IT specialist when I also available in several small cafes. state financed you it would continuewent to a café or a restaurant I needed We plan to provide the services all over to support you by many other meansa Wi-Fi access. Mostly I had problems the left bank part of the city, providing such as establishment of contacts. It iswith it such as the system was not access points in public places, parks, even more important.working stably, waiters usually forgot sport complexes, three large stadiums, Now we are in such pool ofpasswords and it usually resulted in a a part of embankment and the Water- innovative companies that are firstwaste of time. Everybody understood Green Boulevard in December. In the to receive support among others.that this problem had to be resolved long-term perspective the service will Though, all the rest also have anand common network was to be be available all over Astana and then opportunity to receive support andcreated. It would be really convenient in all hotels and cafes of Kazakhstan. financing. It is not a membershipto use the same password and name We are trying to show that we club that distributes money amongeverywhere. Thus, we started to create provide high quality Wi-Fi access and its members. Everything is clear anda new network with new parameters. the owners of cafes and centers have transparent here.Now, turning on a laptop, iPod or to be sure in it and interested in the What are your plans for theiPhone a user may connect to the cooperation with us. Currently, many future?internet without a password and a people are trying to do it by their own I have a lot of plans. Regardingdevice displays so-called ‘Welcome forces and this is the reason why they the ‘Open Wi-Fi’ project, we plan toPage’. If a user already has paid- have problems with slow traffic or organize a place for free chatting inup login and password he or she is their systems hang up. We are ready every cafe and restaurant. A visitorprovided with high speed internet to deal with these issues and resolve will have an opportunity to postor there is a free access regime with them. comments, feedbacks or videos.limited speed – 128 kbit/s. It is actually Who supported you at the All these services will be free. Freeenough for checking e-mail, for beginning? broadband internet access is plannedexample. The users can pay for Open Partially we used our own funds to be provided for holders of specialWi-Fi services by means of scratch and the state institutions provided cards in “Khan Shatyr” Entertainmentcard, bank cards, SMSs or cash. assistance as well. The ‘Open Wi-Fi’ Center. We also plan to launch online We also have special offers for underwent business incubation in LLP supermarkets where boutique ownerssome organizations. The owners of ‘Regional Industrial Park of Astana’. could open virtual shops for free.cafes would not like people to come We received grants for development Thus, the customers will be able toto their cafes order a cup of coffee of billing. The billing of any provider familiarize with the assortment onlineand sit there for five hours surfing is a program complex that helps and order home delivery. I think these № 1(01) 2011the internet. In this case we have to calculate the cost of services for projects will be launched in early 2012promotional codes for 20-30 minutes. clients, differentiate speed to know and, basically, everything depends onObvious question is how they work. the limits for free access and so on. us. The Government renders support,Let’s say somebody comes to a café It is what differs us from regular all you have to do is accept it and act.orders a cup of coffee and a waiter providers of Wi-Fi in organizations Juliya GUSARENKO 93
  • 94. INNOVATION TRAVELERS Bіoscrews, navіgatіon and weather observatіon systems, bіogasolіne, cure for nіcotіne addіctіon, touchscreens for the blіnd… The phrase ‘Fіnnіsh scіentіsts developed a unіque project’ wіll not surprіse anyone now. Fіnland has achіeved the record economіc growth over the last 10 years (5.1% of GDP) makіng accent on development of іnnovatіve technologіes. It іs Fіnnіsh experіence that became a basіs for the ‘Smart Cіty’ concept of Astana and JSC ‘Astana Innovatіons’ was founded by example of the global leadіng hub ‘Busіness Oulu’. Dіrector of ‘Busіness Oulu’ Juha Ala- Mursula shared hіs rіch experіence іn the sphere of іnnovatіonswіth us. Juha Ala-Mursula: «OUR AIM IS INNOVATIVE EXCHANGE» - Finland could achieve the record economic growth Thereat, the Government never becomes a 100% investor over the last 10 years (5.1% of GDP) making accent of projects, the share of government funding varies from on development of innovative technologies and 30% to 70%. The funds of private investors are more have become a leader as per all European economic important for us. indicators. What were the first steps in formation of - The world-famous concern Nokia is a main partner national innovation infrastructure? of Oulu city. What are the terms of mutually beneficial - Finland is a country that has little natural resources. cooperation with Nokia? It does not have oil, gas, it mostly has timber. People are - Nokia is a very important company for Oulu. The our main national resource, therefore Finland has been company and its subsidiaries provide 4.5 thousand people concentrated on high quality education for many years in the city with jobs. We realize that Nokia forced by the already. We spend on education more than other countries economic crisis moves its production from Finland to and a big share of our GDP falls at the products of innovative such countries as Brazil, South Africa, China and Mexico. sector with high added value. The reason is high cost of labor and resources in Finland, - When decision is taken regarding financial support taxation and logistics. Nevertheless, the company has no of the projects, what kind of projects (studies)are plans to completely shut down the production in Finland. covered by public funds, and which ones under private - What is the main primary objective and function№ 1(01) 2011 funds? Is there a clear separation of priorities? of Oulu city to date? What is the main activity of Oulu - The state invests mostly in intellectual capital. Besides, specialization? we develop bio technologies and it is a hotly discussed topic - We have the University developing compe-tence and at universities. We also teach entrepreneurship. Generally, professionalism of our citizens. Weal sodevelop expert the most of the funding is spent in scientific field. business. Special scientific expertise is conducted here.94
  • 95. INNOVATION TRAVELERSA number of companies are involved in the sphere of . In your opinion is there a prospect of such model ofinfrastructure, in particular, in the electrification and water cooperation?supply spheres. In whole, we develop innovations in all of - We think that we can teach Astana something andthese spheres. Around 500 people in the city are working learn something from Astana as well. We can learn fromas testers – they are testing new programs and devices for your experience in introducing innovations into theconvenience. Then, amendments and recommendations construction sphere and oil and gas sector. We, in our turn,are developed on the basis of their impressions. can help modernizing society, introducing technologies in - Electronics and biotechnology are the major areas education and production. In Finland, we are the leadersof your university, Are you also planning to study other in the IT sphere and we are ready to share our knowledge.areas? - As we know company «Astana Innovations» is - We want to become a developed information city and established by example of leading global hub Businesswe are working on this direction. Besides, we develop the Oulu .In your opinion what time is required to achievepharmaceuticals industry. success in terms of advanced technology in capital of - The state program aimed on development of Kazakh and take their place in the line of «smart» citiesinnovations and providing financial support of in the world?innovative projects is approved in Kazakhstan. Do you - It’s a delicate question. It is impossible to do it in a shortaware with this? How do you assess it? period of time. It is necessary to select the right technologies - I had an opportunity to visit many countries in the for your city and introduce them. Thechoiceisdifficult. IMiddle East, Latin America. This is my first visit to think you will need around 5-10 years to become a ‘smart’Kazakhstan. Your country is unique. Obviously, you badly city in case you continue to work hard. It is possible.want areal innovative breakthrough. The Government - You and your colleagues often visit Astana, theis thoroughly working capital of the Republic ofon all components of the Kazakhstan. How do youprocess including education, assess the development ofdevelopment of new ideas and urban infrastructure? Intheir implementation. Them your opinion which areas toodernizationofsocietyisund be improved and which areaserway. The State Program of are developed well and canForced Industrial-Innovative be mark of pride?Development is a great Astana is heading the rightprogram. way. In order to intensify - At present time the the effect you need to startagreement is concluded teaching children innovationsbetween JSC Astana already in kindergartens andInnovations and Business continue it throughout theOulu (Finland) to cooperate process of education. Your citywithin the limits of business has great potential, you haveincubation projects inclu- your huge industrializationding access to Finnish tools program and resources base. № 1(01) 2011of financial support of You also have many start-ups,innovative projects and to so, I think, you can achieveassist in implementation success.of domestic long-termprojects in foreign markets Zhanibek KABIDENOV 95
  • 96. 96 № 1(01) 2011