Your SlideShare is downloading. ×
Ouhm 3-4-r ulirald ordog hicheelvvd
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Ouhm 3-4-r ulirald ordog hicheelvvd

3,505
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
3,505
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 3-Р УЛИРАЛДÁÈÇÍÅÑÈÉÍ АНГЛИ ХЭЛ - I ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР1. Индекс: ÁÀÕ - 2012. Мэргэжил: ÍÁÁ, Санхүүгийн удирдлага, ОУХМ3. Судлах кр: 3кр4. Судлах улирал: III улирал5. Зорилго: Бизнесийн англи хэл-1 хичээлийг Ерөнхий англи хэл-2 хичээлийн мэдлэгттулгуурлан заах бөгөөд хичээлийн зорилго нь өмнө эзэмшсэн үгсийн санг нэмэгдүүлэх,хэл зүйн мэдлэгèéã ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäëàõ, áèçíåñèéí àíãëè õýëний ¿ãийн сангýçýìøүүлэõ, дэлгэрэнгүй õàðèëöàí ÿðèàã ñîíñîæ îéëãîõ, ÿðèõ, óíøèõ, çîõèîí áè÷ëýãáè÷èõ ÷àäâàðûã сàéæðóóëàõ çýðãýýð äàðààãèéí ò¿âøíèé áèçíåñèéí àíãëè õýëèéã ¿çýõсуурь ìýäëýãèéã îëãîõîä îðøèíî.6. Зорилт:  Àíãëè õýëíèé àíõàí øàòны мэдлэгт суурилан áèçíåñèéí англи хэлний ярианы болон бичгийн хэлний чадвартай болгох, хэл зүйн àíõàí шатны үндсэн дүрмèéã áèçíåñèéí àíãëè õýлэíä ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäàëæ, ñýäýâòýéãýý óÿëäóóëàí хэрэглэх чадварыг эзэмшүүлэх  Áàíê, çî÷èä áóóäàë, ðåñòîðàí, îíãîöíû áóóäàë, õóðàë öóãëààí, àæëûí áàéð, ãýõ ìýò áèçíåñèéí áàéãóóëëàãóóäàä харилцаõàä õýðýãëýãäýõ 300 îð÷èì шинэ ¿ã õýëëýãòýé áîëãîõ, тухайн газруудад өрнөж болох үйл явдлыг дүрчлэн тоглох  Мэргэжлийн үг хэллэгийг ашиглан зөв оновчтой өгүүлбэр зохиох, харилцан яриаг сонсож ойлгох, бусдын яриаг сонсож асуулт тавих, чөлөөт болон мэргэжлийн сэдвээр 60-80 ¿ãòýé монолог, 80-100 үгтэй диалог зохиож ярих, 80-100 үгтэй зохион бичлэг бичих  Àëáàí áà àëáàí áóñ çàõèäàë бичих  Áàãààð àæèëëàх, øèéäâýð ãàðãàх7. Хичээлийн хэлбэр: дадлага8. Ноогдох цаг: 96 цаг9. Сэдвийн дэлгэрэнгүй агуулга: Бизнесийн áàéãóóëëàãа, êîìïàíий ¿éë àæèëëàãàà,á¿òýýãäýõ¿¿í çýðãèéí òàëààð àñóóõ, õàðèóëàõ, бизнес àÿëàëä áýëòãýõ, аялах, çî÷èäáóóäàë ñîíãîõ, çàõèàëàõ, îíãîöíû áîëîí ãàëò òýðýãíèé öàãèéí õóâààðü àñóóõ,õàðèóëàõ, óóëçàëò òîâëîõ, хүñýëò òàâèõ, хаðèó ºãºõ, ÷èãëýë çààõ, àëáàí áà àëáàí áóñçàõèäàë áè÷èõ, êîìïàíè баéãóóëëàãûí äîòîîä çîõèîí áàéãóóëàëт, á¿òэц болон òºñөлòàíèëöóóëàõ, á¿òýýãäýõ¿¿н ¿éë÷èëãýýíèé ÷èã õàíäëàãûã ãðàôèê áîëîí á¿ä¿¿âчашиглан танилцуулах, êîìïàíèé ò¿¿хтэй танилцах, байгууллагын èðýэдүйг тààìàãëаõ,õýðýãëýã÷äèéí ãîìäëûã õ¿ëýýí àâàх, øèéäâýðëýõ, ìýäýýëëèéã øàëãàх, àëäààòàéìýäýýëëèéã çàñàõ, àæëûí áàéð áîëîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òàëààð ñóðòàë÷èëãàà õèéõ,àæèëä îðîõ õ¿ñýëò ãàðãàõ, òîâ÷ àíêåò áè÷èõ, ººðèéíõºº òàëààð äýëãýðýíã¿éòàíèëöóóëãà áè÷èõ, àæëûí áàéðàí äàõü íºõö뺺 ä¿ðñëýí ÿðèõ ãýõ ìýò. 1
  • 2. Áèçíåñèéí àнгли хэл -I хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөөNo Week Subject Hour Explanation1 Sep You and your company 2 Grammar and speaking 01-08 People in business The Present Simple Tense Talking about your company-Adverbs 2 Grammar and exercises Company facts and figures –the numerals 2 Practice and speaking2 Sep Work and leisure –review 2 Speaking and exercises 08-15 Preparing a trip 2 Grammar and practice, Choosing a hotel-There is/are speaking Booking a hotel- telling time 2 Practice3 Sep Flying out - vocabulary for making requests and orders 2 Listening 15-22 Away on business-Arriving 2 Speaking Have and have got, countable or uncountable nouns Going out-making a call 2 Practice and speaking4 Sep Arranging to meet-talking about giving directions, 2 Practice and speaking 22-29 much/many, some/any Practice 2 listening Eating out- would like/like 2 Grammar, practice and writing5 Sep Review 2 Exercises 29-Oct Midterm test I 2 Test 06 Visiting a company-Arriving at company- 2 Exercises, speaking, and Past Simple Tense writing6 Oct Meeting new people-introduction 2 Speaking and practice 06-13 Explaining structure –vocabulary 2 Speaking and listening New developments –current activities, Present 2 Grammar and speaking Continuous Tense7 Oct Company developments-a few/ a little, not much/ not 2 Grammar, reading and 13-20 many writing Personal developments- 2 Listening and speaking Future engagements-present continuous for future 2 Grammar, listening and writing8 Oct Fixing the date- arranging to meet 2 Listening 20-27 Getting connected - 2 Speaking Appointments 2 Speaking and listening9 Oct Describing and Comparing –comparing, comparative 2 Grammar, reading and 27- and superlative adjectives 1 speaking Nov Describing products 2 Speaking and writing 03 Midterm test II 2 Test10 Nov Evaluating products-adjectives for description 2 Listening and speaking 03-10 Success stories-a life story-past time reference 2 Reading Lending and borrowing-financial vocabulary 2 Reading11 Nov A family business –sentence linkers 2 And listening 10-17 Dealing with problems-making decisions, will or present 2 Reading and speaking continuous Complaining-will and shall 2 Grammar, listening 2
  • 3. 12 Nov Thinking ahead, I think that or I don’t think that 2 Reading and listening 17-24 Apologizing- 2 Speaking People at work-suggesting and recommending 2 Speaking and writing Should/shouldn’t13 Nov24 Job responsibilities-modal verbs-must/have to 2 Grammar, reading and - speaking Dec 01 Correcting information 2 Speaking and practice Midterm Test III 2 Test14 Dec Getting a job-job advertisements 2 Speaking and reading 01-08 Applying for a job-The present Perfect Tense 2 Grammar, reading and speaking The interview –present perfect or past simple 2 Listening and writing15 Dec Working in the nineties -Changing careers –review for 2 Reading and practice 08-15 past, future, present perfect In the office-Comparatives/superlatives 2 Grammar, reading Company culture-Modal verbs in the past 2 Grammar, reading , speaking16 Dec Used to 2 Writing 15-22 Review Speaking and writing Final Test 2 Final test 10. Ýçýìøâýë çîõèõ ìэдлэг, чадвар, дадал Мэдлэг  Бàéãóóëëàãа, êîìïàíий ¿éë àæèëëàãàà, дотоод зохион байгуулалт, удирдлагын бүтэц, á¿òýýãäýõ¿¿í çýðãèéí òàëààð àñóóõ, õàðèóëàõ, á¿òýýãäэхүүíèé øèíæ ÷àíàð áîëîí ¿éë÷èëãýýíèé ÷èã õàíäëàãûã ãðàôèê áîëîí á¿ä¿¿â÷ àøèãëàí ä¿ðñëýõ, çî÷èä áóóäàë ñîíãîõ, çàõèàëàõ, ãàëò òýðýã, онгоцны öàãèéí õóâààðü àñóóõ, õàðèóëàõ, хурал уулзалтын öàã òîãòîîõ, àëáàí áà àëáàí áóñ çàõèäàë áè÷èõ, óòñààð ÿðèõ, çî÷äûã óãòàх, ¿äýõ, òàëàðõàëûí çàõèäàë áè÷èõ, ìýäýýëýë ñîëèëöîõ, төсөл òàíèëöóóëàõ çýðýãò õýðýãëýãäýõ øèíý ¿ã õýëëýг эзэмшүүлнэ.  Англи хэлний õýëç¿éí ìýäëýãèéã ã¿íçãèéр¿¿ëýí îëãîíî. Чадвар  Á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîí áàéãóóëëàãûí òàëààð ä¿ðñýëñýí ýõèéã óíøèæ îéëãîõ  Êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíû òàëààð õàðèëöàí ÿðèàã ñîíñîæ îéëãîí, õýðýãòýé ìýäýýëëýý îëæ àâàõ, товчлол хийх  ªãºãäñºí ìýäýýëëèéн дагуу тодорхой ñýдвээр 80-100 ¿ãèéí õ¿ðýýíä õàðèëöàí ÿðèõ, 50-80 ¿ãèéí õ¿ðýýíä ìîíîëîã зохион ярих  ×èãëýë áîëîí áàéðøèë çààõ óãòâàð ¿ãñèéã àøèãëàí, çî÷èä áóóäàë, îíãîöíû áóóäàë, ðåñòîðàí çýðýã ãàçðóóäàä î÷èõ ÷èãëýëèéã àñóóõ, õàðèóëàõ  Зî÷èä áóóäàë, îíãîöíû áóóäàë, ðåñòîðàí çýðýã ãàçðóóäàä çàõèàëãà ºãºõ ÿðèàã ñîíñîæ îéëãîõ, адил õàðèëöàí ÿðèà çîõèîí ÿðèëöàõ  Öàãèéí õóâààðèéí äàãóó óóëçàëò, õóðëûí òîâ òîãòîîх, óòñààð ÿðèõ, çàõèäàë áè÷èõ, ôàêñ ÿâóóëàõ 3
  • 4.  Êîìïàíèà òàíèëöóóëàõ, зî÷äûã óãòàæ àâàõ, ¿äýõýä ä¿ð÷ëýí òîãëîõ çýðýã ÷àäâàðóóäûã ýçýìø¿¿ëíý.Дадал  Áèçíåñèéí õ¿ðýýíä øèíýýð õ¿íòýé òàíèëöàõ  ªºðèéí àæèëëàæ áàéãàà áàéãóóëëàãûã òàíèëöóулàõ  Áèçíåñèéí àæëààð óòñààð ÿðèõ, çàõèäàë áè÷èõ  ªºðèéí àæèëëàæ áóé байгууллага áîëîí áóñàä áàéãóóëëàãûí á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëòûã òàéëáàðëàí, ÿðиõ  Áèçíåñèéí óóëçàëòûí öàã òîâëîæ, òºëºâëºãºº ãàðãàõ  Áèçíåñèéí õ¿ðýýíä ñàíàë õ¿ñýëò òàâüæ, õàðèóëаõ  ªºðèéí çàí áàéäàë, àæèë ìýðãýæëèéí òóðøëàãûí òàëààðõè òîâ÷ òàíèëöóóëãà áýëòãýõ  Àæèëä îðîõ ºðãºäºë áè÷èõ  Á¿òýýãäýõ¿¿í çàõèàëàõ áîëîí ñóðòàë÷ëàõ çýðýã ÿðèõ, áè÷èõ, óíøèõ äàäàë ýçýìø¿¿ëíý.11. Агуулга хэрэгжүүлэх арга зам: Дадлагын хичээлийн хэлбэрээр хэрэгжинэ. Мөнбагшийн удирдлага доор оюутны танин мэдэх идэвхтэй үйл ажиллагаа давамгайлсанбайдлаар хичээлийг зохион байгуулна. Сургалтын идэвхтэй бусад аргуудыг хэрэглэнэ.Үүнд:  KWL ийн арга  Зураг харж санаагаа илэрхийлэх, зургийг дүрслэх  Үгийн сүлжээ  Өгүүлбэр зохиох  Эхэд анализ хийх  Багаар ажиллах  Харилцан яриа зохиох  Хэлэлцүүлгийн арга12. Áèçíåñèéí àíãëè õýë-I õè÷ýýëýýð îþóòíû áèå äààí ã¿éöýòãýõ àæëóóä Cýäýâ Äîëîî Õýëáýð Àðãà÷ëàë ¯íýëãýý- õîíîã íèé õýëáýð Describing a I-II week 1 àëäàðòàé Îþóòíóóä 1 àëäàðòàé áèçíåñìåí 30 famous áèçíåñìåíèé òàëààð ñîíãîí àâ÷ ò¿¿íèé òàëààð ìýäýýëýë businessman áè÷èæ ÿðèõ öóãëóóëàí áè÷èæ ÿðèíà Translation III-IV Äýëõèéí õàìãèéí Áàãø 2 îþóòíû äóíä íýã ýõ ºãºõ “Top 100 week àëäàðòàé 100 çî÷èä áºãººä îþóòíóóä äóíäàà îð÷óóëàõ hotels” áóóäëûí òàëààðõè áîëîâ÷ òóñ òóñäàà ÿðüæ õàìãààëíà. ýõèéã óíøèæ îð÷óóëàí ÿðèõ 30 4
  • 5. Presenting a V-VI 1 êîìïàíèé Îþóòíóóä 1 êîìïàíè ñîíãîí àâ÷ 30 company week òàíèëöóóëãà õèéí òóõàéí êîìïàíèé ò¿¿õ, á¿òýö çîõèîí áàãøèä áîëîí áàéãóóëàëò, á¿òýýãäýõ¿¿í, ¿éë÷èëãýý àíãèéíõàíäàà ÿðèõ çýðãèéã áàãòààñàí òàíèëöóóëãà áýëòãýíý. Describing and VII-VIII Á¿òýýãäýõ¿¿íèé Áàãø îþóòíóóäûã 4,4-ðíü áàã áîëãîí 30 advertising a week øèíæ ÷àíàð õóâààæ íýã íýã á¿òýýãäýõ¿¿í ñàíàë product îíöëîãûã ä¿ðñëýí áîëãîíî. Áàãóóä áàãøèéí ñàíàë ñóðòàë÷ëàõ áîëãîñîí ýñâýë ººðñäèéí ñîíãîñîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé øèíæ ÷àíàð îíöëîãèéã ä¿ðñëýí ìºí òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íä çîðèóëñàí ñóðòàë÷èëãàà õèéíý. Writing a letter IX-X Ãîìäîë ìýä¿¿ëñýí ªºðñäèéí ñîíãîñîí áàéãóóëëàãûí 30 of complaints week áîëîí óó÷ëàë õ¿ññýí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîí ¿éë÷èëãýýíèé and apologizes çàõèäàë áè÷èõ òàëààðõ ãîìäîë ìýä¿¿ëñýí áîëîí ò¿¿íä óó÷ëàë õ¿ññýí çàõèäàë áè÷èæ ãîë ãîë õýëëýã¿¿äýýð àñóóãäàõ Job XI-XII Àæèëä àâàõ çàð Îþóòíóóä ñîíèíãîîñ 2,2 àæèëä àâàõ 30 advertisement week îð÷óóëàõ çàð îëæ ñîíãîí îð÷óóëíà. Writing a CV XIII-XIV ªºðèéí àæëûí Îþóòíóóä ººðñäèéí àæèëä îðîõ 30 week íàìòàð áîëîí õ¿ñýëò áóþó çàõèäàë, çàí áàéäëûí òîäîðõîéëîëòîî òîäîðõîéëîëòîî áè÷íý. áè÷èõ Ñomparing XV-XVI 2 àæëûã õàðüöóóëàõ 2 ìýðãýæèë ñîíãîí àâ÷ ñóë áîëîí äàâóó 30 two jobs week òàëóóäûã õàðüöóóëàí áè÷èæ ÿðèõ 13. Үнэлгээний хэлбэр: Áàãø óëèðëûí ÿâöàä çààæ áóé õè÷ýýëýýð îþóòíûãòàñðàëòã¿é, æèãä ¿íýëýí ä¿ãíýæ, 5аас доошгүй óäàà ÿâöûí øàëãàëò авсан байна. Òóõàéí õè÷ýýëýýð îþóòíû ìýäëýã ÷àäâàðûí óëèðëûí ¿íýëýëòèéã ãàðãàõäààîþóòíû õè÷ýýëèéí ÿâö äàõü ирц 20 îíîî, èäýâõ îðîëöîî болон явцын шалгалтын 20îíîî, áèå äààн ã¿éöýòãýñýí àæил 30 îíîî, улирлын øàëãàëò 30 îíîî гэсэн үнэлгээнийшалгуураар òóñ òóñ дүгнэõ áºãººä нийт îноо 100 байна.  Бизнеийн мэргэжлийн 2-ð àíãèéí I óëèðàëä áèçíåñèéí àíãëè õýëèéã ñóäëàõäàà îþóòàí íèéò 48ïàð áóþó 96 цаг õè÷ýýëд /äîëîî õîíîãò 3 ïàð/ õàìðàãäàõ ¸ñòîé áºãººä áàãø óëèðëûí ýöýñò îþóòíû èðöèéí îíîîã íýã á¿òýí öàãèéã 0.4 îíîîãîîð òîîöîí õóâèëàí ãàðãàíà.  Áàãø îþóòíû õè÷ýýëèéí ÿâö äàõü èäýâõè îðîëöîî, ìýäëýãèéí õ¿ðýýã õàðãàëçàí 20 õ¿ðòýëõ îíîîã өгнө.  Îþóòàí íèéò 8 óäààãèéí /õî¸ð äîëîî õîíîãò íýã óäàà/ áèå äààõ àæëûã ã¿éöýòãýí øàëãóóëàõ ¸ñòîé áºãººä áàãø íýã óäààãèéí áèå äààëòûã 30 õ¿ðòýëõ îíîîãîîð ä¿ãíýí óëèðëûí ýöýñò íèéò àâñàí îíîîã 8-ä õóâààí ¿íýëãýýã òîîöíî.  Îþóòàí óëèðëûí ÿâöàä íèéò 5 óäààãèéí ÿâöûí øàëãàëò ºãºõ ¸ñòîé áºãººä áàãø íýã óäààãèéí øàëãàëòûã 5 îíîîãîîð òîîöîí ¿íýëãýýã ãàðãàíà. 5
  • 6.  Îþóòàí óëèðëûí ýöýñò улирлын øàëãàëò ºãºõ áºãººä ýíý øàëãàëòûí ¿íýëãýý 30 îíîî áàéíà. Багш оюутны улирлын нийт оноог шалгалтын хуудас, оюутны сурлагын дэвтэртоноо болон үсгэн тэмдэглэгээгээр бичиж, гарын үсгээр баталгаажуулна.14. Сургалтын хэрэглэгдэхүүн:Áèçíåñèéí англи хэл-1 хичээлийн сургалтын үндсэн ном сурах бичиг нь New BusinessBasics /Oxford University Press/ 1998 New Business basics íîìûí õóóðöàã байна.Нэмэлт материалууд нь  English Grammar in Use / Raymond Murphy/ 1997  Business English by Jigjidsuren Baldandorj and Munkhbaatar Jugder 1998  The Language of Business English by Nick and Simon Sweeney 1994 ãýõ çýðýã íîìóóä áàéíà.Мөн хичээлийн нэмэлт материалыг багш нар интернет болон бусад англи хэл дээрх сонинсэтгүүл ашиглан бэлтгэнэ.Ашигладаг веб сайтууд:www.bogglesworldesl.comwww.nonstopenglish.com 6
  • 7. Ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí хөтөлбөр 1. Èíäåêñ: МСУ-206 2. Õè÷ýýëèéí íýð: Ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ 3. Êðåäèò: 3 4. Нийт заах цаг: 32 цаг лекц, 32 цаг семинар, нийт 64 цаг 5. Øààðäëàãà çàëãàìæ õîëáîî: Мàðêåòèíãийн үндэс, ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæìåíò, êîðïîðàöèéí ñàíõ¿¿, áàíêíû ìåíåæìåíò, ¿éëäâýðëýë ¿éë àæèëëàãààíû ìåíåæìåíò зэрэг менежментийн хичээлүүдийн суурь болно. 6. Õè÷ýýëèéã ñóäëàõ àðãà÷èëñàí çààâàð: À. Õè÷ýýëèéí çîðèëãî, õýðýãöýý, à÷ õîëáîãäîë: Ýíýõ¿¿ õè÷ýýëèéã áèçíåñèéí óäèðäëàãûí àíãèóäàä ñóóðü õè÷ýýë áîëãîí ¿çíý. Ýíä óäèðäëàãûí óõààíû ìºí ÷àíàð, ¿íäñýí ôóíêöóóä, áàéãóóëëàãûã óäèðäàõ òухай ñóóðü ìýäëýãèéã îëãîõîä ýíý õè÷ýýëèéí ãîë çîðèëãî îðøèíî. Á. Ýçýìøâýë çîõèõ äàäàë, ÷àäâàð:  Òóñ õè÷ýýëèéã ñóäàëñíààð îþóòíóóä óäèðäëàãûí óõààíû òàëààðõ åðºíõèé îéëãîëòòîé áîëæ, àæëûã ñèñòåìòýé äàðààëàëòàéãààð ã¿éöýòãýõ îíîëûí ¿íäñèéã îëæ àâàõ, öààøèä ñóäëàõ õè÷ýýë¿¿äèéí ñóóðü äýâñãýðèéã á¿ðä¿¿ëýõ ¸ñòîé.  Удирдлагын ухààíû ¿íäñýí îéëãîëòóóä, óðñãàë ÷èãëýë¿¿äèéí àãóóëãûã îíîëûí ã¿íçãèé ¿íäýñòýé òàéëáàðëàæ îþóòíóóä ººðñ人 áèå äààæ хүн, байгууллага, íèéãýì, ñýòãýõ¿éí îëîí òàëò àñóóäëóóäàä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëíý  Íèéãýì, àìüäðàë àõóéí àëèâàà òóëãàìäñàí àñóóäëóóäàä îëîí òàëààñ íü óõààëàã õàíäàæ, çîõèñòîé õóâèëáàð ñîíãîí àâ÷ çºâ øèéäýë îëîõ, ñýòãýëãýýíèé ñî¸ë, àðãà ç¿é ýçýìø¿¿ëñýí áàéíà. Â. Îþóòíû áèå äààñàí àæèëëàãàà: Õè÷ýýëèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöààíä õîëáîãäîõ íîì çîõèîëóóäòàé òàíèëöàæ, ìýäëýãýý áàòàòãàõ ¿¿äíýýñ өгөгдсөн ñýäâ¿¿äýýñ ñîíãîëò õèéæ áèå äààëòûí àæèë хийж мэдлэгээ үнэлүүлнэ . Ã. Îþóòíû ìýäëýãèéã ¿íýëýõ: ¯íýëãýý íü ÿâöûí áîëîí улирлын ýöñèéí ãýñýí õî¸ð õýëáýðòýé áàéíà. Îþóòíû ìýäëýã ÷àäâàðûã ¿íýëýõäýý À. Òåñò Á. Àñóóëò Â. ßðèëöëàãà Ã. Áè÷ãèéí ãýñýí õýëáýð¿¿äýýð 3-4 óäàà ¿íýëæ ä¿ãíýíý. ¯íýëãýý íü òóõàéн õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò, îíîëûí ìýäëýãèéã ïðàêòèêò àøèãëàõ ÷àäâàð, äàäàë, öààøèä áóñàä õè÷ýýë¿¿äòýé óÿëäóóëàí àøèãëàõ ÷àäâàð çýðãèéã òîäîðõîéëæ àíãè äýâøèí ñóðàëöàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ çîðèëãîòîé. ¯¿íèé çýðýãöýý îþóòíû õýë ÿðèà, ñýòãýõ¿éã õºãæ¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýíý. Îþóòíûã ¿íýëýõäýý äýýä áîëîâñðîëûí êðåäèò ñèñòåìèéí ¿íýëãýýíèé çàð÷èì, øàòëàëûí çàãâàðûã ¿íäýñ áîëãîíî. ¯¿íèé äàãóó ¿íýëãýý íü 4 õýñãýýñ á¿ðäýíý. ¯¿íä: 1. Õè÷ýýëèéí èðöèéã ¿íýëýõ Ýíý íü òóõàéí îþóòàí ëåêö, ñåìèíàðûí õè÷ýýëä áèåýð ñóóñàí áà îðîëöñîí áàéäàë,èäýâõ çýðýãò ¿íäýñëýãäýíý. Íèéò 20 оноо áàéíà. 7
  • 8. 2. Óëèðàëûí ÿâöàä ýçýìøñýí ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ Òóõàéí õè÷ýýëèéí ñòàíäàðò, õºòºëáºðèéí äàãóó çàéëøã¿é ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã,÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýý þì. ¯¿íä: Øàëãàëò ø¿¿ëýã, àñóóëãà, áè÷ãýýð ¿íýëãýý òîãòîîæ¿íýëíý. Íèéт 20 оноо áàéíà. 3. Улирлын явцад хийж гүйцэтгэх ажилбаруудыг үнэлэх Оюутны семинарын хичээлээрх оролцоо, өгөгдсөн ажилбаруудыг хийж гүйцэтгэж байгаа байдалд өгөх үнэлгээ. Нийт 20 оноо байна. 4. Îþóòíû ñóðàëöàõ ¿éë àæèëëàãàà, áèå äààëòûí àæëûã ¿íýëýõ Îþóòíû õóâèéí èäýâõ, ººðèéí áèå äààí õèéæ ã¿éöýòãýñýí àæëûí áèåëýëò çýðýãòòóëãóóðëàí áàãø îþóòíû õàìòðàí àæèëëàñíû ä¿íä îëãîõ ¿íýëãýý þì. Íèéт 15 оноо áàéíà. 5. Óëèðëûí ýöñèéí øàëãàëòûí ¿íýëãýýÕºòºëáºð ¸ñîîð ¿çýæ ñóäàëñàí êóðñ õè÷ýýëèéí àãóóëãûã ñòàíäàðòûí äàãóó áîëîâñðóóëæ,õàðúÿà òýíõèìèéí ç¿ãýýñ õÿíàí áàòàëãààæóóëñàí àñóóëò, òåñòèéí äàãóó àìààð áîëîí áè÷ãèéíõýëáýðýýð øàëãàæ ¿íýëíý. Нèéт 40 оноо áàéíà.Õè÷ýýëèéí æèëèéí ýöýñò õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýã, ÷àäâàð, äàäëûã ÿìàðò¿âøèíä ýçýìøñýíèéã íü õàðãàëçàí äîîðõ ýöñèéí ¿íýëãýýã ºãíº.“À” õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýãèéã äýýä çýðãýýð ýçýìøñýí, ýíý òàëààðòîäîðõîé êåéñ äýýð àæèëëàæ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ ÷àäâàðûã õàíãàëòòàé ò¿âøèíäýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõ äàäàë ýçýìøñýí“B” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàäààð ìýäëýã òîäîðõîé ò¿âøèíä ýçýìøñýí, êåéñ äýýð àæèëëàõàðãà àðãà÷ëàëûã ýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõ çîõèõ äàäàë ýçýìøñýí.“C” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàëààð äóíä çýðýã, õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò äóíä ýçýìøñýí, òîõèîëäîëêåéñ äýýð àæèëëàõ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ, áîëîâñðóóëàëò õèéõ ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ÷àäâàðûã äóíä çýðýã ýçýìøñýí.“D” õè÷ýýëèéí òóõàé îéëãîëò, ìýäëýãèéí èõýíõèéã ìóó ýçýìøñýí, õè÷ýýëèéí çîðèëãîîðòàâèãäñàí ÷àäâàð, äàäëûã èõýíõ òîõèîëäîëä ýçýìøýýã¿é.“F” õè÷ýýëèéí òàëààð ìýäëýã ýçýìøýýã¿é, õè÷ýýëèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëîãäñîí ÷àäâàð,äàäëûã ýçýìøýýã¿é.Ä. Àøèãëàõ íîì ç¿é. - Ò. Äîðæ, ¯. ×èìýä, Ìåíåæìåíò (2000) - Á. ̺íõæàðãàë, Á. Àìàðæàðãàë, Ìåíåæìåíò - Þ. Àäúÿà, Ìåíåæìåíòèéí óõààí (2002) - Ä. Äîðææàâ, Óäèðäàõóéä ñóðàëöàõ íü (2002) - Õ. Ï¿ðýâäàãâà, Ìåíåæìåíò (1997)7. Àíãè: Ñàíõ¿¿-2, Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë-2, Олон улсын хцдалдааны менежмент-2 Ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº№ Хичээлийн сэдэв Цаг1 Менежментийн тухай үндсэн ойлголт, менежер түүний 2 тухай  Менежмент гэж юу вэ?  Судлах зүйл  Менежмент шинжлэх ухаан болох нь 8
  • 9.  Үзэл баримтлал  Менежер гэж хэн бэ?  Менежерийн түвшин  Ур чадвар  Түүхэн хөгжил2 Менежментийн чиглэл хандлагууд, X, Y, Z онол 2  Чиглэлүүд: Шинжлэх ухаанч, Захиргааны сонгодог, Хүмүүнлэг харилцаа ба зан үйлийн, Тоон хамаарлын  Хандлагууд: Үйл явцын, Системийн, Нөхцөл байдлын  Х онол  Y онол  Z онол3 Байгууллагын тухай үндсэн ойлголт 2  Байгууллагын тухай, түүний үндсэн шинжүүд  Байгууллагын гадаад орчин  Байгууллагын дотоод орчин4 Нийгэмд бизнесийн байгууллагын гүйцэтгэх үүрэг, ѐс 2 зүй  Нийгэмд бизнесийн гүйцэтгэх үүрэг  Ёс зүй ба орчин үеийн удирдлага5 Удирдлагын шийдвэр, түүний тухай 2  Удирдлагын шийдвэийн тухай, шинж чанар  Удирдлагын шийдвэрт нөлөөлөгч хүчин зүйлс  Шийдвэрийн ангилал  Шийдвэрийн загвар  Шийдвэр гаргах аргууд6 Харилцаа, түүний тухай 2  Харилцаа ба удирдлагын үр ашиг  Харилцааны үйл явц  Хүмүүс хоорондын харилцаа  Харилцааны сүлжээ7 Стратеги төлөвлөлт 4  Стратеги төлөвлөлтийн мөн чанар, чиг үүрэг  Бүтэц  Ангилал  Түвшин  Аргачлалууд  Орчин үеийн хандлага8 Удирдлага зохион байгуулалт ба бүрэн эрх 2  Бүрэн эрх түүний тухай  Бүрэн эрхийн ангилал  Бүрэн эрхийн түвшин  Зохион байгуулалтын бүтцийн хэв шинжүүд9 Идэвхжүүлэлт 4  Идэвхжүүлэлтийн тухай үндсэн ойлголт  Идэвхжүүлэлтийн хувьсал өөрчлөлт 9
  • 10.  Агуулгын онол  Процессийн онол10 Манлайлал 2  Манлайллын тухай ойлголт  Манлайлагчийн шинж  Онолууд11 Хяналт 2  Хяналт түүний төрлүүд  Хяналтын үйл явц  Хяналтын тухай байгууллага дахь үзэл бодол  Хяналтын шинж12 Бүлэг, бүлгийн удирдлага 2  Бүлэг түүний шинж  Албан ѐсны бүлэг  Албан бус бүлэг13 Хүний нөөцийн удирдлага 4  Хүний нөөцийн үзэл баримтлал түүхэн үйл явц  Хүний нөөцийг бүрдүүлэхүй Нийт 32 цагСеминарын төлөвлөгөө№ Хичээлийн сэдэв Хийгдэх ажил Цаг1 Менежментийн тухай үндсэн ойлголт,  Ярилцлага 2 менежер түүний тухай  Кейс  Менежмент гэж юу вэ?  Судлах зүйл  Менежмент шинжлэх ухаан болох нь  Үзэл баримтлал  Менежер гэж хэн бэ?  Менежерийн түвшин  Ур чадвар  Түүхэн хөгжил2 Менежментийн чиглэл хандлагууд, X, Y, Z  Ярилцлага 2 онол  Кейс  Чиглэлүүд: Шинжлэх ухаанч, Захиргааны  Бие даан унших сонгодог, Хүмүүнлэг харилцаа ба зан үйлийн, дасгал Тоон хамаарлын  Хандлагууд: Үйл явцын, Системийн, Нөхцөл байдлын  Х онол  Y онол  Z онол 10
  • 11. 3 Байгууллагын тухай үндсэн ойлголт  Ярилцлага 2  Байгууллагын тухай, түүний үндсэн шинжүүд  Кейс  Байгууллагын гадаад орчин  Бие даан унших  Байгууллагын дотоод орчин дасгал4 Нийгэмд бизнесийн байгууллагын гүйцэтгэх  Ярилцлага 2 үүрэг, ѐс зүй  Кейс  Нийгэмд бизнесийн гүйцэтгэх үүрэг  Бие даан унших  Ёс зүй ба орчин үеийн удирдлага дасгал  Тест5 Удирдлагын шийдвэр, түүний тухай  Ярилцлага 2  Удирдлагын шийдвэийн тухай, шинж чанар  Кейс  Удирдлагын шийдвэрт нөлөөлөгч хүчин зүйлс  Бие даан унших  Шийдвэрийн ангилал дасгал  Шийдвэрийн загвар  Шийдвэр гаргах аргууд6 Харилцаа, түүний тухай  Ярилцлага 2  Харилцаа ба удирдлагын үр ашиг  Кейс  Харилцааны үйл явц  Бие даан унших  Хүмүүс хоорондын харилцаа дасгал  Харилцааны сүлжээ7 Стратеги төлөвлөлт  Ярилцлага 4  Стратеги төлөвлөлтийн мөн чанар, чиг үүрэг  Кейс  Бүтэц  Бие даан унших  Ангилал дасгал  Түвшин  Тест  Аргачлалууд  Орчин үеийн хандлага8 Удирдлага зохион байгуулалт ба бүрэн эрх  Ярилцлага 2  Бүрэн эрх түүний тухай  Кейс  Бүрэн эрхийн ангилал  Бие даан унших  Бүрэн эрхийн түвшин дасгал  Зохион байгуулалтын бүтцийн хэв шинжүүд9 Идэвхжүүлэлт  Ярилцлага 4  Идэвхжүүлэлтийн тухай үндсэн ойлголт  Кейс  Идэвхжүүлэлтийн хувьсал өөрчлөлт  Бие даан унших  Агуулгын онол дасгал  Процессийн онол10 Манлайлал  Ярилцлага 2  Манлайллын тухай ойлголт  Кейс  Манлайлагчийн шинж  Бие даан унших  Онолууд дасгал11 Хяналт  Ярилцлага 2  Хяналт түүний төрлүүд  Кейс  Хяналтын үйл явц  Бие даан унших  Хяналтын тухай байгууллага дахь үзэл бодол дасгал  Хяналтын шинж  Тест 11
  • 12. 12 Бүлэг, бүлгийн удирдлага  Ярилцлага 2  Бүлэг түүний шинж  Кейс  Албан ѐсны бүлэг  Бие даан унших  Албан бус бүлэг дасгал13 Хүний нөөцийн удирдлага  Ярилцлага 4  Хүний нөөцийн үзэл баримтлал түүхэн үйл явц  Кейс  Хүний нөөцийг бүрдүүлэхүй  Бие даан унших дасгал  Тест Нийт 32 цаг 12
  • 13. “Óëñ òºð ñóäëàë” õè÷ýýëèéí хөтөлбөрХичээлийн нэр: Улс төр судлалИндекс: УТ-201Кредит цаг: 2Нийт цаг: лекц 24 семинар 16 Íийт- 40Óëñ òºð ñóäëàë õè÷ýýëèéã ñóäëàõ ¿íäýñëýë Õ¿í òºðºëõòíèé óëñ òºðä õàíäàõ ýðò ýä¿¿ãýýãèéí õàíäëàãà, óëñ òºðèéí òóõàé ¿íäñýí îéëãîëòóóäòàé òàíèëöàæ, óëñ òºðèéí ÿìàðâàà îíîë, çàãâàð, òîìú¸îëîëóóäûã ºíººãèéí íèéãìèéí àìüäðàëä õºðâ¿¿ëýí áèå äààñàí ä¿ãíýëò õèéæ îëîí óðãàë÷ ¿çýë ñàíàà òºëºâøèí òîãòîõ íºõöºë á¿õèé ºíººãèéí íèéãìèéí îð÷èíä çºâ ÷èã áàðèìæààòàé àìüäðàõ, óëñ òºðèéí òîäîðõîé ìýäëýã ÷àäâàð îíîëûí ¿çýë áàðèìòëàëóóäûã èðýýä¿éí ìýðãýæèëòí¿¿äýä îëãîõ îð÷èí ¿åèéí õýðýãöýýã õàíãàõ Óëñ òºðèéí øèíæëýõ óõààíû îíîë àðãà ç¿éã ýçýìøñýíýýð èðýýä¿éí ìýðãýæèëòýí ñýõýýòí¿¿ä àðä÷èëñàí íèéãìèéí ýöñèéí ÷èã ¿îðèëãîòîé íèéöýõ¿éöýýð òºëºâøèæ, óëñ òºðèéí áîäèò àìüäðàëä ä¿í øèíæèëãýý õèéõ, óëñ òºðèéí àëèâàà ¿éë àæèëëàãààíä óë ¿íäýñòýéãýýð, ñî¸ëòîé îðîëöîõ, óëñ òºðèéí îðîëöîîíû ñî¸ë ýçýìøèõ áîäèò íºõöºë íýýãäýíý.Óëñ òºð ñóäëàë õè÷ýýëèéí çîðèëãî:1. Óëñ òºðèéí øèíæëýõ óõààíû ¿íäñýí îéëãîëòóóä, óðñãàë ÷èãëýë¿¿äèéí àãóóëãûãîíîëûí ¿íäýñ á¿õèé òàéëáàðëàæ, îâþóòíóóä ººðñ人 áèå äààæ íèéãýì óëñ òºðèéí îëîí òàëòàñóóäëóóäàä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ ÷àäâàð ýçýìøèíý.2. Íèéãýì óëñ òºð, îþóí ñàíààíû àëèâàà òóëãàìäñàí àñóóäëóóäàä îëîí òàëààñ íü óõààëàãõàíäàæ, çîõèîñòîé õóâèëáàð ñîíãîí àâ÷, çºâ øèéäýë îëîõ, óëñ òºðèéí ñî¸ë àðãà ç¿éýçýìø¿¿ëñýí áàéíà.3. Äýëõèéí áîëîí Ìîíãîëûí àðä ò¿ìíèé óëñ òºðèéí ñýòãýëãýýíèé ò¿¿õòýé òàíèëöàæ,õºãæëèéí îëîëòûí îéëãîæ, ä¿ãíýñíèé ¿ð ä¿íä ýõ îðîí÷ ¿çýë ñàíààòàé èðãýí áîëæòºëºâøèõºä íü õóâü íýìýð îðóóëíà.4. Áèå äààæ áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýí ãëîáàë íèéãýì óëñ òºðèéí îëîëòîññ íàñàí òóðøäààòàñðàëòã¿é ñóðàëöàõ àðãà áàðèë, äàäàë ä¿éã ýçýìø¿¿ëæ íèéãýì áîëîí ººðèéíõºº àìüäðàëäèäýüõèòýé õàíäàõ ýðìýëçýë òºëºâø¿¿ëíý.Óëñ òºð ñóäëàë õè÷ýýëèéí çîðèëò  Óëñ òºðèéí ñóóðü ìýäëýã ýçýìøèõ  Óëñ òºð ñóäëàëûí îíîë àðãà ç¿éí àñóóäëààð îþóòíóóä ººðñ人 óëñ òºðèéí ¿éë àæèëëàãàà, ¿éë áàéäàë íèéãìèéí àìüäðàëä ¿íýëýëò ä¿íãýëò ºãºõ  Íèéãìèéí áîëîí îþóí ñàíààíû àìüäðàëûí õ¿ðýýíèé àñóóäëóóäûí óëñ òºðèéí øèíæèéã ÿëãàí òàíüæ ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºã÷ òàéëáàðëàõ  ººðèéí ñàíàë áîäëîî ÷ºëººòýé èëýðõèéëýõ, áóñäûã ñîíñîõ èëòãýõ óðëàã, ìýòãýëöýýíä ñóðàëöàõÇàëãàìæ õîëáîî 13
  • 14. Óëñ òºð ñóäëàëûí õè÷ýýëèéã ñîöèîëîãè, ò¿¿õ, ôèëîñîôè, ñýòãýë ñóäëàë, ýäèéí çàñãèéíñóóðü óõààí, ýðõ ç¿éí åðºíõèé îíîë, óãñààòíû ñýòãýë ç¿é áîëîí áóñàä íèéãìèéí øèíæëýõóõààíóóäûí ñàëáàðóóäòàé õîëáîîòîéãîîð ñóäëàõÌýäëýã ¿íýëýõ Îþóòíû ìýäëýãèéã èðö 15-20, ÿâö áóþó îðîëöîî 25-30, áèå äààëò, äààëãàâàð25-30,øàëãàëò 30 îíîî òóñ á¿ð ºã÷ ñóðàëöàõ áàéíãûí àæèëëàãàà, èäýâõè ÷àðìàéëò, ¿ð ä¿íã íýòãýíä¿ãíýõ A, B, C, D, F ãýñýí ñèñòåìýýð ÿëãààòàé ÷àíñààíû îíîîãîîð ¿íýëýíý.ä/ä Á¿ëãèéí íýð Äýä ñýäâ¿¿ä Öàã1 ÓÒØÓ-íû ¿¿ñýë - Óëñ òºðèéí øèíæëýõ óõààíû ¿¿ñýë 2 õºãæèë, ñóäëàõ ç¿éë - Íèéãìèéí ¿¿ðýã, ýçëýõ áàéð ñóóðü ñóäàëãààíû àðãà ç¿é - Õºãæëèéí ¿å øàò - Ñóäàëãààíû àðãà, õàíäëàãà2 Óëñ òºðèéí - Óëñ òºðèéí ñýòãýëãýýíû ¿å÷ëýë ñýòãýëãýýíèé ò¿¿õ - Ýðòíèé Ãðåêèéí óëñ òºðèéí ñýòãýëãýý - Àðèñòîòåëü, Ïëàòîíû íèéãýì óëñ òºðèéí ¿çýë ñàíààíû îíöëîã - Ýðòíèé õÿòàäûí óëñ òºðèéí ñýòãýëãýý, ê¿íçèéí ñóðãààëü, Äàîñèçì, Ëåãèçì îíöëîã - Óëñ òºðèéí ñýòãýëãýýíèé ðàöèîíàëü õàíäëàãûí ¿å Í.Ìàêèàâåëëè, Æ.Ëîêê, Ø.Ë.Ìîíòåñüêèå3 Óëñ òºðèéí çàñàãëàë -̺í ÷àíàð, - çàõèðàãäàõ ñýäýë - Íî¸ðõîë -Õ¿ëýýí çºâøººðºãäºõ ÷àíàð4 Òºðèéí òóõàé îéëãîëò - Ãàðàë ¿¿ñýë - òºðèéí øèíæ, ¿¿ðýã - Òºðèéí õýëáýð áàéãóóëàìæ5 Óëñ òºðèéí ñèñòåì - Ñèñòåìèéí òóõàé îéëãîëò - Á¿òýö ¿¿ðýã, àíãèëàë - Çàãâàð6 Óëñ òºðèéí äýãëýì - äýãëýìèéí òóõàé îéëãîëò - äýãëýìèéí àíãèëàë7 Óëñ òºðèéí íàì, - Íàìûí òóõàé ¿çýë áàðèìòëàëóóä íàìûí ñèñòåì - Íàìûí õýâ ìàÿã, àíãèëàë - Íàìûí ñèñòåì, àíãèëàë - Çàãâàð - óëñ òºðèéí ñèñòåì äýõ íàìûí ¿¿ðýã 14
  • 15. 8 Ñîíãóóëü, ñîíãóóëèéí - Ñîíãóóëü ãýæ þó âý? ñèñòåì - ßàãààä õýíä õýðýãòýé âý? - Ñîíãóóëèéí ñèñòåì - Ñàíàë õóâààðèëàõ çàð÷èì9 Óëñ òºðèéí ñî¸ë - Óëñ òºðèéí ñî¸ë, ò¿¿íèé ¿íäñýí òàéëáàð - Àãóóëãà, øèíæ¿¿ä - ¯¿ðýã, òºëºâøèë -10 Óëñ òºðèéí ¿çýë - Óëñ òºðèéí óõàìñàð, ñýòãýë ç¿é, ¿çýë ñóðòàë ñóðòàë - ¿çýëñóðòàëûí ¿íäñýí õýâ ìàÿã - Ëèáåðàëèçì, êîíñåðâàòèçì, ôàøèçì, êîììóíèçì11 Óëñ òºðèéí ñýòãýë ç¿é - Áèå õ¿í á¿ëýã íèéãìèéí ò¿âøèí äýõ óëñ òºðèéí ñýòãýë ç¿é - Øèíæ ¿çýãäë¿¿ä - Ìàññûí ñýòãýë ç¿é -12 Óëñ òºðèéí ëèäåð, óëñ - Ëèäåðèéí îíöëîã òºðèéí ýëèò - ¿¿ðýã íºëººëºë - Õýâ øèíæ¿¿ä - Ýëèòèéí îíîë13 Óëñ òºðèéí ¿éë - Ýìõ æóðàì áàéäàë, îðîëöîî - Îð÷èí ¿åèéí ¿éë áàéäëûí îíîë - Óëñ òºðèéí îðîëöîîíû ó÷èð øàëòãààí - Ñîíãîã÷äèéí ¿éë áàéäàë14 Óëñ òºðèéí - ìºðãºë人í íèéãìèéí ¿çýãäýë áîëîõ íü ìºðºãºë人í, - ìºðãºë人íèéã òîãòâîðòîé áàéäàëòàé ãåîïîëèòèêèéí îíîë õîëáîõ íü - õýâ ìÿàã øàò äàðààëàëä/ä Ñåìèíàðûí ñýäýâ Áèå äààëò öàã1 Ìîíãîëûí íèéãýì óëñ 1. Ìîíãîëûí íóóö òîâ÷îîí äàõü íèéãýì óëñ 2 òºðèéí ñýòãýëãýýíèé òºðèéí ¿çýë ñàíààíû îíöëîãûã îëæ îíöëîã òîäîðõîéëîí áè÷èõ 2. ýâ, ýåèéã ýðõýìëýõ ¸ñ óëñ òºðä ÿìàð íºëººòýé îéëãîëò áàéñàí òóõàé” ýâ ýå” ñýäâýýð ýññý áè÷èõ2 Óëñ òºðèéí 1. Ëåãèçì, äàîñèçìûí ¿çýë ñóðãààë, íèéãýì 2 ñýòãýëãýýíèé ò¿¿õ, óëñ òºðèéí ¿çýë áàðèìòëàëààð õàðüöóóëàë 15
  • 16. Ýðòíèé õÿòàäûí óëñ áè÷èõ òºðèéí ñýòãýëãýý, 2. Õîæóó ¿åèéí óëñ òºðèéí ñýòãýëãýýíèé õîæóó ¿åèéí óëñ îíöëîã, àõèö, äýâøëèéã òîäîðõîéëîõ, òºðèéí ñýòãýëãýý òýìäýãëýõ3 Àðä÷èëàë õ¿í 1. “Àðä÷èëàë õ¿í òºðºëõòíèé ò¿¿õýíä” 2 òºðºëõòíèé ò¿¿õýíä… ñýäâýýð ýññý áè÷èõ 2. “Àðä÷èëàëûí òóõàé ò¿¿âýð” èëòãýë¿¿äèéã óíøèõ4 Ìîíãîë äàõü óëñ 1. “1990 îíîîñ ºìíºõ áà õîéøõè óëñ òºðèéí 2 òºðèéí íàìóóäûí íàì ãýõ îéëãîëòûí ÿëãàà” òýìäýãëýë áè÷èõ òºëºâøèë5 Óëñ òºðä íèéãýìøèõ 2. “ãýð á¿ëèéí îð÷èí óëñ òºðèéí 2 íü íèéãýìøèëòýä íºëººëºõ íü” ñýäýâò ýññý6 Ñîíãóóëü 1. 2000.2004 îíû ñîíãóóëèéí ¿éë ÿâöààð 2 õàðüöóóëñàí ä¿ãíýëò õèéõ 2. Ñîíãîã÷äûí ¿éë áàéäëûã ä¿ãíýñýí ä¿ãíýëò õèéõ7 Ìîíãîë äàõü èðãýíèé 1. Èðãýíèé íèéãìèéí òîäîðõîéëîëòóäûã 2 íèéãìèéí òºëºâøèë ò¿¿æ, íýãòãýí ä¿ãíýëò áè÷èõ8 Ìîíãîë óëñûí ãàäààä 2. õºðø îðíóóäòàé ÿàæ õàðüöàõ âý? Ñýäýâò 2 áîäëîãî, îëîí óëñûí ÿðèëöëàãàä áýëòãýõ õàðèëöààÁàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãàÌýðãýæëèéí òàëààð: - Óëñ òºðèéí ñýòãýëãýýíèé àñóóäëóóä, ¿íäñýí îéëãîëò, àðãà ç¿éí õàíäëàãóóäûã ºíººãèéí íèéãýì óëñ òºðèéí ýýäðýýòýé ¿çýãäë¿¿äòýé õîëäáîí îð÷èí ¿åèéí îíîë, ïðàêòèêûí ò¿âøèíä òàéëáàðëàõ ìýäëýã ÷àäâàð,äàäëàãà ñóäàëãààíû ìàòåðèàëòàé áàéõÇààõ àðãà ç¿é:  Óëñ òºðèéí øèíæäýõ óõààíû ãîë ¿çýë áàðèìòëàë áîëîí ¿íäñýí àñóóäëóóäûí àãóóëãà, àðãà ç¿éã òîäîðõîéëñîí ëåêö óíøèíà.  Óëñ òºðèéí ¿¿ñýë, ìºí ÷àíàð, ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã, ò¿¿õèéí àñóóäëóóä , çýðýã ¿íäñýí àñóóäëóóäààð ñåìèíàðûí õè÷ýýë õèéíý.  Õºòºëáºðò çààñàí ýõ çîõèîëóóäûã áðèå äààëãàí ñóäëóóëíà.  Õºòºëáºðò òîìüú¸îëñîí ñýäâ¿¿äýýð áèå äààñàí àæèë, èëòãýë áýëòã¿¿ëæ, ñåìèíàð ÿðèëöëàãààð õýëýëö¿¿ëíý.  Óëñ òºðèéí øèíæëýõ óõààí, óëñ òºð ñóäëàëä ãàð÷ áàéãàà çààõ àðãà ç¿éí øèíý÷ëýë¿¿äèéã ìýäýð÷, çààõ àðãàäàà øèíý÷ëýë õèéí áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ýðìýëçýëòýé áàéõ  Áàãø îþóòàíòàé õàìòðàí æèæèã äóíä á¿ëýã áîëæ áàãààð àæèëëàæ õýâøèõ  Ìýäýýëýë ò¿ãýýõ îðîëöîîíû èäýâõèòýé àðãóóäûí çîõèõ ìýäëýã äàäàëòàé áàéõÁóñàä: 16
  • 17. - Ñóäàëãààíû ìàòåðèàë ñóðàõ áè÷èã, õîëáîãäîõ íîì çîõèîë, ëåêöèéí òýìäýãëýë, á¿ä¿¿â÷èëñýí òîâ÷, ñåìèíàðûí ñýäâèéã øèíýëýã õýëáýðýýð áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðàã ç¿éã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ- Îþóòíóóàä çîðèóëñàí òëâ÷ òîäîðõîé, ýíãèéí õÿëáàð÷èëñàí ãàðûí àâëàãà áýëòãýõ- Õè÷ýýëèéí ÿâöàä îëñîí ìýäëýã ÷àäâàðûã ¿íýëýõ çîõèñòîé øàëãóóðóóäûã ñîíãîæ àâ÷ îþóòàí íýã á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ. 17
  • 18. Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийн хөтөлбөрХичээлийн нэр : Экологи, байгаль хамгаалалИндекс : ЭК-252Нийт цаг : 40Кредит : 2.25Судлах анги : ОУХМ-2, Ня-бо2, САН-2Залгамж холбоо : Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийн зорилго Орчин үеийн хүн амын өсөлт, нийгэм эдийн засаг, үйлдвэржилт хүм амын бөөгнөрөл зэрэгнийгмийн экологийн хөгжлийн үндсэн шалтгаанаас болж байгаль орчинд гарч байгаа нөлөөллийгбагасгах нь орчин үеийн судалгааны нэг хэсэг болж байна. Тиймээс оюутан залууст экологийнболовсрол олгох үүднээс экологи байгаль хамгаалах хичээлийг судлах нь зайлшгүй нийгмийншаардлага гарч ирж байна. Тиймээс экологи байгаль хамгаалалын хичээлийг судлаж экологийнболовсрол олгох нь тус хичээлийн зорилго юм. Экологи байгаль хамгаалал хичээлийн зорилт  Экологийн боловсролтой болох  Экологийн шинжлэх ухааны судалгааны чиглэлүүдийг судлах  Байгаль орчны мэдлэгтэй  ХБО хамгаалах арга ухаанд суралцах  Байгаль хамгааллын арга техниктэй суралцах Экологи байгаль хамагалал хичээлийг судлах шаардлага Орчин үеийн байгалийн доройтол, ХБО бохирдол нь хүн төрлөгтний өмнө хамгийн томасуудал босж байна. Тийм учир тус хичээлийг судлах нь оюутан залуусын байгаль орчинтойгоохарьцах түүнийг ойлгох, хагаалах зэрэг хүний ухамсрын наад захын ойлголтуудыгсудлажойлгуулахад тус хичээлийн агуулга нийцнэ. Экологи байгаль хамгаалал хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөө, цаг хуваарилалт № Анги Хичээлийн агуулга Хичээлийн хэлбэр Лекц Семинар 1 АЖМ Экологийн шинжлэх ухааны үндсэн ойголт 2 2-р 2 анги Экологийн шинжлэх ухааны судлах зүйл 2 18
  • 19. 3 Экологийн шинжлэх ухааны чиг хандлага, хууль дүрэм 2 4 3 Экологийн хүчин зүйлс, тэдгээрийн ангилал 2 5 ХБО, байгаль орчны ялгаа, түүний ач холбогдол 2 6 Усан орчин экологийн анхдагч судлагдахуун болох нь 2 7 Агаар мандлын нөлөө экологид нөлөөлөх нь 2 8 Хөрс, ургамал, амьтан экологийн судлагдахуун болох нь 2 9 Амьд организмуудын хоорондын идэш тэжээлийн 2 солилцоо 10 Монголчуудын байгаль хамгаалж ирсэн түүхэн 2 уламжлал, түүний ач холбогдол 11 Экологийн үндсэн ба системт чанар 2 12 II 2 13 Нийгмийн экологийн тулгамдсан асуудлууд 2 14 II 2 15 Хог хаягдлын үүсэл, түүнээс гарах экологийн асуудлууд 2 16 Хүний экологийн өвөрмөц орчин 2 17 Дэлхийн уур амьсгалын өөрчлөлт, түүнээс гарах 2 экологийн сөрөг нөлөөлөл 18 Экологийн тулгамдсан асуудлууд, туүнийг шийдвэрлэх арга 2 зам 19 Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлын үүсэл, түүний сөрөг 2 нөлөө 20 Монгол орон олон улстай хамтран экологийн салбарт дахь 2 хамтын ажиллагаа Нийт цаг 40 32 8 Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийн заах арга зүй Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийг судлах зүйл зорилго, зорилттой уялдан энэхүү хичээлийг заах арга зүйд дараах шаардлага тавигдана.Энэ хичээлийн ерөнхий зорилго, бүлэг, сэдэв тус бүрийн зорилгыг хангахуйц, тухайн сэдвийнхээ агуулгыг богино хугацаанд гаргаж ирэхээр сургалтын арга, хэлбэрийг сонгон хичээлээ явуулах.Оюутан бүр хичээлд жигд, идэвхитэй оролцох боломж, нөхцөлийг бүрдүүлэх. Хичээлийн агуулга нь онол, практикт нийцсэн байх. 19
  • 20. Оюутны мэдлэг, чадварыг богино хугацаанд, бодитой үнэлэх шалгуурыг сэдэв болгонд тогтоох. Сургалтын боломжит аргууд Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийг төрөл бүрийн аргаар явуулж болно. Энд хэрэглэх боломжтой нилээд аргуудыг санал болгон тавьж байна. Мэдээж, тухайн сургуулийн нөхцөл байдал, хичээл зааж буй багшийн боломж, чадвараас хамаарч, тохиромжой аргаа сонгох нь зүйтэй юм. 1. Лекцийн хэлбэр нь мэдээлэл дамжуулах нэг суваг болон ашиглагддаг. Зочид буудлын менежмент хичээлийн ухагдахуунууд, тэдгээрийн харилцаа, холбоо, үндсэн ойлголтыг лекцийн хэлбэрээр өгч, ашиглах эх сурвалж, материалыг зааж өгөхөд лекцийн хэлбэр илүү үр дүнтэй байдаг. Мэдээллийн өөр сувгуудыг ашиглан, холбогдох материалыг олох боломжтой болсон орчин үед цээжээр бичүүлдэг аргаас бүрмөсөн татгалзаж, багш өөрийн цуглуулсан мэдээллээ хураангуй хэлбэрт оруулан, оюутнуудад тайлбарлан, нарийн төвөгтэй, гол асуудлууд дээр анхаарлыг хандуулах нь тэдний цагийг хэмнэх, мэдээлэл олж авах чадварыг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой. Лекцийн явцад тухайн сэдвийн талаарх зураг, бүдүүвч, бусад үзүүлэн таниулах материалыг өргөнөөр ашиглах, техник хэрэгслийг хэрэглэх нь богино хугацаанд их мэдээлэл дамжуулах, сэдвийн агуулгыг бүрэн гаргахад ач тустай. Лекцийн үед, зарим тохиолдолд тоглоомын хэлбэрээр явуулах боломжтой бөгөөд ихээхэн бэлтгэл, цаг хугацаа шаардана. 2. Семинарын хэлбэр нь оюутнуудад олсон мэдлэгээ бататгах, мэдлэгээ хэрэглэх чадвар эзэмшихэд илүү үр дүнтэй байдаг. Семинарын хэлбэрийг олон аргаар явуулах боломжтой. Тухайлбал, ярилцлагын арга, асуудал дэвшүүлж шийдвэрлэх, кейс ажиллах, тоглоомын арга, бодлого, дасгал ажиллах, эссэ, реферат бичих, загварчлал хийх г.м. Багшид тавигдах шаардлагууд Мэргэжлийн хувьд: Экологи, байгаль хамгаалал хичээлийн талаар өндөр мэдлэгтэй, нийгэм эдийн засгийн аль нэг чиглэлээр мэргэшсэн, онолын мэдлэгээ практикт хэрэглэх чадвартай, бусдад ойлгуулах буюу заах арга зүйг эзэмшсэн, эрдэм шинжилгээ, судалгааны ажлын зохих түвшиний арга зүйтэй, багшийн ѐс зүйтэй, багшийн ѐс зүй төлөвшсөн, багшлах дур сонирхолтой мэргэжилтэн байна. Заах арга зүйн хувьд : Лекц унших, семинар дадлага болон оюутны бие даах ажлыг удирдахдаа хичээлийн бүлэг сэдэв хоорондын уялдаа холбоо, логик дарааллыг оновчтой тогтоож, онол практикийн холбоог ойлгомжтой гаргах, оюутны сэтгэн бодох, мэдлэгээ ашиглах чадварыг хөгжүүлэх арга зүйг эзэмшсэн байх. Сургалтын төрөл бүрийн арга, хэлбэрийг хослон ашиглах,оюутны олж авсан мэдлэг, мэдээллээ бусаддаа хуваалцах,өөрийгөө зөв илэрхийлж, бусаддаа ойлгуулах чадвартай болоход туслах. 20
  • 21. Бусад сургалтын материалын хувьд:Сургалтын материалыг шинэчлэн боловсруулж, ойгомжтой бэлтгэх, тэдгээрийг ашиглахаргуудыг оюуутнуудад дэлгэрэнгүй зааж өгөх. Оюутны мэдлэг чадварыг үнэлэх ¿нэлгээгойлгомжтой болгох үүднээс хичээлийн эхэнд мэдээлэл өгч оюутан бүрийг одитой үнэлэхСургалтын явцад шинэ техник, технологийг ашиглах чадвартай болоход туслахЭкологи, байгаль хамгаалал хичээлийн үнэлгээҮнэлгээний зорилго"Экологи, байгаль хамгаалал" хичээлийн зорилгоо хэрхэн хангасан, оюутнууд энэхичээлээр ямар мэдлэг авч, чадвар эзэмшснийг бодитойгоор тодорхойлоход үнэлгээний зорилгооршино.Үнэлгээг дараах зүйлсэд ашиглана. Сургалтын үр дүнд хичээлийн зорилго хангагдсан эсэх, ямар түвшинд хангагдсан Багшхичээлийн агуулгыг бүрэн гаргаж, өгөх ѐстой мэдлэгийг өгч чадсан эсэх , Багшийн заах болонмэргэжлийн ур чадвар ямар түвшинд байгааг тодорхойлох. Оюутан уг хичээлийг ямартүвшинд эзэмшсэн, давтан сурах шаардлагатай эсэх . Оюутны сурч боловсрох эрмэлзлийгидэвхжүүлж чадаж буй эсэхҮнэлгээний шалгуур"Экологи, байгаль хамгаалал" хичээлийн явцад оюутан багшаас 50 оноо авах бөгөөд семистрийнэцэст 50 онооны шалгалтанд орж зохих оноог авна.Багшийн оноо:Нийт оноо 100Хичээлийн ирц, идэвх 40Явцын шалгалт 20Бие даалт 20Улирлын шалгалт 20 21
  • 22. Социологи хичээлийн хөтөлбөр1. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ ÍÝÐ: Ñîöèîëîãè2. ØÀÀÐÄËÀÃÀ: Философи, логик, сэтгэл судлал, түүх3. ÓËÈÐÀË: II4. ÊÐÅÄÈÒ ÖÀÃ: 2 êð ëåêö 24 + ñåìèíàð 16 + ááä 12 + îáä 44=96öàã5. ЗААХ БАГШИД ТАВИГДАХ ШААРДЛАГА: Магистр ба түүнээс дээш6. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ АГУУЛГА: Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû ñóäëàõ ç¿éë, íèéãýì, íèéãìèéí õýëáýð¿¿ä, ñî¸ëáà íèéãýìøèë, áèå õ¿íèé òóõàé ñîöèîëîãèéí îéëãîëò, íèéãìèéí á¿ëýã íèéòëýã,íèéãìèéí ÿëãàðàë äàâõðààæèë, íèéãìèéí èíñòèòóò, ñîöèàëü õýì õýìæýý õèéãýýäõÿíàëò, õàìòûí çàí ¿éë, ìºí ñîöèîëîãèéí ñóäàëãàà, à÷ õîëáîãäîë, т¿¿вэр,ñîöèîëîãèéí õýìæèëò, ñóäàëãààíû àðãóóä, ñóäàëãààíû òàéëàí çýðýã àñóóäëóóäûãбагтаана. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ ÇÎÐÈËÃÎ: Ñîöèîëîãèéí õè÷ýýë íü ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû ¿íäñýí îéëãîëòóóäòàéòàíèëöóóëàí, íèéãìèéí ñîöèàëü ¿çýãäýë ¿éë ÿâöàä ººðèéí áàéð ñóóðèíààñ áèå äààí¿íýëãýý ä¿ãíýëò ºãºõ ÷àäâàðûã ýçýìø¿¿ëýõ çîðèëãîòîé.7. ÎÞÓÒÀÍÄ ÎËÃÎÕ ÌÝÄËÝÃ: Социологийн сэтгэлгээний ¿¿сэл, хºгжлийн ¿ндсэн ¿е шат, онолын ¿зэлбаримтлалтай танилцах, социологийн шинжлэх ухааны суурь ойлголтууд, нийгмийн¿ндсэн б¿рд¿¿лбэр¿¿д, мºн социологийн судалгааны талаар мэдлэг эзэмшинэ.8. ÎÞÓÒÀÍÄ ÎËÃÎÕ ×ÀÄÂÀÐ: Ñîöèîëîãèéí õè÷ýýëèéã ¿çñýíýýð íèéãìèéí ¿çýãäë¿¿äèéã îþóòàí ººðèéíõººõóâèéí ìýäëýã, òóðøëàãàäàà òóëãóóðëàí àâ÷ ¿çýõèéí çýðýãöýýãýýð ñîöèîëîãèéí ¿çýëîéëãîëò, óõàãäàõóóíû ò¿âøèíä àâ÷ ¿çýí òàéëáàðëàë õèéæ ñóðàõ ÷àäâàðòàé áîëíî.9. ÀØÈÃËÀÕ ÌÀÒÅÐÈÀË: 1. Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãàà (Ðåä. Ö.Óðòíàñàí). ÓÁ., 1995 2. Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ¿íäñýí àðãóóä (Ðåä. Â.Îòãîííàñàí) ÓÁ., 1993 3. Ý.Øåðåãè. Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààã õýðõýí ÿâóóëàõ âý? 4. À.Òºìºð-Î÷èð. Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû àðãà òåõíèê. ÓÁ., 2006 5. Î.̺íõáàò. Ñîöèîëîãèéí ñýòãýëãýýíèé ò¿¿õ. ÓÁ., 1996 6. Ë.Áèíúÿà. Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû îíîëûí ¿íäýñ. ÓÁ., 1994 7. Ì.Áàòáààòàð. Ñîöèîëîãèéí îíîëûí ñýòãýëãýýíèé ò¿¿õ. ÓÁ., 2001 8. Ì.Áàòáààòàð. Ñîöèîëîãèéí îíîë, ò¿¿õ. ÓÁ., 2007 9. Ñîöèîëîãèéã ¿íäýñëýã÷ ñóóòíóóä. (Ðåä. Ã.Ñàéíõèøèã) ÓÁ., 2006 10. Í.Ñìåëçåð. Ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2001 11. À.Ãèääåíñ. Ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2007 12. À.È.Êðàâ÷åíêî. Ñîöèîëîãèéí óäèðòãàë. ÓÁ., 2000 22
  • 23. 13. Î.Ñàìûãèí, Ïåðîâ. Íèéãýì ñóäëàë. ÓÁ., 2005 14. À.À. Ðàäóãèí, Ê.À. Ðàäóãèí. Ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2003 15. Ñîöèîëîãè ñýòã¿¿ë. ÌÓÈÑ 16. Î.̺íõáàò. Íèéãìèéí ñîöèàëü á¿òöèéí ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2000 17. ß.Îòãîíáàÿð. Ñîöèîëîãè, ñî¸ë ñóäëàë. ÓÁ., 2000 18. Ð.Óðàíáèëýã. Ýðõ ç¿éí ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2002 19. Õóóëü ç¿éí ñîöèîëîãè. (Ðåä. Â.À.Ãëàçûðèí) ÓÁ., 2003 20. Ø.Îþóíõàíä. Íèéãìèéí äåâèàöè áà àìèà õîðëîõóé. ÓÁ., 2005 21. Ä.Îþóíöýöýã. Îëîí íèéòèéí ñàíàë áîäëûí ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2000 22. Ò.Á¿ðýíæàðãàë. Ãýð á¿ëèéí ñîöèîëîãè. ÓÁ., 2000 23. Социологийн ажилбар Р.И.Руденко 200610. įÃÍÝÕ ÆÓÐÀÌ: Õè÷ýýëèéí ÿâöàä îþóòàí 60 õ¿ðòýëõ îíîîã öóãëóóëíà. Èðö, èäýâõè 10 îíîî Ñåìèíàð, ñýäâèéí õàìãààëàëò 30 îíîî Áèå äààëò 20 îíîîÁèå äààëòûã áàãøààñ ºãñºí ñýäâýýð, áèå äààëòûí òîäîðõîé òºð뺺ð õèéæ õàìãààëàõ11. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ ÖÀà ÑÝÄÂÈÉÍ ÒªËªÂ˪êª: ¯¿íýýñ¹ Ñýäâèéí íýð Á¿ãä öàã áèå ëåêö ñåìèíàð äààëò Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû òóõàé1. 8 2 2 4 îéëãîëò Íèéãýì, ò¿¿íèé àíãèëëóóä2. 6 2 4 Ñî¸ë áà íèéãýìøèë 43. 8 2 2 Áèå õ¿íèé òóõàé ñîöèîëîãèéí îéëãîëò 6 44. 2 Íèéãìèéí á¿ëýã, íèéòëýã ба нийгмийн 8 45. 2 2 ялгарал, давхраажилт Íèéãìèéí èíñòèòóòóóä: ãýð á¿ë áà 6 46. 2 áîëîâñðîë7. Ñîöèàëü äýã ¸ñ õèéãýýä ãàæ ¿çýãäýë 8 2 2 4 23
  • 24. 8. Õàìòûí çàí ¿éë 6 2 4 Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãàà, ïðîãðàìì, 49. 8 2 2 түүвэр судалгаа Ñîöèîëîãèéí àíõäàã÷ ìýäýýëýë 410. 8 2 2 öóãëóóëàõ àðãóóä: асуулга, ажиглалт11. Ñîöèîëîãèéí õýìæèëò 6 2 2 2 Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í, 212. 6 2 2 òàéëàí Á¿ãä 84 24 16 4412. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ ËÅÊÖÈÉÍ ÑÝÄÝÂ×ÈËÑÝÍ ÒªËªÂ˪êª:¹ Ñýäýâ, ò¿¿íèé àãóóëãà Öàã Àøèãëàõ ìàòåðèàë Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû òóõàé îéëãîëò - Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû ¿¿ñýë, îíöëîã - Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû îáúåêò, 11, 12, 16, 2, 6, 7,1. 2 ñóäëàõ ç¿éë 10, 9, 16, 18, 20 - Ñîöèîëîãèéí øèíæëýõ óõààíû á¿òýö, ¿¿ðýã - Ñîöèîëîãèéí õºãæëèéí ¿íäñýí ¿å øàòóóä áà ãîë ¿çýë áàðèìòëàëóóä Íèéãýì, ò¿¿íèé àíãèëëóóä - Íèéãìèéí õýâ ìàÿãèéí àíãèëëóóä íü íèéãìèéí ¿çýãäë¿¿äèéã õèéñâýð áóñ2. òîäîðõîé áàéäëààð øèíæëýõèéí ¿íäýñ 11, 12 áîëîõ íü - Íèéãìèéí õýâ ìàÿãèéí àíãèëëûí æèøýýí¿¿ä: Ìîðãàí, Ê.Ìàðêñ, Ô.Ò¸ííèñ, Ã.Ëåíñêè áà Æ.Ëåíñêè, À.Ãèääåíñ íàðûí àíãèëàë Ñî¸ë áà íèéãýìøèë3. 2 11, 12, 13 - Ñî¸ëûí òóõàé îéëãîëò, õýëáýð¿¿ä - Ñî¸ëûí îëîí ÿíç áàéäàë áà ò¿ãýýìýë 24
  • 25. øèíæ - Ñî¸ëûã ýçýìøèõ ¿éë ÿâö áîëîõ íèéãýìøèë - Íèéãýìøëèéí ¿íäñýí ¿å øàòóóä Áèå õ¿íèé òóõàé ñîöèîëîãèéí îéëãîëò4. - Õ¿íèéã àâ÷ ¿çäýã ñîöèîëîãèéí õàíäëàãà 2 11, 12, 13 - Áèå õ¿íèé ñîöèàëü øèíæ¿¿ä: ñòàòóñ, ¿¿ðýã, ¿íýò ç¿éë, àìüäðàëûí çîðèëãî Íèéãìèéí á¿ëýã, íèéòëýã ба нийгмийн ялгарал, давхраажилт -Íèéãìèéí á¿ëãèéí òóõàé ñóóðü îéëãîëòóóä5. 2 11, 12, 13, 17, 9 - Íèéãìèéí íèéòëýã, ò¿¿íèé õýëáýð¿¿ä - Íèéãìèéí òýãø áóñ áàéäëûí øàëòãààí - Äàâõðààæëûí òîãòîëöîî, îð÷èí ¿åèéí äàâõðààæëûí îíîëóóä - Äàâõðààæëûí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä Íèéãìèéí èíñòèòóòóóä: ãýð á¿ë áà áîëîâñðîë - Íèéãìèéí èíñòèòóö ãýæ þó âý?, ò¿¿íèéã6. òîäîðõîéëîõ øèíæ ÷àíàðóóä 2 11, 12, 13, 23, 16 - Ãýð á¿ë èíñòèòóö áîëîõ íü, ò¿¿íèé îíöëîã, õýâ ìàÿã, íèéãýìä ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã - Áîëîâñðîë èíñòèòóö áîëîõ íü, ò¿¿íèé îíöëîã, õýâ ìàÿã, íèéãýìä ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã Ñîöèàëü äýã ¸ñ õèéãýýä ãàæ ¿çýãäýë - Íèéãìèéí äýã ¸ñíû (social order) òóõàé îéëãîëò /íèéãìèéí äóíäàæ õàíäëàãà, ýòàëîí/ - Íèéãìèéí ¿íýò ç¿éë, õýì õýìæýý íèéãìèéí äýã ¸ñíû òóëãóóð õ¿÷èí ç¿éë7. áîëîõ íü 2 21, 11, 12, 20, 19 - Íèéãìèéí õÿíàëò, òýäãýýðèéí õýëáýð¿¿ä /àëáàí, àëáàí áóñ, ººðèéí õÿíàëò/ - Íèéãìèéí ãàæ ¿çýãäëèéí òóõàé îéëãîëò, ãàæ çàí ¿éë áà ãàæ ¿çýãäýë - Íèéãìèéí ãàæ ¿çýãäëèéí òàëààðõ ñîöèîëîãèéí îíîë, õàíäëàãóóä /á¿òýö- ¿¿ðãèéí, ñî¸ëûí, íèéãìèéí çºð÷ëèéí/ 25
  • 26. Õàìòûí çàí ¿éë8. 2 11, 12, 22 - Õàìòûí çàí ¿éë ãýæ þó âý? - Õàìòûí çàí ¿éëèéã òàéëáàðëàäàã îíîëóóä Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãàà, ïðîãðàìì, түүвэр судалгаа - Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ¿íäñýí ¿å9. øàòóóä 2 1, 2, 11, 12 - Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ïðîãðàìì, á¿òýö - Ñîöèîëîãèéí ò¿¿âýð ñóäàëãàà - Ò¿¿âðèéí õýëáýð¿¿ä Ñîöèîëîãèéí àíõäàã÷ ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àðãóóä: асуулга, ажиглалт10. 2 1, 2, 11, 12 - Àñóóëãûí àðãà - Àæèãëàëòûí àðãà Ñîöèîëîãèéí õýìæèëò11. - Ñîöèîëîãè äàõü õýìæèëò, îíöëîã 2 1, 2, 11, 12 - Õýìæèëò õèéõ àðãóóä - Баримт бичиг судлах арга Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í, òàéëàí12. - Ñóäàëãààíû áîëîâñðóóëàëòàíä áýëòãýõ 2 1, 2, 11, 12 - Ñóäàëãààíû òàéëàíãèéí àãóóëãà, òàâèãäàõ øààðäëàãà Бүгд 2413. ÕÈ×ÝÝËÈÉÍ ÑÅÌÈÍÀÐÛÍ ÑÝÄÝÂ×ÈËÑÝÍ ÒªËªÂ˪êª:¹ Ñýäýâ, ò¿¿íèé àãóóëãà Öàã Àøèãëàõ ìàòåðèàë Ñîöèîëîãèéã ñóäëàõ øààðäëàãà, áóñàä øèíæëýõ óõààíä ýçëýõ áàéð ñóóðü - Ñîöèîëîãè íü øèíæëýõ óõààíû ÿìàð 11, 12, 16, 2, 6, 7, 18, ,1. 2 ñàëáàðò õàðúÿàëàãäàæ þóã ñóäàëäàã âý? 10, 9, 20 - Ñîöèîëîãèéí íèéãìèéí áóñàä øèíæëýõ óõààíààñ ÿëãàãäàõ ÿëãàà, ò¿¿íä ýçëýõ áàéð ñóóðü 26
  • 27. - Ñîöèîëîãèéí øèíæèëãýý, ò¿¿íèé îíöëîã, ïðàêòèê à÷ õîëáîãäîë - Социологийн зарим төлөөлөгчдийн үзэл баримтлал Ñî¸ë áà íèéãýìøèë, Ìîíãîëûí íèéãìèéí õýâ ìàÿã - Íèéãìèéí õýâ ìàÿãóóä äàõü ñî¸ëûí õýëáýð¿¿ä - Суурин ба нүүдлийн иргэншил дэхь нийгмийн з/б-тын ялгаа /тархалт, суурьшилт, хөдөлмөрийн хуваарийн, нийгмийн хяналт,эрх зүйн зохицуулалтын2. г.м/ 2 11, 12, 13 - 20-р зууны Монголын нийгэм: Зөвлөлт маягийн модернжилт ба социализм - Өнөөгийн монголын нийгэм - Íèéãýìøëèéí àãåíòóóä: ãýð á¿ë, ñóðãóóëü, îëîí íèéòèéí ìýäýýëëèéí õýðýãñýë /гэр бүлийн альтернатив хэлбэрүүд, боловсролын уламжлал шинэчлэл, боловсрол дахь жендерийн асуудал/ Íèéãìèéí íèéòëýã áà õ¿ì¿¿ñèéí íèéòëýã - Íèéãìèéí íèéòëýãèéã òîäîðõîéëîõ øèíæ¿¿ä - Íèéãìèéí íèéòëýã áîëîí õ¿ì¿¿ñèéí íèéòëýãèéí ÿëãàà3. 11, 12, 13 - Ñîöèàëü ìîáèëü õºäºë㺺í, ò¿¿íèé îíöëîã, õýëáýð¿¿ä - Áèå õ¿íèéã òîäîðõîéëîõ ¿íäñýí øèíæ¿¿ä - Õàìòûí çàí ¿éë áà ÎÍÑÁ-ын ялгаа ба элементүүд Нийгмийн ãàæ ¿çýãäýë, хяналт, нийгмийн тэгш бус байдал, давхраажилт4. 2 21, 11, 12, 20, 19 - Íèéãìèéí ¿çýãäë¿¿äèéã ãàæ þìóó õýâèéí ãýæ ¿çýõ ñîöèàëü ¿íäýñëýë - Íèéãìèéí õîðèã àðãà õýìæýý /ñàíêöè/ ÿë 27
  • 28. øèéòãýëýýð õÿçãààðëàãääàã ýñýõ - Ãýìò õýðýã íèéãìèéí ãàæ ¿çýãäëèéí áóñàä õýëáýð¿¿äýýñ ÿëãàãäàõ îíöëîã Социологийн судалгааны программ, түүвэр судалгаа - Ïðîãðàììûí àðãà ç¿éí áîëîí5. àðãà÷ëàëûí õýñãèéí ÿëãàà 2 1, 2, 11, 12 - Ïðîãðàììûí à÷ õîëáîãäîë - Ò¿¿âýð ñóäàëãààíû îíöëîã, à÷ õîëáîãäîë - Ò¿¿âðèéí äàâóó áîëîí ñóë òàë Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû àðãà6. - Àñóóëãа, ажиглалтын ñóäàëãààíû áóñàä 2 1, 2, 11, 12 àðãóóäààñ ÿëãàãäàõ ÿëãàà - Асуулга, ажиглалтын õýëáýðүүд Ñîöèîëîãèéí хэмжилт7. - Øêàë áàéãóóëàõ àðãà àæèëëàãàà, îíöëîã 2 1, 2, 11, 12 - Øêàëûí òºðë¿¿ä - Баримт бичиг судлах арга Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû òºãñãºëèéí ¿å øàò - Ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíû ìýäýýëýë8. áîëîâñðóóëàõ ¿å øàòóóä 2 1, 2, 11, 12 - Òàéëàíãèéí á¿òýö, õýëáýð - Òàéëàíãèéí à÷ õîëáîãäîë, санал зөвлөмж Á¿ãä 16 28
  • 29. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí хөтөлбөрÕè÷ýýëèéí íýð :Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñÈíäåêñ : НББ-168Íèéò öàã : 64öàãÊðåäèò :3¯çýõ ñåìåñòð : 2– ð ñåìåñòðÀíãè, ìýðãýæèë : ÑÀÍ-1, ÍÁÁ-1, ОУХМ-1 àíãèóäàäÇàëãàìæ õîëáîî : ÍÁÁ-í ¿íäýñ õè÷ýýë íü ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë , óäèðäëàãûí á¿ðòãýë,çàðäëûí á¿ðòãýë çýðýã õè÷ýýëòýé óÿëäàæ àøèãëàãäàíà.¯íýëãýý : Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöûí èäýâõè, îðîëöîî,áèå äààëòûí àæèë, ÿâöûí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð, õàðèí ¿ëäýõ 50 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààðöóãëóóëíà. 1. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë íü ýäèéí çàñãèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íã òàéëáàðëàõ, òîäîðõîéëîõ, ìýäýýëýõ óðëàã þì.Èéìýýñ íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ìýäýýëýë íü çºâõºí áèçíåñèéí åðòºíöººð õÿçãààðëàãäàõã¿é á¿õ áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íã òîäîðõîéëîõ, íººö áàÿëàã õÿíàëò òàâèõàä ÷ àøèãëàãääàã. Áèä á¿ãä ìýäýýëëèéí ýðýí çóóíä àìüäàð÷ áàéíà. Òèéìýýñ áèçíåñýý àìæèëòòàé ýðõýëæ, ¿ð àøèãòàé õàðèëöàà òîãòîîõûí òóëä õºðºí㺠îðóóëàã÷, ìåíåæåð, áèçíåñèéí øèéäâýð ãàðãàã÷ õýí áîëîâ÷ íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí íýð òîìú¸î, ¿çýë áàðèìòëàëûã ñàéòàð îéëãîæ, ò¿¿íèéã ¿éë àæèëëàãààíäàà àøèãëàõ çàéëøã¿é øààðäëàãà òóëãàäàã þì. 2. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí çîðèëãî Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäñýí çîðèëãî áîë ýäèéí çàñãèéí øèéäâýð ãàðãàõàäøààðäàãäàõ ìýäýýëëýýð øèéäâýð ãàðãàã÷äûã õàíãàõ ÿâäàë ìºí. ̺íãº, ãàçàð, õºäºëìºð ãýõìýò ýäèéí çàñãèéí õÿçãààðëàãäìàë íººöèéã çºâ õóâààðèëæ, àøèãëàõàä òýäãýýð øèéäâýð÷èãëýãääýã. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí ãîë çîðèëãî áîë òà á¿õíèéã íÿãòëàíáîäîõ á¿ðòãýëèéí ìýäýýëëèéã îéëãîõ, àæèë ã¿éëãýýã õýðõýí äàñàíä òóñãàõ, ñàíõ¿¿ãèéíòàéëàíãóóäûã õýðõýí áýëòãýõ, ýäèéí çàñãèéí øèéäâýð ãàðãàõäàà ýíý ìýäýýëëèéã ¿ð àøèãòàéàøèãëàõ ÷àâäàðòàé áîëãîõ ÿâäàë þì. 3. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí çîðèëò  ÍÁÁ-í òóõàé, ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí ãàðãàõ, ýäãýýðòýé õîëáîãäñîí áóñàä ç¿éë  Áàëàíñ ãàðãàõ, õºðºí㺠ºð òºëáºð ýçýìøèã÷èéí ºì÷ ãýæ þó áîëîõûã òîäîðõîéëîõ  Àæèë ã¿éëãýýíèé ìºí ÷àíàð, ò¿¿íèé ÍÁÁ-í òýíöâýðò õýðõýí íºëººëäãèéã òîäîðõîéëîõ  Äàíñ ãýæ þó âý?, ò¿¿íä áè÷èëò õèéõ àðãà àæèëëàãàà  ÍÁÁ-èéí äàíñíû äàâõàð áè÷èëòèéí ñèñòåìòýé òàíèëöàõ 29
  • 30.  Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãûí àæèë ã¿éëãýýãýýð æóðíàëûí áè÷èëò õèéõ ìºí øàëãàõ áàëàíñ ãàðãàõ  Õààëòûí áè÷èëòèéã õèéõ, îðëîãûí òàéëàí, õóðèìòëàãäñàí àøãèéí òàéëàí ãàðãàõ  Òîõèðóóëãûí áè÷èëòèéí çîðèëã, ¿íäñýí 4 òºðëèéí áè÷èëò¿¿äèéã õèéõ  Àæëûí õ¿ñíýãò ãàðãàí, ò¿¿íèé à÷ õîëáîãäëûã òàíèí ìýäýõ 4. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò№ Á¿ëýã Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã õýëáýð1 Íÿãòëàí 1.1 ÍÁÁ-í çîðèëãî òºðºë, ìýðãýæëèéí áîëîí ëåêö 2 öàã áîäîõ ìýðãýøñýí íÿãòëàí áîäîã÷èéí ÿëãàà á¿ðòãýë áîë áèçíåñèéí 1.2 Á¿ðòãýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû çîõèîí õýë ìºí áàéãóóëàëò, Îëîí Óëñûí Á¿ðòãýëèéí Ñòàíäàðò/International Accounting Standart/ 1.3 Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí íèéòýýð õ¿ëýýí ëåêö 4 öàã çºâøººðºõ çàð÷èì/Generally Accepted Accounting Principles/ 1.4 Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí íèéòýýð õ¿ëýýí ñåìèíàð 4 öàã çºâøººðºõ çàð÷èì/Generally Accepted Accounting Principles/ äàñãàë, òåñò2 ÍÁÁ-ä 2.1 ÍÁÁ-í ñóäëàõ ç¿éë, ñóðàëöàõ ýõëýëèéí öýã ëåêö 2 öàã ñóðàëöàõ ýõëýëèéí 2.2 ÍÁÁ-í òýíöâýð: ժЪÍê=ªÐ ÒªËÁªÐ+ öýã ÝÇÝÌØÈÃ×ÄÈÉÍ ªÌ× 2.3 Áàëàíñ áîëîí ÍÁÁ-í òýíöâýðò àæèë ã¿éëãýýí¿¿ä íºëººëºõ: Õºðºí㺠áà ºð òºëáºðèéí ºñºëò, áóóðàëò: õºðºíãèéí ºñºëò, Ñåìèíàð 4 öàã õºðºíãèéí áóóðàëò, ºð òºëáºðèéí ºñºëò, áóóðàëò ãýõ ìýò3 Ñàíõ¿¿ãèéí 3.1 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãóóä,ò¿¿íèé á¿òýö ëåêö 2 öàã òàéëàíãóóä, ò¿¿íèé 3.2 Ìýäýýëëèéí ¿íäñýí ÷èãëýë, ò¿¿íèé àíèëàë: õýðýãëýã÷ ãàäààä áà äîòîîä õýðýãëýã÷ òàëóóä 30
  • 31. 4 Äàíñíû 4.1 Äàíñ ãýæ þó âý? äåáåò, êðåäèòèéí ä¿ðýì ëåêö 2 öàã òóõàé òýìäýãëýý îéëãîëò Äàíñíû õàðèëöàà: Ýíãèéí áà íèéëìýë õàðèëöàà äò=êò, äò=êò+êò, äò+äò=êò, äò=êò+êò+êò ãýõ ìýò Äàíñíû àãèëàë: Áàëàíñûí áà îðëîãî ¿ð ä¿íãèéí òàéëàíãèéí äàíñ, ò¿ð äàíñ, áàéíãûí äàíñ, ¿íäñýí áà ñºðºã äàíñ 4.2 Îðëãûí òàéëàíãèéí äàíñ: îðëîãûí äàíñ, ëåêö 2 öàã çàðäëûí äàíñ Áàëàíñûí äàíñ á¿ðòãýëèéí îáüåêò: Ýðãýëòèéí õºðºíãº, ýðãýëòèéí áóñ õºðºíãº, ºð òºëáºð, ýçýìøèã÷äèéí ºì÷ Äàíñíû íýãäñýí òºëºâëºãºº, æàãñààëò êîä/1001-9999 ñàíãèéí ÿàìíû íýãäñýí çààâàð/ 4.3 Äàâõàð áè÷èëòèéí ä¿ðýì, Æóðíàëûí áè÷èëò, ñåìèíàð 4 öàã øèëæ¿¿ëýõ áè÷èëò5 Øàëãàõ 5.1 Øàëãàõ áàëàíñûí çîðèóëàëò, á¿òýö, çàãâàð ëåêö 2 öàã áàëàíñ Øàëãàõ áàëàíñ ãàðãàõ 5.2 Äàíñíû áè÷èëòèéí çàëðóóëãà ñåìèíàð 2 öàã6 Òîõèðóóëãû 6.1 Á¿ðòãýãäñýí çàðäëóóäûã õóâààðèëàõ áè÷èëò ëåêö 4 öàã í áè÷èëò Á¿ðòãýãäñýí îðëîãóóäûã õóâààðèëàõ áè÷èëò Á¿ðòãýãäýýã¿é çàðäëóóäûã õóâààðèëàõ áè÷èëò Á¿ðòãýãäýýã¿é îðëîãûã õóâààðèëàõ áè÷èëò 6.2 Òõèðóóëãûí áè÷èëò Ñåìèíàð 4 öàã 31
  • 32. 7 Ò¿ð 7.1 Õààëòûí áè÷èëòèéí çîðèëãî Ëåêö 2 öàã äàíñóóäûã õààõ Õààëòûí áè÷èëòèéí ¿íäñýí 4 ¿å Îðëîãûí äàíñóóäûã õààõ Çàðäëûí äàíñóóäûã õààõ ÎÇÍÄ äàíñàíä Íîãäîë àøãèéí äàíñûã õààõ 7.2 Õààëòûí áè÷èëòèéã õýðõýí àøèãëàõ Ñåìèíàð 2 öàã8 Îðëîãûã 8.1 ¯íýëãýý áà ºðòºã, òýäãýýðèéí ÿëãàà Ëåêö 2 öàã õýðõýí òîäîðõîéëî Îðëîãûã òîäîðõîéëîõ ¿íäñýí îéëãîëòóóä õ 8.2 Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð Ñåìèíàð 2 öàã ä¿íã òîäîðõîéëîõ9 Òàéëàíãèéí 9.1 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí ¿íäñýí ýëåìåíò: Ëåêö 2 öàã òºðë¿¿ä Áàëàíñ, îðëîãûí òàéëàí, õóðèìòëàãäñàí àøãèéí òàéëàí, ìºíãºí ã¿éëãýýíèé òàéëàí Òàéëàíãèéí òºðë¿¿ä áýëòãýõ õóãàöàà: Ñåìèíàð 2 öàã ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí, òàòâàðûí òàéëàí, ¿íýò öààñíû òàéëàí10 Àæëûí 10.1 Ѻðºã áóþó õºðâ¿¿ëýõ áè÷èëò, ò¿¿íèé à÷ Ëåêö 4 öàã õ¿ñíýãò õîëáîãäîë, àæëûí õ¿ñíýãòèéí á¿òýö, à÷ õîëáîãäîë 10.2 Àæëûí õ¿ñíýãò áýëòãýõ ¿å øàò: Òîõèðóóëààã¿é ¿ëäýãäýë áóþó øàëãàõ áàëàíñ Òîõèðóóëãûí áè÷èëò õèéõ Òîõèðóóëñàí øàëãàõ áàëàíñ ãàðãàõ Îðëîãûí òàéëàí ãàðãàõ Òàéëàí òýíöýë áýëòãýõ 10.3 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãóóä áýëòãýõ Ñåìèíàð 4 öàã 32
  • 33. 11 Áàðèìòûí 11.1 Áàðèìòûí ìºí ÷àíàð, à÷ õîëáîãäîë Ëåêö 2 öàã òóõàé Áàðèìòûí àíãèëàë Áàðèìòàíä òàâèãäàõ øààðäëàãà Áàðèìòûã øàëãàæ áîëîâñðóóëàõ Áàðèìòûí ýðãýëò 11.1 Íýãäñýí áîäëîãî Ñåìèíàð 2 öàã Лекц 32 семинар 32 5. Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãàÌýðãýæëèéí õóâüä:Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí îíîëûí ºíäºð ìýäëýãòýé, íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí îíîëûí àëüíýã ÷èãëýëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõáóþó çààõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãàç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîé ìýðãýæèëòýí áàéíà.Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ 33
  • 34. 4-Р УЛИРАЛДБИЗНЕСИЙН АНГЛИ ХЭЛ –II ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР1. Èíäåêñ: БÀÕ -2022. Õè÷ýýëèéí êðåäèò : 3 êð3. Ñóäëàõ àíãè: НББ,Ñàíõ¿¿ãèéí óäèðäëàãа, ОУХМ4. Ñóäëàõ кредит IY óëèðàë5. Õè÷ýýëèéí çîðèëãî: Бизнесийн англи хэл –II хичээлийг бизнесийн англи хэлнийдундаас дээш түвшинд мэргэжлийн англи хэлний хичээлийн хүрээнд судлана. Бизнесийнангли хэл –II хичээлийн зорилго нь Бизнесийн англи хэл –I хичээлийн агуулгаар эзэмшсэнмэдлэгийн түвшинд тулгуурлан түвшин ахих замаар бизнесийн англи хэлний илүү өргөнцар хүрээтэй мэдлэг, чадвар, дадлыг олгоход оршино.6. Зорилт: - Хүмүүстэй танилцах, өөрийгөө болон бусдыг танилцуулах - Áèçíåñèéí үг хэллэгийг ашиглан зөв оновчтой өгүүлбэр зохиож, харилцан яриаг ойлгож, агуулгын хүрээнд өгөгдсөн сэдвээр 60-80 ¿ãòýé монолог, 80-100 үгтэй диалог зохион ярьж чаддаг болгох, 80-100 үгтэй зохион бичлэг бичих - Компани, пүүсийн тухай мэдээлэл бэлтгэх, үйл ажиллагааг тодорхойлох, хүснэгт, график дээр ажиллах - Тайлан илтгэл бичих, ажил хэргийн захиа болон факс бичих - Ажлын төлөвлөгөө бичих, хурлын тэмдэглэл, протокол хөтлөх, хурал зөвлөгөөн зохион байгуулах, хойшлуулах, цуцлах, хугацааг өөрчлөх, хөтөлбөр зохиох - Эдийн засаг, санхүү болон компанийн үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүдийг харьцуулах, өсөлт бууралт , ашиг орлого, алдагдлыг тооцоолох - Шинэ ажилтан авах, сонгон шалгаруулалт явуулах, ажлын ярилцлага зохион байгуулах, ажлаас халах, цомхотгол хийх - Үйлдвэр, аж ахуйн газар, цех тасгаар зочлох, үйлдвэрлэлийн процесстой танилцах - Тулгарч буй асуудлыг шийдвэрлэх арга замуудыг хайх зэрэг сэдвүүдийн хүрээнд бизнесийн англи хэлний дунд түвшний мэдлэг, чадвар, дадлыг эзэмшүүлэх зэрэг байна.7. Залгамж холбоо: Óã õè÷ýýë íü Áèçíåñèéí àíãëè õýë-I хичээлийн ìýäëýãт тулгуурланяваõ áºãººä Áèçíåñèéí àíãëè õýë-III õè÷ýýëèéí ñóóðü áîëíî. 8. Хичээлийн хэлбэр: Дадлага 9. Ноогдох цаг: 96 цаг 10. Сэдвийн календарчилсан төлөвлөгөө:Бизнесийн англи хэл – II хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөө 34
  • 35. HOURS№ TOPICS OF THE LESSON TASKS HOME WORK UNIT 1. MEETING PEOPLE. Formal & informal 2h Page 6-9 Ex 1-5 situation (listening ) getting information, Describing jobs, personality profile, conference 2h Page 10 - Ex 6-9I week gamecommuters 15 UNIT 2. TELEPHONING. Starting calls, transferring 2h Page 16 - Ex 1-4 information, telephone language 21 ( listening ) Requests, business letter, telephone role play, spelling 2h Page 22 - Ex 5-7 alphabet and phone numbers ( listening ) 27II week UNIT 3. COMPANIES. Company profiles, facilities, 2h Page 28-31 Ex 1-4 organizations ( listening ) Current activities, company strengths, company 2h Page 32 - Ex 5-8 departments, company presentation ( listening ) 37 REVIEW OF UNITS 1-3 2h TEST I 2h IIIweek UNIT 4. EXCHANGING INFORMATION. 2h Page 38 - Ex 1-3 Description, explaining what you need ( listening ) 41 Size and dimensions, sorting words, words with different 2h Page 42 - Ex 4 -6 spellings that sound the same ( listening ) 45IY week Crossword, speaking 1, 2 A sales team briefing 2h Page 46 - Ex 7 -8 ( listening ) 47 UNIT 5. REPOTING. Company history, saying when 2h Page 48 -51 Prepare company presentation Reporting on a trip, complaints 2h Page 52 - Ex 1-3 55Y week Marketing problems and how to solve them, reporting on a 2h Page 56 57 Ex 4-6 work project UNIT 6. SOCIALIZING. 2h Page 58 - Ex 1-4 Business Lunches, offers, interest & routines 61 Expressions of frequency, chatting, polite replies, 2h Page 62 - Ex 5-8 Newspaper article on executive life styles 67YI week REVIEW OF UNITS 4-6 2h TEST II 2h UNIT 7. MEETINGS. Recommending action, asking for 2h Page 68 -71YII week opinions ( listening ) Prepare minutes of the OU’s Student’s committee meeting Making suggestions, justifying decisions, problem solving 2h Page 72 75 Ex 1-4 35
  • 36. Skills work - Taking notes of decisions at a meeting 2h Page 76-77 Ex 5-8 Holding a meeting to discuss budget cuts. UNIT 8. NAKING ARRNGEMENTS. 2h Page 78 -81 Dates, timetables, plans & arrangements Write your own week’s plan Making appointments, invitations, fixing a time 2h Page 82 - Ex 1-3YIII week 85 Faxes, arranging and rearranging a schedule 2h Page 86 - Ex 4-7 87 UNIT 9. DESCRIBING TRENDS. To describe and discuss 2h Page 88 - Ex 1-3 about rises & falls, presenting graphs, 90IX Describing changes in a company’s finance, describing 2h Page 91 - Ex 4-7 graphs 94 Giving reasons, speaking 2h Page 95 -97 Reading : The story of Coke. Find and write one of top week company’s presenting graphs REVIEW OF UNITS 7-9 2h TEST III 2hX week UNIT 10. PROGRESS UPDATES. 2h Page 98 -101 Giving news, staff changes, employment verbs Learn by heart employment news Targets, to give news about a company’s recent financial 2h Page102 – Ex 1-3 results 105 Checking progress, to follow radio news, to review an 2h Page 106- Ex 4-6X I week investment portfolio 107 UNIT 11. PLANNING. 2h Page 108 - Ex 1-3 Talking about quantity, making predictions, giving advice 112 Offering help, conference planning, a project briefing on an 2h Page 113 - Ex 4-7 office move, planning a business venture 117 UNIT 12. COMPARING INFORMATION. 2h Page 118 - Ex 1-4X II week Comparing sales figures, jobs and occupations 121 Comparing countries & companies 2h Page 122 - Ex 5-7 124 Speaking – job satisfaction & discussing workplace stress, 2h Page 125 -127week reading – stress level of business people Write your teacher’s workplace condition REVIEW OF UNITS 10 -12 2hX III TEST IY 2h UNIT 13. BUSINESS TRAVEL. Air travel, 2h Page 128 - Ex 1-4X IY week rules & regulations, future possibilities, open conditionals 132 Company policy, social customs, reading – business lunches, 2h Page 133 - Ex 5-8 speaking – introducing changes to work systems 137 UNIT 14. COMPANY VISITS. Achievements, experience, 2h Page 138- Ex 1-5 36
  • 37. 141 Reading - a report on leasing a fleet of vehicles 2h Page 142 – Ex 6-8 144 Systems and processes, speaking – showing a visitor around 2h Page 145 -147XY week your organization Working on the factory showing UNIT 15. TACKLING PROBLEMS. Consequences, 2h Page 148 - Ex 1-4 hypothesizing, Problems and solutions, negotiating 153 Listening – problems with sales statistics, Second 2h Page 154 - Ex 5- 7 conditional, speaking – Evaluating your progress in English 157weekXYI REVIEW OF UNITS 13 -15 2h TEST Y 2h REVIEW 5 X 2 = 10 h , PERIOD TESTS 5 X 2 = 10 h , TOTAL 96 HOURS 11. Эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар, дадал  Мэдлэг - Хүмүүсээс мэдээлэл авах, өөрийгөө болон бусдыг танилцуулах - Компанийн үйл ажиллагааны талаар танилцуулах, хамтарсан хөрөнгө оруулалттай болон бусад улс оронд салбартай бол тэдгээрийг танилцуулах - Бараа бүтээгдхүүний хэмжээ, давуу тал, зах зээл дээрх худалдаа борлуулалтын байдал, зар сурталчилгааны талаархи мэдээлэл, хэрэглэгчдийн түвшинг тодорхойлох - Хурал зөвлөгөөн зохион байгуулах, хөтөлбөр зохиох, урилга бэлтгэх, хойшлуулах, цуцлах, хугацааг өөрчлөх - Эдийн засаг, санхүү болон компанийн үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүдийг харьцуулах, өсөлт бууралт , ашиг орлого, алдагдлыг тооцоолох - Шинэ ажилтан авах, сонгон шалгаруулалт явуулах, ажлын ярилцлага зохион байгуулах, ажлаас халах, цомхотгол хийх - Үйлдвэр, аж ахуйн газар, цех тасгаар зочлох, үйлдвэрлэлийн процесстой танилцах, тулгарч буй асуудлыг шийдвэрлэх арга замуудыг хайх - Албан томилолтоор явсан илтгэл бичих, жил, улирал, сарын тайлан гаргах - Ажлын төлөвлөгөө бичих, хурлын тэмдэглэл, протокол хөтлөх - Улс орнуудын эдийн засаг, худалдаа борлуулалтыг харьцуулан дүн шинжилгээ хийх - Өмнөх шатны англи хэлний хичээлээр үзсэн хэл зүйн мэдлэгийг гүнзгийрүүлэн тэдгээрийг бизнесийн хэлтэй холбон ашиглах мэдлэгийг эзэмшүүлнэ.  Чадвар - Дээрхи агуулгын хүрээнд эзэмшсэн мэдлэгээ ашиглан ажил хэргийн англи хэлний унших, бичих, ярих, сонсох чадварыг эзэмшүүлнэ. 37
  • 38. - Дэлхийн улс орнуудын алдартай пүүс, компанийн талаархи мэдээ мэдээллийг интернетээс эрж хайх, олсон мэдээлэл дээрээ боловсруулалт хийн, илтгэх чадвар олгохоос гадна ТВ сонин хэвлэлийн бизнесийн мэдээллийг унших, орчуулах чадвартай болгоно.  Дадал - Агуулгын хүрээнд олж авсан мэдлэг, чадвараа амьдралд бүтээлчээр ашиглах дадал суулгах - Аливаа мэдлэг, чадвараа дадал болгон хувиргаж, өөрөө мэдлэг бүтээх,өөрт хэрэгцээтэй мэдээллийг эрж хайх, олж авснаа боловсруулан хэрэглэх дадалтай болгоно.12. Агуулга хэрэгжүүлэх арга зам. - Бизнесийн англи хэл –II хичээлийн агуулгыг дадлагын хичээл хэлбэрээр олгоно. - Дадлагын хичээл нь багшийн удирдлаган доор оюутны ярих, сонсох, бичих, унших чадварыг хөгжүүлэх, тэдний танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг зөв чиглүүлсэн идэвхтэй сургалтуудын арга болон анги зохион байгуулалтын хэлбэрүүдийг ашигласан дасгалын хичээл хэлбэртэй байна. - Багш тухайн мэргэжлийн англи хэл дээрхи сурах бичиг, номноос Case Study хэлбэрийн ажлуудыг оюутнаар гүйцэтгүүлэх, эх бичвэрүүдээс орчуулга хийлгэж болно. - Мөн идэвхтэй сургалтуудын дараах аргуудыг багш бүтээлчээр ашиглаж болно.Үүнд :  Багаар хамтран ажиллах  Асуудал шийдвэрлэх аргууд  Үзүүлэн таниулах арга  Харилцан ярилцлагын арга  KWL – / Know, Want, Learn / арга  Эх бичиг буюу / Text / дээр ажиллах арга гэх мэт13.Бизнесийн англи хэл – II хичээлээр оюутны бие даан гүйцэтгэх ажлын төлөвлөгөө. № Topics. Schedule Spea Writ Read Score k-ing -ing - ing Prepare company presentation (with team) 1   30 New inventions of 20th century.(each 2 student less than 3)   30 The world’s famous airline companies. 3 (with team, less than 2 )    30 Youngest billionaires of the world. (more 38
  • 39. 4 than 3 people)   30 Billionaires of the world 30 5 (with team, each team less than 5 people)  “Business lunch” prepare menu of the top 30 6 Mongolian restaurants.  Composing company’s figures and graphs. 30 7 (each student 2 companies)   The world’s leading car manufacturers ( 8 Germany - BMW, Mercedes, Italy – Alfa Romeo, Fiat, French – Citroëns, 30 Peugeots,    Austin Rover, Ford, Chevrolet, Lamborghini Diablo, Aston Martin Lagonda, Ferrari )14. Үнэлгээний хэлбэр: Áàãø óëèðëûí ÿâöàä çààæ áóé õè÷ýýëýýð îþóòíûã òàñðàëòã¿é,æèãä ¿íýëæ, 5аас доошгүй óäàà ÿâöûí øàëãàëò авсан байна. Òóõàéí õè÷ýýëýýð îþóòíû ìýäëýã ÷àäâàðûí óëèðëûí ¿íýëýëòèéã ãàðãàõäààîþóòíû õè÷ýýëèéí ÿâö äàõü ирц 20 îíîî, èäýâõ îðîëöîî болон явцын шалгалтын 20îíîî, áèå äààн ã¿éöýòãýñýí àæил 30 îíîî, улирлын øàëãàëò 30 îíîî гэсэн үнэлгээнийшалгуураар òóñ òóñ дүгнэõ áºãººä нийт îноо 100 байна.  Бизнеийн мэргэжлийн 2-ð àíãèéí I óëèðàëä áèçíåñèéí àíãëè õýëèéã ñóäëàõäàà îþóòàí íèéò 48ïàð áóþó 96 цаг õè÷ýýëд / äîëîî õîíîãò 3 ïàð/ õàìðàãäàõ ¸ñòîé áºãººä áàãø óëèðëûí ýöýñò îþóòíû èðöèéí îíîîã íýã á¿òýí öàãèéã 0.4 îíîîãîîð òîîöîí õóâèëàí ãàðãàíà.  Áàãø îþóòíû õè÷ýýëèéí ÿâö äàõü èäýâõè îðîëöîî, ìýäëýãèéí õ¿ðýýã õàðãàëçàí 20 õ¿ðòýëõ îíîîã өгнө.  Îþóòàí íèéò 8 óäààãèéí /õî¸ð äîëîî õîíîãò íýã óäàà/ áèå äààõ àæëûã ã¿éöýòãýí øàëãóóëàõ ¸ñòîé áºãººä áàãø íýã óäààãèéí áèå äààëòûã 30 õ¿ðòýëõ îíîîãîîð ä¿ãíýí óëèðëûí ýöýñò íèéò àâñàí îíîîã 8-ä õóâààí ¿íýëãýýã òîîöíî.  Îþóòàí óëèðëûí ÿâöàä íèéò 5 óäààãèéí ÿâöûí øàëãàëò ºãºõ ¸ñòîé áºãººä áàãø íýã óäààãèéí øàëãàëòûã 5 îíîîãîîð òîîöîí ¿íýëãýýã ãàðãàíà.  Îþóòàí óëèðëûí ýöýñò улирлын øàëãàëò ºãºõ áºãººä ýíý øàëãàëòûí ¿íýëãýý 30 îíîî áàéíà.Багш оюутны улирлын нийт оноог шалгалтын хуудас, оюутны сурлагын дэвтэрт онооболон үсгэн тэмдэглэгээгээр бичиж, гарын үсгээр баталгаажуулна 15. Ашиглах үндсэн ном, сурах бичиг ба нэмэлт материалууд, вэбсайтууд. - Үндсэн сурах бичиг: “Business objectives” student’s book8 workbook, class cassette by Vicki Hollett. Oxford University Press 1997. 39
  • 40. - Нэмэлт сурах бичигүүд: “Business English for the economics” , “English for managers”, “Banking and financial English” Mon Sudar publishing. 2004.- Мөн багш нар хичээлийн нэмэлт материалуудыг дараах вэбсайтуудаас олж авч болно. Үүнд :  www. businessengstudy.com  www. busineesengonline.com  www. flashcardexchange.com  www.expertenglish.com  www.abroadlanguages.com гэх мэт. 40
  • 41. Ìàãàäëàëûí îíîë õè÷ýýëèéí õºòºëáºð1. Êðåäèò öàã: 2 êð áóþó 24 öàã ëåêö 16 öàã ñåìèíàð2. Çààõ àíãè: ÎÓÕÌ 2-ð àíãè3. Õè÷ýýëèéí òîâ÷ àãóóëãà áóþó ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº: ¹ ÑÝÄÝ ËÅÊÖ ÑÅÌ 1 ¯ðæâýðèéí áà íèéëáýðèéí ä¿ðýì 2 1 2 Ñýëãýìýë, ÿéëãýìýë, Õýñýãëýë 2 1 3 Äàâòàëòòàé ñýëãýìýë, ã¿éëãýìýë, 2 1 õýñýãëýë 4 Íüþòîíû áèíîì, Ïàñêàëèéí ãóðâàëæèí 2 1 5 Ìàãàäëàëûí ñîíãîìîë òîäîðõîéëîëò 2 2 6 Àêñèîìàòèê òîäîðõîéëîëò 2 1 7 ͺõöºëò ìàãàäëàë, Á¿òýí ìàãàäëàëûí 2 2 òîìú¸î 8 Áåðíóëëûí ñõåì ò¿¿íèé ºðãºòãºë 2 1 9 Îéðîëöîî òîìú¸îíóóä 2 1 10 Ñàíàìñàðã¿é õýìæèãäýõ¿¿í ò¿¿íèé 2 2 òîîí õàðàêòåðèñòèê¿¿ä 11 Òàðõàëòûí ôóíêö, ò¿¿íèé ÷àíàðóóä 2 1 12 Çàðèì òîäîðõîé òàðõàëòóóä 2 2 24 164. Ашиглах ном:  Дээд математик 2-р боть  Ц.Лхамсүрэн нар “Дээд математикийн язгуур үндэс” 2-ð áîòü  Ц.Лхамсүрэн нар “Дээд математикийн дасгал бодлого”  Дээд математикийн бодлогын хураамж  Àíäðóõàåâ “Ñáîðíèê çàäà÷ ïî òåîðèè âåðîÿòíîñòè” 41
  • 42. 5. Бие даан хийх ажил, түүний үнэлгээ Семинар дээр бодсон бодлогоор бие даалтын 50 хувийг, үлдсэн 50 хувийг тодорхой сэдвээр бие даалган реферат бичүүлж дүгнэнэ.Áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéí хөтөлбөрÕè÷ýýëèéí íýð : Áèçíåñ áà íèéãýìÈíäåêñ : БН-257Íèéò öàã : 48 öàã: ëåêö 24 öàã, 16 ñåìèíàðÊðåäèò :2¯çýõ ñåìåñòð : 5, 6– ð ñåìåñòðÇàëãàìæ õîëáîî : Ìàòåìàòèê, Ôèëîñîôèéí ¿íäýñ, ìèêðî ýäèéí çàñàã, ìàêðî ýäèéí çàñàã,áèçíåñèéí ñòàòèñòèê, ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ, ìàðêåòèíã, áèçíåñ áà íèéãýì çýðýã õè÷ýýëèéã¿çñýí áàéíà.¯íýëãýý: Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 60 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöыí èäýâõè, îðîëöîî, áèåäààëòûí àæèë, ÿâöыí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð, õàðèí ¿ëäýõ 40 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààðöóãëóóëíà.Áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãàÌîíãîë Óëñûí ýäèéí çàñàãò õóâèéí ºì÷ äàâàìãàéëàõ áîëæ, õóâèéí õýâøèë ýð÷èìòýéõºãæèõèéí õýðýýð çàõ çýýëä ºðñºë人í ìàø õ¿÷òýé ºðíºæ áàéíà. Энýõ¿¿ ºðñºë人íòõàðèëöààíä àìæèëòòàé îðîëöîõ, ýäèéí çàñãàà õºãæ¿¿ëýõ øèíý çóóíä áèçíåñ àìæèëòòàéýðõëýõ, á¿òýýë÷ýýð àæèëëàæ àìüäðàõàä íü áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýë äýìæëýã ¿ç¿¿ëæáèçíåñèéí òàëààð àëèâàà øèéäâýð ãàðãàõàä íü ãîë áàðèìæàà, îíîëûí ¿íäýñëýë áîëæ ºãíº.Áèçíåñ áà áèçíåñèéí õàðèëöààíû ìºí ÷àíàðûã îéëãîõ, óëìàà𠺺ðèéí ñàíõ¿¿, áèçíåñèéãàìæèëòòàé óäèðäàõ, ñàíõ¿¿ãèéí ýðõ ÷ºëººíä õ¿ðãýõýä ýíýõ¿¿ õè÷ýýë òóñëàõ áîëíî. Ýíý¿¿äíýýñýý áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéã çàéëøã¿é ¿çýæ ñóäëàõ øààðäëàãàòàé.Áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéí çîðèëãîÁèçíåñ ãýæ þó áîëîõ, áèçíåñèéí ýçýìøëèéí õýëáýð¿¿äèéã òàíèí ìýäýõ, áèçíåñèéí ¿éëàæèëëàãààòàé õîëáîîòîé ñóäàëãàà øèíæèëãýý,òîîöîîëîë õèéõ, øèéäâýð ãàðãàõ, áèçíåñèéíîð÷èí, ò¿¿íèé òºëºâ, áèçíåñèéí èðýýä¿éí ÷èã õàíäëàãàä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõºä òóñëàíà.Áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéí çîðèëò  Áèçíåñèéí òàëààðõè ñóóðü ìýäëýãèéã ýçýìøèõ  Áèçíåñèéí øèéäâýð ãàðãàã÷èä, áèçíåñèéí øèéäâýð ãàðãàõ ¿éë ÿâöûã ñóäëàõ  Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãóóä áà áèçíåñèéí îð÷èíã ñóäëàõ  Áèçíåñèéí õàðèëöàà, áèçíåñò ÷èãëýñýí íèéãìèéí áîäëîãûí òàëààð òàíèëöóóëàõÁèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò 42
  • 43. № Á¿ëýã Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã õýëáýð1 Áèçíåñ ãýæ þó 1.1 Áèçíåñèéí òîäîðõîéëîëò ëåêö 2 öàã âý? Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã 1.2 Æèæèã áîëîí òîìîîõîí áèçíåñ ëåêö 2 öàã 1.3 Áèçíåñèéí ýçýìøëèéí õýëáýð¿¿ä ëåêö 2 öàã Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã2 Áèçíåñèéí 2.1 Áèçíåñèéí øèéäâýð ãàðãàã÷èä ëåêö 2öàã øèéäâýð ãàðãàã÷èä áà Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã øèéäâýð 2.2 Áèçíåñèéí øèéäâýðèéí òºðë¿¿ä ëåêö 2 öàã ãàðãàõ ¿éë àæèëëàãàà Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã 2.3 Áèçíåñèéí øèéäâýð ãàðãàõ ¿éë ÿâö ëåêö 2 öàã Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã3 Áèçíåñèéí 3.1 Áèçíåñèéí îð÷íû òóõàé ëåêö 4 öàã áàéãóóëëàãóóä áà áèçíåñèéí 3.2 Áèçíåñèéí íýãäýë ëåêö 2 öàã îð÷èí Äàâòëàãà, áîäëîãî, òåñò ñåìèíàð 2 öàã 3.3 Áèçíåñèéí õàðèëöààíû òóõàé лекц 2 öàã Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã 3.4 Áèçíåñò ÷èãëýñýí íèéãìèéí áîäëîãî ëåêö 4 öàã Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã4 Íèéò öàã 40öàã Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãà Ìýðãýæëèéí õóâüä: Áèçíåñèéí óäèðäëàãûí àëü íýã ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõ áóþó çààõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãà ç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîé ìýðãýæèëòýí áàéíà. 43
  • 44. Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ 44
  • 45. Бизнесийн эрх зүй хичээлийн хөтөлбөрÕè÷ýýëèéí íýð: Бизнесийн ýðõ ç¿éÈíäåêñ: БЭЗ 327Íèéò öàã: 80 öàã / 48 öàã ëåêö, 32 öàã ñåìèíàð/Êðåäèò: 4Àëü ñåìåñòðò ¿çýõ: 4Çàëãàìæ õîëáîî: Ýíý õè÷ýýëèéã Ýðõ ç¿éí îíîë, Эдийн засгийн онол, Логик çýðýã õè÷ýýëèéí äàðàà áóþóçýðýãö¿¿ëýí ñóäëàâàë çîõèíî. Ä/ä Çààâàë ñóäëàñàí áàéõ õè÷ýýë ¯íäýñëýë 1. Ýðõ ç¿éí îíîë Ýðõ ç¿é, õóóëèéí õîîðîíäûí õàðèëöàí õàìààðàë, íèéãìèéí òîäîðõîé òºðëèéí õàðèëöààã õóóëèàð çîõèöóóëàõ øààðäëàãà, ò¿¿íèéã õýðõýí, ÿìàð àðãà çàìààð õýðýãæ¿¿ëýõ îíîëûã óðüä÷èëàí ñóäëàñàí áàéäàëä ¿íäýñëýí, èðãýíèé ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéã ñàëáàð ýðõ ç¿é áîëîõ õóâüä íü ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäëàõ ñóóðü íü áîëîõ ó÷ðààñ ýðõ ç¿éí îíîë õè÷ýýëèéã þóí ò¿ð¿¿íä ñóäàëñàí áàéõ íü ç¿éòýé. 2. Эдийн засгийн онол Бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн онолын ойлголттой холбоотой. Зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд бизнесийн үйл ажиллагааны эрхзүйн зохицуулалтыг танин мэдэх, холбогдох хуулиудыг зөв хэрэгжүүлэх, практикт зөв ойлгоход эдийн засгийн онолын үндсэн ойлголт зайлшгүй шаардлагатай. 3. Ëîãèê Àëиваа ойлголтуудын õàðèëöàí õàìààðëûã îíîëûí òºâøèíä, êàòåãîð÷èëñàí áàéäëààð ñóäàëãààíû õàðèëöàí àäèëã¿é àðãà ç¿éãýýð òàíèí ìýäýõ ìýäëýã, ÷àäâàðûã ýçýìøñýí áàéõ íü èðãýíèé ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí àãóóëãà, ìºí ÷àíàð, õýðýãöýýã õóóëü ç¿éí øèíæëýõ óõààíû òºâøèíä ¿íýëýõ òºäèéã¿é, ýðõ ç¿é äýõ çîõèöóóëàëò, òýäãýýðèéí ¿ð íºëºº, õàðèëöаí õàìààðлын талаар ä¿ãíýëò ãàðãàõàä àðãà ç¿é íü áîëîõ òóë óã õè÷ýýëèéã ñóäàëñàí áàéõ íü ç¿éòýé. 4. Ãàäààä õýë Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí ëåêöýýð îëñîí ìýäëýãèéã áàòàòãàí ã¿íçãèéð¿¿ëýõ, áèå äààí ñóðàëöàõ, ñåìèíàðûí õè÷ýýëä áýëòãýõ ãàäààä õýë 45
  • 46. äýýðõ íîì, ñóðàõ áè÷èã, èíòåðíýò ñàéòûã àøèãëàõàä äºõºì áîëîõ òóë ãàäààä õýëíèé õè÷ýýëèéã ñóäëàñàí áàéõ øààðäëàãàòàé.¯íýëãýý: Õè÷ýýëèéí ÿâöàä îþóòàí ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéã èäýâõ îðîëöîî,áèå äààëòûí àæèë, ÿâöûí øàëãàëòààð öóãëóóëíà. Ýöñèéí øàëãàëòààð ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéã àâíà.Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà: Бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн болон эрхзүйн харилцан хамаарал бүхий өвөрмөц салбар эрхзүй бөгөөд захзээлийн эдийн засгийн харилцаанд аливаа иргэн бизнес эрхэлж ашиг орлогоо байнга нэмэгдүүлэх төдийгүй нөгөө талаасэнэ харилцаанд бүхий л иргэн хэрэглэгч болж оролцдог. Иймээс бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн ангийн бүхий лоюутнуудад заавал судлах хичээлийн нэг юм. ßëàíãóÿà ýдийн засгийн чиглэлээр ñóðàëöàæ áóé îþóòàí ñóðàëöàãñäûí õóâüä ýíý ñàëáàð ýðõ ç¿éã зайлшгүйñóäëàõ шаардлагатай бөгөөд ýíý õè÷ýýëèéã ñóäàëñàíààð бизнесийн ýðõ ç¿éí үндсэн ухагдахуун тус бүрийн õîîðîíäûíóÿëäàà áîëîí îíöëîã øèíæ¿¿äèéã çºâ òàíèí ìýäýõ, ýäèéí çàñãèéí àìüäðàëûí öààøäûí õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãà,áîäèò ç¿é òîãòëóóä òýäãýýðèéã õýðõýí çºâ ойлгох, бизнесийн эрхзүйн салбар дахь õóóëü òîãòîîìæèéã õýðõýí õýðýãëýõòàëààð онолын ìýäëýã îëæ àâàõ, ò¿¿íèéãýý àæèë ìýðãýæèë, àìüäðàë àõóéäàà õýðýãëýæ, õýðýãæ¿¿ëæ ñóðàõøààðäëàãàòàé. Зах зээлийн эдийн засгийн харилцааны өнөө үед бизнесийн ýðõ ç¿éí õàðèëöààíä ºäºð òóòàì îðîëöîæ áàéäàãáºãººä ººðñäèéí õóóëü ¸ñíû ýðõ, àøèã ñîíèðõëîî õàìãààëàõ ýðõýý õýðýãæ¿¿ëýõ ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýõèéí òóëä бизнесийнýðõ ç¿éí ¿íäñýí àñóóäëóóäûã çºâ òàíèí ìýäýõ, àìüäðàëä õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà çàéëøã¿é ãàð÷ áàéíà.I.3. Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí çîðèëãî. Ýíý õè÷ýýëýýð бизнесийн эрхзүйн харилцаанд оролцогчдын аж ахуй эрхлэхявцад үүссэн ашгийн болон ашгийн бус харилцаа, төрөөс эдийн засагт нөлөөлөх явцад үүссэн харилцаа, түүний мөн чанарэрхзүйн зохицуулалтын îíöëîã, õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèéí òàëààð îíîëûí ìýäëýã îëãîõ çàìààð бизнесийн эрхзүйнзохицуулалтыг çºâ òàíèí ìýäýõ, олж авсан мэдлэгээ практикт хэрэглэх ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõ зорилготой. I.4. Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí çîðèëò.  Ýðõ ç¿éí òîãòîëöîîíä бизнесийн ýðõ ç¿éí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéã танин мэдэх  Бизнесийн ýðõ ç¿éí îíîëûí ñóóðü ìýäëýã ýçýìøèõ  Бизнесийн ýðх зүйн хүрээнд хийгдэх аливаа гэрээ, дүрэм, шийдвэрийг хуульзүйн үүднээс боловсруулах чадвар эзэмших  Бизнесийн ýðõ ç¿éí ¿íäñýí îéëãîëòóóäûã эдийн засгийн ойлголтуудтай харьцуулан тайлбарлах чадварыг эзэмших  Практикт гарч буй бизнесийн маргаануудад хуульзүйн үүднээс дүгнэлт өгөх чадвар эзэмших  Îëæ àâñàí ìýäëýãýý àìüäðàë, ïðàêòèêò õýðýãëýæ ñóðàõI.5 Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàãèéí õóâààðèëàëò 46
  • 47. ¹ Ëåêöèéí õè÷ýýëèéí ñýäâèéí íýð Öàã Ñåìèíàðûí õè÷ýýëèéí ñýäâèéí íýð Öàã Эрхзүй бусад нийгмйин харилцааг зохицуулж буй Эрхзүй ба нийгмйин харилцаа 2 2 хэм хэмжээнээс ялгаатай болох нь Èðãýíèé ýðõ ç¿éí харилцаанд оролцогч этгээд Иргэний эрхзүйн харилцаа 8  Төр 2  Бодгаль этгээд  Хуулийн этгээд Бизнесийн эрхзүйн зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд гүйцэтгэх үүрэг Бизнесийн эрхзүйн ойлголт, зохицуулах зүйл, арга, зарчим 2  Нийгмийн харилцаа-зохицуулах зүйл 2  Бизнесийн эрхзүйн зохицуулалтын аргын онцлог  Холимог салбар эрхзүй болох нь  Зарчмууд, онцлог Бизнесийн эрх зүйн харилцаа-иргэний эрхзүйн Бизнесийн эрхзүйн харилцаа 2 харилцаа 2  Бизнесийн эрхзүйн харилцааны онцлог Нөхөрлөл- ашгийн төлөө хуулийн этгээд мөн.  Нөхөрлөл- бизнесийн харилцааны Нөхөрлөл- бизнесийн эрхзүйн 2 субъект 2 харилцааны субъект болох нь  Нөхөрлөл үүсгэн байгуулах, түүний онцлог  Нөхөрлөл- бусад ашгийн төлөө хуулийн этгээдээс ялгаатай болох нь Компани- бизнесийн эрхлэх түгээмэл хэлбэр болох нь Компаний ойлголт, ХК болон ХХК 2 2  Компаний онцлог  ХК, ХХК-ий ялгаа  Компани үүсгэн байгуулах Бизнес эрхлэхэд хөрөнгө чухал болох нь Компаний хөрөнгө 6 2  Хувь нийлүүлэгчдийн хөрөнгө  Өөрийн хөрөнгө 47
  • 48. Компаний удирдлага, зохион байгуулалт нь компаний хэлбэрээс шалтгаалах нь  ХНХКомпаний удирдлага зохион 4  ТУЗ 4байгуулалт, өөрчлөн байгуулах  ХШЗ  Гүйцэтгэх захирал Компани өөрчлөн байгуулах, түүний хуульзүйн үр дагавар Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд хэлцэл чухал болох ньИх хэмжээний болон сонирхлын 2 2зөрчилтэй хэлцэл  Иргэний эрхзүйн бусад хэлцлээс ялгаатай болох нь  Компаний холбогдох хэлцлийн хуульзүйн үр дагавар Бизнесийн харилцаанд үйл ажиллагаа болон өмчөө нэгтгэн оролцохХуулийн этгээдийн нэгдэл 2  Концерн  Корпораци  Групп гм.Дампуурлын зохицуулалт Бизнесийн хуулийн этгээдийн дампуурал, түүний 2 2 хуульзүйн үр дагавар Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд оролцогч- өрсөлдөөнӨрсөлдөөн, түүний зохицуулалт 2 4  Зүй ѐсны монополь  Давамгай байдалтай аж ахуйн нэгж  ИргэнХөрөнгө оруулалт, түүний Гадаадын хөрөнгө оруулалттай аж ахуйн нэгж 2зохицуулалт түүний зохицуулалт Оюуны өмч ба бизнесОюуны өмчийн ойлголт 2  Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд оюуны 2 өмч чухал болох нь  Зохиогчийн эрх  Аж үйлдвэрийн өмчийн эрх Гэрээ бизнесийн амжилтын үндэс болох ньГэрээний ойлголт 2  Гэрээний ойлголт  Гэрээний талууд  Гэрээний зүйл  Гэрээ байгуулах 48
  • 49. Бизнесийн харилцаанд түгээмэл хэрэглэгдэж буй гэрээнүүд Гэрээний тусгай төрлүүд 6 2  Худалдах, худалдан авах гэрээ  Бэлэглэл  Франчайзи  Ашгийн төлөө үйл ажиллагаа явуулж буй этгээдэд ноогдох татвар Татвар, гаалийн зохицуулалт 2 2  Гаалийн зохицуулалтын ойлголт Нийт бүгд: 80 цаг үүнээс: лекц: 48 цаг, сем: 32 цагÁàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãà Ìýðãýæëèéí òàëààð:Õóóëü ç¿éí øèíæëýõ óõààíû îíîëûí ã¿í áàò ìýäëýãòýé èðãýí, бизнесийн ýðõ ç¿éí ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûíìýäëýãýý ïðàêòèêòàé õîëáîæ îéëãîõ, áóñäàä îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí àðãà ç¿é,áîëîâñðîë ñóäëàë çààõ àðãà ç¿éí çîõèõ ìýäëýã ÷àäâàð ýçýìøñýí áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí ìýðãýæèëòýí áàéíà. Çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð áîëîí îþóòíóóäûí áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà áóñàä ñàëáàð ýðõ ç¿é áîëîí òóõàéí õè÷ýýëèéí ñýäýâ õîîðîíäûí ëîãèê äàðààëàë óÿëäààã îíîâ÷òîé õîñëóóëæ, ïðàêòèêòàé õîëáîí îþóòíû ñýòãýí áîäîõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Îþóòíû ìýäëýã áîëîí ëåêöýýð îëæ àâñàí ìýäýýëýë äýýð ñóóðèëàí èðãýíèé ýðõ ç¿éí îíîëûí ìýäëýãèéã á¿òýýõ ¿éë ÿâöûã óäèðäàæ ÷àääàã áàéõ  Ìýäýýëýë ò¿ãýýõ áîëîí îðîëöîîíû èäýâõòýé àðãóóäûã àøèãëàäàã áàéõ Áóñàä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàë /ñóðàõ áè÷èã, ëåêöèéí òýìäýãëýë, ñåìèíàðûí ñýäýâ, ¿ëãýð÷èëñýí àæèëáàð çýðýã/- ûã øèíýëýã õýëáðýýð áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíóóäàä çîðèóëñàí ãàðûí àâëàãûã òîâ÷, òîäîðõîé, ýíãèéí õÿëáàðøóóëñàí àðãààð áýëòãýõ  Õè÷ýýëýýð îëñîí ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ çîõèñò øàëãóóðûã ñîíãîí àâ÷, îþóòàí íýã á¿ðèéã áîäèòîéãîîð ä¿ãíýõ ÷àäâàðòàé áàéõ  Îð÷èí ¿åèéí òåõíèê õýðýãñýë àøèãëàí ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ  Практикт гарсан бодит маргааныг онолын үүднээс тайлбарлах чадвартай байх  Бизнесийн эрхзүйн хүрээнд гарч буй тулгамдсан асуудалд өөрийн зүгээс онолын үндэслэлтэйгээр тайлбарлах чадвартай байх 49
  • 50. Санхүүгийн онол бодлогоÕè÷ýýëèéí íýð : Санхүүгийн онол бодлогоÈíäåêñ : СОБ-388Íèéò öàã : 40 öàã: ëåêö 24 öàã, 16 ñåìèíàðÊðåäèò :2¯çýõ ñåìåñòð : 4– ð ñåìåñòðÇàëãàìæ õîëáîî : Ìàòåìàòèê, Ôèëîñîôèéí ¿íäýñ, ìèêðî ýäèéí çàñàã, ìàêðî ýäèéíçàñàã, áèçíåñèéí ñòàòèñòèê, ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ, бизнес ба нийгэм, ìàðêåòèíã çýðýãõè÷ýýëèéã ¿çñýí áàéíà.¯íýëãýý: Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 60 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöыí èäýâõè, îðîëöîî, áèåäààëòûí àæèë, ÿâöыí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð, õàðèí ¿ëäýõ 40 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààðöóãëóóëíà. Ñàíõ¿¿гийн онол бодлого õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà Бизнесийн удирдлагын чиглэлээр суралцаж буй оюутнууд санхүүгийн суурь ойлголтуудыг судлах шаардлагатай бөгөөд энэхүү шаардлагын хүрээнд тус хичээлийг судлах болно. Санхүүгийн онол бодлого õè÷ýýëèéí çîðèëãîСанхүү ãýæ þó áîëîõ, санхүүгийн орчинг судалж, хөрөнгө оруулалтын хувилбаруудыг үнэлж,улмаар хөрөнгө оруулалт болон санхүүжилтын шийдвэр гаргах боломжтой болохын дээрбайгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагаанд санхүүгийн шинжилгээ хийж үнэлэлт, дүгнэлт өгөх урчадвар эзэмшүүлнэ.Санхүүгийн онол бодлого õè÷ýýëèéí çîðèëò  Санхүүгèéí òàëààð ñóóðü ìýäëýãèéã ýçýìøèõ  Санхүүгийн áàéãóóëëàãóóä áà санхүүгийн зах зээлийг ñóäëàõ  Санхүүгийн салбаруудын онцлогийг судлах Санхүүгийн онол бодлого õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò 50
  • 51. № Á¿ëýã Д/д Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã õýëáýð1 Санхүү гэж юу 1.1 Санхүү гэж юу вэ? Санхүүгийн ангилал ëåêö 2 öàã вэ? 1.2 Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã 1.3 Санхүүгийн байгууллагууд ба зах зээл ëåêö 2öàã 1.4. Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã2 Төрийн санхүү 2.1 Төрийн санхүүг төлөвлөлтийн тухай ëåêö 2öàã гэж юу вэ? 2.2 Төсвийн зарлага, зардлын ангилал лекц 4 цаг 2.3 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 4 öàã 2.4 Төсвийн орлого, албан татварын тухай лекц 2 öàã 2.5 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã3 Даатгалын 3.1 Нийгмийн даатгал ëåêö 4 öàã санхүү 3.2 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2öàã 3.3 Арилжааны даатгал лекц 2 öàã 3.4 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã4 Санхүүгийн 4.1 Санхүүгийн хяналт ба санхүүгийн бодлого лекц 2 öàã бодлого хэрэгжилт 4.2 Бизнесийн байгууллагын санхүүгийн онцлог лекц 2 öàã 4.3 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî семинар 2 цаг 4.4 Ашгийн бус байгууллагын санхүү, онцлог лекц 2 öàã5 Íèéò öàã 40 öàã Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãà Ìýðãýæëèéí õóâüä: Áèçíåñèéí óäèðäëàãûí àëü íýã ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõ áóþó çààõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãà ç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîé ìýðãýæèëòýí áàéíà. Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä: 51
  • 52.  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ“Ñàíõ¿¿гийн онол бодлого” õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿éÑàíõ¿¿ãèéí онол бодлого õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿éä òàâèãäàõ øààðäëàãàÑàíõ¿¿ãèéн онол бодлого õè÷ýýëèéí ñóäëàõ ç¿éë, çîðèëãî, çîðèëòòîé óÿëäàí ýíýõ¿¿õè÷ýýëèéã çààõ àðãà ç¿éä äàðààõ øààðäëàãà òàâèãäàíà. ¯¿íä:  Ýíý õè÷ýýëèéí åðºíõèé çîðèëãî, á¿ëýã, ñýäýâ òóñ á¿ðèéí çîðèëãûã õàíãàõóéö, òóõàéí ñýäâèéíõýý àãóóëãûã áîãèíî õóãàöààíä ãàðãàæ èðýõýýð ñóðãàëòûí àðãà, õýëáýðèéã ñîíãîí õè÷ýýëýý ÿâóóëàõ,  Îþóòàí á¿ð õè÷ýýëä æèãä, èäýâõèòýé îðîëöîõ áîëîìæ, íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ,  Õè÷ýýëèéí àãóóëãà íü îíîë, ïðàêòèêò íèéöñýí áàéõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã áîãèíî õóãàöààíä, áîäèòîé ¿íýëýõ øàëãóóðûã ñýäýâ áîëãîíä òîãòîîõÑóðãàëòûí áîëîìæèò àðãóóäÑàíõ¿¿ãèéí онол бодлого õè÷ýýëèéã òºðºë á¿ðèéí àðãààð ÿâóóëæ áîëíî. Ýíä õýðýãëýõáîëîìæòîé íèëýýä àðãóóäûã ñàíàë áîëãîí òàâüæ áàéíà. Ìýäýýæ, òóõàéí ñóðãóóëèéí íºõöºëáàéäàë, õè÷ýýë çààæ áóé áàãøèéí áîëîìæ, ÷àäâàðààñ õàìààð÷, òîõèðîìæîé àðãàà ñîíãîõ íüç¿éòýé þì. 1. Ëåêöèéí õýëáýð íü ìýäýýëýë äàìæóóëàõ íýã ñóâàã áîëîí àøèãëàãääàã. Ñàíõ¿¿ãèéíонол бодлого õè÷ýýëèéí óõàãäàõóóíóóä, òýäãýýðèéí õàðèëöàà, õîëáîî, ¿íäñýí îéëãîëòûãëåêöèéí õýëáýðýýð ºã÷, àøèãëàõ ýõ ñóðâàëæ, ìàòåðèàëûã çààæ ºãºõºä ëåêöèéí õýëáýð èë¿¿ ¿ðä¿íòýé áàéäàã. Ìýäýýëëèéí ººð ñóâãóóäûã àøèãëàí, õîëáîãäîõ ìàòåðèàëûã îëîõ áîëîìæòîé 52
  • 53. áîëñîí îð÷èí ¿åä öýýæýýð áè÷¿¿ëäýã àðãààñ á¿ðìºñºí òàòãàëçàæ, áàãø ººðèéí öóãëóóëñàíìýäýýëëýý õóðààíãóé õýëáýðò îðóóëàí, îþóòíóóäàä òàéëáàðëàí, íàðèéí òºâºãòýé, ãîëàñóóäëóóä äýýð àíõààðëûã õàíäóóëàõ íü òýäíèé öàãèéã õýìíýõ, ìýäýýëýë îëæ àâàõ ÷àäâàðûãíýìýãä¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. Ëåêöèéí ÿâöàä òóõàéí ñýäâèéí òàëààðõ çóðàã, á¿ä¿¿â÷, áóñàä¿ç¿¿ëýí òàíèóëàõ ìàòåðèàëûã ºðãºíººð àøèãëàõ, òåõíèê õýðýãñëèéã õýðýãëýõ íü áîãèíîõóãàöààíä èõ ìýäýýëýë äàìæóóëàõ, ñýäâèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàõàä à÷ òóñòàé.Ëåêöèéí ¿åä, çàðèì òîõèîëäîëä òîãëîîìûí õýëáýðýýð ÿâóóëàõ áîëîìæòîé áºãººä èõýýõýíáýëòãýë, öàã õóãàöàà øààðäàíà. 2. Ñåìèíàðûí õýëáýð íü Ñåìèíàðûí õè÷ýýëèéí õýëáýðèéã îëîí àðãààð ÿâóóëàõáîëîìæòîé. Òóõàéëáàë, ÿðèëöëàãûí àðãà, àñóóäàë äýâø¿¿ëæ øèéäâýðëýõ, êåéñ àæèëëàõ,òîãëîîìûí àðãà, áîäëîãî, äàñãàë àæèëëàõ, ýññý, ðåôåðàò áè÷èõ, çàãâàð÷ëàë õèéõ ã.ì. Ñàíõ¿¿гийн онол бодлого õè÷ýýëèéí ñåìèíàð íü åðºíõèéäýý òåñò àæèëëàõ, ÿðèëöëàãàõèéõ, áîäëîãî äàñãàë àæèëëàõ çýðýã àðãàä òóëãóóðëàí ÿâàãäàíà.Ñàíõ¿¿ãèéí онол бодлого õè÷ýýëèéí ¿íýëãýý ¯íýëãýýíèé çîðèëãî“Ñàíõ¿¿ онол бодлого” õè÷ýýëèéí çîðèëãîî õýðõýí õàíãàñàí, îþóòíóóä ýíý õè÷ýýëýýð ÿìàðìýäëýã àâ÷, ÷àäâàð ýçýìøñýíèéã áîäèòîéãîîð òîäîðõîéëîõîä ¿íýëãýýíèé ãîë çîðèëãîîðøèíî.¯íýëãýýã äàðààõ ç¿éëñýä àøèãëàíà.  Ñóðãàëòûí ¿ð ä¿íä õè÷ýýëèéí çîðèëãî õàíãàãäñàí ýñýõ, ÿìàð ò¿âøèíä õàíãàãäñàí  Áàãø õè÷ýýëèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàæ, ºãºõ ¸ñòîé ìýäëýãèéã ºã÷ àäñàí ýñýõ  Áàãøèéí çààõ áîëîí ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð ÿìàð ò¿âøèíä áàéãààã òîäîðõîéëîõ  Îþóòàí óã õè÷ýýëèéã ÿìàð ò¿âøèíä ýçýìøñýí, äàâòàí ñóðàõ øààðäëàãàòàé ýñýõ  Îþóòíû ñóð÷ áîëîâñðîõ ýðìýëçëèéã èäýâõæ¿¿ëæ ÷àäàæ áóé ýñýõ¯íýëãýýíèé øàëãóóð “Ñàíõ¿¿ãèéí онол бодлого” õè÷ýýëèéí á¿ëýã á¿ðýýð ¿íýëãýýíèé õóâèéã òîäîðõîéëæ, á¿ëýã äîòîð ¿íýëãýýíèé ¿ëãýð÷èëñýí õóâèéã ãàðãàõ îðîëäëîãî õèéëýý. Ãýõäýý ýíý õóâü áîë òóõàéí áàãøèéí õóâüä ººð÷ëºõ áîëîìæòîé áàéõ íü çîõèìæòîé. ¯íýëãýýíèé õóâèóä (á¿ëãýýð)  I á¿ëýã -30%  II á¿ëýã -30%  III á¿ëýã -20%  IV бүлэг -20% Нийт -100% 53

×