• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Naybo 5-6-r ulirald ordog hicheelvvd
 

Naybo 5-6-r ulirald ordog hicheelvvd

on

  • 2,581 views

 

Statistics

Views

Total Views
2,581
Views on SlideShare
2,301
Embed Views
280

Actions

Likes
0
Downloads
8
Comments
0

4 Embeds 280

http://www.blogmn.net 222
http://it.blogmn.net 56
http://10.11.51.7 1
http://id.blogmn.net 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Naybo 5-6-r ulirald ordog hicheelvvd Naybo 5-6-r ulirald ordog hicheelvvd Document Transcript

    • 5-Р УЛИРАЛД БИЗНЕСИЙН АНГЛИ ХЭЛ –III ХИЧЭЭЛИЙН ХӨТӨЛБӨР 1. Èíäåêñ: БАХ -301 2. Õè÷ýýëèéí êðåäèò: 3 êð 3. Ñóäëàõ àíãè : Санхүүгийн удирдлага 4. Ñóäëàõ кредит: V óëèðàë 5. Õè÷ýýëèéí çîðèëãî: Áèçíåñèéí àíãëè õýë-III õè÷ýýëèéí çîðèëãî íü өмнө үзсэнангли хэлний хичээлийн агуулгын хүрээнд эзэмшсэн мэдлэг чадвар дадлыг гүнгийрүүлэн,мэргэжлийн үгийн санг нэмэгдүүлэх, сонсох, ярих, унших, бичих, орчуулах чадварыгхөгжүүлэх явдал байна.6. Зорилт:-Хичээлийн агуулгын хүрээнд өгөгдсөн сэдвээр 60-100 ¿ãòýé монолог, 100-120 үгтэйдиалог зохион ярьж чаддаг болгох, 100-120 үгтэй илтгэл бичих-Аæèë õýðãèéí ò¿íø ñîíãîõ, óãòàí àâàõ, áèçíåñ çàõèäëûã òºëºâëºæ áè÷èõ, ôàêñÿâóóëàõ, èëòãýë áýëäýõ, èëòãэлийн òîâ÷ òýìäýãëýãýý õèéõ-Ажлын байранд тавигдах үндсэн шаардалгууд, удирдагчийн үүрэг, цагийн менежмент,цаг ашилалтын тухай, ажлын байран дээрх үүрэг хариуцлага-Байгууллагын дотоод дүрэм, зохион байгуулалт, бүтэц-Олон улсын чанартай хурал зөвлөгөөн, түүний төлөвлөлт, зохион байгуулалт, орчныбүрдүүлэлт-Хүмүүсийн албан тушаал ахих, өөрийгөө хөгжүүлэх төлөвлөгөө, байгууллагын алсхэтийн ба ойрын зорилтын тухай-Санхүүгийн тайлан баланс дээр анализ дүгнэлт хийх, санхүүгийн ашиг орлого, алдагдлынталаар тайлагнах-Зах зээлийн чиг хандлага эрсдэлийг урьдчилан тооцоолох, эрсдэлээс урьдчилансэргийлэх-Байгууллагын соѐл, мөрдөх дүрэм журам, ѐс зүйн хэм хэмжээг тодорхойлох-Гадаад худалдааны гэрээ хэлэлцээр, олон улсы конвенцууд, олон улсын худалдааныбайгууллага, барааны зураасан кодын тухай-Өмнөх шатны англи хэлний хичээлүүд дээр үзсэн дүрмийн мэдлэгийг гүнзгийрүүлэнангли хэлний өгүүлбэрийн хавсарсан нийлмэл хэлбэр, баймж үйл үгийн хэрэглээ, холбоосүгүүдийн гишүүн өгүүлбэр дэх үүргийн тухай, шууд ба шууд асуултуудыг хэрхэ тавихтэдгээрийг бизнесийн хэлтэй холбон ашиглах мэдлэгийг эзэмшүүлнэ7. Залгамж холбоо: Óã õè÷ýýë íü Бизнесèéí àíãëè õýë-II ìýäëýãèéí ò¿âøèíдñóóðèëàí ÿâàõ áºãººä Áèçíåñèéí àíãëè õýë-IY õè÷ýýëèéí ñóóðü хичээл байна.8. Хичээлийн хэлбэр: Дадлага 9. Ноогдох цаг: 96 цаг10. Бизнесийн англи хэл-3 хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөө 1
    • 7 хоног Судлах Õè÷ýýëèéí ñýäýâ Õýë ç¿éí ä¿ðýì Óíøèõ ßðèõ Ñîíñîõ ,бè÷èõ цаг1. Unit1 Jobs and 6h Question form, Employment Briefing a new A corporate organization responsibilities tense review assistant Write your own job and responsibilities2. Unit2 6h Would in polite Expressions Arranging a Arranging for a conference Telephoning and questio8 Present for meeting Writing a schedule arrangement and Past tenses telephoning3 Unit 3 6h Will –future Describing a Talking about Describing the structure of Organizations predictions .present corporate one of top an organization continuous culture Mongolian Introduction of a company company‟s structure4 Review of units 1-3 Test №1 2h5 Unit 4 6h Expressions going Managing Dealing with Energy sources and planning ahead to will, exchanging the environment pollution opinions environment Writing letters and faxes6 Unit 5 6h Present perfect Text Speaking about Listening about Growth and with for and since „‟A career‟‟ managing „‟A company history‟‟ development change Writing about company‟s past7 Unit 6 6h Making and Text Negotiation tips Considering possibilities Problem solving responding to „‟A and a deal Negotiation solutions suggestions shrinkage First and second problem „‟ conditionals8 Review of units 4-6 Test №2 2h9 Unit7 6h Relative clauses Insurance Placing an order Telephoning and checking Telephoning to paraphrasing claims and correcting them exchange Indirect questions Enquiries. Listen and writing telephone information forms explanation conversation10 Unit 8 6h Requests, offers, „‟Service in a Speaking A restaurant menu Visitors thanks , invitations restaurant‟‟ „‟The travel Writing menu of one of best and apologies game „‟ restaurant Mongolia „‟Nomads‟‟11 Unit 9 6h Indefinite and Financial Business The radio business news Reporting on definite time reports achievements Write your own job progress references award12 Review of units7-9 Test № 32h13 Unit 10 6h Future probability, Headlines A STEP Charging word stress an Describing trends opresent about raising Analysis nouns and verbs continuous tense and falling A divisional performance (temporary trends ) repot Writing last unusual products which as entered to market recently 2
    • 14 Unit 11 6h Guessing meaning A magazine Answering Speaking about Product an d from context: article about question about requirements and technical services suffixes prefixes an unusual your company‟s description product product15 Unit 12 6h Comparatives and „‟Moral A motivation Expressing opinions Comparing options superlatives. standards of problem Writing about motivation of If, when, unless, un a company “ a employees case, until16 Review of units 10-12 Test № 4 2h17 Unit 13 6h Checking and Planning and a Listening about Meetings summarizing „‟My biggest airline‟s Making proposal and Second and third Mistakes‟‟ strategy checking understanding conditionals Writing about your own mistakes on job places19 Unit 14 6h Structures with „‟A survey Breaking into a Listening about mini Presentations recommend, advice on market –a presentations . suggest computers‟‟ group Writing recommend actions presentation20 Review of units 13-14 Test № 5 2h21 Final test 2h Total 96 hours 11. Эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадвар, дадал  Мэдлэг - Ажлын байранд тавигдах үндсэн шаардалгууд, удирдагчийн үүрэг, цагийн менежмент, цаг ашилалтын тухай, ажлын байран дээрх үүрэг хариуцлага - Утсаар уулзалтын өдөр цаг хугацааг хэлэлцэж товлох, хугацааг хойшлуулах, цуцлах - Байгууллагын дотоод дүрэм, зохион байгуулалт, бүтэц - Олон улсын чанартай хурал зөвлөгөөн, түүний төлөвлөлт, зохион байгуулалт, орчны бүрдүүлэлт - Хүмүүсийн албан тушаал ахих, өөрийгөө хөгжүүлэх төлөвлөгөө, байгууллагын алс хэтийн ба ойрын зорилтын тухай - Маргаантай асуудлаар шийдвэр гаргах, аливаа асуудлыг нааштай шийдэх, хэрэглэгчийн гомдлыг мөнгөн хэлбэрээр төлж барагдуулах - Утсаар бараа бүтээгдхүүн захиалах, хүргэж өгөх, лавлагааг утсаар авах, захалгын хуудсыг утсаар бөглөх - Улс орон болон бизнесийн түншүүдийн соѐлын ялгаа, тэдгээрийг амжилттай туулах, мэдээлэл солилцох 3
    • - Санхүүгийн тайлан баланс дээр анализ дүгнэлт хийх, санхүүгийн ашиг орлого, алдагдлын талаар тайлагнах- Зах зээлийн чиг хандлагыг урьдчилан тооцоолох, эрсдлийг тооцоолох, эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх- Бараа бүтээгдхүүнийг чанар үр ашгийн хувьд тодорхойлох, Техникийн үзүүлэлт давуу талыг илэрхийлэх- Байгууллагын соѐл, мөрдөх дүрэм журам, ѐс зүйн хэм хэмжээг тодорхойлох- Гадаад худалдааны гэрээ хэлэлцээр, олон улсы конвенцууд, олон улсын худалдааны байгууллага, барааны зураасан кодын тухай- Төрөл бүрийн чиглэлээр танилцуулга хийх, танилцуулгын бүтэц / structure of presentation /- Өмнөх шатны англи хэлний хичээлүүд дээр үзсэн дүрмийн мэдлэгийг гүнзгийрүүлэн англи хэлний өгүүлбэрийн хавсарсан нийлмэл хэлбэр, баймж үйл үгийн хэрэглээ, холбоос үгүүдийн гишүүн өгүүлбэр дэх үүргийн тухай, шууд ба шууд асуултуудыг хэрхэ тавих тэдгээрийг бизнесийн хэлтэй холбон ашиглах мэдлэгийг эзэмшүүлнэ. Чадвар- Дээрхи агуулгын хүрээнд эзэмшсэн мэдлэгээ ашиглан ажил хэргийн англи хэлний унших, бичих, ярих, сонсох цогц чадваруудыг ахисан түвшинд эзэмшүүлнэ.- Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээс бизнесийн англи хэлний сэдэвтэй материалуудыг олж авах, МҮОН ТВ-ийн Voice Box нэвтрүүлгийн сэдвүүдийг ашиглах, CNN – ийн Fox News, Bloomberg TV-ийн эдийн засаг, санхүүгийн мэдээ, алт, мөнгө, зэс, нефть, үнэт металлын ханшийн мэдээг сонсож анализ дүн шинжилгээ хийх чадвартай болгоно. Дадал- Дээрхи хүрээнд олж авсан мэдлэг, чадвараа байнга ямар ч нөхцөлд бүтээлчээр ашиглах дадал суулгах- Аливаа мэдлэг, чадвараа дадал болгон хувиргаж ,суралцагч өөрөө мэдлэг бүтээх ,өөрт хэрэгцээтэй аливаа мэдээллийг эх сурвалж ашиглан эрж хайж чаддаг, олж авснаа боловсруулан хэрэглэх дадалтай болох нь орчин үеийн сургалтын технологийн нэг шинэчилэл юм. Суралцагч төгсөөд ажлын байран дээр өөрийн үндсэн мэргэжилээс гадна мэргэжилийн англи хэлний чадвараараа өрсөлдөх боломжтой байхад чиглэгдсэн дадлыг эзэмшүүлэх нь чухал. 12. Агуулга хэрэгжүүлэх арга зам.- Бизнесийн англи хэл –III хичээлийн дээрхи агуулга болон мэдлаг, чадвар, дадлыг хэрэгжүүлэхдээ дадлагын хичээл хэлбэрээр хэрэгжүүлнэ.- Дадлагын хичээл нь багшийн удирдлаган доор оюутны ярих, сонсох, бичих, унших үйл ажиллагааг цогцоор нь хөгжүүлэх , тэдний танин мэдэхүйн үйл ажиллагааг зөв 4
    • чиглүүлсэн идэвхтэй сургалтуудын аргууд болон орчин үеийн сургалтын дэвшилтэт арга барилаас ашиглан, ангийн зохион байгуулалтын янз бүрийн хэлбэрүүдийг ашигласан дасгалын хичээл хэлбэртэй байна. - Монгол Улсын болон Олон Улсын нэр хүнд бүхий компани пүүсүүдийн санхүүгийн бодит тайлан баланс дээр ажиллуулах, дүн шинжилгээ хийх, аль болох үндсэн мэргэжилийн хичээлтэй нь холбож заах шаардлагатай. - Мөн багш тухайн мэргэжилийн англи хэл дээрхи сурах бичиг, номноос Case Study хэлбэрийн ажлуудыг оюутнаар гүйцэтгүүлэх, эх бичвэрүүдээс орчуулга хийлгэж болно. - Тухайн мэргэжилийн багш нартай хамтран хамтарсан интеграци хэлбэрийн хичээлүүдийг явуулж болох юм. - Мөн идэвхтэй сургалтуудын дараах аргуудыг багш бүтээлчээр ашиглаж болно.Үүнд :  Insert –ийн арга  Марафон бичлэгийн арга  Багаар хамтран ажиллах  Асуудал шийдвэрлэх аргууд  Үзүүлэн таниулах арга  Харилцан ярилцлагын арга  KWL – / Know, Want, Learn / арга  Эх бичиг буюу / Text / дээр ажиллах арга гэх мэт 13. Бизнесийн англи хэл – III хичээлээр оюутны бие даан гүйцэтгэх ажлын òºëºâëºãºº№ Ñýäýâ Óíøèõ Ñîíñîõ ßðèõ Áè÷èõ Үнэлгээ1. New words of 1-5 units √ (10) √ (15) 252. Translate the text √ (10) √ (5) √ (5) 25 “Profit and social responsibility”3. Presentation of the √ (5) √ (5) √ (15) 25 company4. “Analyzing balance √ (10) √ (5) √ (10) 25 sheets”5. “Industry and √ (10) √ (15) 25 economy” ex 21-30 5
    • p22-31 6. “Describing trends” √ (5) √ (5) √ (5) √ (10) 25 comparing 2 company’s figures. 7. “Chris Bailey at the √ (5) √ (10) √ (10) 25 bank in England ”ex41-50 p45-56 8. “What is next” ex 51- √ (10) √ (10) √ (5) 25 60 p45-56 14. Үнэлгээний хэлбэр. - Бизнесийн англи хэл –III хичээлийг үзэж судлах явцад багш суралцагсдын мэдлэгийг тасралтгүйгээр жигд үнэлэх шаардлагатай ба ингэхдээ 5 удаа явцын шалгалт авах, 3 бүлэг хичээл бүрийн дараа дүгнэлт хичээл хийгдэх ба сэдвийн шалгалт 4 удаа авна. - Хичээлээс гадуур оюутны бие даан гүйцэтгэх ажил нийтдээ 8 байна. - Тухайн хичээлээр оюутны мэдлэг, чадвар, дадлыг үнэлэх үнэлгээ нь дараах бүтэцтэй байна. Үүнд :  Улирлын турш танхимд хичээлэсэн ирц -20  Хичээлийн идэвхи , оролцоо – 10  Танхимаас гадуур бие даан гүйцэтгэх ажил – 25  Завсрын хяналт буюу явцын шалгалт – 15  Улирлын эцсийн батлах шалгалт – 30 гэсэн шалгуураар нийтдээ 100 оноогоор оюутны мэдлэгийн явцыг үнэлнэ.15. Ашиглах үндсэн ном, сурах бичиг ба нэмэлт материалууд, вэбсайтууд. - Үндсэн сурах бичиг: “Business opportunities ” student‟s book & workbook, class cassette by Vicki Hollett. Oxford University Press. 1994. - Нэмэлт сурах бичигүүд: “Business English for the economics” , “English for managers”, “Banking and financial English” Mon Sudar publishing. 2004. - Mongol Messenger, UB Post, Financial Times, News Week зэрэг сонин сэтгүүлүүд байж болно. - Мөн багш нар хичээлийн нэмэлт материалуудыг дараах вэбсайтуудаас олж авч болно. Үүнд :  www. businessengstudy.com  www. busineesengonline.com 6
    •  www. flashcardexchange.com www. Bogglesworld.com www.freeenglish.com www.english-at-home.com www.mylanguageexchange.com www.learn-english-today.com www.learnenglish.org.uk 7
    • Бизнесийн эрх зүй хичээлийн хөтөлбөрÕè÷ýýëèéí íýð: Бизнесийн ýðõ ç¿éÈíäåêñ: БЭЗ-327Íèéò öàã: 80 öàã / 48 öàã ëåêö, 32 öàã ñåìèíàð/Êðåäèò: 4Àëü ñåìåñòðò ¿çýõ: YÇàëãàìæ õîëáîî: Ýíý õè÷ýýëèéã Ýðõ ç¿éí îíîë, Эдийн засгийн онол, Логик çýðýãõè÷ýýëèéí äàðàà áóþó çýðýãö¿¿ëýí ñóäëàâàë çîõèíî. Ä/ä Çààâàë ñóäëàñàí áàéõ õè÷ýýë ¯íäýñëýë 1. Ýðõ ç¿éí îíîë Ýðõ ç¿é, õóóëèéí õîîðîíäûí õàðèëöàí õàìààðàë, íèéãìèéí òîäîðõîé òºðëèéí õàðèëöààã õóóëèàð çîõèöóóëàõ øààðäëàãà, ò¿¿íèéã õýðõýí, ÿìàð àðãà çàìààð õýðýãæ¿¿ëýõ îíîëûã óðüä÷èëàí ñóäëàñàí áàéäàëä ¿íäýñëýí, èðãýíèé ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéã ñàëáàð ýðõ ç¿é áîëîõ õóâüä íü ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäëàõ ñóóðü íü áîëîõ ó÷ðààñ ýðõ ç¿éí îíîë õè÷ýýëèéã þóí ò¿ð¿¿íä ñóäàëñàí áàéõ íü ç¿éòýé. 2. Эдийн засгийн онол Бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн онолын ойлголттой холбоотой. Зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд бизнесийн үйл ажиллагааны эрхзүйн зохицуулалтыг танин мэдэх, холбогдох хуулиудыг зөв хэрэгжүүлэх, практикт зөв ойлгоход эдийн засгийн онолын үндсэн ойлголт зайлшгүй шаардлагатай. 3. Ëîãèê Àëиваа ойлголтуудын õàðèëöàí õàìààðëûã îíîëûí òºâøèíä, êàòåãîð÷èëñàí áàéäëààð ñóäàëãààíû õàðèëöàí àäèëã¿é àðãà ç¿éãýýð òàíèí ìýäýõ ìýäëýã, ÷àäâàðûã ýçýìøñýí áàéõ íü èðãýíèé ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí àãóóëãà, ìºí ÷àíàð, õýðýãöýýã õóóëü ç¿éí øèíæëýõ óõààíû òºâøèíä ¿íýëýõ òºäèéã¿é, ýðõ ç¿é äýõ çîõèöóóëàëò, òýäãýýðèéí ¿ð íºëºº, õàðèëöаí õàìààðлын талаар ä¿ãíýëò ãàðãàõàä àðãà ç¿é íü áîëîõ òóë óã õè÷ýýëèéã ñóäàëñàí áàéõ íü ç¿éòýé. 4. Ãàäààä õýë Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí ëåêöýýð îëñîí ìýäëýãèéã áàòàòãàí ã¿íçãèéð¿¿ëýõ, áèå äààí ñóðàëöàõ, ñåìèíàðûí 8
    • õè÷ýýëä áýëòãýõ ãàäààä õýë äýýðõ íîì, ñóðàõ áè÷èã, èíòåðíýò ñàéòûã àøèãëàõàä äºõºì áîëîõ òóë ãàäààä õýëíèé õè÷ýýëèéã ñóäëàñàí áàéõ øààðäëàãàòàé.¯íýëãýý: Õè÷ýýëèéí ÿâöàä îþóòàí ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéã èäýâõ îðîëöîî,áèå äààëòûí àæèë, ÿâöûí øàëãàëòààð öóãëóóëíà. Ýöñèéí øàëãàëòààð ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéãàâíà.I.2 Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà: Бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн болон эрхзүйн харилцан хамаарал бүхийөвөрмөц салбар эрхзүй бөгөөд зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд аливаа иргэн бизнесэрхэлж ашиг орлогоо байнга нэмэгдүүлэх төдийгүй нөгөө талаас энэ харилцаанд бүхий лиргэн хэрэглэгч болж оролцдог. Иймээс бизнесийн эрхзүй нь эдийн засгийн ангийн бүхий лоюутнуудад заавал судлах хичээлийн нэг юм. ßëàíãóÿà ýдийн засгийн чиглэлээр ñóðàëöàæ áóé îþóòàí ñóðàëöàãñäûí õóâüä ýíýñàëáàð ýðõ ç¿éã зайлшгүй ñóäëàõ шаардлагатай бөгөөд ýíý õè÷ýýëèéã ñóäàëñàíààð бизнесийнýðõ ç¿éí үндсэн ухагдахуун тус бүрийн õîîðîíäûí óÿëäàà áîëîí îíöëîã øèíæ¿¿äèéã çºâòàíèí ìýäýõ, ýäèéí çàñãèéí àìüäðàëûí öààøäûí õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãà, áîäèò ç¿éòîãòëóóä òýäãýýðèéã õýðõýí çºâ ойлгох, бизнесийн эрхзүйн салбар дахь õóóëü òîãòîîìæèéãõýðõýí õýðýãëýõ òàëààð онолын ìýäëýã îëæ àâàõ, ò¿¿íèéãýý àæèë ìýðãýæèë, àìüäðàëàõóéäàà õýðýãëýæ, õýðýãæ¿¿ëæ ñóðàõ øààðäëàãàòàé. Зах зээлийн эдийн засгийн харилцааны өнөө үед бизнесийн ýðõ ç¿éí õàðèëöààíä ºäºðòóòàì îðîëöîæ áàéäàã áºãººä ººðñäèéí õóóëü ¸ñíû ýðõ, àøèã ñîíèðõëîî õàìãààëàõ ýðõýýõýðýãæ¿¿ëýõ ¿¿ðãýý ã¿éöýòãýõèéí òóëä бизнесийн ýðõ ç¿éí ¿íäñýí àñóóäëóóäûã çºâ òàíèíìýäýõ, àìüäðàëä õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà çàéëøã¿é ãàð÷ áàéíà.I.3. Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí çîðèëãî. Ýíý õè÷ýýëýýð бизнесийн эрхзүйн харилцаандоролцогчдын аж ахуй эрхлэх явцад үүссэн ашгийн болон ашгийн бус харилцаа, төрөөс эдийнзасагт нөлөөлөх явцад үүссэн харилцаа, түүний мөн чанар эрхзүйн зохицуулалтын îíöëîã,õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæèéí òàëààð îíîëûí ìýäëýã îëãîõ çàìààð бизнесийн эрхзүйнзохицуулалтыг çºâ òàíèí ìýäýõ, олж авсан мэдлэгээ практикт хэрэглэх ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõзорилготой. I.4. Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí çîðèëò.  Ýðõ ç¿éí òîãòîëöîîíä бизнесийн ýðõ ç¿éí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéã танин мэдэх 9
    •  Бизнесийн ýðõ ç¿éí îíîëûí ñóóðü ìýäëýã ýçýìøèõ  Бизнесийн ýðх зүйн хүрээнд хийгдэх аливаа гэрээ, дүрэм, шийдвэрийг хуульзүйн үүднээс боловсруулах чадвар эзэмших  Бизнесийн ýðõ ç¿éí ¿íäñýí îéëãîëòóóäûã эдийн засгийн ойлголтуудтай харьцуулан тайлбарлах чадварыг эзэмших  Практикт гарч буй бизнесийн маргаануудад хуульзүйн үүднээс дүгнэлт өгөх чадвар эзэмших  Îëæ àâñàí ìýäëýãýý àìüäðàë, ïðàêòèêò õýðýãëýæ ñóðàõI.5 Бизнесийн ýðõ ç¿é õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàãèéí õóâààðèëàëò Ëåêöèéí õè÷ýýëèéí ñýäâèéí ¹ Öàã Ñåìèíàðûí õè÷ýýëèéí ñýäâèéí íýð Öàã íýð Эрхзүй бусад нийгмйин харилцааг Эрхзүй ба нийгмйин 2 зохицуулж буй хэм хэмжээнээс 2 харилцаа ялгаатай болох нь Èðãýíèé ýðõ ç¿éí харилцаанд оролцогч этгээд Иргэний эрхзүйн харилцаа 8 2  Төр  Бодгаль этгээд  Хуулийн этгээд Бизнесийн эрхзүйн зах зээлийн эдийн засгийн харилцаанд гүйцэтгэх үүрэг Бизнесийн эрхзүйн ойлголт,  Нийгмийн харилцаа-зохицуулах зохицуулах зүйл, арга, зүйл 2 2 зарчим  Бизнесийн эрхзүйн зохицуулалтын аргын онцлог  Холимог салбар эрхзүй болох нь  Зарчмууд, онцлог 10
    • Бизнесийн эрх зүйн харилцаа-иргэний эрхзүйн харилцааБизнесийн эрхзүйн харилцаа 2 2  Бизнесийн эрхзүйн харилцааны онцлог Нөхөрлөл- ашгийн төлөө хуулийн этгээд мөн.  Нөхөрлөл- бизнесийнНөхөрлөл- бизнесийн харилцааны субъектэрхзүйн харилцааны субъект 2 2  Нөхөрлөл үүсгэн байгуулах,болох нь түүний онцлог  Нөхөрлөл- бусад ашгийн төлөө хуулийн этгээдээс ялгаатай болох нь Компани- бизнесийн эрхлэх түгээмэл хэлбэр болох ньКомпаний ойлголт, ХК 2 2болон ХХК  Компаний онцлог  ХК, ХХК-ий ялгаа  Компани үүсгэн байгуулах Бизнес эрхлэхэд хөрөнгө чухал болох ньКомпаний хөрөнгө 6 2  Хувь нийлүүлэгчдийн хөрөнгө  Өөрийн хөрөнгө 11
    • Компаний удирдлага, зохион байгуулалт нь компаний хэлбэрээс шалтгаалах ньКомпаний удирдлага зохион  ХНХбайгуулалт, өөрчлөн 4  ТУЗ 4байгуулах  ХШЗ  Гүйцэтгэх захирал Компани өөрчлөн байгуулах, түүний хуульзүйн үр дагавар Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд хэлцэл чухал болох ньИх хэмжээний болонсонирхлын зөрчилтэй 2  Иргэний эрхзүйн бусад 2хэлцэл хэлцлээс ялгаатай болох нь  Компаний холбогдох хэлцлийн хуульзүйн үр дагавар Бизнесийн харилцаанд үйл ажиллагаа болон өмчөө нэгтгэн оролцохХуулийн этгээдийн нэгдэл 2  Концерн  Корпораци  Групп гм.Дампуурлын зохицуулалт Бизнесийн хуулийн этгээдийн 2 дампуурал, түүний хуульзүйн үр 2 дагавар Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд оролцогч- өрсөлдөөнӨрсөлдөөн, түүний 2  Зүй ѐсны монополь 4зохицуулалт  Давамгай байдалтай аж ахуйн нэгж  ИргэнХөрөнгө оруулалт, түүний 2 Гадаадын хөрөнгө оруулалттай аж 12
    • зохицуулалт ахуйн нэгж түүний зохицуулалт Оюуны өмч ба бизнес  Бизнесийн эрхзүйн харилцаанд Оюуны өмчийн ойлголт 2 2 оюуны өмч чухал болох нь  Зохиогчийн эрх  Аж үйлдвэрийн өмчийн эрх Гэрээ бизнесийн амжилтын үндэс болох нь Гэрээний ойлголт 2  Гэрээний ойлголт  Гэрээний талууд  Гэрээний зүйл  Гэрээ байгуулах Бизнесийн харилцаанд түгээмэл хэрэглэгдэж буй гэрээнүүд Гэрээний тусгай төрлүүд 6 2  Худалдах, худалдан авах гэрээ  Бэлэглэл  Франчайзи  Ашгийн төлөө үйл ажиллагаа явуулж буй этгээдэд ноогдох татвар Татвар, гаалийн зохицуулалт 2 2  Гаалийн зохицуулалтын ойлголт Нийт бүгд: 80 цаг үүнээс: лекц: 48 цаг, сем: 32 цагI.6. Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãà Ìýðãýæëèéí òàëààð: 13
    • Õóóëü ç¿éí øèíæëýõ óõààíû îíîëûí ã¿í áàò ìýäëýãòýé èðãýí, бизнесийн ýðõ ç¿éí÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêòàé õîëáîæ îéëãîõ, áóñäàä îéëãóóëàõ÷àäâàðòàé, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí àðãà ç¿é, áîëîâñðîë ñóäëàë çààõ àðãàç¿éí çîõèõ ìýäëýã ÷àäâàð ýçýìøñýí áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí ìýðãýæèëòýí áàéíà.Çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð áîëîí îþóòíóóäûí áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà áóñàä ñàëáàð ýðõ ç¿é áîëîí òóõàéí õè÷ýýëèéí ñýäýâ õîîðîíäûí ëîãèê äàðààëàë óÿëäààã îíîâ÷òîé õîñëóóëæ, ïðàêòèêòàé õîëáîí îþóòíû ñýòãýí áîäîõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Îþóòíû ìýäëýã áîëîí ëåêöýýð îëæ àâñàí ìýäýýëýë äýýð ñóóðèëàí èðãýíèé ýðõ ç¿éí îíîëûí ìýäëýãèéã á¿òýýõ ¿éë ÿâöûã óäèðäàæ ÷àääàã áàéõ  Ìýäýýëýë ò¿ãýýõ áîëîí îðîëöîîíû èäýâõòýé àðãóóäûã àøèãëàäàã áàéõÁóñàä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàë /ñóðàõ áè÷èã, ëåêöèéí òýìäýãëýë, ñåìèíàðûí ñýäýâ, ¿ëãýð÷èëñýí àæèëáàð çýðýã/-ûã øèíýëýã õýëáðýýð áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíóóäàä çîðèóëñàí ãàðûí àâëàãûã òîâ÷, òîäîðõîé, ýíãèéí õÿëáàðøóóëñàí àðãààð áýëòãýõ  Õè÷ýýëýýð îëñîí ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ çîõèñò øàëãóóðûã ñîíãîí àâ÷, îþóòàí íýã á¿ðèéã áîäèòîéãîîð ä¿ãíýõ ÷àäâàðòàé áàéõ  Îð÷èí ¿åèéí òåõíèê õýðýãñýë àøèãëàí ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ  Практикт гарсан бодит маргааныг онолын үүднээс тайлбарлах чадвартай байх  Бизнесийн эрхзүйн хүрээнд гарч буй тулгамдсан асуудалд өөрийн зүгээс онолын үндэслэлтэйгээр тайлбарлах чадвартай байх 14
    • Үйлдвэрлэл үйл ажиллагааны менежмент хичээлийн хөтөлбөр 1. Èíäåêñ: ¯¯ÀÌ-266 2. ‎ Õè÷‎ ýëèéí íýð: ¯éëäâ‎ ðëýë, ¿éë àæèëëàãààíû ìåíåæìåíò ý ý 3. Êðåäèò öàã: 3 4. Øààðäëàãà çàëãàìæ õîëáîî: Ìåíåæìåíòèéí îíîë õè÷‎ ýëèéã ¿çñýí áàéõ ý 5. Õè÷‎ ‎ ëèéã ñóäëàõ àðãà÷èëñàí çààâàð: ýý a. Õè÷‎ ýëèéí çîðèëãî, õ‎ ðýãöýý, à÷ õîëáîãäîë ý ý ‎ ¯éëäâ‎ ðèéí ãàçðûí áàéðøèë, äîòîîä í‎ ãæ õýñýã á¿òýö çîõèîí áàéãóóëàëò áîëîí ý ýáèçíåñèéí áàéãóóëëàãûí ¿íäñýí ãóðâàí ôóíêöèéí íýã áîëîõ ¿éë àæèëëàãààíû ôóíêöèéãòàíèæ ìýäýõ, ¿éëäâýðëýë, ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºëò õèéõ, áàéãóóëëàãûí àìæèëòòàéàæèëëàãààíä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñèéã ñóäëàõàä çîðèëãî íü îðøèíî. ‎ b. Ì‎ äëýãèéí ìèíèìóì ý Î‎ óòàí ìýäâýë çîõèõ îéëãîëòóóäûã ýçýìøèñýí áàéõ, ò¿¿íòýé õîëáîîòîé òîîöîîëîë þáîäëîãî, òåñò¿¿äèéã õèéõ ÷àäâàðòàé áîëñîí áàéõ. c. Ýç‎ ‎ øâýë çîõèõ äàäàë ÷àäâàð ýì Øèéäâ‎ ð ãàðãàõ, ñóäàëãààíû àæèëä ‎ çýìøñýí ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàð ýçýìøèõ. ‎ ý ý ‎ d. Ì‎ äëýã ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé àðãà÷ëàë ý Èðö-10 ßâö-30 Áèå äààëò-30 Øàëãàëò-30 e. Àøèãëàõ íîì ç¿é: 1. “¯éëäâ‎ ðëýë, ¿éë à‎ èëëàãààíû ìåíåæìåíò” Ø.Ýðä‎ íýáóÿí ý æ ý 2. “¯éëäâ‎ ðëýë, ¿éë à‎ èëëàãààíû ìåíåæìåíò” À.Àìàðæàðãàë ý æ 3. “¯éëäâ‎ ðëýë, ¿éë à‎ èëëàãààíû ìåíåæìåíò” Ï.̺íõ ý æ ý ‎ 4. “¯éëäâ‎ ðëýëèéí ìåíåæìåíò” Æàíäàãñ¿ð‎ í, Íàðàíõ¿¿ ý 5. “Production & operations management” Willam J.Stevenson 6. “Production & operations management” 7. “Óïðàâëåíèå ïðîèçâîäåòñâîì” ïîä.ðåä Þ.Âèñåëåíîâà ‎ 6. Ñ‎ äýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº: ý Íèéò öàã ¹ Ñ‎ ‎ ýâ ýä Ëåêö Ñåìèíàð 1 ¯éëäâ‎ ðëýë, ¿éë àæèëëàãààíû ìåíåæìåíòèéí ñóäëàõ 2 ý 2 ç¿éë 2 Á¿ò‎ ‎ ìæ áà ºðñºëäºõ ÷àäâàð, ñòðàòåãè ýý 2 2 3 ¯éëäâ‎ ðèéí ãàçðûí áàéðøèë ý 4 4 15
    • 4 ‎ ¯éëäâ‎ ðèéí íýãæ õýñãèéí çîõèîí áàéãóóëàëò ý 4 45 Áàðàà ìàòåðèéëûí íººöèéí óäèðäëàãà 4 46 ×àíàðûí óäèðäëàãà 4 47 Òåõíîëîãèéí óäèðäëàãà 2 28 Òºñëèéí óäèðäëàãà 2 29 ßã öàãò íü ñèñòåì 2 210 Ïðîöåññèéí ñîíãîëò áà õ¿÷èí ÷àäëûí òºëºâëºëò 2 211 ‎ Õ‎ ðýãöýýò ìàòåðèàëûí òºëºâëºëò ý 2 212 Á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºñºë çîõèîìæ 2 2 16
    • Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí хөтөлбөрÕè÷ýýëèéí íýð : Õºãæëèéí ýäèéí çàñàãÈíäåêñ: : ХЭЗ-476Íèéò öàã : 32 öàãÊðåäèò : 2 êð/ö¯çýõ óëèðàë : 5–ð óëèðàëÇàëãàìæ õîëáîî : Ìèêðî ýäèéí çàñàã, Ìàêðî ýäèéí çàñàã¯íýëãýý : Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 60 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöыí èäýâõè, îðîëöîî,áèå äààëòûí àæèë, ÿâöыí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð õàðèí ¿ëäýõ 40 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààðöóãëóóëíà. 1. Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà Äàÿàðøèæ áóé äýëõèé äàõèíû õºãæëèéí àñóóäàë óëñ îðîí á¿ðèéí õóâüä õàìãèéí ÷óõàëàñóóäàë áîëîîä áàéíà. Èéìýýñ ãóðàâäàã÷ îðíû ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä íºëººëºã÷ õ¿÷èíç¿éëñèéã íýýí èëð¿¿ëæ, ò¿¿íèéã àøèãëàõ çàìààð ºíäºð õºãæèëä õýðõýí õ¿ðãýæ áîëîõ òàëààðîëîí ýäèéí çàñàã÷èä ººðèéí ¿çýë áîäëûã äýâø¿¿ëñýýð áàéíà. Èéìýýñ õºãæèæ áóé óëñîðíóóäûí ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæ, ò¿¿õýí òóðøëàãà, ýäèéí çàñãèéí áîäëîãî, ãàäààäýäèéí çàñãèéí íºëººëºë, õºãæëèéí íýãäñýí áîäëîãîòîé ýñýõ ãýõ ìýò àñóóäëóóäûã íàðèéâ÷ëàíñóäàëæ, ñóäëàà÷ îþóòíóóäûí öààøäûí ñóäàëãààíû àæèëä íü ñóóðü ìýäëýãèéã îëãîõ õýðýãöýýçàéëøã¿é òóëãàð÷ áàéíà. Èéìýýñ ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéã ò¿ðãýòãýõýä òóõàéí ýäèéí çàñãèéííºõöºë áàéäàëä òóëãóóðëàí ä¿í øèíæèëãýý õèéæ áîäëîãî áîëîâñðóóëàõàä îðîëöîõ ºíäºðìýäëýãòýé ìýðãýæèëòýí áýëòãýõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð òàâèãäàæ áàéíà. 2. Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí çîðèëãîÕºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí çîðèëãî íü îþóòíû ìèêðî ýäèéí çàñãèéí îíîë, ìàêðîýäèéí çàñãèéí îíîë õè÷ýýë¿¿ä äýýð îëæ àâñàí ìýäëýãò ¿íäýñëýí ãóðàâäàã÷ îðíû õºãæëèéíàñóóäëóóäûã ºðãºí õ¿ðýýòýé ñóäëàõ îíîëûí áîëîí ïðàêòèê ÷àäâàðûã ýçýìø¿¿ëýõýä îðøèíî. 3. Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí çîðèëò  Õºãæëèéí ýäèéí çàñãèéí îíîëûí ÿëãàà, ò¿¿íèé õýðýãëýýíèé òàëààð ìýäëýãòýé áîëîõ  Õºãæèõ áàéãàà îðíóóäûí ÿëãààòàé áîëîí íèéòëýã øèíæ¿¿ä äýýð àíàëèç õèéí õºãæëèéí ãàðöûã ºíäºð õºãæèëòýé îðíóóäûí æèøýýí äýýð ñóäëàõ  Ýäèéí çàñàãò õýðýãæèæ áàéãàà áîäëîãóóäûí õºãæèëä ¿ç¿¿ëýõ ýåðýã áîëîí ñºðºã ¿ð äàãàâàðûã øèíæëýõ, ººðèéí áîäëîîð òàéëáàðëàõ  Îëîí óëñûí õýìæýýíä ÿâàãääàã ýäèéí çàñãèéí òóñëàëöàà, øàäààä ºðèéí àñóóäëóóäûã ñóäëàõ  Ýäèéí çàñãèéí õºãæèë, ºñºëòèéí òàëàà𠺺ðèéí ¿íýëýëò, ä¿ãíýëò ºãºõ ÷àäâàð ýçýìøèõ 4. Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò № Á¿ëýã Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã 17
    • õýëáýð1. Ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí 1. Õºãæëèéí òóõàé îéëãîëò Ëåêö 2 áàéãóóëàë áà õºãæèë 2. Õºãæëèéí õýìæ¿¿ð¿¿ä2. Õºãæèæ áóé îðíóóäûí 1. Äýëõèéí óëñ îðíóóäûí àíãèëàë õºãæëèéí á¿òýö, õºãæëèéí 2. Õºãæèæ áàéãàà îðíóóóäûí Ëåêö 2 ÿëãàà íèéòëýã áîëîí ÿëãààòàé øèíæ¿¿ä3. Õ¿íèé õºãæëèéí 1. Õ¿íèé õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàë Ëåêö 2 ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä 2. Õ¿íèé õºãæëèéã õýìæèõ íü4. Õºãæëèéí îíîëóóä 3. ªñºëòèéí øóãàìàí çàãâàðûí ¿å 4. Îíîëûí á¿òöèéã òîäîðõîéëîõ ¿å 5. Îíîëûí õóâüñãàëûí ¿å Ëåêö 4 6. Íåîêëàññèê îíîëûí ¿å 7. ªñºëòèéí øèíý îíîëûí ¿å5. Ò¿¿õýí ºñºëò áà îð÷èí 8. Ýäéèí çàñãèéí ºñºëò, ò¿¿íä ¿åèéí õºãæèë íºëººëºã÷ õ¿÷èí ç¿éëñ Ëåêö 2 9. Ò¿¿õýí òóðøëàãà, ò¿¿íèéã õýðýãëýõ áîëîìæ6. ßäóóðàë, îðëîãûí òýãø 1. ªñºëò áà ÿäóóðàë áóñ áàéäàë áà õºãæèë 2. ßäóóðëûí òóõàé îéëãîëò Ëåêö 2 3. ßäóóðëûã õýìæèõ íü7. Õ¿í àìûí ºñºëò áà õºãæèë 1. Õ¿í àìûí ºñºëòèéí ¿íäñýí àñóóäëóóä Ëåêö 2 2. Õ¿í àìç¿éí /äåìîãðàôèê/ øèëæèëò8. Õîòæèëò, øèëæèõ 1. Õîòæèëò, äýëõèéí õîòæèëòûí õºäºëãººí ºíººãèéí áàéäàë Ëåêö 2 2. Øèëæèõ õºäºë㺺í áà õºãæèë9. ÕÀÀ-í ººð÷ëºëò, 1. պ人 àæ àõóéí ººð÷ëºëò, õºäººãèéí õºãæèë õºãæëèéí øààðäëàãà 2. Õºãæèæ áàéãàà îðíóóäûí õºäºº Ëåêö 2 àæ àõóéí òîãòîëöîî 3. Àæèëëàõ õ¿÷íèé ººð÷ëºëòèéã òîîöîõ10. Áîëîâñðîë, õ¿ðýýëýí áóé 1. ÕÁÎ-ûí áîëîâñðîë Ëåêö 2 îð÷èí áà õºãæèë 2. Õ¿ðýýëýí áóé îð÷èí11. Õóäàëäààíû îíîë áà 1. Õºãæèæ áàéãàà îðíóóäûí ãàäààä õóäàëäàà Ëåêö 2 õºãæëèéí òóðøëàãà 2. Îëîí óëñûí õóäàëäààíû îíîëóóä 18
    • 12. Õºãæèëä ÷èãëýñýí 1. Õºãæèëä ÷èãëýñýí ãàäààä õóäàëäààíû áîäëîãî, õóäàëäààíû ñòðàòåãèóä Ëåêö 2 2. Õóäàëäààíû áîäëîãûí áîäëîãûí ìàðãààí õóâèëáàðóóä 13. ÕÁÎ-ûí òºëáºðèéí 1. Òºëáºðèéí òýíöýë, òîîöîõ àðãà òýíöýë, ºðèéí õÿìðàë 2. ªð, ºðèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä, ºðèéí Ëåêö 2 õÿìðàë 14. Ãàäààäûí õºðºí㺠1. Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëò Ëåêö 2 îðóóëàëò, òóñëàìæ 2. Ãàäààäûí òóñëàìæ 15. 21-ð çóóíû õºãæëèéí 1. 21-ð çóóíû õºãæëèéí õàíäëàãà õàíäëàãà 2. Ìÿíãàíû õºãæëèéí ¿çýë Ëåêö 2 áàðèìòëàë Íèéò õè÷ýýëèéí öàã 32 5. Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãàÌýðãýæëèéí õóâüä: Ýäèéí çàñãèéí îíîëûí ºíäºð ìýäëýãòýé, ýäèéí çàñãèéí îíîëûí àëü íýã ÷èãëýëýëýýðìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõ áóþó çààõ àðãàç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãà ç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîé ìýðãýæèëòýí áàéíà.Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõÃóðàâ. “Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã” õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿é3. Õºãæëéèí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿éä òàâèãäàõ øààðäëàãà 19
    • Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí ñóäëàõ ç¿éë, çîðèëãî, çîðèëòòîé óÿëäàí ýíýõ¿¿ õè÷ýýëèéãçààõ àðãà ç¿éä äàðààõ øààðäëàãà òàâèãäàíà. ¯¿íä:  Ýíý õè÷ýýëèéí åðºíõèé çîðèëãî, á¿ëýã, ñýäýâ òóñ á¿ðèéí çîðèëãûã õàíãàõóéö, òóõàéí ñýäâèéíõýý àãóóëãûã áîãèíî õóãàöààíä ãàðãàæ èðýõýýð ñóðãàëòûí àðãà, õýëáýðèéã ñîíãîí õè÷ýýëýý ÿâóóëàõ,  Îþóòàí á¿ð õè÷ýýëä æèãä, èäýâõèòýé îðîëöîõ áîëîìæ, íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ,  Õè÷ýýëèéí àãóóëãà íü îíîë, ïðàêòèêò íèéöñýí áàéõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã áîãèíî õóãàöààíä, áîäèòîé ¿íýëýõ øàëãóóðûã ñýäýâ áîëãîíä òîãòîîõ4. Ñóðãàëòûí áîëîìæèò àðãóóäÕºãæëèйí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéã òºðºë á¿ðèéí àðãààð ÿâóóëæ áîëíî. Ýíä õýðýãëýõáîëîìæòîé íèëýýä àðãóóäûã ñàíàë áîëãîí òàâüæ áàéíà. Ìýäýýæ, òóõàéí ñóðãóóëèéí íºõöºëáàéäàë, õè÷ýýë çààæ áóé áàãøèéí áîëîìæ, ÷àäâàðààñ õàìààð÷, òîõèðîìæîé àðãàà ñîíãîõ íüç¿éòýé þì. 1. Ëåêöèéí õýëáýð íü ìýäýýëýë äàìæóóëàõ íýã ñóâàã áîëîí àøèãëàãääàã. Õºãæëéèíýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí óõàãäàõóóíóóä, òýäãýýðèéí õàðèëöàà, õîëáîî, ¿íäñýí îéëãîëòûãëåêöèéí õýëáýðýýð ºã÷, àøèãëàõ ýõ ñóðâàëæ, ìàòåðèàëûã çààæ ºãºõºä ëåêöèéí õýëáýð èë¿¿ ¿ðä¿íòýé áàéäàã. Ìýäýýëëèéí ººð ñóâãóóäûã àøèãëàí, õîëáîãäîõ ìàòåðèàëûã îëîõ áîëîìæòîéáîëñîí îð÷èí ¿åä öýýæýýð áè÷¿¿ëäýã àðãààñ á¿ðìºñºí òàòãàëçàæ, áàãø ººðèéí öóãëóóëñàíìýäýýëëýý õóðààíãóé õýëáýðò îðóóëàí, îþóòíóóäàä òàéëáàðëàí, íàðèéí òºâºãòýé, ãîëàñóóäëóóä äýýð àíõààðëûã õàíäóóëàõ íü òýäíèé öàãèéã õýìíýõ, ìýäýýëýë îëæ àâàõ ÷àäâàðûãíýìýãä¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. Ëåêöèéí ÿâöàä òóõàéí ñýäâèéí òàëààðõ çóðàã, á¿ä¿¿â÷, áóñàä¿ç¿¿ëýí òàíèóëàõ ìàòåðèàëûã ºðãºíººð àøèãëàõ, òåõíèê õýðýãñëèéã õýðýãëýõ íü áîãèíîõóãàöààíä èõ ìýäýýëýë äàìæóóëàõ, ñýäâèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàõàä à÷ òóñòàé.Òóõàéí ñóðãóóëü, áàãø íü áîëîìæ íºõöºë人 òóëãóóðëàí õè÷ýýëèéí àëü õýñãèéã, ÿìàð àðãààðÿâóóëàõàà øèéäýõ íü èë¿¿ ¿ð íºëººòýé.ĺðºâ. Õºãæëèйí ýäèéí çàñàã õè÷ýýëèéí ¿íýëãýý 1. ¯íýëãýýíèé çîðèëãî“Õºãæëéèí ýäèéí çàñàã” õè÷ýýëèéí çîðèëãîî õýðõýí õàíãàñàí, îþóòíóóä ýíý õè÷ýýëýýð ÿìàðìýäëýã àâ÷, ÷àäâàð ýçýìøñíèéã áîäèòîéãîîð òîäîðõîéëîõîä ¿íýëãýýíèé çîðèëãî îðøèíî.¯íýëãýýã äàðààõ ç¿éëñýä àøèãëàíà.  Ñóðãàëòûí ¿ð ä¿íä õè÷ýýëèéí çîðèëãî õàíãàãäñàí ýñýõ, ÿìàð ò¿âøèíä õàíãàãäñàí  Áàãø õè÷ýýëèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàæ, ºãºõ ¸ñòîé ìýäëýãèéã ºã÷ àäñàí ýñýõ  Áàãøèéí çààõ áîëîí ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð ÿìàð ò¿âøèíä áàéãààã òîäîðõîéëîõ  Îþóòàí óã õè÷ýýëèéã ÿìàð ò¿âøèíä ýçýìøñýí, äàâòàí ñóðàõ øààðäëàãàòàé ýñýõ  Îþóòíû ñóð÷ áîëîâñðîõ ýðìýëçýëèéã èäýâõæ¿¿ëæ ÷àäàæ áóé ýñýõ 20
    • 1. ¯íýëãýýíèé øàëãóóð“Õºãæëéèí ýäèéí çàñàã” õè÷ýýëèéí á¿ëýã á¿ðýýð ¿íýëãýýíèé õóâèéã òîäîðõîéëæ, á¿ëýãäîòîð ¿íýëãýýíèé ¿ëãýð÷èëñýí õóâèéã ãàðãàõ îðîëäëîãî õèéëýý. Ãýõäýý ýíý õóâü áîëòóõàéí áàãøèéí õóâüä ººð÷ëºõ áîëîìæòîé áàéõ íü çîõèìæòîé.¯íýëãýý: Îþóòíûã 100 áàëëûí ¿íýëãýýãýýð ¿íýëýõ áºãººä îíîî íü äàðààõ á¿òýöòýé áàéíà.¯¿íä:  Õè÷ýýëèéí èðö – 20 îíîî  Áèå äààëò – 20 îíîî  Õè÷ýýëèéí ÿâö – 20 îíîî  Øàëãàëò – 20 îíîî áàéíà.  Индекс:  Хичээлийн нэр: Тоон шинжилгээний аргууд  Кредит цаг: 3 кр буюу 32 цаг лекц. 32 цаг семинар  Заах анги: Санхүүгийн удирдлага, нягтлан бодох бүртгэлийн 2-р анги  Заах багшид тавигдах шаардлага: Тухайн мэргэжлээр магистр болон түүнээс дээш зэрэгтэй багш заана.  Хичээлийн залгамж холбоо: Энэ хичээлийг үзэхийн өмнө Математик-1, Математик-2, Микро эдийн засаг хичээлүүдийг үзсэн байх ѐстой ба Макро эдийн засаг хичээлтэй зэрэг үзнэ.  Хичээлийн зорилго: Оюутнуудад математик болон эдийн засгийн хичээлүүдээр үзсэн онолын мэдлэгүүдээ хослуулан хэрэглэх чадвар эзэмшүүлж шийдвэр гаргах түвшинд тоон шижилгээний орчин үеийн арга техникүүдийг зохих түвшинд эзэмших чадвар суулгахад оршино.  Хичээлийн товч агуулга буюу сэдэвчилсэн төлөвлөгөө: 7 Сэдэв Лекц Сем Номхоног Систем, системийн математик загвар, 1 загварын параметр, Мэдрэмжийн 2 2 [1],[2],[3] шинжилгээ ШПБ-ын загвар, сүүдрийн үнэ, 2 графикийн аргаар мэдрэмжийн 2 2 [1],[3] шинжилгээ хийх Симплекс арга хосмог бодлого ашиглан 3 2 4 [1],[3] мэдрэмжийн шинжилгээ хийх Шийдвэрийн онолын үндэс, шийдвэр 4 2 2 [1],[3] гаргах шалгуурууд 21
    • Шийдвэрийн мод, дараалсан 5 шийдвэрийн мод, нэмэлт мэдээллийн 2 2 [1],[3] үнэ цэнэ Сэтгэл ханамжийн онолыг шийдвэр 6 2 2 [1],[3] гаргахад ашиглах Тоглоомын онолын үндэс, матрицан тоглоом, тэг нийлбэртэй тоглоом, 7 4 2 [1],[3] оновчтой стратеги, тоглоомыг шийдэх аргууд 8 Тоглоомыг ШП-ын аргаар шийдэх 2 2 [1],[3] Сүлжээг төсөлд хэрэглэх, Төслийн 9 2 2 [1],[3] хугацаа, ажлын хугацаанууд Төслийн хугацааг шахах, хугацаа10 2 2 [1],[3] тодорхойгүй төслүүд Динамик программчлалын бодлого,11 2 2 [1],[2],[3] богино замын бодлого12 Нөөцийн ба тоноглол солих бодлого 2 2 [1],[2],[3]13 Нийтийн үйлчилгээний системийн онол 2 2 [1],[2],[3] Олон сувагт үйлчилгээний системийн14 2 2 [1],[2],[3] онол15 Марковын гинж, түүнийг ашиглах 2 2 [1],[3]Бүгд 32 32  Оюутныг үнэлэх дүгнэх: Ам шалгалт, бичгийн шалгалт, ярилцлага зэрэг бүх хэлбэрээр явцын шалгалтыг авч болох ба ирц 10 , явцын шалгалт 30, идэвх оролцоо 20, бие даалт 40 оноогоор дүгнэгдэнэ.  Ашиглах ном: o Biermann/Bonin/Hausman Quantative Analysis for Business Decision o Д.Нарандэлгэр “Удирдлагын ерөнхий онол ба математик загварчлал” o Доржнаран “Тоон шинжилгээний аргууд” 22
    • Çàðäëûí á¿ðòãýë-1 õè÷ýýëèéí хөтөлбөр Õè÷ýýëèéí íèéò öàã: 32 öàã ëåêö , 32 öàã ñåìèíàð Кредит: 3 êðåäèò Индекс: ЗБ-345 Улирал: V-ð óëèðàë Àíãè, ìýðãýæèë : Бизнесийн удирдлага-НББ-3 à á , Санхүүгийн удирдлага-3 Урьдчилан судалсан байх хичээл: Микро эдийн онол, Макро эдийн засгийн онол, Санхүүгийн бүртгэл. Хичээлийн товч агуулга: Аливаа аж ахуйн нэгжийн бизнесийн үйл ажиллагааны явцад гарах зардлын мөн чанар, ангилал, үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулахад гарах зардлыг хуримтлуулан бүртгэж уламжлалт арга системээр өртөг тооцох арга зүйг хамрана. Хичээлийн зорилго: Санхүүгийн болон удирдлагын бүртгэлээр мэргэшсэн мэргэжилтэн бэлтгэх эрхэм зорилгыг биелүүлэхийн тулд зардлын бүртгэл хичээлийн зорилго нь бакалаврын сургалтын төлөвлөгөөний минимумыг хангаж оюутнуудад санхүүгийн бүртгэл хөтлөхөд болон удирдлагын шийдвэр гаргахад шаардлагатай өртөг зардлын талаарх мэдээллийг боловсруулж гаргах мэдлэг чадварыг эзэмшүүлэх явдал юм. Сэдэвчилсэн төлөвлөгөө ¹ Сэдвийн нэр 1 Зардлын бүртгэлийн мөн чанар, агуулга 2 Зардал бүрдэлт, зардал өртгийн тухай ойлголт, ангилалт 3 Зардал хуримтлуулан бүртгэж өртөг тооцох нь 4 Материалын зардлын бүртгэл ба хяналт 5 Хөдөлмөрийн зардлын бүртгэл, хяналт 6 Үйлдвэрлэлийн нэмэгдэл, зардлын бүртгэл, хуваарилалт 7 Үйлчилгээний нэгжийн зардлын бүртгэл хуваарилалт 8 Ажлын захиалгаар өртөг тооцох арга Ашиглах материал: 1. Milton F.Usry. Cost accounting: planning and control, 10th edition, 2000 2. Милтон Ф.Асри, Лоренс Х.Хаммер, Зардлын нягтлан бодох бүртгэл: төлөвлөлт ба хяналт, Улаанбаатар, 2000 3. Ц.Баянмөнх, Зардал, удирдлагын нягтлан бодох бүртгэл, I дэвтэр, Улаанбаатар, 2005 4. С.Өлзийбат, Зардлын бүртгэл, Улаанбаатар, 2004 5. А.Саранчимэг, П.Жавзмаа, Зардлын бүртгэлУлаанбаатар, 1999 6. С.Эрдэнэцэцэг, Зардлын бүртгэл, Улаанбаатар, 1998 7. Charles T.Horngren, Srikant M.Datar and George M.Foster. Cost accounting, 12th edition, 2005 8. Зардал ба Удирдлагын бүртгэлийн гарын авлага, Улаанбаатар, 1999 23
    • 9. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн бодлогын хураамж, Улаанбаатар, 2002, 200410. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн сорил, тест, Улаанбатар, 200411. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн бие даан суралцах материал, Улаанбаатар, МУИС,199812. http://www.amazon.com/books/cost accounting 24
    • 6-Р УЛИРАЛДЭконометрикс хичээлийн хөтөлбөр 1. Èíäåêñ: Ý-385 2. ‎ Õè÷‎ ýëèéí íýð: Ýêîíîìåòðèêñ ý 3. Êðåäèò öàã: 3 4. Øààðäëàãà çàëãàìæ õîëáîî: Ìàòåìàòèê-1, Ìàòåìàòèê-2, Ýäèéí çàñãèéí îíîë, Áèçíåñèéí ñòàòèñòèê ç‎ ðýã õè÷‎ ýë¿¿äèéã ¿çñýí áàéõ ý ý 5. Õè÷‎ ‎ ëèéã ñóäëàõ àðãà÷èëñàí çààâàð: ýý a. Õè÷‎ ýëèéí çîðèëãî, õ‎ ðýãöýý, à÷ õîëáîãäîë ý ý ‎ Î‎ óòàíä ýäèéí çàñãèéí îíîëûã áîäèò àãóóëãààð íü áàÿæóóëæ ò¿¿íèéã øàëãàõ þçîðèëãîîð ‎ ‎ èéí çàñãèéí ìýäýýëëèéã øèíæëýõ ñòàòèñòèêèéí áîëîí ìàòåìàòèêèéí àðãóóäûã ýäòîîöîî ñóäàëãààíä àøèãëàõ ÷àäâàðûã ‎ çýìø¿¿ëýõýä çîðèëãî íü îðøèíî. Ýäèéí çàñãèéí ãîë ý¿ç¿¿ë‎ ëò¿¿äèéí îëîí æèëèéí ºãºãäºë äýýð øèíæèëãýý õèéæ, òîäîðõîé òàéëáàð ºãºõ, ýïàðàìåòðèéí òîîí óòãûã òîãòîîõîä ÷èãë‎ ãäñýí ñóäàëãààíû àæëûã õèéæ ã¿éöýòãýõýä ýýêîíîìåòðèêñèéã õý‎ ýãëýäýã. Èéìä ‎ êîíîìåòðèêñèéí õè÷ýýëèéã ñóäàëñíààð ý‎ èéí çàñãèéí ð ý ä¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã àøèãëàí øèíæèëã‎ ý õèéæ, ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ, ñóäàëãàà øèíæèëã‎ ýíèé ý ýàæèëä àøèãëàõ áîëîìæòîé áîëíî. b. ‎ Ì‎ äëýãèéí ìèíèìóì. ý ‎ Î‎ óòàí Ýêîíîìåòðèêñ õè÷‎ ýëèéã õºòºëáºðèéí äàãóó ý‎ ýìøâýë çîõèõ ìèíèìóì þ ý çò¿âøèí ‎ ü äóðûí ñòàòèñòèêèéí ì‎ äýýëýë äýýð àíõàí øàòíû øèíæèëãýýí¿¿äèéã õèéõ í ý÷àäâàðòàé áîëñîí áàéõ. c. Ýç‎ ‎ øâýë çîõèõ äàäàë ÷àäâàð ýì Ýíý õè÷ýýëèéã ñóäàëñíààð ý‎ èéí çàñãèéí áîäèò òîîí ñóäàëãààíä ñòàòèñòèêèéí áîëîí äìàòåìàòèêèéí àðãóóäûã àøèãëàí ä¿ãí‎ ëò ãàðãàõ. ý d. ‎ Î‎ óòíû áèå äààñàí àæèëëàãàà þÎ‎ óòàí á¿ë‎ ã ñýäýâ ¿çñýíèé äàðààãààð ì‎ äëýãýý áàòæóóëàõûí òóëä áèå äààëòûí ñ‎ äýâ áó‎ ó þ ý ý ý þáîäèò òîîí ñóäàëãàà ñîíãîí àâ÷ ã¿éöýòãýí‎ . ý e. ‎ Ì‎ äëýã ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé àðãà÷ëàë ý Èðö-10 ßâö-30 Áèå äààëò-30 Øàëãàëò-30 f. Àøèãëàõ íîì ç¿é: 1. “Ýêîíîìåòðèêñ” .Áóäíÿì 2. “Ýêîíîìåòðèêñ” ×.Íàðàí÷èì‎ ã (ãàðûí àâëàãà) ý 3. “Economertic models & Economic forecasts” Robert S.Pindyck & Daniel L.Rubinfeld ‎ 6. Ñ‎ äýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº: ý Íèéò öàã ¹ ‎ Ñ‎ äýâ ý Ëåêö Ñåìèí Áèå äààëò àð 25
    • 1 Ýêîíîìåòðèêñèéí òóõàé 2 22 Õóãàöààíû öóâàà, ò¿¿íèé á¿ð‎ ëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä ý 2 2 ººðèéí îðíû ‎ äèéí çàñãèéí îäîîãèéí áà èð‎ ä¿éí òºëºâèéã ººðèéí õóãàöààíû öóâàà áàéãóóëàí àâ÷3 Øàòàëñàí äóíäæèéí àðãà 2 2 ñîíãîí4 Óëèðëûí èíäåêñèéí àðãà 2 2 ä¿ãíýëòèéã ºãíº. ý ý ‎ íãèéí ýêñïîíåíöèàë ò‎ ãøèòãýë ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýñ5 Ý ý 2 2 òîäîðõîéëîí6 Õîëüò-Âèíòåðñèéí ‎ êñïîíåíöèàë ïðîãíîçûí àðãà 2 ý 2 (1,2-ð çàãâàð)7 ‎ Õî¸ð õóâüñàã÷èéí õàìààðëûí õ‎ ëáýð¿¿ä, ¿ð 2 ý 2 ººðèéí ñîíèðõñîí ñòàòèñòèê õàìàðàëòàé æèø‎ ý ñîíãîí àâ÷ ò¿¿íèéã á¿ðýí òºãñ òàéëáàðëàõ, õàìààðëûí õ¿÷èéã òîîöîõ, ò¿¿íä ¿í‎ ëýëò ºãíº. Ýäãýýð ä¿íãèéí áà õ¿÷èí ç¿éëèéí øèíæ ò‎ ìäýã ý8 Õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãà, øóãàìàí 2 2 ðåãðåññèéí øèíæèëã‎ ý ý ý9 Ìóðóé øóãàìàí ðåãðåññèéí øèíæèëã‎ ý ý 2 2 ý øèíæèëãýýã íÿìáàé ¿íý çºâ õèéñýí áàéíà.10 Êîððåëÿöèéí êî‎ ôôèöåíò, ò¿¿íèé øèíæèëã‎ ý, ý ý 2 211 Ðåãðåññèéí øèíæèëã‎ ‎ ã àøèãëàí ïðîãíîç õèéõ ýý 2 212 Îëîí õ¿÷èí ç¿éëñèéí øóãàìàí ðåãðåññèéí çàãâàð 2 2 çàãâàðàà òîäîðõîéëîí13 Êîááà-Äóãëàñûí ôóíêöèéí ïàðàìåòð¿¿äèéã 2 2 ¿í‎ ‎ ýõ íü ýë14 Îëîí õ¿÷èí ç¿éëèéí êîððåëÿöèéí êî‎ ôôèöåíò ý 2 215 ‎ Êîððåëÿöèéí õ‎ ñãèéí êîýôôèöåíò ý 2 216 Í‎ ìýëò ñ‎ äâ¿¿ä ý ý 2 2 26
    • Санхүүгийн менежмент õè÷ýýëèéí òàíèëöóóëãà Õè÷ýýëèéí íýð : Санхүүгийн менежмент Èíäåêñ : СМ-341 Íèéò öàã : 40 öàã: ëåêö 24 öàã, 16 ñåìèíàð Êðåäèò : 2 ¯çýõ ñåìåñòð : 5, 6– ð ñåìåñòð Çàëãàìæ õîëáîî : Ìàòåìàòèê, Ôèëîñîôèéí ¿íäýñ, ìèêðî ýäèéí çàñàã, ìàêðî ýäèéí çàñàã, áèçíåñèéí ñòàòèñòèê, ìåíåæìåíòèéí ¿íäýñ, ìàðêåòèíã çýðýã õè÷ýýëèéã ¿çñýí áàéíà. ¯íýëãýý: Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 60 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöыí èäýâõè, îðîëöîî, áèå äààëòûí àæèë, ÿâöыí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð, õàðèí ¿ëäýõ 40 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààð öóãëóóëíà. Ñàíõ¿¿ ìåíåæìåíò õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà Ìîíãîë Óëñûí ýäèéí çàñàãò õóâèéí ºì÷ äàâàìãàéëàõ áîëæ, õóâèéí õýâøèë ýð÷èìòýé õºãæèõèéí õýðýýð çàõ çýýëä ºðñºë人í ìàø õ¿÷òýé ºðíºæ áàéíà. Энýõ¿¿ ºðñºë人íò õàðèëöààíä àìæèëòòàé îðîëöîõ, ýäèéí çàñãàà õºãæ¿¿ëýõ øèíý çóóíä áèçíåñ àìæèëòòàé ýðõëýõ, ñàéí àæèëëàæ àìüäðàõàä íü áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýë äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ áèçíåñèéí òàëààð àëèâàà øèéäâýð ãàðãàõàä íü ãîë áàðèìæàà, îíîëûí ¿íäýñëýë áîëæ ºãíº. Áèçíåñ áà áèçíåñèéí õàðèëöààíû ìºí ÷àíàðûã îéëãîõ, óëìàà𠺺ðèéí ñàíõ¿¿, áèçíåñèéã àìæèëòòàé óäèðäàõ, ñàíõ¿¿ãèéí ýðõ ÷ºëººíä õ¿ðãýõýä ýíýõ¿¿ õè÷ýýë òóñëàõ áîëíî. Ýíý ¿¿äíýýñýý áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéã çàéëøã¿é ¿çýæ ñóäëàõ øààðäëàãàòàé. Санхүүгийн менежмент õè÷ýýëèéí çîðèëãî Санхүү ãýæ þó áîëîõ, санхүүгийн орчинг судалж, хөрөнгө оруулалтын хувилбаруудыг үнэлж, улмаар хөрөнгө оруулалт болон санхүүжилтын шийдвэр гаргах боломжтой болохын дээр байгууллагын санхүүгийн үйл ажиллагаанд санхүүгийн шинжилгээ хийж үнэлэлт, дүгнэлт өгөх ур чадвар эзэмшүүлнэ. Санхүүгийн менежмент õè÷ýýëèéí çîðèëò  Санхүүгèéí òàëààð ñóóðü ìýäëýãèéã ýçýìøèõ  Санхүүгийн áàéãóóëëàãóóä áà санхүүгийн зах зээлийг ñóäëàõ  Санхүүгийн суурь ойлголтууд, санхүүгийн шинжилгээ болон төлөвлөлттэй танилцаж санхүүгийн шийдвэр гаргах ур чадвар эзэмшүүлэх Áèçíåñ áà íèéãýì õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò№ Á¿ëýã Д/д Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã õýëáýð1 Санхүү гэж юу 1.1 Санхүү менежментийн судлах зүйл ëåêö 2 öàã 27
    • вэ? 1.2 Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 2 öàã 1.3 Санхүүгийн байгууллагууд ëåêö 2 öàã 1.4. Санхүүгийн зах зээл лекц 2 цаг 1.5. Äàâòëàãà, òåñò, ÿðèëöëàãà ñåìèíàð 4 öàã2 Санхүүгийн 2.1 Мөнгөний цаг хугацааны үнэ цэнэ ëåêö 2 öàã менежментийн үндсэн 2.2 Мөнгөн урсгалын үнэлгээ лекц 2 цаг ойлголтууд 2.3 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 6 öàã 2.4 Эрсдэл ба өгөөж лекц 4 öàã 2.5 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 4 öàã 2.6. Үнэт цаасны үнэлгээ лекц 4 öàã 2.7. Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî семинар 2 цаг3 Санхүүгийн 3.1 Ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýý, ñàíõ¿¿ãèéí ëåêö 4 öàã шинжилгээ ба õàðüöààíóóä төлөвлөлт 3.2 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã 3.3 Êàïèòàëûí òºñºâëºëò, ò¿¿íèé àðãóóä лекц 4 öàã 3.4 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 4 öàã 3.5 Äàâòëàãà, òåñò, áîäëîãî ñåìèíàð 2 öàã 3,6 Ногдол ашгийн бодлого лекц 2 öàã 3,7 Давтлага, тест, бодлого семинар 2 öàã4 Санхүүжилтийн 4,1 Капиталын бүтэц лекц 2 öàã менежмент 4,2 Давтлага, тест, бодлого семинар 2 öàã 4,3 Капиталын өртөг лекц 2 öàã 4,4 Давтлага, тест, бодлого семинар 2 öàã5 Íèéò öàã 64 öàã Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãà 28
    • Ìýðãýæëèéí õóâüä:Áèçíåñèéí óäèðäëàãûí àëü íýã ÷èãëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõ áóþó çààõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíûàæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãà ç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîéìýðãýæèëòýí áàéíà.Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ 29
    • Çàðäëûí á¿ðòãýë-2 õè÷ýýëèéí хөтөлбөр Õè÷ýýëèéí íèéò öàã: 32 öàã ëåêö , 32 öàã ñåìèíàð Кредит: 3 êðåäèò Инпекс: ЗБ-378 Улирал: VI-ð óëèðàë Àíãè, ìýðãýæèë : Бизнесийн удирдлага-НББ-3 à á , Санхүүгийн удирдлага-3 Урьдчилан судалсан байх хичээл: Микро эдийн онол, Макро эдийн засгийн онол, Санхүүгийн бүртгэл. Хичээлийн товч агуулга: Аливаа аж ахуйн нэгжийн бизнесийн үйл ажиллагааны явцад гарах зардлын мөн чанар, ангилал, үйлдвэрлэл үйлчилгээ явуулахад гарах зардлыг хуримтлуулан бүртгэж уламжлалт арга системээр өртөг тооцох арга зүйг хамрана. Хичээлийн зорилго: Санхүүгийн болон удирдлагын бүртгэлээр мэргэшсэн мэргэжилтэн бэлтгэх эрхэм зорилгыг биелүүлэхийн тулд зардлын бүртгэл хичээлийн зорилго нь бакалаврын сургалтын төлөвлөгөөний минимумыг хангаж оюутнуудад санхүүгийн бүртгэл хөтлөхөд болон удирдлагын шийдвэр гаргахад шаардлагатай өртөг зардлын талаарх мэдээллийг боловсруулж гаргах мэдлэг чадварыг эзэмшүүлэх явдал юм. Çàðäëûí á¿ðòãýë-2 õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãº¹ Ñýäâèéí íýð Ëåêö Ñåìèíàð1 ªðòºã òîîöîõ àðãà, ºðòãèéí ñèñòåìèéí òóõàé îéëãîëò: 4 2  ªðòºã òîîöîõ óëàìæëàëò àðãà, ñèñòåì  Өртөг тооцох орчин үеийн арга, систем2 Òåõíîëîãèéí ¿å øàòíû àðãààð ºðòºã òîîöîõ íü: 12 14  Ò¯ØÀ-ð ºðòºã òîîöîõ àæèëëàãààíû åðºíõèé äàðààëàë  Ò¯ØÀðãà áîëîí àæëûí çàõèàëãûí àðãûí àäèë áà ÿëãààòàé òàëóóä  ¯éëäâýðëýëèéí ºðòãèéí òàéëàí áýëòãýõ àðãà ç¿é  Ò¯ØÀ-ð ºðòºã òîîöîõ íºõöºë äýõ õîðîãäîë, ãîëîãäëûí á¿ðòãýë  Ìàòåðèàëûí íýìýãäýë çàðäàëòàé íºõöºëä ºðòºã òîîöîõ íü  Äóíäàæ ºðòãèéí àðãààð ºðòãèéí òàéëàí áýëòãýõ íü  Ýõýëæ ¿éëäâýðëýëä îðñíûã ýõýëæ ¿éëäâýðëýæ äóóñãàõ àðãààð ºðòãèéí òàéëàí áýëòãýõ íü3 ªðòºã òîîöîõ îð÷èí ¿åèéí àðãà, ñèñòåìèéí òóõàé îéëãîëò: 2 4  Үйлдэлд суурилан өртөг тооцох (АВС) арга.4 Íîðìàòèâò ºðòºã áóþó Ñòàíäàðò ºðòãèéí á¿ðòãýë: 14 12  Ñòàíäàðò ºðòãèéí õýðýãëýý  Ñòàíäàðò ºðòãèéã òîãòîîõ íü  Õýëáýëçëèéí øèíæèëãýýíèé åðºíõèé çàãâàð  Øóóä ìàòåðèàëûí çàðäëûí õýëáýëçýë  Õºäºëìºðèéí çàðäëûí õýëáýëçýë  ¿éëäâýðëýëèéí íýìýãäýë çàðäëûí õýëáýëçýë  Ñòàíäàðò ºðòãèéí õýëáýëçëèéí õóâààðèëàëò, äàíñíû áè÷èëò  Ìàòåðèàëûí õîëüöûí áîëîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ãàðöûí õýëáýëçýë, ò¿¿íèéã 30
    • òîäîðõîéëîõ íü  Àâòîìàò÷èëàãäñàí ¿éëäâýðëýë äýõ ã¿éöýòãýëèéã òîäîðõîéëîõ íü Íèéò öàã 32 32Ашиглах материал:1. Milton F.Usry. Cost accounting: planning and control, 10th edition, 20002. Милтон Ф.Асри, Лоренс Х.Хаммер, Зардлын нягтлан бодох бүртгэл: төлөвлөлт бахяналт, Улаанбаатар, 20003. Ц.Баянмөнх, Зардал, удирдлагын нягтлан бодох бүртгэл, I дэвтэр, Улаанбаатар, 20054. С.Өлзийбат, Зардлын бүртгэл, Улаанбаатар, 20045. А.Саранчимэг, П.Жавзмаа, Зардлын бүртгэлУлаанбаатар, 19996. С.Эрдэнэцэцэг, Зардлын бүртгэл, Улаанбаатар, 19987. Charles T.Horngren, Srikant M.Datar and George M.Foster. Cost accounting, 12thedition, 20058. Зардал ба Удирдлагын бүртгэлийн гарын авлага, Улаанбаатар, 19999. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн бодлогын хураамж, Улаанбаатар, 2002, 200410. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн сорил, тест, Улаанбатар, 200411. Н.Тунгалаг, Зардлын бүртгэлийн бие даан суралцах материал, Улаанбаатар, МУИС,199812. http://www.amazon.com/books/cost accounting 31
    • Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý õè÷ýýëèéí хөтөлбөр Õè÷ýýëèéí íýð : ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý Èíäåêñ : СТШ-380 Íèéò öàã : 32 öàã ëåêö, 32 öàã ñåìèíàð Êðåäèò :3 ¯çýõ ñåìåñòð : 2 – ð ñåìåñòð Çàëãàìæ õîëáîî : Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí ¿íäýñ, Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë áîëîí Êîðïîðàöèéí ñàíõ¿¿, ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæìåíò ¯íýëãýý : Îþóòàí, íèéò ¿íýëãýýíèé 50 õóâèéã õè÷ýýëèéí ÿâöыí èäýâõè, îðîëöîî, áèå äààëòûí àæèë, ÿâöыí øàëãàëò, ø¿¿ëãýýð, õàðèí ¿ëäýõ 50 õóâèéã óëèðëûí øàëãàëòààð öóãëóóëíà. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý õè÷ýýëèéã ñóäëàõ õýðýãöýý, øààðäëàãà Òîäîðõîé õóãàöààí äàõü áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãàã òºëºâëºãººò òºñºë áîëîí óðüä îíóóä ò¿¿í÷ëýí áóñàä àæ àõóéí íýãæèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äòýé çýðýãö¿¿ëæ, õÿçãààðëàãäìàë íººöºä íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éëèéã çàäëàí øèíæèëæ ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºã÷, ò¿¿íèé ¿íäñýí äýýð çºâ ñîíãîëò õèéæ, îíîâ÷òîé øèéäâýð ãàðãàõ ÿâäàë þì.Òèéìýýñ ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãààð ãàðñàí ò¿¿õèé ìýäýýëëèéã áîëîâñðóóëàí ä¿ãíýëò ºãºí öààøäûí èðýýä¿éí ÷èã õàíäëàãûã òîäîðõîéëîõ øààðäëàãàòàé. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý õè÷ýýëèéí çîðèëãî Çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé ìèêðî ò¿âøíèé íýãæ¿¿ä áóþó êîðïîðàöè, êîìïàíè,àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã òàë á¿ðýýñ íü ñóäàëæ, îëîëò àìæèëò, àëäàà äóòàãäëûã èëð¿¿ëýõ, ñàéí òàëûã äýìæèõ, àëäàà äóòàãäëûã çàñàæ, çàëðóóëàõ àæëûã çîõèîí áàéãóóëàõàä áèçíåñèéí øèíæèëãýýíèé ãîë à÷ õîëáîãäîë îðøèíî. Ýäèéí çàñãèéí îíîëûí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí çîðèëò  Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýýã õèéõ ÷àäâàð, ìýäëýãèéã ýçýìøèõ  Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíä ¿íýëýëò ä¿ãíýëò ºãºõ ÷àäâàðûã ýçýìøèõ .  Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíã óíøèæ ÷àäàõ ìýäëýãòýé áîëãîõ. Ýäèéí çàñãèéí îíîëûí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãºº, öàã õóâààðèëàëò¹ Á¿ëýã Ñýäâ¿¿ä Õè÷ýýëèéí Öàã õýëáýð1 Ñàíõ¿¿ãèéí 1.1 Áèçíåñèéí òóõàé îéëãîëò, øèéäâýð ãàðãàõ Ëåêö 2 òàéëàíãèéí õ¿ðýý, Ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæåð¿¿äèéí ¿éë øèíæèëãýý àæèëëàãàà 32
    • áà ìåíåæìåíò 1.2 Ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýý, ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàí ò¿¿íèéã õýðýãëýã÷èä 1.3 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýý Ñåìèíàð 2 áà ìåíåæìåíò2 Ñàíõ¿¿ãèéí 2.1 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýýíèé Ëåêö 4 òàéëàíãèéí çîõèîí áàéãóóëàëò ò¿¿íèé ¿íäñýí àñóóäëóóä øèíæèëãýýíèé çîõèîí áàéãóóëàëò 2.2 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýýíä ä¿ãíýëò ºãºõ àðãà çàìóóä, áàëàíñûí á¿ëýã ç¿éë àíãèóäûí óÿëäàà õîëáîî 2.3 Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàíãèéí øèíæèëãýýíèé Ñåìèíàð 4 çîõèîí áàéãóóëàëò3 Õºðºí㺠3.1 êàïèòàëûí á¿ðýëäýõ¿¿íèé Õºðºí㺠êàïèòàëûí á¿òýö á¿ðýëäýõ¿¿íèé Ëåêö 4 øèíæèëãýý /âåðòèêàëûí/ øèíæèëãýý 3.2 Õºðºí㺠êàïèòàëûí õýëáýëçýë ººð÷ëºëòèéí /ãîðèçîíòàëûí/ øèíæèëãýý 3.3 Õºãæëèéí õàíäëàãûã òîäîðõîéëîõ 3.4 Õºðºí㺠êàïèòàëûí á¿ðýëäýõ¿¿íèé Ñåìèíàð 4 øèíæèëãýý4 Òºëáºðèéí 4.1 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí øèíæèëãýý Ëåêö 4 ÷àäâàðûí 4.2 Òºëáºðûí ÷àäâàðûí êîýôôèöåíòóóä øèíæèëãýý 4.3 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí íýìýãäýõ ýõ ¿¿ñâýð¿¿ä, òºëáºðèéí ÷àäâàðûí åðºíõèé áàëàíñ 4.4 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí øèíæèëãýý Ñåìèíàð 45 Ñàíõ¿¿ãèéí 5.1 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäàë Ëåêö 2 òîãòâîðæèëòûã ¿íýëýõ íü 5.2 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûã ¿íýëýõ êîýôôèöåíòóóä 5.3 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðæèëòûí øèíæèëãýý Ñåìèíàð 46 Òºëáºðèéí õýòèéí 6.1 Òºëáºðèéí õýòèéí áîëоìæèéã òîîöîõ Ëåêö 4 áîëîìæ êîýôôèöåíòóóä 33
    • 6.2 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí èíäåêñ 6.3 Òºëáºðèéí õýòèéí áîëîìæ Ñåìèíàð 27 Õºðºíãº, 7.1 Õºðºíãº, êàïèòàëûí àøèãëàëòûí øèíæèëãýý Ëåêö 2 êàïèòàëûí àøèãëàëòûí Õºðºíãº, êàïèòàëûí àøèãëàëòûã ¿íýëýõýä 2 øèíæèëãýý òîîöîîëîõ êîýôôèöåíòóóä 7.2 7.3 Õºðºíãº, êàïèòàëûí àøèãëàëòûí øèíæèëãýý Ñåìèíàð 48 Àøèã, àøèãò 8.1 Àøèãò àæèëëàãààíû òóõàé îéëãîëò Ëåêö 2 àæèëëàãààíû øèíæèëãýý 8.2 Àøèãò àæèëëàãààã øèíæèëæ ä¿ãíýëò ºãºõ 8.3 Àøèã, àøèãò àæèëëàãààíû øèíæèëãýý Ñåìèíàð 29 Êàïèòàëûí ºðòºã 9.1 Õºø¿¿ðãèéí òóõàé Ëåêö 2 õºø¿¿ðãèéí øèíæèëãýý ¿éë àæèëëàãààíû õºø¿¿ðýã Ñàíõ¿¿ãèéí õºø¿¿ðýã Íýãäñýí õºø¿¿ðýã 9.2 Õºø¿¿ðãèéí òóõàé Ñåìèíàð 210 Õóâüöààò 10.1 Çàõ çýýëèéí èäýâõæëèéã õàðüöààã òîîöîõ Ëåêö 2 êîìïàíèéí çàõ êîýôôèöèåíò çýýëèéí ¿íýëýìæèéã 10.2 Çàõ çýýëèéí èäýâõæëèéã õàðüöààã òîîöîõ Ñåìèíàð 2 òîäîðõîéëæ êîýôôèöèåíò ä¿ãíýëò ºãºõ11 ìºíãºíèé ôóíêö 11.1 Ëåêö 2 õºðºí㺠îðóóëàëò ¿ð àøãèéí Õºðºí㺠îðóóëàëò, öàã õóãàöààíû õ¿÷èí ç¿éë. øèíæèëãýý ä¿ãíýëò ̺íãºíèé ¿íý öýíèéã òîîöîõ æóðàì Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøèã 11.1 Ñåìèíàð 2 Õºðºí㺠îðóóëàëò, öàã õóãàöààíû õ¿÷èí ç¿éë. ̺íãºíèé ¿íý öýíèéã òîîöîõ æóðàì Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøèã 34
    • Íèéò öàã 64 Лекц 32 Семинар 32Áàãøèä òàâèãäàõ øààðäëàãàÌýðãýæëèéí õóâüä:Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí îíîëûí ºíäºð ìýäëýãòýé, íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí îíîëûí àëüíýã ÷èãëýëýëýýð ìýðãýøñýí, îíîëûí ìýäëýãýý ïðàêòèêò õýðýãëýõ ÷àäâàðòàé, áóñäàä îéëãóóëàõáóþó çààõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí, ýðäýì øèíæèëãýý, ñóäàëãààíû àæëûí çîõèõ ò¿âøíèé àðãàç¿éòýé, áàãøèéí ¸ñ ç¿é òºëºâøñºí, áàãøëàõ äóð ñîíèðõîëòîé ìýðãýæèëòýí áàéíà.Áîëîâñðîë ñóäëàë, çààõ àðãà ç¿éí õóâüä:  Ëåêö óíøèõ, ñåìèíàð, äàäëàãà áîëîí îþóòíû áèå äààõ àæëûã óäèðäàõäàà õè÷ýýëèéí á¿ëýã, ñýäýâ õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîî, ëîãèê äàðààëëûã îíîâ÷òîé òîãòîîæ, îíîë áà ïðàêòèêèéí õîëáîîã îéëãîìæòîé ãàðãàõ, îþóòíû ñýòãýí áîäîõ, ìýäëýãýý àøèãëàõ ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ àðãà ç¿éã ýçýìøñýí áàéõ  Ñóðãàëòûí òºðºë á¿ðèéí àðãà, õýëáýðèéã õîñëîí àøèãëàõ  Îþóòíû îëæ àâñàí ìýäëýã, ìýäýýëëèéã ýìõýëæ, öýãöòýé áîëãîõîä òóñëàõ ÷àäâàð, ýðìýëçýëòýé áàéõ  Îþóòàí ººðèéí ìýäëýã, ìýäýýëëýý áóñàäòàé õóâààëöàõ, ººðèé㺺 çºâ èëýðõèéëæ, áóñäàäàà îéëãóóëàõ ÷àäâàðòàé áîëîõîä òóñëàõÁóñàä ç¿éëèéí õóâüä:  Ñóðãàëòûí ìàòåðèàëûã øèíýëýã õýëáýðýýð, îéëãîìæòîé áýëòãýõ, òýäãýýðèéã àøèãëàõ àðãûã îþóòíóóäàä çààæ ñóðãàõ  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýýã îéëãîìæòîé, òîäîðõîé áîëãîæ, òýäýíä õè÷ýýëèéí ýõíýýñ ìýä¿¿ëýõ, îþóòàí á¿ðèéã áîäèòîé ¿íýëýõ  Ñóðãàëòûí ÿâöàä øèíý òåõíèê, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ÷àäâàðòàé áàéõ“Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ ” õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿éСанхүүгийн тайлангийн шинжилгээ õè÷ýýëèéí çààõ àðãà ç¿éä òàâèãäàõ øààðäëàãà Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ õè÷ýýëèéí ñóäëàõ ç¿éë, çîðèëãî, çîðèëòòîé óÿëäàíýíýõ¿¿ õè÷ýýëèéã çààõ àðãà ç¿éä äàðààõ øààðäëàãà òàâèãäàíà. ¯¿íä:  Ýíý õè÷ýýëèéí åðºíõèé çîðèëãî, á¿ëýã, ñýäýâ òóñ á¿ðèéí çîðèëãûã õàíãàõóéö, òóõàéí ñýäâèéíõýý àãóóëãûã áîãèíî õóãàöààíä ãàðãàæ èðýõýýð ñóðãàëòûí àðãà, õýëáýðèéã ñîíãîí õè÷ýýëýý ÿâóóëàõ,  Îþóòàí á¿ð õè÷ýýëä æèãä, èäýâõèòýé îðîëöîõ áîëîìæ, íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ,  Õè÷ýýëèéí àãóóëãà íü îíîë, ïðàêòèêò íèéöñýí áàéõ 35
    •  Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàðûã áîãèíî õóãàöààíä, áîäèòîé ¿íýëýõ øàëãóóðûã ñýäýâ áîëãîíä òîãòîîõÑóðãàëòûí áîëîìæèò àðãóóä Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ õè÷ýýëèéã òºðºë á¿ðèéí àðãààð ÿâóóëæ áîëíî. Ýíäõýðýãëýõ áîëîìæòîé íèëýýä àðãóóäûã ñàíàë áîëãîí òàâüæ áàéíà. Ìýäýýæ, òóõàéí ñóðãóóëèéííºõöºë áàéäàë, õè÷ýýë çààæ áóé áàãøèéí áîëîìæ, ÷àäâàðààñ õàìààð÷, òîõèðîìæîé àðãààñîíãîõ íü ç¿éòýé þì. 1. Ëåêöèéí õýëáýð íü ìýäýýëýë äàìæóóëàõ íýã ñóâàã áîëîí àøèãëàãääàã. Ýäèéíçàñãèéí îíîëûí ¿íäýñ õè÷ýýëèéí óõàãäàõóóíóóä, òýäãýýðèéí õàðèëöàà, õîëáîî, ¿íäñýíîéëãîëòûã ëåêöèéí õýëáýðýýð ºã÷, àøèãëàõ ýõ ñóðâàëæ, ìàòåðèàëûã çààæ ºãºõºä ëåêöèéíõýëáýð èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áàéäàã. Ìýäýýëëèéí ººð ñóâãóóäûã àøèãëàí, õîëáîãäîõ ìàòåðèàëûãîëîõ áîëîìæòîé áîëñîí îð÷èí ¿åä öýýæýýð áè÷¿¿ëäýã àðãààñ á¿ðìºñºí òàòãàëçàæ, áàãøººðèéí öóãëóóëñàí ìýäýýëëýý õóðààíãóé õýëáýðò îðóóëàí, îþóòíóóäàä òàéëáàðëàí, íàðèéíòºâºãòýé, ãîë àñóóäëóóä äýýð àíõààðëûã õàíäóóëàõ íü òýäíèé öàãèéã õýìíýõ, ìýäýýëýë îëæàâàõ ÷àäâàðûã íýìýãä¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. Ëåêöèéí ÿâöàä òóõàéí ñýäâèéí òàëààðõ çóðàã,á¿ä¿¿â÷, áóñàä ¿ç¿¿ëýí òàíèóëàõ ìàòåðèàëûã ºðãºíººð àøèãëàõ, òåõíèê õýðýãñëèéã õýðýãëýõíü áîãèíî õóãàöààíä èõ ìýäýýëýë äàìæóóëàõ, ñýäâèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàõàä à÷ òóñòàé.Ëåêöèéí ¿åä, çàðèì òîõèîëäîëä òîãëîîìûí õýëáýðýýð ÿâóóëàõ áîëîìæòîé áºãººä èõýýõýíáýëòãýë, öàã õóãàöàà øààðäàíà. 2. Ñåìèíàðûí õýëáýð íü îþóòíóóäàä îëñîí ìýäëýãýý áàòàòãàõ, ìýäëýãýý õýðýãëýõ÷àäâàð ýçýìøèõýä èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áàéäàã. Ñåìèíàðûí õýëáýðèéã îëîí àðãààð ÿâóóëàõáîëîìæòîé. Òóõàéëáàë, ÿðèëöëàãûí àðãà, àñóóäàë äýâø¿¿ëæ øèéäâýðëýõ, êåéñ àæèëëàõ,òîãëîîìûí àðãà, áîäëîãî, äàñãàë àæèëëàõ, ýññý, ðåôåðàò áè÷èõ, çàãâàð÷ëàë õèéõ ã.ì.Òóõàéí ñóðãóóëü, áàãø íü áîëîìæ íºõöºë人 òóëãóóðëàí õè÷ýýëèéí àëü õýñãèéã, ÿìàð àðãààðÿâóóëàõàà øèéäýõ íü èë¿¿ ¿ð íºëººòýé.Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ õè÷ýýëèéí ¿íýëãýý 1. ¯íýëãýýíèé çîðèëãî“Санхүүгийн тайлангийн шинжилгээ” õè÷ýýëèéí çîðèëãîî õýðõýí õàíãàñàí, îþóòíóóä ýíýõè÷ýýëýýð ÷ìàð ìýäëýã àâ÷, ÷àäâàð ýçýìøñíèéã áîäèòîéãîîð òîäîðõîéëîõîä ¿íýëãýýíèéçîðèëãî îðøèíî.¯íýëãýýã äàðààõ ç¿éëñýä àøèãëàíà.  Ñóðãàëòûí ¿ð ä¿íä õè÷ýýëèéí çîðèëãî õàíãàãäñàí ýñýõ, ÿìàð ò¿âøèíä õàíãàãäñàí  Áàãø õè÷ýýëèéí àãóóëãûã á¿ðýí ãàðãàæ, ºãºõ ¸ñòîé ìýäëýãèéã ºã÷ чàäñàí ýñýõ  Áàãøèéí çààõ áîëîí ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð ÿìàð ò¿âøèíä áàéãààã òîäîðõîéëîõ  Îþóòàí óã õè÷ýýëèéã ÿìàð ò¿âøèíä ýçýìøñýí, äàâòàí ñóðàõ øààðäëàãàòàé ýñýõ  Îþóòíû ñóð÷ áîëîâñðîõ ýðìýëçëèéã èäýâõæ¿¿ëæ ÷àäàæ áóé ýñýõ 36
    • Хөрөнгө оруулалтын менежмент хичээлийн тодорхойлолт1. Хичээлийн индекс: ХОМ-4162. Хичээлийн багц цаг: 23. Хичээлийг судлах анги: Нягтлан бодох бүртгэлийн ангид сонгон судална4. Хичээлийг судлах улирал: VI5. Хичээлийн залгамж холбоо: Эдийн засгийн онол, Менежментийн үндэс, Санхүү менежмент, Эконометрикс, үйлдвэрлэл үйл ажиллагааны менежмент хичээлүүдтэй нягт уялдана.6. Хичээлийн зорилго: Хөрөнгийн зах зээл, тэр дундаа үнэт цаасны зах зээл, үнэт цаасны төрөл хэлбэрүүдийн талаар системтэй мэдлэг олгох. Мөн хөрөнгийн зах зээл хурдацтай хөгжиж байгаа өнөө үед уг зах зээлийн талаар тодорхой ойлголт өгөхөд чиглэнэ.7. Хичээлийн товч агуулга: Хөрөнгө оруулалт түүний үндсэн ойлголт, хөрөнгийн зах зээлийн үүсэл хөгжил, үнэт цаасны төрөл ангилал, хэв шинж, бүрдүүлбэр, үнэт цаасны эрсдэл өгөөжийг тооцох, үнэт цаас гаргах, худалдан авах үйл ажиллагаа, олон улсын хөрөнгийн зах зээл дээр арилжаалагдах бараа, үйлчилгээний төрөл хэлбэр, хөрөнгийн биржийн индекс тооцох аргачлал, том болон жижиг компаний үнэт цаасны ялгаа, нээлт хаалтын ханш, хөрөнгө оруулалтын сан, банкны тухай ойлголт. 8. Хичээлээр эзэмших мэдлэг, чадвар: Аливаа хөрөнгө оруулалтын үйл ажиллагаанд бие даан үнэлэлт дүгнэлт өгөх, мөн үнэт цаасны зах зээлд үйл ажиллагаа явуулах анхан шатны ойлголт эзэмшинэ.9. Үнэлгээ: ¯íýëãýý íü ÿâöûí áîëîí ýöñèéí ãýñýí õî¸ð õýëáýðòýé áàéíà. Îþóòíû ìýäëýã ÷àäâàðûã ¿íýëýõäýý: À. Òåñò, Á. Àñóóëò, Â. ßðèëöëàãà, Ã. Áè÷ãèéí ãýñýí õýëáýð¿¿äýýð 3-4 óäàà ¿íýëæ ä¿ãíýíý. ¯íýëãýý íü òóõàíé õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò, îíîëûí ìýäëýãèéã ïðàêòèêò àøèãëàõ ÷àäâàð, äàäàë, öààøèä áóñàä õè÷ýýë¿¿äòýé óÿëäóóëàí àøèãëàõ ÷àäâàð çýðãèéã òîäîðõîéëæ àíãè äýâøèí ñóðàëöàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ çîðèëãîòîé. ¯¿íèé çýðýãöýý îþóòíû õýë ÿðèà, ñýòãýõ¿éã õºãæ¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýíý. Îþóòíûã ¿íýëýõäýý äýýä áîëîâñðîëûí êðåäèò ñèñòåìèéí ¿íýëãýýíèé çàð÷èì, øàòëàëûí çàãâàðûã ¿íäýñ áîëãîíî. ¯¿íèé äàãóó ¿íýëãýý íü 4 õýñãýýñ á¿ðäýíý. ¯¿íä:10. Õè÷ýýëèéí èðöèéã ¿íýëýõ Ýíý íü òóõàéí îþóòàí ëåêö, ñåìèíàðûí õè÷ýýëä áèåýð ñóóñàí áà îðîëöñîí áàéäàë, èäýâõ çýðýãò ¿íäýñëýãäýíý. Íèéò ¿íýëãýýíèé 15% áàéíà.11. Îþóòíû ñóðàëöàõ ¿éë àæèëëàãàà, áèå äààëòûí àæëûã ¿íýëýõ 37
    • Îþóòíû õóâèéí èäýâõ, ººðèéí áèå äààí õèéæ ã¿éöýòãýñýí àæëûí áèåëýëò çýðýãò òóëãóóðëàí áàãø îþóòíû õàìòðàí àæèëëàñíû ä¿íä îëãîõ ¿íýëãýý þì. Íèéт ¿íýëãýýíèé 15% áàéíà.12. Óëèðàëûí ÿâöàä ýçýìøñýí ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ Òóõàéí õè÷ýýëèéí ñòàíäàðò, õºòºëáºðèéí äàãóó çàéëøã¿é ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýý þì. ¯¿íä: Øàëãàëò ø¿¿ëýã, àñóóëãà, áè÷ãýýð ¿íýëãýý òîãòîîæ ¿íýëíý. Íèéò ¿íýëãýýíèé 20% áàéíà.13. Улирлын явцад хичээлийн бүлэг сэдвийн хүрээнд шалгалт авах Хичээлийн хөтөлбөрийн дагуу сэдвийн агуулга, уялдаа холбоонд үндэслэн 3-4 бүлэг болгон бүлэг тус бүрээр бичгийн шалгалт аван үнэлнэ. Нийт үнэлгээний 10%14. Óëèðëûí ýöñèéí øàëãàëòûí ¿íýëãýý Õºòºëáºð ¸ñîîð ¿çýæ ñóäàëñàí êóðñ õè÷ýýëèéí àãóóëãûã ñòàíäàðòûí äàãóó áîëîâñðóóëæ, õàðúÿà òýíõèìèéí ç¿ãýýñ õÿíàí áàòàëãààæóóëñàí àñóóëò, òåñòèéí äàãóó àìààð áîëîí áè÷ãèéí õýëáýðýýð øàëãàæ ¿íýëíý.¯íýëãýýíèé 40% áàéíà. Õè÷ýýëèéí æèëèéí ýöýñò õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýã, ÷àäâàð, äàäëûã ÿìàð ò¿âøèíä ýçýìøñýíèéã íü õàðãàëçàí äîîðõ ýöñèéí ¿íýëãýýã ºãíº. “À” õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýãèéã äýýä çýðãýýð ýçýìøñýí, ýíý òàëààð òîäîðõîé êåéñ äýýð àæèëëàæ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ ÷àäâàðûã õàíãàëòòàé ò¿âøèíä ýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõ äàäàë ýçýìøñýí “B” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàäààð ìýäëýã òîäîðõîé ò¿âøèíä ýçýìøñýí, êåéñ äýýð àæèëëàõ àðãà àðãà÷ëàëûã ýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõ çîõèõ äàäàë ýçýìøñýí. “C” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàëààð äóíä çýðýã, õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò äóíä ýçýìøñýí, òîõèîëäîë êåéñ äýýð àæèëëàõ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ, áîëîâñðóóëàëò õèéõ ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ ÷àäâàðûã äóíä çýðýã ýçýìøñýí. “D” õè÷ýýëèéí òóõàé îéëãîëò, ìýäëýãèéí èõýíõèéã ìóó ýçýìøñýí, õè÷ýýëèéí çîðèëãîîð òàâèãäñàí ÷àäâàð, äàäëûã èõýíõ òîõèîëäîëä ýçýìøýýã¿é. “F” õè÷ýýëèéí òàëààð ìýäëýã ýçýìøýýã¿é, õè÷ýýëèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëîãäñîí ÷àäâàð, äàäëûã ýçýìøýýã¿é. 15. Ашиглах ном, сурах бичиг, эх сурвалж: 1. Д. Дуламсүрэн. Үнэт цаас ба үнэт цаасны зах зээл 2000 он 2. Ж. Ядамсүрэн. Үнэт цаасны зах зээл 2002 он 3. Д.Дуламсүрэн. Үнэт цаасны зах зээлийн төлөвшил хөгжил 2000 он 4. Г.Балж, Д.Мөнхдулам. Банк санхүүгийн үндэс 2006 он 38
    • 5. Á.Ñàéíæàðãàë, Ë.̺íõ-Î÷èð, Õºðºí㺠îðóóëàëòûí òºñëèéí øèíæèëãýý (2002) 6. Ñ.Áààòàð, Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ìåíåæìåíò 7. Charles P.Jones. Investments analysis and management 8. Оюутнууд үнэт цаасны зах зээлтэй холбоотой цахим хаягаас хэрэгтэй мэдээлэл авч ашиглана. 9. http://www.books.google.com/ цахим хаягаас шаардлагатай ном, сурах бичгийг авч ашиглана.Хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөө: Хичээийн хэлбэр ¹ Ñýäâèéí íýð Лекц Сем 1 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí òóõàé îéëãîëò 2 2 2 Ýðñäýë áà ºãººæ, түүнийг хэмжих нь 2 2 3 ¯íýò öààñíû çàõ çýýë 2 2 4 Õóâüöàà 2 5 ªðèéí áè÷èã, ÇÃ-í ¿íýò öààñ 2 Îðîí íóòãèéí ¿íýò öààñ, áîãèíî õóãàöààò 2 6 2 õºðºíãèéí õýðýãñýë 7 Үндсэн болон үүсмэл үнэт цаас 2 2 8 Õºðºíãèéí áèðæ, áèðæèéí òóøààë, биржийн индекс 2 2 9 Áèðæèéí áóñ çàõ çýýë 2 10 Ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí õºãæèë 2 2 11 Áàòàëãàà áîëîí õºðâºäºã ¿íýò öààñ 2 2 12 Хөрөнгийн зах зээлийн цаашдын хандлага 2 Íèéò 24 16 39
    • Банкны менежмент хичээлийн хөтөлбөр 1. Хичээлийн индекс: БМ- 356 2. Хичээлийн багц цаг: 2 3. Хичээлийг судлах анги: НББ-ийн ангид сонгон судална. 4. Хичээлийг судлах улирал: V 40
    • 5. Хичээлийн залгамж холбоо: Эдийн засгийн онол, Менежментийн үндэс, Маркетингинй үндэс, Нягтлан бодох бүртгэл, Санхүү менежмент, Эконометрикс хичээлүүдтэй нягт уялдана. 6. Хичээлийн зорилго: Улс орны эдийн засгийн чухал салбар болох банк санхүүгийн салбарт үйл ажиллагаа явуулж байгаа байгууллагын актив, пассивын бүтэцтэй танилцан, тэдгээрийг хослуулан удирдах арга барилд суралцах ойлголтыг эзэмшүүлэх. 7. Хичээлийн товч агуулга: Эдийн засгийн харилцааны үндэс суурь болох мөнгөний үүсэл хөгжил, түүний эдийн засагт гүйцэтгэх үүрэг, ач холбогдол, дэлхий дахин болоод үндэсний хэмжээнд банк хэрхэн байгуулагдсан, төв болон арилжааны банкны үндсэн үйл ажиллагаа, үйл ажиллагааны ялгагдах онцлог, эдийн засагт гүйцэтгэх үүрэг, банк санхүүгийн байгууллагын олон улсын хэмжээнд ашиглагдаж байгаа төлбөр тооцооны хэрэгсэл, арилжааны банкны үндсэн үйл ажиллагаа, тэр дундаа зээлийн үйл ажилгааны бодлого, удирдлага, амжилттай хэрэгжүүлэх арга зам, зээлийн үнэлгээ, хяналт, банкны нягтлан бодох бүртгэлийн анхан шатны ойлголт, бүртгэлийн үйл ажиллагааны онцлог, тавигдах шалгуур, дүрэм журам, хөрөнгө эх үүсвэрийн удирдлага, эрсдлийн шалтгаан, түүнийг илрүүлэх, оношлох, банкны хяналт шалгалт, түүний төрөл хэлбэр. 8. Хичээлээр эзэмших мэдлэг, чадвар: Банкны тайлан тэнцэлийг уншиж, түүнд үнэлэлт дүгнэлт өгөх, арилжааны банкны өдөр тутмын үйл ажиллагааны талаар ойлголттой болох, цаашид энэ мэргэжлээр үргэлжлүүлэн суралцах, ажиллахад суурь ойлголт өгөх. 9. Үнэлгээ: ирц- 10, Бие даалт- 30, явц- 20, шалгалт- 40 Нийт- 100¯íýëãýý íü ÿâöûí áîëîí ýöñèéí ãýñýí õî¸ð õýëáýðòýé áàéíà. Îþóòíû ìýäëýã ÷àäâàðûã ¿íýëýõäýý: À. Òåñò, Á. Àñóóëò, Â. ßðèëöëàãà, Ã. Áè÷ãèéí ãýñýí õýëáýð¿¿äýýð 3-4 óäàà ¿íýëæ ä¿ãíýíý. ¯íýëãýý íü òóõàíé õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò, îíîëûí ìýäëýãèéã ïðàêòèêò àøèãëàõ ÷àäâàð, äàäàë, öààøèä áóñàä õè÷ýýë¿¿äòýé óÿëäóóëàí àøèãëàõ ÷àäâàð çýðãèéã òîäîðõîéëæ àíãè äýâøèí ñóðàëöàõ àñóóäëûã øèéäâýðëýõ çîðèëãîòîé. ¯¿íèé çýðýãöýý îþóòíû õýë ÿðèà, ñýòãýõ¿éã õºãæ¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýíý. Îþóòíûã ¿íýëýõäýý äýýä áîëîâñðîëûí êðåäèò ñèñòåìèéí ¿íýëãýýíèé çàð÷èì, øàòëàëûí çàãâàðûã ¿íäýñ áîëãîíî. ¯¿íèé äàãóó ¿íýëãýý íü 4 õýñãýýñ á¿ðäýíý. ¯¿íä: 10. Õè÷ýýëèéí èðöèéã ¿íýëýõ Ýíý íü òóõàéí îþóòàí ëåêö, ñåìèíàðûí õè÷ýýëä áèåýð ñóóñàí áà îðîëöñîíáàéäàë, èäýâõ çýðýãò ¿íäýñëýãäýíý. Íèéò ¿íýëãýýíèé 10% áàéíà. 11. Îþóòíû ñóðàëöàõ ¿éë àæèëëàãàà, áèå äààëòûí àæëûã ¿íýëýõÎþóòíû õóâèéí èäýâõ, ººðèéí áèå äààí õèéæ ã¿éöýòãýñýí àæëûí áèåëýëò çýðýãòòóëãóóðëàí áàãø îþóòíû õàìòðàí àæèëëàñíû ä¿íä îëãîõ ¿íýëãýý þì. Íèéт¿íýëãýýíèé 30% áàéíà. 12. Óëèðàëûí ÿâöàä ýçýìøñýí ìýäëýã, ÷àäâàðûã ¿íýëýõ 41
    • Òóõàéí õè÷ýýëèéí ñòàíäàðò, õºòºëáºðèéí äàãóó çàéëøã¿é ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã,÷àäâàðûã ¿íýëýõ ¿íýëãýý þì. ¯¿íä: Øàëãàëò ø¿¿ëýã, àñóóëãà, áè÷ãýýð ¿íýëãýýòîãòîîæ ¿íýëíý. Íèéò ¿íýëãýýíèé 20% áàéíà. 13. Óëèðëûí ýöñèéí øàëãàëòûí ¿íýëãýýÕºòºëáºð ¸ñîîð ¿çýæ ñóäàëñàí êóðñ õè÷ýýëèéí àãóóëãûã ñòàíäàðòûí äàãóóáîëîâñðóóëæ, õàðúÿà òýíõèìèéí ç¿ãýýñ õÿíàí áàòàëãààæóóëñàí àñóóëò, òåñòèéí äàãóóàìààð áîëîí áè÷ãèéí õýëáýðýýð øàëãàæ ¿íýëíý.¯íýëãýýíèé 40% áàéíà.Õè÷ýýëèéí æèëèéí ýöýñò õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýã, ÷àäâàð,äàäëûã ÿìàð ò¿âøèíä ýçýìøñýíèéã íü õàðãàëçàí äîîðõ ýöñèéí ¿íýëãýýã ºãíº. “À” õºòºëáºðèéí çîðèëãîîð òîäîðõîéëñîí ìýäëýãèéã äýýä çýðãýýð ýçýìøñýí,ýíý òàëààð òîäîðõîé êåéñ äýýð àæèëëàæ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ ÷àäâàðûãõàíãàëòòàé ò¿âøèíä ýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõ äàäàëýçýìøñýí “B” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàäààð ìýäëýã òîäîðõîé ò¿âøèíä ýçýìøñýí, êåéñäýýð àæèëëàõ àðãà àðãà÷ëàëûã ýçýìøñýí, ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ øèéäâýðèéã ãàðãàõçîõèõ äàäàë ýçýìøñýí. “C” õè÷ýýëèéí îéëãîëòûí òàëààð äóíä çýðýã, õè÷ýýëèéí ýçýìøèëò äóíäýçýìøñýí, òîõèîëäîë êåéñ äýýð àæèëëàõ, àðãà àðãà÷ëàëûã çºâ õýðýãëýõ,áîëîâñðóóëàëò õèéõ ýíý õ¿ðýýíä õîëáîãäîõ ÷àäâàðûã äóíä çýðýã ýçýìøñýí. “D” õè÷ýýëèéí òóõàé îéëãîëò, ìýäëýãèéí èõýíõèéã ìóó ýçýìøñýí, õè÷ýýëèéíçîðèëãîîð òàâèãäñàí ÷àäâàð, äàäëûã èõýíõ òîõèîëäîëä ýçýìøýýã¿é. “F” õè÷ýýëèéí òàëààð ìýäëýã ýçýìøýýã¿é, õè÷ýýëèéí çîðèëãîîðòîäîðõîéëîãäñîí ÷àäâàð, äàäëûã ýçýìøýýã¿é. 14. Ашиглах ном, сурах бичиг, эх сурвалж: 1. Г.Балж, Д.Мөнхдулам. Банк санхүүгийн үндэс 2006 он 2. Л.Оюун. Арилжааны банкны зээл, зээлийн шинжилгээ 3. Питер С.Роуз. Банкны менежмент 1999 он 4. Колин Д.Кемпбелл, Розмари Дж.Кемпбелл, Эдвин Дж. Долан. Мөнгө, банкны үйл ажиллагаа ба мөнгө зээлийн бодлого 1999 он 5. Худалдаа үйлдвэрлэлийн дээд сургууль. Банкны нягтлан бодох бүртгэл 2009 он 6. Л.Оюун. Арилжааны банкны менежмент, актив пассив ба тэдгээрийн хосолсон удирдлага 2010 он 7. Монгол банкны судалгааны тайлан 2009 8. МИУС, ЭЗС. Олон улсын банкны тогтолцоо гарын авалга 9. Оюутнууд банк санхүүгийн зах зээлтэй холбоотой цахим хаягаас хэрэгтэй мэдээлэл авч ашиглана. 10. http://www.books.google.com/ цахим хаягаас шаардлагатай ном, сурах бичгийг авч ашиглана.Хичээлийн сэдэвчилсэн төлөвлөгөө: 42
    • Õè÷ýýëèéí¹ Сэдвийн нэр õýëáýð ëåêö ñåì 1 Мөнгөний үүсэл хөгжил 2 2 2 Банкны үүсэл хөгжил, банкны систем 2 3 Төв болон арилжааны банкны үндсэн үйл ажиллагаа 2 2 4 Төв болон арилжааны банкны тайлангийн бүтэц 2 5 Хадгаламж, харилцах, зээлийн тухай ойлголт 2 2 6 Арилжааны банкны эх үүсвэрийн удирдлага 2 7 Банкны нягтлан бодох бүртгэлийн тухай ойлголт 2 2 8 Банкны санхүүгийн чадавхийн шинжилгээ 2 2 9 Банкны төлбөр тооцооны хэрэгсэлүүд 2 210 Банкны байгууллагын эрсдэл, эрсдэлийн эх үүсвэр 2 211 Банкны хяналт шалгалт, санхүүгийн зах зээлийн тухай ойлголт 2 Банкны системийн найдвартай үйл ажиллагаа, банк бус санхүүгийн12 2 2 байгууллага, олон улсын банк санхүүгийн систем Нийт 24 16 43