Vertrouwen als kernwaarde binnen organisaties

1,321 views

Published on

Vertrouwen als kernwaarde binnen organisaties -
Rotary niet uitgezonderd


Prof. Anton Cozijnsen, Vrije Universiteit

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,321
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
123
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Vertrouwen als kernwaarde binnen organisaties

  1. 1. Vertrouwen zijn we het kwijt? Hoe winnen we het terug
  2. 2. District 1580 - Rotary internationalWie is te vertrouwen?
  3. 3. De nieuwe uitvoering van piraten? District 1580 - Rotary internationalDe bestuurder De toezichthouder de politiek
  4. 4. Hoe groot is het vertrouwen?• Het vertrouwen in het topmanagement is met 76% is gedaald.• In consultants met 43%.• In academische instituten met 21%. District 1580 - Rotary international• Opvallend is ook dat het vertrouwen in de collega‟s maar met 10% is gezakt.Staat in HBR, June 2009, p. 64 en 65
  5. 5. De kernComplexiteit van „integriteitsschendingen‟ grotergeworden door – AFFAIRES, CRISES EN DIGITALE UITGLIJDERS District 1580 - Rotary international die elkaar ook nog versterkenSTELLING; WE VERTONEN EEN RE-ACTIEFEN NIET EFFECTIEF GEDRAGWaardoor : – „elke grensvervaging groter wordt en het vertrouwen niet terugkomt
  6. 6. District 1580 - Rotary internationalWat is integer handelen?WANNEER IS IEMAND NIET TEVERTROUWEN?
  7. 7. Niet integer handelen• Werken met dubbele agenda‟s waardoor zuiver opereren naar mensen onmogelijk wordt.• Mensen houden informatie achter• Mensen manipuleren of verdraaien feiten District 1580 - Rotary international• Mensen passen de waarheid aan om er beter van te worden• Fouten worden in de doofpot gestopt• Veel zaken zijn onbespreekbaar• Toezeggingen worden niet nagekomen 22-4-2012 Rotary 22-04-2012
  8. 8. Wat is integer?Integer; – als er geen kloof bestaat tussen intentie en gedrag (heel aan de binnenkant, maar ook aan de buitenkant) District 1580 - Rotary international – gewoon eerlijkheid – Niet alleen de waarheid vertelen, maar ook de juiste indruk wekken (Covey) – Handelen in overeenstemming met de juiste waarden en opvattingen – Connectie tussen integriteit, geloofwaardigheid en vertrouwen
  9. 9. Albert EinsteinWie slordig met de waarheid is in kleine zaken, kan niet wordenvertrouwd met belangrijke zaken 9
  10. 10. (ex)CEO Goldman Sachs“voor mij heeft integriteit, het basiswoord,eigenlijk te maken met de hele mens, metkarakter, met volledigheid en goedheid. Ik zieeen integere man of vrouw als iemand die in District 1580 - Rotary internationalbalans is, die compleet is, met eenhoogstaand karakter.Iemand met principes” (Henk Paulson)
  11. 11. District 1580 - Rotary internationalOfwel hoe het vertrouwen vervolgens geschaad werdTOCH NON INTEGER GEDRAG?
  12. 12. Vertrouwen geschaad: De affaires– Parmalat– Enron– Ahold– Stichting Philadelphia– District 1580 - Rotary international de IJsselmeer ziekenhuizen– Aveleijn– zorgcentra de Betuwe– Rochdale– Orbis– Inholland– COA, UWV
  13. 13. Vertrouwen geschaad de affaires (2)UMC-debat– Horen zien en zwijgen: hoe moeten medische professionals met fouten omgaan? Toegeven of verhullen?(2007)Rabo-tourdebacle– Rasmussen uit de Tour de France gehaald na ontduiking District 1580 - Rotary international verplichtingen inzake ‘Whereabouts’. Reputatieschade of rimpeltje in het imago? (2007)Politie– De Nederlandse politie loopt reputatieschade en vertrouwensverlies op als blijkt dat de een groot deel van de strategische top gebruikt maakt van verschillende toelagen en sommigen aanvullend kosten declareren. Hoe dat te herstellen?
  14. 14. Vertrouwen geschaad: De digitale uitglijdersMlitairen die twitteren dat de politiemissie in hetAfghaanse Kunduz een logistiek fiasco isMedische dossiers die niet beveiligd zijn District 1580 - Rotary internationalOverheid (politie) die informatie verzamelt, terwijl weniet weten hoe dat beschermd wordt.Collega‟s die makkelijk kennis met elkaar delen , maarbij ontslagrondes daar „misbruik‟ van maken
  15. 15. Vertrouwen geschaad: De crisisIn bedrijven:– Managers die nog steeds hun zakken vullen met bonussen– Managers die hun positie hebben verbeterd ten koste District 1580 - Rotary international van anderen– “Leiders”, die crisis aangrijpen om mensen te ontslaan, over te plaatsen etc.– De „stoelpoten‟van collega‟s onderuit halen om eigen baan maar te behouden
  16. 16. Vertrouwen geschaad de crisis (2)Wat te denken van de reorganisatiegolf die nu ontstaat,waar overplaatsingen, functiewisselingen, sluitingen vanbedrijfsonderdelen, baanonzekerheid en een focus opefficiency overheersen? District 1580 - Rotary internationalHet zal er toe leiden dat het toch al geschondenvertrouwen nog meer wordt uitgehold als blijkt datbepaalde perverse omstandigheden blijven bestaan. Zobleek onlangs dat er in de USA en het Verenigd Koninkrijknog steeds grote bonussen gekoppeld worden aan directresultaat
  17. 17. District 1580 - Rotary internationalWaar trekken we de grenzenETHISCHE GRENSVERKENNING?
  18. 18. Ethische grensverkenningMisbruik van bevoegdheden?Intimidatie?Vriendjespolitiek ?Vernielingen?Stelen? District 1580 - Rotary internationalFraude?Pesten?Verduisteringen?Manipulatie?Discriminatie?Bevoordelingen?Ongewenste intimiteiten?Vloeken ?Roddelen ?
  19. 19. Twee grenzenOvertreden wetgeving en effecten op vertrouwen
  20. 20. Effecten op vertrouwen• Binnen een organisatie blijkt vertrouwen een belangrijke voorspeller voor coöperatief gedrag (Zalabak, Ellis & Winograd, 2000),• organizational citizenship behavior District 1580 - Rotary international (Van Dyne , Vandewalle, Kostova, Latham & Cummings, 2000),• organizational commitment (Aryee, Bduhwar, & Chen, 2002)• „employee loyality’ (Costigan, Ilter, & Berman, 1998).
  21. 21. Effecten op vertrouwen (2)Vertrouwen zorgt voor een constructieve oplossing vanconflicten, zorgt voor oprechte toewijding en toewijding zorgtvoor betrouwbaarheid. (Bennis, 1978, p 100) District 1580 - Rotary internationalWerknemers zijn veel gemotiveerder en meer betrokken inondernemingen, die een goede reputatie hebben(gebaseerd op vertrouwen) (Center for Creative Leadership)Vertrouwen is de lijm die de organisatie samenbindt.
  22. 22. Effecten op vertrouwen (3)Als leiders niet als betrouwbaar worden ervaren dan gaatdat ten koste van het organisatorische „commitment‟ met allenegatieve gevolgen voor de arbeidssatisfactie (Dirks enFerrin, 2002). Wanneer werknemers een verschil ervaren in District 1580 - Rotary internationalwat de baas zegt en doet, zal dit ten koste gaan van hetgevoel van vertrouwen, de binding met de organisatie en dewil om een stap extra te zetten.
  23. 23. Effecten op vertrouwen (4)“Personal trust” en “Confidental trust”(leiderschap en voorbeeldgedrag)Een lage score op beide aspecten levert een hoog District 1580 - Rotary internationalrisico opIn breder verband geldt dat ook voor cultuur waar“Moral responsibiliy” als norm kan fungeren om derisico‟s te kunnen vaststellen
  24. 24. District 1580 - Rotary internationalWelke oplossingen worden geboden?REACTIES OPINTEGRITEITSSCHENDINGEN
  25. 25. Reactie op affairesNa het schandaal rond Vestia is het tijd omcorporaties te nationaliseren • OPINIE - Rene Strijland −20/04/12, 16:30Toezicht versterken District 1580 - Rotary internationalStrenger toezicht op Raden van commissarissen (DNB)
  26. 26. District 1580 - Rotary internationalDe juiste weg?
  27. 27. Reactie op crisisComplianceControleKostenbesparingEfficiency District 1580 - Rotary internationalBeheersmatig leidinggevenLeiders die geen leiders zijn: leiders innoveren enmanagers coordineren en beheersenMacht van „leiders‟Vb. „ik kan je maken en breken‟ (angstcultuur)
  28. 28. Reactie op: digitale uitgleidersNa het uitlekken van een aantal privacy-issuesdie op Facebook is komen te staan, verlorenmensen hun job. District 1580 - Rotary international De schrik kwam er in te zitten , waardoor velengeen informatie meer delen, maar meer gaanlezen. Men houdt nu controle op deinformatieverstrekking.
  29. 29. District 1580 - Rotary internationalRe-actief gedrag als extra risico veroorzaaktNIEUWE ETHISCHE DILEMMA’S
  30. 30. Ethische dilemma‟sDilemma 1 ( „affaires „): alles „dichttimmeren mettoezicht‟ versus ethiek, waarden en normen?Dilemma 2 (“crisis‟ ): controle en beheersing versus District 1580 - Rotary internationalondernemen en innovatieDilemma 3 (“digitale uitgleiders”): wetgeving ,gedragscodes etc. versus de waarden en betekenis vannieuwe technologieen en socia mediaNieuwe (integriteits-)risico‟s ?????????
  31. 31. District 1580 - Rotary internationalHoe krijgen we het vertrouwen echt terug?MAAR DAN NOG ZIJN WE DEWEG KWIJT
  32. 32. District 1580 - Rotary international100%?
  33. 33. Wat veranderd er feitelijk?Goodijk stelt: “….blijft de RvT dan ook niet nog steedsteveel een gesloten old boys networkEn de RvT ontbreekt het nog steeds aan de vereiste District 1580 - Rotary internationalkwaliteit en betrokkenheid.
  34. 34. District 1580 - Rotary internationalIntegriteit en vertrouwen structureel versterkenEEN PASSEND ANTWOORD?
  35. 35. District 1580 - Rotary internationalWat is de juiste weg?
  36. 36. De juiste weg bij de digitale uitgleiders?Zullen regels en sancties niet altijd achter de feiten aanblijven lopenMoeten wij onze eigen moraal niet bewaken (en onze eigenethische grenzen trekken?) District 1580 - Rotary internationalDe keerzijde is dat we technologische ontwikkelingenbinnenkort gaan afmeten aan privacy en integriteitrisico‟sen niet aan de mogelijkheden die het ons biedt.Een spanningsveld blijft met het „re-actief‟ optreden datinherent is ontwikkelingen die nog moeten uitkristalliseren.
  37. 37. De juiste weg bij affairesMet name het falen van de raad vancommissarissen zal meer aangesproken moetenworden om op een moreel en ethisch District 1580 - Rotary internationalverantwoorde wijze te functioneren (zie: Gerald Zandstra, (2002) "Enron, board governance and moral failings", Corporate Governance, Vol. 2 Iss: 2, pp.16 – 19)
  38. 38. Oorzaken van affairesFouten, verkeerde inschattingen en immoreelgedrag zijn daar mede debet aanMaar ook niet te vergeten de eisen van de District 1580 - Rotary internationalmarktwerking en de grotere complexiteit enhybriditeit van de organisaties.
  39. 39. Advies (1)Commissie de Wit en commissie Scheltema (t.a.v.RvC):Meer aandacht voor een cultuur in een organisatie waar District 1580 - Rotary internationaltrasnparantie en vertrouwen dominanter wordt enZoals Blokdijl en Goodijk (2011) stellen: – “In de verbetering van het gedrag moeten nog vele taboes doorbroken worden”
  40. 40. District 1580 - Rotary internationalGedrag, cultuur en leiderschapEEN NIEUWE WEG
  41. 41. Leiders en hun waarden en normenleiders hebben onvoldoende waarden ennormen, zo luidt de conclusie van een onderzoekdat door het bureau Motivaction in opdracht vanKPMG is uitgevoerd. Volgens de bedrijven District 1580 - Rotary internationalhebben de bestuurders van morgen te weinigoog voor normen en waarden en worden zijteveel gedreven door een snelle carrière,inkomen en status.
  42. 42. Cultuur en vertrouwenDe Wit en Commissie Scheltema ook een goed voorbeeldvoor de Raden van Toezicht.De commissie geeft als aanbeveling in haar rapport ommeer aandacht te schenken aan de cultuurkant inorganisaties, waar transparantie en vertrouwen dominanter District 1580 - Rotary internationalworden (zie ook de Monitoring commissie Corporate Governance Code).In een cultuur kan „moral responsibility‟ als normfungeren om de risico‟s te kunnen vaststellen (Tyler, 1987)
  43. 43. Cultuur binnen RvC en RvTKortom een cultuurslag met een eigen vorm van„leiderschap‟ binnen de RvT zal een eerste wezenlijkestap moeten zijn op weg naar echt Goed Toezicht, waarbij „vertrouwen‟ District 1580 - Rotary international „voorbeeldgedrag daadkracht‟drie essentiële peilers zijn
  44. 44. Hoe RvT en RvC functionerenOm dat echt te kunnen realiseren is meer inzicht nodig hoeRaden van Toezicht als (onzichtbare) groep (want dat zijn zevaak) effectiever kunnen functioneren:hoe kan het moreel gedrag versterkt worden en de invloedenvan allerlei negatieve groepsdynamische verschijnselen, zoals District 1580 - Rotary international • leiderschap, • macht, • manipulatie, • groepsblindheid en • boundary rationalityworden onderkend en ten positieve worden gekeerd.
  45. 45. Welke weg hebben wij te gaanDeugdethiek, een 2500 jaar oude filosofisch-ethische theorie van Aristoteles, die is gericht opde houding van persoon, zou binnen de Rotarydistricten en groepen meer aan de orde gesteld District 1580 - Rotary internationalmoeten worden. Deze theorie gaat uit van demens die zichzelf de vraag stelt „hoe goed televen‟. Dat is wezenlijk een andere benaderingdan de vraag „welke handeling is geoorloofd‟ endat af te dekken met regels en toezicht.
  46. 46. District 1580 - Rotary internationalDan kunnen we dat t.z.t. nog zeggen

×