Spindoctoring: goed voor journalisten,
slecht voor de democratie
Chris Aalberts

Hogeschool Rotterdam

www.chrisaalberts.n...
Wie ben ik?
• Politiek begrijpelijk voor burgers
• Burgers begrijpelijk voor de politiek

Hogeschool Rotterdam

www.chrisa...
Heel vroeg in de ochtend…
Rob Goossens en ondergetekende op Radio 1
• Hoe zullen de Algemene Beschouwingen verlopen?
• Ide...
Introductie
•
•
•
•
•
•
•

Spindoctoring
Recente voorbeelden
Kenmerken
Bronnen
Redenen
Benodigdheden
Gevolgen

Hogeschool ...
Spindoctoring
Enge definitie
• Doorspelen van informatie aan journalisten
• Informatie die niet openbaar is
• Bron is alle...
Dit is interessant!

Hogeschool Rotterdam

www.chrisaalberts.nl
Voorbeeld (1)
Alexander Pechtold burgemeester van Utrecht?
• Verhaal over vermeende sollicitatie
• Blijkt uiteindelijk nie...
Voorbeeld (2)
Zomerflirt kabinet met D66
• Verhaal over verkrijgen steun Eerste Kamer
• Is er overleg geweest tussen D66 e...
Voorbeeld (3)
Afschaffing zelfstandigenaftrek
• Zelfstandigenaftrek zou gaan verdwijnen
• Veel ZZP-ers tekenden petitie
• ...
Voorbeeld (4)
Affaire van Diederik Samsom
• Scheiding van Samsom
• Relatie met zijn persvoorlichtster
• Lekte een PvdA-er?...
Kenmerken
•
•
•
•

Verhalen met onduidelijke bronnen
Over intenties, relaties, personen, motieven
Niet te achterhalen of d...
Overschrijven (1)
•
•
•
•

Media schrijven deze verhalen massaal over
Nauwelijks eigen analyses
Slechts vermelding van de ...
Overschrijven (2)
10 mei 2010
• RTL Boulevard
• Jack de Vries is het huis uitgezet door zijn vrouw
• Hij heeft een buitene...
Overschrijven (3)
11 mei 2010
• De Telegraaf bevestigt het bericht
• Woordvoerder bevestigt het bericht
• De Telegraaf mel...
Overschrijven (4)
12 mei 2010
• De Telegraaf spit affaire verder uit
• Interview met ex-vriend van adjudant
• Weer reactie...
Overschrijven (5)
Waar halen media deze verhalen vandaan?
• Mogelijkheid 1: men schrijft elkaar over
• Mogelijkheid 2: men...
Bronnen
•
•
•
•
•

Politici
Voorlichters
Ambtenaren
Politiek assistenten
Journalisten

• Alle politieke functies en rangen...
Redenen (1)
Beeldvorming beïnvloeden
• Bron behaalt tastbaar politiek voordeel
• Gevoelige informatie bekend maken
• Bedoe...
Redenen (2)
Anderen beschadigen
• Bron wordt er zelf beter van
• Uitspelen van politieke irritaties of ruzies
• Relatief v...
Redenen (3)
Proefballon
• Bron probeert politiek idee uit
• Exploreren wat reacties zijn op een idee
• Soms bedoeld als ex...
Redenen (4)
Strelen van eigen ego
• Bron voelt zich er beter door
• Teken van status in politiek Den Haag
• Aanwezigheid v...
Redenen (5)
Gevolg van journalistieke trucs
• Bron trapt in een trucje
• Journalist vertelt verhaal om dit te checken
• Dr...
Benodigdheden (1)
Positie
• Bron moet een bepaalde positie hebben
• Bron moet over de kennis kunnen beschikken
• Bron moet...
Benodigdheden (2)
Anonimiteit
• Bron moet anoniem kunnen blijven
• Niet alleen kwestie van bronbescherming
• Wie beschikke...
Benodigdheden (3)
Onderling vertrouwen
• Vertrouwen van journalist in bron
• Vertrouwen van bron in journalist
• Geen tran...
Gevolgen (1)
Geen transparantie
• Burgers kunnen dit nieuws niet controleren
• Onduidelijk welke belangen gediend worden
•...
Gevolgen (2)
Meer strategie-nieuws
• Meer nadruk op strategie, motieven
• Risico dat burgers cynisch worden
• Relatie met ...
Gevolgen (3)
Verdringing van inhoudelijk nieuws
• Beleidsvoorstellen van politici
• Reacties op beleidsvoorstellen uit de ...
Plaatjes
•
•
•
•
•
•
•

Jack de Vries: FaceMePLS
Diederik Samsom: Tessa Posthuma de Boer
Alexander Pechtold: Pepijn Leupen...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Spindoctoring: goed voor de journalistiek, slecht voor de democratie

784 views
635 views

Published on

Presentatie aan studenten Communicatie van de Hogeschool Rotterdam op 2 december 2013 over spindoctoring in politiek Den Haag. In de presentatie ga ik in op voorbeelden van spindoctoring, redenen ervoor, de personen die aan spindoctoring doen en de gevolgen ervan.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
784
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Spindoctoring: goed voor de journalistiek, slecht voor de democratie

  1. 1. Spindoctoring: goed voor journalisten, slecht voor de democratie Chris Aalberts Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  2. 2. Wie ben ik? • Politiek begrijpelijk voor burgers • Burgers begrijpelijk voor de politiek Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  3. 3. Heel vroeg in de ochtend… Rob Goossens en ondergetekende op Radio 1 • Hoe zullen de Algemene Beschouwingen verlopen? • Idee dat compromissen nodig zijn voor Eerste Kamer • Aalberts: VVD, PvdA, CDA en D66 kunnen het eens worden • Goossens: Belangrijker is dat D66 zich geschoffeerd voelt omdat ze is gepasseerd bij de vorming van Rutte-2 Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  4. 4. Introductie • • • • • • • Spindoctoring Recente voorbeelden Kenmerken Bronnen Redenen Benodigdheden Gevolgen Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  5. 5. Spindoctoring Enge definitie • Doorspelen van informatie aan journalisten • Informatie die niet openbaar is • Bron is alleen bij journalist bekend • Bron blijft in de berichtgeving buiten beeld Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  6. 6. Dit is interessant! Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  7. 7. Voorbeeld (1) Alexander Pechtold burgemeester van Utrecht? • Verhaal over vermeende sollicitatie • Blijkt uiteindelijk niet door te gaan • Wilde Pechtold burgemeester worden? • Niemand die het weet Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  8. 8. Voorbeeld (2) Zomerflirt kabinet met D66 • Verhaal over verkrijgen steun Eerste Kamer • Is er overleg geweest tussen D66 en de coalitie? • Wat was de status van dit overleg? • Wie nam daartoe het initiatief? • Niemand dit het weet Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  9. 9. Voorbeeld (3) Afschaffing zelfstandigenaftrek • Zelfstandigenaftrek zou gaan verdwijnen • Veel ZZP-ers tekenden petitie • Volgens Haagse bronnen gaat dit niet door • Wat is precies de status van dit voorstel? • Is dit voorstel wel gedaan? • Niemand die het weet Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  10. 10. Voorbeeld (4) Affaire van Diederik Samsom • Scheiding van Samsom • Relatie met zijn persvoorlichtster • Lekte een PvdA-er? • Is er sprake van een relatie? • Inzicht in belgedrag van Kamerleden? • Niemand die het weet Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  11. 11. Kenmerken • • • • Verhalen met onduidelijke bronnen Over intenties, relaties, personen, motieven Niet te achterhalen of deze waar zijn Vanuit de burger gezien is er niet of nauwelijks beleidsrelevantie Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  12. 12. Overschrijven (1) • • • • Media schrijven deze verhalen massaal over Nauwelijks eigen analyses Slechts vermelding van de oorspronkelijke bron ‘Volgens de Volkskrant…’ Volhouden: • Journalisten schrijven elkaar niet over! Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  13. 13. Overschrijven (2) 10 mei 2010 • RTL Boulevard • Jack de Vries is het huis uitgezet door zijn vrouw • Hij heeft een buitenechtelijke relatie • Zou gaan om medewerker van zijn ministerie • Leidt tot enorme hoeveelheid media-aandacht Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  14. 14. Overschrijven (3) 11 mei 2010 • De Telegraaf bevestigt het bericht • Woordvoerder bevestigt het bericht • De Telegraaf meldt dat het om adjudant gaat • Wederom enorme media-aandacht • De Vries stopt als campagneleider van het CDA Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  15. 15. Overschrijven (4) 12 mei 2010 • De Telegraaf spit affaire verder uit • Interview met ex-vriend van adjudant • Weer reacties op dit nieuws • Balkenende spreekt vertrouwen uit Paar dagen later • Vertrek als staatssecretaris Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  16. 16. Overschrijven (5) Waar halen media deze verhalen vandaan? • Mogelijkheid 1: men schrijft elkaar over • Mogelijkheid 2: men heeft dezelfde anonieme bron Best gedocumenteerde voorbeeld • Irene Diependaal: Emily! De koninklijke verloving die niet doorging • Nauwelijks bewijs voor lange reeks aan overgeschreven verhalen over Emily Bremers Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  17. 17. Bronnen • • • • • Politici Voorlichters Ambtenaren Politiek assistenten Journalisten • Alle politieke functies en rangen • Nieuwspoort en Haagse wandelgangen Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  18. 18. Redenen (1) Beeldvorming beïnvloeden • Bron behaalt tastbaar politiek voordeel • Gevoelige informatie bekend maken • Bedoeld om oordeelsvorming te veranderen Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  19. 19. Redenen (2) Anderen beschadigen • Bron wordt er zelf beter van • Uitspelen van politieke irritaties of ruzies • Relatief veilige manier om anderen te schaden • Mogelijke gevolgen voor deze politici • Soms ook inhoudelijke gevolgen Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  20. 20. Redenen (3) Proefballon • Bron probeert politiek idee uit • Exploreren wat reacties zijn op een idee • Soms bedoeld als extreem voorstel • Afgezwakte vorm krijgt daarna meer draagvlak Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  21. 21. Redenen (4) Strelen van eigen ego • Bron voelt zich er beter door • Teken van status in politiek Den Haag • Aanwezigheid van belangrijke kennis • Belangrijk voor onzichtbare politici Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  22. 22. Redenen (5) Gevolg van journalistieke trucs • Bron trapt in een trucje • Journalist vertelt verhaal om dit te checken • Druk om meer erover te vertellen • Zaken bevestigen die men niet wilde bevestigen Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  23. 23. Benodigdheden (1) Positie • Bron moet een bepaalde positie hebben • Bron moet over de kennis kunnen beschikken • Bron moet die kennis ook daadwerkelijk hebben • Anders is er geen verhaal te vertellen • Anders wordt het verhaal niet geloofd Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  24. 24. Benodigdheden (2) Anonimiteit • Bron moet anoniem kunnen blijven • Niet alleen kwestie van bronbescherming • Wie beschikken over deze informatie? • Er moeten meerdere mogelijke bronnen zijn Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  25. 25. Benodigdheden (3) Onderling vertrouwen • Vertrouwen van journalist in bron • Vertrouwen van bron in journalist • Geen transparantie over bronnen • Status van de informatie moet duidelijk zijn Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  26. 26. Gevolgen (1) Geen transparantie • Burgers kunnen dit nieuws niet controleren • Onduidelijk welke belangen gediend worden • Moeten vertrouwen op de journalistiek • Terwijl dat vertrouwen juist af lijkt te nemen • Meer transparantie is dus wel nodig • Ook als dat tegen de traditie ingaat Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  27. 27. Gevolgen (2) Meer strategie-nieuws • Meer nadruk op strategie, motieven • Risico dat burgers cynisch worden • Relatie met cynisme is onduidelijk • Is voorzichtigheid niet verstandig? Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  28. 28. Gevolgen (3) Verdringing van inhoudelijk nieuws • Beleidsvoorstellen van politici • Reacties op beleidsvoorstellen uit de samenleving • Uitslagen van stemmingen • Prestaties individuele Kamerleden • In plaats hiervan: nieuws zonder duidelijke inhoudelijke relevantie Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl
  29. 29. Plaatjes • • • • • • • Jack de Vries: FaceMePLS Diederik Samsom: Tessa Posthuma de Boer Alexander Pechtold: Pepijn Leupen Euro: Andrew Netzler Nieuwspoort: Marie-II Gereedschapskist: cclasa2.5 Krant: Tkgd2007 Hogeschool Rotterdam www.chrisaalberts.nl

×