Your SlideShare is downloading. ×
Ebook_QTtrị hệ thống thông tin trong KD
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Ebook_QTtrị hệ thống thông tin trong KD

457
views

Published on

rất hay!!!

rất hay!!!


0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
457
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
20
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh GIÔÙI THIEÄU HEÄ THOÁNG THOÂNG TIN TRONG KINH DOANH Muïc tieâu: 1. Giaûi thích taïi sao kieán thöùc veà caùc heä thoáng thoâng tin (HTTT) daønh cho ngöôøi duøng cuoái -doanh nghieäp laø quan troïng vaø xaùc ñònh naêm lónh vöïc kieán thöùc caùc doanh nghieäp caàn bieát 2. Cho ví duï minh hoïa veà caùch maø caùc heä thoáng thoâng tin coù theå hoã trôï caùc nghieäp vuï kinh doanh, ra quyeát ñònh cuûa caùc nhaø quaûn lyù, vaø öu theá chieán löôïc cuûa caùc coâng ty 1 Thanh Huøng
  • 2. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh 3. Xaùc ñònh cho caùc doanh nghieäp thaáy raèng hoï coù theå söû duïng coâng ngheä thoâng tin (IT) ñeå giaønh öu theá caïnh tranh chieán löôïc nhôø vaøo vieäc noái maïng toaøn xí nghieäp, toaøn caàu hoùa, vaø taùi toå chöùc quaù trình xöû lyù kinh doanh 2 Thanh Huøng
  • 3. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhPhaàn 1: TAÏI SAO PHAÛI NGHIEÂN CÖÙU HEÄ THOÁNG THOÂNG TIN?Taïi sao HTTT laø quan troïng?Caùc heä thoáng vaø coâng ngheä thoâng tin ñaõ trôûthaønh moät thaønh phaàn soáng coøn quyeát ñònh söïthaønh coâng cuûa caùc doanh nghieäp vaø caùc toåchöùc. Coù theå baïn seõ trôû thaønh moät nhaø quaûnlyù, hay moät doanh nhaân chuyeân nghieäp trong töônglai. Cho neân coù söï hieåu bieát caên baûn veà HTTTlaø quan troïng doái vôùi nhaø quaûn lyù.Baïn caàn bieát ñieàu gì?Baïn caàn hoïc caùch öùng duïng heä thoáng thoâng tinvaø coâng ngheä thoâng tin vaøo tình huoáng kinhdoanh cuï theå cuûa ñôn vò mình. 3 Thanh Huøng
  • 4. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhDoanh nghieäpDoanh nghieäp caàn noå löïc vaøo naêm lónh vöïc kieánthöùc sau ñaây: • Khaùi nieäm caên baûn • Coâng ngheä • ÖÙng duïng • Phaùt trieån • Quaûn lyùKhaùi nieäm caên baûnCaùc khaùi nieäm coù tính chaát haønh vi vaø kyõthuaät. Chöông 1, 2 vaø caùc chöông khaùc seõ cungcaáp caùc kieán thöùc naøy.Coâng ngheäÑoù laø phaàn cöùng, phaàn meàm, maïng, quaûn lyùcô sôû döõ lieäu, vaø caùc kyõ thuaät xöû lyù thoâng tinkhaùc. Chöông 4 ñeán 7 vaø caùc chöông khaùc seõcung caáp lónh vöïc kieán thöùc veà HTTT naøy. 4 Thanh Huøng
  • 5. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhÖÙng duïngLaø vieäc söû duïng caùc HTTT chính cho nghieäp vuï,cho quaûn lyù, vaø lôïi theá caïnh tranh cuûa xí nghieäp,bao goàm thöông maïi ñieän töû, hôïp taùc söû duïngInternet, Intranet, vaø Extranet ñöôïc ñeà caäp trongchöông 8 ñeán chöông 10.Phaùt trieån/Xaây döïngNgöôøi duøng cuoái hay caùc chuyeân vieân tin hoïc söûduïng caùc phöông phaùp caên baûn xaây döïng caùcgiaûi phaùp HTTT ñeå giaûi quyeát baøi toaùn kinhdoanh. Chöông 3 giuùp baïn coù ñöôïc nhöõng kieánthöùc naøy.Quaûn lyù 5 Thanh Huøng
  • 6. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhLaø thaùch thöùc veà maët hieäu quaû vaø ñaïo ñöùccuûa vieäc quaûn lyù caùc nguoàn taøi nguyeân vaøchieán löôïc kinh doanh gaén lieàn vôùi vieäc söû duïngcoâng ngheä thoâng tin ôû ngöôøi duøng cuoái, vaø xínghieäp.Taøi nguyeân thoâng tin vaø coâng ngheäLaø con ngöôøi, phaàn cöùng, phaàn meàm, maïngthoâng tin vaø döõ lieäu.Töông lai cuûa ngöôøi duøng cuoáiBaát cöù ngöôøi naøo söû duïng HTTT hay thoâng tinnoù saûn xuaát ra laø ngöôøi duøng cuoái. Ngöôøiduøng cuoái thuoäc loaïi quaûn lyù laø caùc nhaø quaûnlyù, hay caùc nhaø chuyeân moân caáp ñoä quaûn lyùsöû duïng HTTT.Töông lai cuûa xí nghieäp 6 Thanh Huøng
  • 7. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhHeä thoáng thoâng tin coù noái maïng ngaøy nay giöõvai troø quan troïng trong söï thaønh coâng cuûa xínghieäp trong kinh doanh. Maïng Internet vaø töông töïInternet, hay Intranet, vaø caùc maïng noái giöõa caùctoå chöùc beân ngoaøi, goïi laø Extranet.Xaõ hoäi thoâng tin toaøn caàuNgöôøi lao ñoäng coù kieán thöùc, nghóa laø nhöõngngöôøi daønh haàu heát thôøi gian cho vieäc giao tieápvaø hôïp taùc thaønh caùc ñoäi vaø caùc nhoùm laømvieäc vaø taïo ra, söû duïng, vaø phaân phoái thoâng tin. Boán laøn soùng coâng ngheä thoâng tin 7 Thanh Huøng
  • 8. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhKhía caïnh ñaïo ñöùc cuûa ITBaïn neân hieåu bieát veà traùch nhieäm ñaïo ñöùc Bieän phaùp coùtrong vieäc söû duïng coâng ngheä thoâng theå söï tin:khoâng thích hôïp, voâ traùch nhieäm, gaây haïi chocaùc caù nhaân khaùc hay cho xaõ hoäiThaùch thöùc lôùn cuûa xaõ hoäi thoâng tin toaøn caàulaø quaûn lyù caùc nguoàn taøi nguyeân thoâng tin saocho moïi thaønh vieân trong xaõ hoäi ñeàu coù lôïi trongkhi ñaùp öùng ñöôïc muïc tieâu chieán löôïc cuûa caùctoå chöùc vaø quoác gia.Thaønh coâng vaø thaát baïi vôùi IT 8 Thanh Huøng
  • 9. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh 9 Thanh Huøng
  • 10. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh Naêm lyù do chính ñeå Naêm lyù do chính daãn tôùi thaát thaønh coâng baïi• Gaén lieàn vôùi ngöôøi • Khoâng gaén lieàn vôùi ngöôøi söû duïng söû duïng• Söï hoã trôï cuûa Ban • Caùc yeâu caàu vaø ñaëc taû giaùm ñoác khoâng ñaày ñuû• Baûng keâ yeâu caàu roõ • Thay ñoåi caùc yeâu caàu vaø raøng ñaëc taû• Laäp keá hoaïch thích hôïp • Thieáu söï hoã trôï cuûa ban giaùm ñoác 10 Thanh Huøng
  • 11. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh• Mong ñôïi thöïc teá • Thieáu khaû naêng veà kyõ thuaät 11 Thanh Huøng
  • 12. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh Taïi sao caùc döï aùn phaùt trieån coâng ngheä thoâng tin thaønh coâng hay thaát baïiPhaàn 2: TAÏI SAO CAÙC DOANH NGHIEÄP CAÀN COÂNG NGHEÄ THOÂNG TINCaùc vai troø cô baûn cuûa HTTTHTTT thöïc hieän ba vai troø quan troïng trong baát kyømoät toå chöùc naøo: • Hoã trôï nghieäp vuï kinh doanh • Hoã trôï vieäc ra quyeát ñònh cuûa nhaø quaûn lyù • Hoã trôï cho lôïi theá caïnh tranh chieán löôïc 12 Thanh Huøng
  • 13. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh Heä thoáng thoâng tin xöû lyù baùn haøngSöï gia taêng giaù trò cuûa coâng ngheäthoâng tinToác ñoä thay ñoåi nhanh choùng cuûa moâi tröôøngkinh doanh ngaøy nay ñaõ laøm cho HTTT laø thaønhphaàn quan troïng giuùp xí nghieäp duy trì ñích nhaémñeå ñaït ñöôïc muïc tieâu kinh doanh.Noái maïng caùc maùy tính 13 Thanh Huøng
  • 14. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhNoái maïng caùc maùy tính laø moät trong caùc khuynhhöôùng quan troïng nhaát trong coâng ngheä thoâng tin.Trong vaøi heä thoáng client/server, maùy tính côõ trunghay maùy lôùn (Mainframe) coù theå hoaït ñoäng nhöcaùc sieâu server. Chuùng ta seõ thaûo luaän maïngclient/server theâm ôû chöông 6. Heä thoáng maùy tính trong heä client/serverChuùng ta seõ thaûo luaän theâm caùc maùy tính noáimaïng vaø maïng maùy tính trong chöông 4.Noái maïng caùc xí nghieäp 14 Thanh Huøng
  • 15. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhCaùc doanh nghieäp ñang trôû thaønh caùc xí nghieäpnoái maïng vôùi nhau. Internet hay maïng töông töïInternet-trong xí nghieäp (intranet), giöõa moät xínghieäp vaø ñoái taùc buoân baùn cuûa noù (extranet),vaø caùc maïng khaùc.Thöông maïi ñieän töû laø vieäc mua, baùn, tieáp thò,vaø dòch vuï cuûa caùc saûn phaåm, dòch vuï, vaøthoâng tin nhôø vaøo nhieàu maïng maùy tính khaùcnhau. Caùc heä thoáng hôïp taùc xí nghieäp gaén lieànvôùi caùc coâng cuï phaàn meàm nhoùm ñeå hoã trôïgiao tieáp, ñieàu phoái, vaø hôïp taùc giöõa caùc thaønhvieân cuûa caùc ñoäi, nhoùm laøm vieäc coù noái keátmaïng vôùi nhau.Toaøn caàu hoùa vaø coâng ngheäthoâng tinNhieàu coâng ty ñang trong quaù trình toaøn caàu hoùanhôø söï phaùt trieån cuûa coâng ngheä thoâng tin. 15 Thanh Huøng
  • 16. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhToå chöùc laïi quaù trình kinh doanhToå chöùc laïi (reengineering) laø suy nghó laïi veà caênbaûn vaø thieát keá laïi taän goác reã quaù trình xöû lyùkinh doanh ñeå ñaït ñöôïc söï caûi thieän coù aán töôïng,nhö chi phí, chaát löôïng, dòch vuï, vaø toác ñoä. Doñoù, reengineering ñaët laïi vaán ñeà “caùch maøchuùng ta laøm kinh doanh”.Öu theá caïnh tranh baèng coâng ngheäthoâng tinCaùc heä thoáng thoâng tin chieán löôïc söû duïngcoâng ngheä thoâng tin ñeå phaùt trieån saûn phaåm,dòch vuï, quaù trình xöû lyù, vaø caùc khaû naêng chocoâng ty moät lôïi theá chieán löôïc so vôùi caùc theálöïc caïnh tranh maø noù phaûi ñoái ñaàu trong kinhdoanh. • Chieán löôïc veà giaù • Chieán löôïc söï khaùc bieät • Chieán löôïc ñoåi môùi 16 Thanh Huøng
  • 17. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanh Toùm taét chöông 11) Taïi sao HTTT laø quan troïng?Moät söï hieåu bieát vieäc söû duïng coù hieäu quaû vaøcoù traùch nhieäm caùc Heä Thoáng vaø coâng ngheäthoâng tin laø quan troïng ñoái vôùi nhaø quaûn lyù vaøcaùc coâng nhaân coù kieán thöùc kinh doanh khaùctrong xaõ hoäi thoâng tin toaøn caàu ngaøy nay. CaùcHTTT giöõ vai troø quan troïng trong hoã trôï nghieäp vuïkinh doanh, quaûn lyù hieäu quaû, vaø thaønh coângchieán löôïc cuûa caùc doanh nghieäp vaø caùc toåchöùc khaùc buoäc phaûi hoaït ñoäng trong moâitröôøng kinh doanh toaøn caàu. Do ñoù, lónh vöïc HTTTñaõ trôû thaønh lónh vöïc chöùc naêng chuû yeáu cuûaquaûn trò kinh doanh.2) Taïi sao caùc doanh nghieäp caàn coâng ngheä thoâng tin? 17 Thanh Huøng
  • 18. Chöông 1: Giôùi thieäu HTTT trong kinh doanhCaùc HTTT thöïc hieän ba vai troø quan troïng trong caùccoâng ty kinh doanh: hoã trôï nghieäp vuï cho caùc toå chöùc,ra quyeát ñònh veà quaûn lyù, vaø taïo ra lôïi theá chieánlöôïc. CNTT cuõng ñaõ trôû thaønh moät thaønh phaànkhoâng theå thieáu trong nhieàu chieán löôïc chính maø caùcdoanh nghieäp ñang thöïc hieän ñeå ñaùp öùng laïi caùcthaùch thöùc trong moät moâi tröôøng kinh doanh ñang thayñoåi nhanh choùng. Taát caû bao goàm noái maïng xínghieäp, toaøn caàu hoùa, toå chöùc laïi quaù trình kinhdoanh, vaø söû duïng coâng ngheä thoâng tin ñeå ñaït ñöôïclôïi theá caïnh tranh chieán löôïc. 18 Thanh Huøng
  • 19. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT Khaùi nieäm caên baûn veà caùc Heä thoáng thoâng tin Muïc tieâu: 1. Xaùc ñònh vaø cho ví duï veà caùc thaønh phaàn vaø chöùc naêng cuûa khaùi nieäm toång quaùt veà heä thoáng. 2. Cung caáp caùc ví duï veà caùc thaønh phaàn cuûa caùc HTTT thöïc teá. Minh hoïa cho thaáy trong moät HTTT, con ngöôøi söû duïng taøi nguyeân phaàn cöùng, phaàn meàm, döõ lieäu vaø maïng ñeå thöïc hieän nhaäp döõ lieäu, xöû lyù, xuaát keát quaû, löu tröõ, vaø caùc hoaït ñoäng ñieàu khieån bieán ñoåi döõ lieäu thaønh saûn phaåm thoâng tin. 19 Thanh Huøng
  • 20. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT 3. Cung caáp nhieàu loaïi ví duï veà HTTT chính töø kinh nghieäm cuûa caùc toå chöùc kinh doanh trong thöïc teá. 20 Thanh Huøng
  • 21. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTPhaàn 1: Khaùi nieäm HTTT caên baûnCaùc khaùi nieäm heä thoángHeä thoáng laø gì? Heä thoáng coù theå ñöôïc ñònhnghóa ñôn giaûn laø moät nhoùm caùc phaàn töû taïothaønh moät theå thoáng nhaát. Heä thoáng laø moätnhoùm caùc thaønh phaàn coù lieân quan cuøng laømvieäc vôùi nhau höôùng veà muïc tieâu chung baèngcaùch tieáp nhaän ñaàu vaøo (Input) vaø saûn xuaátñaàu ra (Output) trong moät quaù trình bieán ñoåi coùtoå chöùc. Heä thoáng nhö theá (ñoâi khi goïi laø heäthoáng ñoäng) coù 3 thaønh phaàn hay 3 chöùc naêngtöông taùc cô baûn: • Ñaàu vaøo (Input) gaén lieàn vôùi vieäc thu thaäp döõ lieäu ñöa vaøo heä thoáng xöû lyù • Xöû lyù (Processing) gaén lieàn vôùi quaù trình bieán ñoåi ñaàu vaøo thaønh ñaàu ra 21 Thanh Huøng
  • 22. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT • Ñaàu ra (Output) gaén lieàn vôùi vieäc chuyeån caùc phaàn töû ñaõ ñöôïc taïo ra bôûi quaù trình bieán ñoåi tôùi ñích cuoái cuøngThí duï: Heä thoáng cheá taïo tieáp nhaän nguyeân vaätlieäu (input) vaø saûn xuaát ra thaønh phaåm (output).Heä thoáng thoâng tin cuõng laø moät heä thoáng tieápnhaän taøi nguyeân (döõ lieäu) vaø xöû lyù chuùngthaønh saûn phaåm (thoâng tin) Heä thoáng cheá taïo naøy minh hoïa nhieàu thaønh phaàn cuûa nhieàu kieåu heä thoángPhaûn hoài vaø ñieàu khieån 22 Thanh Huøng
  • 23. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT• Phaûn hoài laø döõ lieäu veà keát quaû thöïc hieän cuûa heä thoáng. Chaúng haïn döõ lieäu veà keát quaû baùn haøng laø Feedback ñoái vôùi ngöôøi quaûn lyù baùn haøng• Ñieàu khieån noùi ñeán vieäc giaùm saùt vaø ñaùnh giaù phaûn hoài ñeå xaùc ñònh xem heä thoáng coù hoaït ñoäng höôùng tôùi hoaøn thaønh muïc tieâu hay khoâng.Caùc ñaëc tröng heä thoáng khaùcHeä thoáng conHeä thoáng môûHeä thoáng thích nghi.Caùc thaønh phaàn cuûa moät heäthoáng thoâng tin • Con ngöôøi, phaàn cöùng, phaàn meàm, döõ lieäu, vaø maïng laø naêm taøi nguyeân caên baûn cuûa HTTT • Taøi nguyeân con ngöôøi bao goàm ngöôøi duøng cuoái vaø chuyeân gia IS, taøi nguyeân 23 Thanh Huøng
  • 24. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT phaàn cöùng goàm maùy moùc vaø phöông tieän, taøi nguyeân phaàn meàm goàm caû chöông trình vaø thuû tuïc, taøi nguyeân döõ lieäu coù theå bao goàm döõ lieäu vaø cô sôû kieán thöùc, vaø taøi nguyeân maïng bao goàm phöông tieän truyeàn thoâng vaø maïng • Taøi nguyeân döõ lieäu ñöôïc bieán ñoåi bôûi quaù trình xöû lyù thoâng tin thaønh nhieàu daïng saûn phaåm thoâng tin khaùc nhau cho ngöôøi duøng cuoáiQuaù trình xöû lyù thoâng tin bao goàm vieäc nhaäp, xöû lyù, xuaát, löu tröõ, vaø caùc hoaït ñoäng ñieàu khieånTaøi nguyeân HTTTTaøi nguyeân con ngöôøiCaùc chuyeân gia—Nhaø phaân tích heä thoáng, laäptrình vieân, nhaân vieân ñieàu haønh maùy tínhNgöôøi duøng cuoái—Nhöõng ngöôøi coøn laïi söûduïng HTTTTaøi nguyeân phaàn cöùngMaùy moùc—maùy tính, maøn hình, oå ñóa töø, maùy 24 Thanh Huøng
  • 25. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTin, maùy queùtPhöông tieän—Ñóa meàm, baêng töø, ñóa quang,theû töø, maãu taøi lieäuTaøi nguyeân phaàn meàmChöông trình—Chöông trình heä ñieàu haønh, baûngtính, xöû lyù vaên baûn, chöông trình tính löôngThuû tuïc—thuû tuïc nhaäp döõ lieäu, söûa chöõa loãi,phaân phoái hoùa ñôn thanh toaùnTaøi nguyeân döõ lieäuCaùc moâ taû saûn phaåm, baûn ghi khaùch haøng,hoà sô nhaân vieân, cô sôû döõ lieäu toàn khoTaøi nguyeân maïngPhöông tieän truyeàn thoâng, boä xöû lyù truyeànthoâng, phaàn meàm truy xuaát vaø ñieàu khieånmaïngSaûn phaåm thoâng tinCaùc baùo caùo vaø taøi lieäu kinh doanh söû duïngkeát xuaát daïng text vaø ñoà hoïa, ñaùp öùng aâmthanh vaø maãu bieåu.Taøi nguyeân phaàn cöùngPhaàn cöùng goàm: 25 Thanh Huøng
  • 26. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT • Heä thoáng maùy tính, goàm boä xöû lyù trung taâm chöùa boä vi xöû lyù, vaø nhieàu thieáât bò ngoaïi vi ñöôïc noái keát. Chaúng haïn nhö heä thoáng maùy vi tính, maùy tính côõ vöøa, vaø heä thoáng maùy tính lôùn-mainframe • Thieát bò ngoaïi vi, nhö baøn phím, con chuoät ñeå nhaäp döõ lieäu vaø ra leänh, maøn hình, maùy in, ñóa töø hay ñóa quang ñeå löu tröõ caùc taøi nguyeân thoâng tinTaøi nguyeân phaàn meàm • Phaàn meàm heä thoáng, nhö chöông trình heä ñieàu haønh, ñieàu khieån vaø hoã trôï caùc hoaït ñoäng cuûa heä thoáng maùy tính • Phaàn meàm öùng duïng, laø caùc chöông trình ñieàu khieån vieäc xöû lyù cho caùch duøng maùy tính cuï theå cuûa ngöôøi duøng cuoái. Thí duï, chöông trình phaân tích baùn haøng, chöông trình traû löông, vaø chöông trình xöû lyù vaên baûn • Thuû tuïc, vaän haønh caùc höôùng daãn cho con ngöôøi söû duïng HTTT. 26 Thanh Huøng
  • 27. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTTaøi nguyeân döõ lieäuDöõ lieäu coù theå ôû nhieàu daïng, kieåu chöõ vaø soátruyeàn thoáng vaø caùc kí töï khaùc moâ taû caùc giaodòch kinh doanh vaø caùc bieán coá hay thöïc theåkhaùc. Döõ lieäu daïng vaên baûn goàm caùc caâu vaøñoaïn vaên ñöôïc duøng trong taøi lieäu vieát; döõ lieäuhình aûnh, nhö caùc hình ñoà hoïa; vaø döõ lieäu aâmthanh, tieáng noùi con ngöôøi vaø caùc aâm thanhkhaùc, cuõng laø nhöõng daïng döõ lieäu quan troïng.Phaân bieät döõ lieäu vaø thoâng tin. Töø döõ lieäudaïng soá nhieàu cuûa datum, nhìn chung töø data (döõlieäu) duøng cho caû daïng soá ít laãn soá nhieàu. Döõlieäu laø söï kieän coøn thoâ sô hay chæ laø caùc quansaùt, caùc hieän töôïng vaät lyù hay giao dòch kinhdoanh. Döõ lieäu laø söï ño löôøng khaùch quan caùcthuoäc tính (ñaëc ñieåm) cuûa thöïc theå nhö conngöôøi, nôi choán, söï vaät, vaø bieán coá. 27 Thanh Huøng
  • 28. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT Thoâng tin laø döõ lieäu ñaõ ñöôïc ñoåi thaønh caùi coù ích vaø coù yù nghóa ñoái vôùi ngöôøi duøng cuoái. Do ñoù, döõ lieäu thöôøng chòu theâm quaù trình xöû lyù coäng theâm giaù trò (data processing hay information processing):35 000 VNÑ 12 ñv Ngöôøi baùn: Taâm12 000 VNÑ Taâm Vuøng:Saigon Xöû lyù Saigon döõ100 000 VNÑ 100 ñv Doanh soá hieän taïi: lieäu 147 ñv = 147 000 VNÑ Söï bieán ñoåi döõ lieäu thaønh thoâng tin Taøi nguyeân maïng Taøi nguyeân maïng goàm coù: • Phöông tieän truyeàn thoâng, goàm caùp xoaén ñoâi, caùp ñoàng truïc, caùp quang, heä thoáng vi ba, heä thoáng veä tinh vieãn thoâng • Hoã trôï maïng, goàm con ngöôøi, phaàn cöùng, phaàn meàm, vaø döõ lieäu tröc tieáp hoã trôï hoaït ñoäng vaø söû duïng maïng truyeàn thoâng. 28 Thanh Huøng
  • 29. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT Boä xöû lyù truyeàn thoâng goàm modem vaø boä xöû lyù noái keát, vaø caùc phaàn meàm ñieàu khieån truyeàn thoâng nhö heä ñieàu haønh maïng vaø boä trình duyeät Internet.Caùc hoaït ñoäng HTTTCaùc hoaït ñoäng cô baûn cuûa HTTT trong kinh doanh.Nhaäp vaøo. Queùt maõ vaïch treân haøng hoùaXöû lyù. Tính löông, thueá, vaø caùc khaáu tröø löông khaùcXuaát. Taïo ra baûng baùo caùo vaø keát quaû baùn haøngLöu tröõ. Chöùa caùc baûn ghi veà khaùch haøng, nhaân vieân,vaø saûn phaåmÑieàu khieån. Taïo ra tín hieäu aâm thanh bieåu thò vieäc nhaäpñuùng döõ lieäu baùn haøng 29 Thanh Huøng
  • 30. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT Ñaùnh giaù chaát löôïng thoâng tinCaùc thuoäc tínhcuûa saûnphaåm thoâng tinchaát löôïng cao Nhaän dieän heä thoáng thoâng tin Ñeå nhaän dieän HTTT baïn phaûi xaùc ñònh ñöôïc: 30 Thanh Huøng
  • 31. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT • Taøi nguyeân con ngöôøi, phaàn cöùng, phaàn meàm, döõ lieäu, vaø maïng maø HTTT söû duïng • Loaïi saûn phaåm thoâng tin do chuùng taïo ra • Caùch chuùng nhaäp döõ lieäu, xöû lyù, xuaát keát quaû, löu tröõ, vaø caùc hoaït ñoäng ñieàu khieån • Chuùng hoã trôï nghieäp vuï kinh doanh, ra quyeát ñònh veà quaûn lyù, ñaït ñöôïc lôïi theá caïnh tranh nhö theá naøoPhaàn 2: Sô löôïc veà HTTTCaùc loaïi HTTTPhaân loaïi caùc HTTT theo hoaït ñoäng vaø theo quaûn lyù 31 Thanh Huøng
  • 32. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTHeä hoã trôï hoaït ñoäng/nghieäp vuïVai troø cuûa heä hoã trôï hoaït ñoäng cuûa coâng tykinh doanh nhaèm xöû lyù coù hieäu quaû caùc giaodòch kinh doanh, ñieàu khieån caùc quaù trình kyõthuaät, hoã trôï truyeàn thoâng vaø hôïp taùc xí nghieäp,vaø caäp nhaät cô sôû döõ lieäu coâng ty.Heä thoáng xöû lyù giao dòchHeä thoáng xöû lyù giao dòch xöû lyù caùc giao dòchtheo hai caùch cô baûn. Theo caùch xöû lyù boù, döõlieäu giao dòch ñöôïc tích luõy trong moät khoaûng thôøigian vaø ñöôïc xöû lyù ñònh kyø. Theo caùch xöû lyù 32 Thanh Huøng
  • 33. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTtöùc thôøi, döõ lieäu ñöôïc xöû lyù töùc thì sau khi giaodòch xaûy ra.Heä thoáng kieåm soaùt quaù trìnhHeä thoáng hôïp taùc xí nghieäpHeä thoáng hôïp taùc xí nghieäp laø HTTT söû duïngnhieàu coâng ngheä thoâng tin ñeå giuùp con ngöôøicuøng laøm vieäc vôùi nhau. Heä thoáng hôïp taùc xínghieäp giuùp chuùng ta hôïp taùc—ñeå giao tieáp yùtöôûng, chia seû taøi nguyeân, vaø ñieàu phoái caùc noãlöïc coâng vieäc coù tính phoái hôïp giöõa caùc thaønhvieân trong caùc nhoùm döï aùn, vaø caùc nhoùm laømvieäc khaùc.Heä hoã trôï quaûn lyùCung caáp thoâng tin vaø hoã trôï vieäc ra quyeát ñònhcho caùc caáp vaø caùc kieåu nhaø quaûn lyù khaùcnhau laø nhieäm vuï phöùc taïp. Tuøy theo traùchnhieäm cuûa ngöôøi duøng cuoái laø nhaø quaûn lyù, 33 Thanh Huøng
  • 34. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTtrong thöïc teá coù caùc loaïi heä thoáng thoâng tinkhaùc nhau: (1) HTTTQL (MIS), (2) Heä hoã trôï quyeátñònh, (3) Heä thoâng tin cho giaùm ñoác. Loaïi HTTT Ñaëc ñieåmHeä quaûn lyù kieán Kieán thöùc-töø ngöôøi lao ñoängthöùc coù kieán thöùcHeä chuyeân gia Kieán thöùc-töø caùc chuyeân giaHeä hoã trôï quyeát Caùc quyeát ñònh-hoã trôï töôngñònh taùcHeä thoâng tin giaùm Thoâng tin-cho giaùm ñoác vaøñoác nhöõng ngöôøi khaùcHeä thoáng thoâng tin Thoâng tin-cho ngöôøi duøng cuoáiquaûn lyù laø nhaø quaûn lyùHeä xöû lyù giao dòch Döõ lieäu-töø caùc hoaït ñoäng kinh doanh Ñaëc ñieåm cuûa caùc loaïi HTTT khaùc nhau 34 Thanh Huøng
  • 35. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTT Heä hoã trôï giaùm ñoác cung caáp thoâng tin cho laõnh ñaïo vôùi hình thöùc deã söû duïngCaùc loaïi HTTT khaùcÑoù laø caùc heä chuyeân gia, heä quaûn lyù kieánthöùc, heä thoâng tin chieán löôïc, vaø heä thoángthoâng tin kinh doanh.Heä chuyeân giaHeä chuyeân gia laø HTTT döïa treân cô sôû tri thöùc;nghóa laø noù söû duïng kieán thöùc veà moät laõnhvöïc cuï theå ñeå hoaït ñoäng nhö moät nhaø tö vaánchuyeân nghieäp ñoái vôùi ngöôøi söû duïng. Caùcthaønh phaàn cuûa heä chuyeân gia laø cô sôû kieánthöùc vaø phaàn meàm thöïc hieän keát luaän döïa treânkieán thöùc vaø cho caùc caâu traû lôøi ñoái vôùi caùccaâu hoûi cuûa ngöôøi söû duïng.Heä quaûn lyù kieán thöùc 35 Thanh Huøng
  • 36. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTHeä quaûn lyù kieán thöùc giuùp ngöôøi lao ñoäng coùkieán thöùc taïo ra, toå chöùc, vaø chia seû kieán thöùckinh doanh quan troïng baát cöù choã naøo vaø baát cöùkhi naøo caàn ñeán.Heä thoâng tin chieán löôïcLaø HTTT hoã trôï vaø quyeát dònh vò trí caïnh tranhvaø chieán löôïc cuûa xí nghieäp.Heä thoâng tin kinh doanhHeä thoâng tin kinh doanh caàn thieát cho taát caû caùchoaït ñoäng keá toaùn, taøi chính, quaûn lyù nguoànnhaân löïc, tieáp thò, vaø quaûn lyù kinh doanh.HTTT tích hôïpLaø heä thoáng thoâng tin chöùc naêng ñan cheùocung caáp nhieàu chöùc naêng.Heä hoã trôï nghieäp vuï xöû lyù döõ lieäu taïo ra töø caùc 36 Thanh Huøng
  • 37. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTnghieäp vuï kinh doanhCaùc loaïi chính:• Heä xöû lyù giao dòch xöû lyù döõ lieäu laø keát quaû cuûa caùc giao dòch kinh doanh, caäp nhaät CSDL, vaø taïo ra caùc chöùng töø nghieäp vuï• Heä kieåm soaùt quaù trình giaùm saùt vaø kieåm tra caùc quaù trình kyõ thuaät• Heä hôïp taùc xí nghieäp hoã trôï giao tieáp, vaø hôïp taùc ñoäi, nhoùm laøm vieäc vaø xí nghieäpHeä hoã trôï quaûn lyù cung caáp thoâng tin vaø hoã trôïcaàn thieát cho vieäc ra quyeát ñònh hieäu quaû cuûanhaø quaûn lyù. Caùc loaïi chính:• Heä thoáng thoâng tin quaûn lyù (MIS) cung caáp thoâng tin theo daïng baùo caùo qui ñònh tröôùc vaø keát xuaát cho nhaø quaûn lyù• Heä hoã trôï quyeát ñònh cung caáp söï hoã trôï töông taùc cho nhaø quaûn lyù ra quyeát ñònh• Heä thoâng tin giaùm ñoác cung caáp caùc thoâng tin quan troïng ñöôïc thay ñoåi theo nhu caàu thoâng tin cuûa laõnh ñaïoCaùc loaïi HTTT khaùc coù theå hoã trôï hoaëc nghieäpvuï, quaûn lyù, hoaëc caùc öùng duïng chieán löôïc. Caùc 37 Thanh Huøng
  • 38. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTloaïi chính:• Heä chuyeân gia laø heä döïa treân cô sôû tri thöùc cung caáp lôøi khuyeân hôïp lyù vaø hoaït ñoäng nhö nhaø tö vaán ñoái vôùi ngöôøi söû duïng• Heä quaûn lyù tri thöùc laø heä döïa treân kieán thöùc hoã trôï vieäc taïo ra, toå chöùc, vaø phoå bieán kieán thöùc kinh doanh trong xí nghieäp• Heä thoâng tin chieán löôïc cung caáp cho coâng ty caùc saûn phaåm chieán löôïc, dòch vuï, vaø caùc tieän ích cho öu theá caïnh tranh• Heä thoâng tin kinh doanh hoã trôï caùc öùng duïng nghieäp vuï hay quaûn lyù veà caùc chöùc naêng kinh doanh cuûa xí nghieäp. Toùm taét caùc loaïi HTTT 38 Thanh Huøng
  • 39. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTToùm taét chöông 2 1) Caùc khaùi nieäm heä thoángHeä thoáng laø moät nhoùm caùc thaønh phaàn coùlieân quan vôùi nhau hoaït ñoäng ñeå ñaït ñöôïc muïctieâu chung baèng caùch chaáp nhaän ñaàu vaøo vaøtaïo ñöôïc ñaàu ra trong moät quaù trình bieán ñoåi coùtoå chöùc. Döõ lieäu phaûn hoài (Feedback) laø döõlieäu veà keát quaû thöïc hieän cuûa heä thoáng. Kieåmsoaùt (Control) laø thaønh phaàn giaùm saùt, ñaùnh giaùdöõ lieäu phaûn hoài vaø thöïc hieän nhöõng ñieàuchænh caàn thieát ñoái vôùi ñaàu vaøo (Input) vaø caùcthaønh phaàn xöû lyù nhaèm ñaûm baûo ñaàu ra thíchhôïp. 2) Caùc khaùi nieäm heä thoáng thoâng tinMoät HTTT söû duïng caùc taøi nguyeân con ngöôøi,phaàn cöùng, phaàn meàm, döõ lieäu, vaø maïng ñeåthöïc hieän nhaäp döõ lieäu, xöû lyù, xuaát keát quaû,löu tröõ, vaø caùc hoaït ñoäng ñieàu khieån bieán taøi 39 Thanh Huøng
  • 40. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTnguyeân laø döõ lieäu thaønh saûn phaåm thoâng tin.Tröôùc tieân döõ lieäu ñöôïc thu thaäp vaø chuyeånthaønh daïng phuø hôïp cho quaù trình xöû lyù (Input).Keá tieáp, döõ lieäu ñöôïc xöû lyù vaø bieán thaønhthoâng tin (quaù trình xöû lyù-processing), ñöôïc löu tröõñeå duøng sau naøy (löu tröõ-storage), hay truyeànthoâng vôùi ngöôøi söû duïng cuoái cuøng (output) tuøythuoäc vaøo caùc thuû tuïc xöû lyù thích hôïp (kieåmsoaùt-control). 3) Caùc taøi nguyeân vaø saûn phaåm HTTTTaøi nguyeân phaàn cöùng bao goàm maùy moùc vaøphöông tieän ñöôïc söû duïng trong quaù trình xöû lyùthoâng tin. Taøi nguyeân phaàn meàm bao goàm caùcleänh chöông trình (program) vaø caùc leänh daønh chocon ngöôøi (thuû tuïc-procedure).Taøi nguyeân conngöôøi goàm caùc chuyeân gia vaø ngöôøi söû duïngHTTT. Taøi nguyeân döõ lieäu bao goàm caùc daïng döõlieäu khaùc nhau nhö chöõ vaø soá, vaên baûn, hìnhaûnh, video, aâm thanh vaø caùc daïng khaùc. Taøi 40 Thanh Huøng
  • 41. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTnguyeân maïng bao goàm caùc phöông tieän truyeànthoâng, vaø hoã trôï maïng. Saûn phaåm thoâng tin doHTTT taïo ra coù theå coù nhieàu daïng khaùc nhau, baogoàm caùc baùo caùo giaáy, hieån thò treân maøn hình,taøi lieäu ña phöông tieän, thoâng baùo ñieän töû, hìnhñoà hoïa, vaø caùc traû lôøi baèng tieáng noùi. 4) Caùc loaïi HTTTCaùc loaïi HTTT chính bao goàm heä hoã trôï taùc vuï,nhö Heä xöû lyù giao dòch, Heä kieåm soaùt quaù trình,Heä hôïp taùc giöõa caùc xí nghieäp, vaø Heä hoã trôïquaûn lyù, nhö Heä thoáng thoâng tin quaûn lyù, Heähoã trôï quyeát ñònh, vaø Heä thoáng thoâng tin thöïchieän. Caùc loaïi chính khaùc laø Heä chuyeân gia, Heäquaûn lyù kieán thöùc, Heä thoáng thoâng tin chieánlöôïc, vaø Heä thoáng thoâng tin kinh doanh.Tuy nhieân, trong thöïc teá, söï phaân loaïi coù tínhchaát khaùi nieäm naøy ñöôïc keát hôïp thaønh caùcHTTT chöùc naêng ñan cheùo nhau, cung caáp thoângtin vaø hoã trôï quyeát ñònh cho Ban giaùm ñoác vaø 41 Thanh Huøng
  • 42. Chöông 2: Khaùi nieäm caên baûn veà caùc HTTTcuõng thöïc hieän caùc hoaït ñoäng xöû lyù thoâng tintaùc vuï. 42 Thanh Huøng
  • 43. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT 43 Thanh Huøng
  • 44. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Muïc tieâu: 4. Moâ taû vaø cho caùc ví duï minh hoïa töøng böôùc phöông phaùp heä thoáng ñeå giaûi quyeát vaán ñeà vaø chu kyø phaùt trieån heä thoáng thoâng tin 5. Giaûi thích vaán ñeà kyõ thuaät heä thoáng nhôø maùy tính hoã trôï aûnh höôûng tôùi quaù trình phaùt trieån caùc HTTT ñoái vôùi ngöôøi duøng cuoái vaø chuyeân gia HTTT nhö theá naøo 6. Söû duïng phöông phaùp heä thoáng, quaù trình phaùt trieån HTTT, moâ hình caùc thaønh phaàn HTTT töø chöông hai (caùc böôùc cô baûn giaûi quyeát vaán ñeà) ñeå ñeà ra caùc giaûi phaùp HTTT ñoái vôùi baøi toaùn kinh doanh ñôn giaûn 44 Thanh Huøng
  • 45. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTPhaàn 1: Tieáp caän heä thoáng ñeå giaûi quyeát vaán ñeàTieáp caän heä thoángLaø söû duïng phöông phaùp heä thoáng ñeå xaùc ñònhvaán ñeà vaø caùc cô hoäi vaø phaùt trieån caùc giaûiphaùp. Vieäc nghieân cöùu moät baøi toaùn vaø hìnhthaønh giaûi phaùp gaén lieàn vôùi caùc hoaït ñoäng coùlieân quan vôùi nhau sau ñaây:1. Nhaän daïng vaø xaùc ñònh vaán ñeà hay cô hoäi baèng caùch söû duïng caùch suy nghó heä thoáng2. Phaùt trieån vaø ñaùnh giaù caùc giaûi phaùp heä thoáng coù theå thay theá cho nhau3. Choïn giaûi phaùp heä thoáng ñaùp öùng toát nhaát caùc yeâu caàu cuûa baïn4. Thieát keá giaûi phaùp heä thoáng ñaõ choïn5. Thöïc hieän vaø ñaùnh giaù thaønh coâng cuûa heä thoáng ñaõ thieát keá 45 Thanh Huøng
  • 46. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Xaùc ñònh Xaùc ñònh vaán ñeà hay cô hoäi baèng vaán ñeà caùch söû duïng caùch suy nghó heä Phaùt Phaùt trieån vaø ñaùnh giaù caùc giaûi trieån caùc giaûi phaùp phaùp heä thoáng coù theå thay ñoåi thay theá Choïn Choïn giaûi phaùp heä thoáng ñaùp giaûi öùng toát nhaát caùc yeâu caàu cuûa phaùp Thieát keá Thieát keá giaûi phaùp heä thoáng ñaõ giaûi phaùp choïn Thöïc hieän Thöïc hieän vaø ñaùnh giaù thaønh giaûi coâng cuûa heä thoáng ñaõ thieát keá phaùp Phöông phaùp heä thoáng ñeå giaûi quyeát vaán ñeà 46 Thanh Huøng
  • 47. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTCaùc vaán ñeà vaø cô hoäi ñöôïc xaùc ñònh ôû böôùc 1cuûa phöông phaùp/tieáp caän heä thoáng. Moät vaánñeà coù theå ñöôïc xaùc ñònh nhö laø moät ñieàu kieäncaên baûn gaây ra keát quaû khoâng mong muoán. Moätcô hoäi laø moät ñieàu kieän caên baûn theå hieän tieàmnaêng ñaït ñöôïc keát quaû mong muoán. 47 Thanh Huøng
  • 48. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTCaùch suy nghó heä thoángCaùi coát loûi cuûa caùch suy nghó heä thoáng laø“seeing the forest and the trees” (nhìn thaáy caû röøngvaø caây) trong baát cöù tình huoáng naøo baèng caùch:• Nhìn thaáy roõ caùc moái lieân heä laãn nhau trong caùc heä thoáng chöù khoâng phaûi chæ nhìn thaáy caùc chuoãi maéc xích nguyeân nhaân vaø haäu quûa moãi khi caùc bieán coá xaûy ra. 48 Thanh Huøng
  • 49. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT• Thaáy roõ caùc quaù trình xöû lyù thay ñoåi trong caùc heä thoáng chöù khoâng phaûi chæ nhìn thaáy caùc “snapshots” cuï theå moãi khi caùc thay ñoåi xaûy ra. Moät minh hoïa veà caùch suy nghó heä thoángPhaùt trieån caùc giaûi phaùp coù theå thaytheá cho nhau 49 Thanh Huøng
  • 50. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTCaùc giaûi phaùp xuaát phaùt töø ñaâu? Kinh nghieämlaø moät nguoàn toát. Nhöõng giaûi phaùp ñaõ thöïchieän, hoaëc ít nhaát ñaõ ñöôïc xem xeùt trong quaùkhöù caàn ñöôïc xem xeùt laïi. Moät nguoàn khaùc cuûacaùc giaûi phaùp nöõa laø caùc lôøi chæ baûo cuûanhöõng ngöôøi khaùc, bao goàm lôøi khuyeân cuûa caùcnhaø tö vaán vaø ñeà nghò cuûa caùc heä chuyeân gia.Baïn cuõng neân söû duïng tröïc giaùc vaø oùc saùngtaïo ñeå thöïc hieän caùc giaûi phaùp saùng taïo. Cuoáicuøng, ñöøng queân raèng “doing nothing” (khoâng laømgì caû) veà moät vaán ñeà hoaëc cô hoäi laø moät giaûiphaùp hôïp lyù, vôùi nhöõng öu vaø nhöôïc ñieåm cuûanoù.Ñaùnh giaù caùc giaûi phaùpÑeå coù theå xaùc ñònh ñöôïc giaûi phaùp toát nhaát. 50 Thanh Huøng
  • 51. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTÑaàu tieân caàn xaây döïng tieâu chuaån ñaùnh giaùvaø xaùc ñònh xem moãi giaûi phaùp ñaùp öùng caùctieâu chuaån naøy nhö theá naøo. Tieâu chuaån coùtheå ñöôïc xeáp haïng hoaëc cho troïng soá, döïa treânsöï quan troïng cuûa noù khi ñaùp öùng caùc yeâu caàucuûa baïn. Chaúng haïn, baïn coù theå xeáp tieâuchuaån lieân quan ñeán chi phí hoaït ñoäng cao hôntieâu chuaån deã söû duïng. Cuoái cuøng, moãi giaûiphaùp thay ñoåi phaûi ñöôïc ñaùnh giaù döïa treâncaùch noù ñaùp öùng tieâu chuaån ñaùnh giaù cuûabaïn toát nhö theá naøo. Hình döôùi ñaây minh hoïavieäc ñaùnh giaù hai giaûi phaùp baèng caùch söû duïngmoät vaøi tieâu chuaån. 51 Thanh Huøng
  • 52. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Ví duï veà vieäc ñaùnh giaù caùc giaûi phaùp.Choïn giaûi phaùp toát nhaátMoät khi taát caû caùc giaûi phaùp ñaõ ñöôïc ñaùnhgiaù, baïn coù theå baét ñaàu quaù trình choïn ra giaûiphaùp toát nhaát. Caùc giaûi phaùp coù theå ñöôïc sosaùnh vôùi nhau bôûi vì chuùng ñaõ ñöôïc ñaùnh giaùvôùi cuøng tieâu chuaån. Chaúng haïn, hai giaûi phaùpôû hình treân coù theå ñöôïc xem, xeáp haïng vaø ñöôïcchoïn hay loaïi boû döïa treân caùc tieâu chuaån rieângreû hoaëc toång soá ñieåm. 52 Thanh Huøng
  • 53. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTThieát keá vaø thöïc hieän giaûi phaùpMoät khi giaûi phaùp ñaõ ñöôïc choïn, noù phaûi ñöôïcthieát keá vaø thöïc hieän. Ñaëc taû thieát keá coù theåmieâu taû chi tieát caùc ñaëc tính vaø caùc naêng löïccuûa con ngöôøi, phaàn cöùng, phaàn meàm, vaønguoàn döõ lieäu vaø hoaït ñoäng cuûa heä thoángthoâng tin maø heä thoáng môùi caàn. Moät keá hoaïchthöïc hieän qui ñònh nguoàn löïc, hoaït ñoäng vaø thôøigian caàn thieát ñeå thöïc hieän thích hôïp.Kieåm tra sau khi thöïc hieänKeát quaû cuûa vieäc thöïc hieän moät giaûi phaùp seõñöôïc giaùm saùt vaø ñaùnh giaù. Ñaây ñöôïc goïi laøquaù trình kieåm tra sau khi thöïc hieän.Phaàn 2: Phaùt trieån caùc giaûi phaùp HTTT 53 Thanh Huøng
  • 54. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTPhaàn naøy ñöôïc xaây döïng döïa treân caùc quannieäm giaûi quyeát vaán ñeà trong phaàn tröôùc ñeåchæ ra caùc giaûi phaùp HTTT ñaùp öùng nhu caàu kinhdoanh cuûa ngöôøi duøng cuoái vaø caùc toå chöùccuûa hoï coù theå ñöôïc phaùt trieån nhö theá naøo.Chu kyø phaùt trieån heä thoángGiaûi phaùp phaùt trieån HTTT laø moät quaù trìnhgoàm nhieàu böôùc 54 Thanh Huøng
  • 55. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTVieäc söû duïng phöông phaùp heä thoáng ñeå phaùttrieån caùc giaûi phaùp HTTT gaén lieàn vôùi moät quaùtrình nhieàu böôùc ñöôïc goïi laø chu kyø phaùt trieånHTTT, cuõng ñöôïc bieát ñeán nhö chu kyø soáng phaùttrieån heä thoáng (SDLC) goàm caùc böôùc (1) Ñieàutra, (2) Phaân tích, (3) Thieát keá, (4) Thöïc hieän, vaø(5) Baûo trì. 55 Thanh Huøng
  • 56. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Xaùc ñònh xem vaán ñeà hay cô hoäi Ñieàu tra kinh doanh coù toàn taïi khoâng.Hieåu Tieán haønh nghieân cöùu khaû thivaán Heä thoáng ñeå xaùc ñònh xem HTTT môùi hayñeà hay ñaõ caûi tieán coù laø giaûi phaùpcô hoäi Saûn phaåm: khoâng.kinh Nghieân cöùu Thöïc hieän keá hoaïch quaûn lyù döï aùn vaø nhaän ñöôïc söï ñoàng yù cuûa ban giaùm ñoác Phaân tích nhu caàu thoâng tin cuûa Phaân tích ngöôøi duøng cuoái, moâi tröôøngPhaùt cuûa toå chöùc, vaø heä thoáng baát Heä thoáng kyø ñang duøng hieän taïi.trieångiaûi Saûn phaåm: Trình baøy caùc yeâu caàu chöùcphaùp naêng cuûa heä thoáng coù theå Yeâu caàuHTTT ñaùp öùng nhu caàu cuûa ngöôøi chöùc naêng duøng cuoái. Trình baøy caùc ñaëc taû ñoái vôùi Thieát keá taøi nguyeân phaàn cöùng, phaàn meàm, con ngöôøi, maïng, vaø döõ Heä thoáng lieäu, vaø caùc saûn phaåm thoâng tin thoûa maõn yeâu caàu chöùc naêng cuûa heä thoáng ñaõ ñeà Saûn phaåm: nghò. Trang bò phaàn cöùng vaø phaàn Thöïc hieän meàm.Thöïc Heä thoáng Kieåm tra heä thoáng, vaø huaánhieän luyeän ngöôøi vaän haønh vaø söûgiaûi duïng noù.phaùp Saûn phaåm: Ñoåi thaønh heä thoáng môùi.HTTT Baûo trì Söû duïng quaù trình xem laïi sau Heä thoáng thöïc hieän ñeå giaùm saùt, ñaùnh giaù, vaø ñieàu chænh heä Saûn phaåm: thoáng khi caàn. Heä thoáng 56 Thanh Huøng
  • 57. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTNghieân cöùu khaû thiNghieân cöùu sô boä goïi laø nghieân cöùu khaû thi,ñieàu tra nhu caàu thoâng tin cuûa ngöôøi söû duïngtöông lai vaø xaùc ñònh caùc yeâu caàu taøi nguyeân,chi phí, lôïi ích, vaø söï khaû thi cuûa döï aùn ñaõ ñeànghò. Phöông phaùp thu thaäp thoâng tin ñöôïc toùmtaét trong baûng ñeå thu thaäp döõ lieäu cho nghieâncöùu khaû thi. 57 Thanh Huøng
  • 58. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT• Phoûng vaán nhaân vieân, • Xem xeùt taøi lieäu, baùo khaùch haøng vaø nhaø caùo, taøi lieäu thuû tuïc, quaûn lyù vaø caùc taøi lieäu khaùc• Baûng caâu hoûi cho • Trình baøy, moâ phoûng, ngöôøi duøng cuoái thích vaø quan saùt moâ hình hôïp trong toå chöùc caùc hoaït ñoäng coâng• Quan saùt caù nhaân, xem vieäc baêng video, hay nhöõng thöù lieân quan ñeán hoaït ñoäng coâng vieäc cuûa ngöôøi duøng cuoái 58 Thanh Huøng
  • 59. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Caùch thu thaäp thoâng tin ñeå phaùt trieån heä thoángTính khaû thi cuûa heä thoáng ñeà nghò coù theå ñuôïcñaùnh giaù theo boán loaïi chính laø: 59 Thanh Huøng
  • 60. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Tính khaû thi veà toå chöùc Tính khaû thi veà kinh teá • HTTT ñöôïc ñeà nghò hoã • Tieát kieäm chi phí trôï caùc muïc tieâu chieán • Taêng doanh thu löôïc cuûa toå chöùc nhö • Giaûm ñaàu tö theá naøo • Taêng lôïi nhuaän Tính khaû thi kyõ thuaät Tính khaû thi vaän haønh • Khaû naêng, ñoä tin caäy, • Ngöôøi duøng cuoái chaáp tính saün saøng cuûa nhaän phaàn cöùng, phaàn meàm • Hoã trôï ban giaùm ñoác vaø maïng • Caùc yeâu caàu khaùch haøng, nhaø cung caáp, vaø chính phuû. Nghieân cöùu khaû thi gaén lieàn vôùi phaân tích lôïi ích/chi phí. Neáu chi phí vaø lôïi ích coù theå ñöôïc ñònh löôïng, chuùng ñöôïc goïi laø höõu hình; neáu khoâng, goïi laøø voâ hình. Chi phí voâ hình thì khoù ñònh löôïng; chuùng goàm vieäc ñaùnh maát thieän yù khaùch haøng hay nhueä khí nhaân vieân gaây ra bôûi caùc sai laàm vaø tình traïng xaâu xeù, chia reõ do caøi ñaët heä thoáng môùi.Caùc lôïi ích höõu hình Ví duïTaêng doanh soá hay lôïi Phaùt trieån caùc saûn phaåm vaø dòch vuï 60 Thanh Huøng
  • 61. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTnhuaän döïa treân maùy tínhGiaûm caùc khoaûn chi phí Loaïi boû caùc thuû tuïc vaø taøi lieäu khoângxöû lyù thoâng tin caàn thieátGiaûm caùc khoaûn chi phí Caét giaûm chi phí vaän chuyeån haøng toànhoaït ñoäng khoGiaûm caùc khoaûn yeâu Giaûm caùc yeâu caàu ñaàu tö haøng toàncaàu ñaàu tö khoTaêng hieäu quaû vaø khaû Caûi tieán hieäu quaû vaø khaû naêng trongnaêng hoaït ñoäng saûn xuaát; ví duï, ít hö hoûng, laõng phí vaø thôøi gian cheátCaùc lôïi ích voâ hình Ví duïThoâng tin môùi hay thoâng Thoâng tin vaø nhieàu loaïi thoâng tin môùitin ñaõ caûi thieän luoân saün chính xaùc vaø kòp thôøi hônsaøngCaûi thieän caùc khaû naêng Moâ hình phaân tíchtính toaùn vaø phaân tíchCaûi thieän dòch vuï khaùch Ñaùp öùng dòch vuï kòp thôøi hônhaøngCaûi thieän tinh thaàn nhaân Loaïi boû caùc coâng taùc, coâng vieäc teûvieân nhaït vaø phieàn toaùiCaûi thieän ra quyeát ñònh Phaân tích caùc quyeát ñònh vaø thoâng tinquaûn lyù toát hônCaûi thieän vò trí caïnh tranh Caùc heä thoáng duy trì khaùch haøng vaø nhaø cung caápCaûi thieän hình aûnh trong Laøm taêng hình aûnh ñöôïc nhaän thöùc bôûikinh doanh vaø coäng ñoàng caùc khaùch haøng, nhaø cung caáp, vaø nhöõng ngöôøi ñaàu tö 61 Thanh Huøng
  • 62. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTCaùc lôïi ích coù theå cuûa caùc HTTT döïa treân maùytính 62 Thanh Huøng
  • 63. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTPhaân tích heä thoángPhaân tích heä thoáng laø moät nghieân cöùu chi tieát: • Caùc nhu caàu thoâng tin cuûa toå chöùc vaø nhöõng ngöôøi duøng cuoái nhö chính baïn. • Caùc hoaït ñoäng, taøi nguyeân, vaø saûn phaåm cuûa baát kyø heä thoáng thoâng tin hieän taïi. • Caùc khaû naêng heä thoáng thoâng tin ñöôïc yeâu caàu ñeå ñaùp öùng nhu caàu thoâng tin cuûa baïn vaø nhöõng ngöôøi duøng cuoái khaùc.Phaân tích toå chöùcPhaân tích toå chöùc laø moät böôùc khôûi ñaàu quantroïng trong phaân tích heä thoáng.Phaân tích heä thoáng hieän taïi 63 Thanh Huøng
  • 64. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Baïn caàn phaûi phaân tích heä thoáng naøy söû duïng caùc taøi nguyeân phaàn cöùng, phaàn meàm, maïng, vaø con ngöôøi nhö theá naøo ñeå bieán ñoåi caùc taøi nguyeân döõ lieäu, nhö döõ lieäu giao dòch thaønh caùc saûn phaåm thoâng tin, nhö caùc baùo caùo vaø keát xuaát. Phaân tích caùc yeâu caàu chöùc naêng Baïn phaûi coá xaùc ñònh caùc khaû naêng xöû lyù thoâng tin ñöôïc yeâu caàu cho moãi hoaït ñoäng cuûa heä thoáng (nhaäp, quaù trình xöû lyù, xuaát, löu tröõ, kieåm soaùt) ñeå ñaùp öùng caùc nhu caàu thoâng tin cuûa ngöôøi duøng cuoái.c Caùc yeâu caàu giao dieän ngöôøi söû duïng. Caùc nhu caàu nhaäp/xuaát cuûa ngöôøi duøng cuoái phaûi ñöôïc hoã trôï bôûi heä thoáng thoâng tin, bao goàm caùc nguoàn, ñònh daïng, noäi dung, dung löôïng, vaø tính thöôøng xuyeân cuûa moãi loaïi nhaäp xuaát.d Caùc yeâu caàu xöû lyù. Caùc hoaït ñoäng yeâu caàu bieán ñoåi ñaàu vaøo thaønh ñaàu ra. Bao goàm caùc tính toaùn, nguyeân taéc quyeát ñònh, vaø hoaït ñoäng xöû lyù khaùc, vaø khaû naêng, soá löôïng vaät lieäu ñöa vaøo moät quaù trình, thôøi gian quay 64 Thanh Huøng
  • 65. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT voøng, vaø thôøi gian ñaùp öùng caàn cho caùc hoaït ñoäng xöû lyù.l Caùc yeâu caàu löu tröõ. Toå chöùc, noäi dung, vaø kích thöôùc cuûa caùc cô sôû döõ lieäu, caùc loaïi vaø taàn soá vieäc caäp nhaät vaø hoûi ñaùp, ñoä daøi vaø cô sôû hôïp lyù cho vieäc löu tröõ baûn ghi.t Caùc yeâu caàu kieåm soaùt. Chính xaùc, hôïp leä, an toaøn, baûo maät, vaø khaû naêng ñaùp öùng caùc yeâu caàu ñoái vôùi caùc chöùc naêng nhaäp, quaù trình, xöû lyù, xuaát, vaø löu tröõ heä thoáng. Caùc yeâu caàu chöùc naêng ñònh roõ caùc khaû naêng HTTT ñöôïc yeâu caàu ñeå ñaùp öùng nhu caàu thoâng tin cuûa ngöôøi söû duïng Thieát keá heä thoáng Giao dieän ngöôøi söû duïng, döõ lieäu, vaø thieát keá quaù trình 65 Thanh Huøng
  • 66. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Bao goàm 3 hoaït ñoäng: giao dieän ngöôøi duøng, döõ lieäu vaø thieát keá quaù trình. Thieát keá giao dieän ngöôøi söû duïng: thöôøng söû duïng daïng Web Thieát keá heä thoáng coù theå ñöôïc xem nhö thieát keá giao dieän ngöôøi duøng, döõ lieäu, vaø quaù trình Thieát keá heä thoáng Thieát keá Thieát keá giao dieän Thieát keá Quaù trình ngöôøi söû Döõ lieäu duïng• Maøn hình, Maãu • Thieát keá caáu • Thieát keá chöông bieåu, Baùo caùo, truùc phaàn töû trình vaø thuû tuïc vaø thieát keá hoäp döõ lieäu ñoái thoaïi 66 Thanh Huøng
  • 67. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTPhong caùch Caùc yeáu toá thieát keá• Ñoaøn theå Neàn ñaù hoa cöông vaø ñoà hoïa chaïm noåi hay khaéc• Taân Nhieàu maøu, bieåu töôïng theo moát, thôøi/treû chuyeån ñoäng, vaø aâm thanh trung• Caùch Ñoà hoïa ñoäc laäp taïo thaønh moät toång taân/saùng theå boá cuïc chaët cheõ maëc duø chuùng taïo xuaát hieän khoâng gaàn nhau; moãi hình laø moät lieân keát ñeán thaønh phaàn khaùc cuûa Intranet• Maïnh meõ Hình aûnh coù tính haønh ñoäng—ngöôøi di chuyeån, nhaân vieân baùn haøng töông taùc khaùch haøng; hôïp ñoàng ñang ñöôïc kyù Vò trí toát nhaát treân trang Web daønh ñeå nhaán maïnh hôïp ñoàng gaàn nhaát ñöôïc kyù keát; vieäc mua saém môùi nhaát ñöôïc thöïc hieän; söï kieän quan troïng nhaát vöøa ñaït ñöôïc 67 Thanh Huøng
  • 68. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT• Ñònh höôùng Hình aûnh gia ñình gia ñình 68 Thanh Huøng
  • 69. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Caùc yeáu toá thieát keá giao dieän ngöôøi söû duïng trong thieát keá trang Web ña phöông tieän treân Internet hay IntranetThieát keá döõ lieäu. Saûn phaåm cuûa thieát keá döõ lieäulaø moâ taû chi tieát veà:• Thuoäc tính hay tính chaát cuûa thöïc theå (ñoái töôïng, con ngöôøi, nôi choán, söï kieän) maø HTTT caàn ñeå duy trì thoâng tin• Moái quan heä giöõa caùc thöïc theå• Caùc yeáu toá döõ lieäu cuï theå (CSDL, Baûng, Maãu tin, …) caàn ñöôïc löu tröõ cho töøng thöïc theå• Luaät toaøn veïn quaûn lyù moãi phaàn töû döõ lieäu ñöôïc qui ñònh vaø söû duïng trong HTTT nhö theá naøoThieát keá quaù trình. Hoaït ñoäng thieát keá quaù trìnhtaäp trung vaøo thieát keá caùc taøi nguyeân phaànmeàm, nghóa laø chöông trình vaø thuû tuïc maø HTTTñöôïc ñeà nghò caàn ñeán.• Dòch vuï ngöôøi söû duïng—giao dieän ngöôøi söû duïng kieåu ñoà hoïa ñöôïc söû duïng trong phaàn meàm 69 Thanh Huøng
  • 70. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT• Dòch vuï öùng duïng—caùc ñôn theå phaàn meàm thi haønh luaät kinh doanh, xöû lyù thoâng tin, quaûn lyù giao dòch. Caùc dòch vuï öùng duïng coù theå naèm treân client hay server.• Dòch vuï döõ lieäu—döõ lieäu ñöôïc chuaån bò saün cho caùc phaàn meàm dòch vuï öùng duïng trong quaù trình xöû lyù. Heä thoáng quaûn lyù CSDL seõ ñaûm nhieäm chöùc naêng naøy.Ñaëc taû heä thoáng 70 Thanh Huøng
  • 71. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTTnhaø thieát keá heä thoáng thöôøng seõ trình baøy caùc ñaëctaû phaàn cöùng, phaàn meàm, maïng, döõ lieäu, vaø conngöôøi cho moät heä thoáng ñöôïc ñeà nghò. Thieát keá heäthoáng cuoái cuøng phaûi qui ñònh loaïi taøi nguyeân phaàncöùng naøo (maùy moùc vaø phöông tieän), taøi nguyeânphaàn meàm naøo (chöông trình vaø thuû tuïc), taøi nguyeânmaïng naøo (phöông tieän truyeàn thoâng vaø maïng), vaøtaøi nguyeân con ngöôøi naøo (ngöôøi duøng cuoái vaø caùcnhaân vieân HTTT) seõ caàn ñeán. Noù phaûi qui ñònh taøinguyeân döõ lieäu (chöùa trong caùc Baûng vaø CSDL hoïthieát keá) seõ ñöôïc bieán ñoåi thaønh saûn phaåm thoângtin (keát xuaát, ñaùp öùng, baùo caùo, vaø taøi lieäu) nhötheá naøo. Nhöõng ñaëc taû naøy laø saûn phaåm cuoáicuøng cuûa giai ñoaïn thieát keá heä thoáng.Laáy maãu thöû (prototyping)Laáy maãu thöû laø söï phaùt trieån vaø thöû nghieäm nhanhcaùc moâ hình ñang laøm vieäc (prototype) cuûa caùc öùngduïng môùi trong quaù trình laëp vaø töông taùc.• Nhoùm. Moät vaøi ngöôøi duøng cuoái vaø nhaø phaùt trieån heä thoáng thoâng tin thaønh laäp moät nhoùm phaùt trieån öùng duïng kinh doanh 71 Thanh Huøng
  • 72. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT• Sô ñoà hoùa. Phaùt trieån thieát keá maãu thöû ban ñaàu döôùi daïng sô ñoà• Maãu thöû. Chuyeån sô ñoà thaønh maãu thöû “troû vaø nhaáp” ñôn giaûn baèng caùch söû duïng coâng cuï laáy maãu thöû.• Trình baøy. Moät vaøi maøn hình vaø lieân keát thoâng thöôøng ñöôïc trình baøy cho ngöôøi söû duïng.• Phaûn hoài. Sau khi nhoùm nhaän ñöôïc phaûn hoài töø ngöôøi söû duïng, maãu thöû seõ ñöôïc laëp laïi.• Laëp laïi. Söï trình baøy vaø laëp laïi ñöôïc thöïc hieän theâm.• Tö vaán/Tham khaûo. Nhöõng cuoäc hoäi thaûo ñöôïc toå chöùc vôùi caùc nhaø phaùt trieån/tö vaán IT ñeå xaùc ñònh caùc caûi tieán vaø söï phuø hôïp vôùi tieâu chuaån hieän coù cuûa toå chöùc.• Hoaøn taát. Maãu thöû ñöôïc chuyeån thaønh moät öùng duïng hoaøn taát.• Chaáp nhaän. Ngöôøi söû duïng xem xeùt laïi vaø keát thuùc hôïp ñoàng neáu hoï chaáp nhaän heä thoáng môùi.• Caøi ñaët. Caùi ñaët phaàn meàm öùng duïng môùi vaøo maïng maùy chuû. 72 Thanh Huøng
  • 73. Chöông 3: Giaûi quyeát baøi toaùn kinh doanh baèng HTTT Ví duï veà quaù trình phaùt trieån heä thoáng döïa vaøo vieäc laáy maãu thöû trong kinh doanhThöïc hieän moät heä thoáng thoâng tin môùiGiai ñoaïn thöïc hieän heä thoáng lieân quan ñeán vieäc muasaém phaàn cöùng vaø phaàn meàm, phaùt trieån phaànmeàm, thöû nghieäm chöông trình vaø thuû tuïc, phaùt trieåntaøi lieäu, vaø nhieàu hoaït ñoäng caøi ñaët khaùc. Noùcuõng bao goàm vieäc ñaøo taïo vaø huaán luyeän ngöôøiduøng cuoái vaø caùc chuyeân gia vaän haønh heä thoángmôùi. 73 Thanh Huøng
  • 74. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính Phaàn cöùng maùy tính Muïc tieâu: 7. Xaùc ñònh caùc loaïi phaàn cöùng chuû yeáu, xu höôùng, vaø caùch söû duïng heä thoáng maùy vi tính, maùy côõ trung, vaø maùy lôùn (Mainframe) 8. Sô löôïc veà caùc coâng ngheä chính vaø söû duïng caùc thieát bò ngoaïi vi ñeå nhaäp döõ lieäu, xuaát döõ lieäu, vaø löu tröõ. 74 Thanh Huøng
  • 75. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính 9. Xaùc ñònh vaø cho ví duï veà caùc thaønh phaàn vaø chöùc naêng cuûa moät heä thoáng maùy tính 10.Xaùc ñònh heä thoáng maùy tính vaø thieát bò ngoaïi vi baïn caàn trang bò hay tö vaán cho moät doanh nghieäp, vaø giaûi thích lyù do cuûa söï choïn löïa ñoù 75 Thanh Huøng
  • 76. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhPhaàn 1: Heä thoáng maùy tính: Ngöôøi duøng cuoái vaø maùy tính xí nghieäpThaûo luaän caùc xu höôùng, öùng duïng, vaø moät vaøikhaùi nieäm caên baûn cuûa nhieàu loaïi maùy tính ñangñöôïc söû duïng hieän nay.Xu höôùng cuûa heä thoáng maùy tínhHeä thoáng maùy tính ngaøy nay raát ña daïng veà kíchthöôùc, kieåu daùng, vaø khaû naêng tính toaùn. Phaàncöùng vaø phaàn meàm cuõng nhö nhu caàu cuûangöôøi duøng cuoái phaùt trieån nhanh tieáp tuïc laømxuaát hieän caùc kieåu maùy tính môùi, töø thieát bò hoãtrôï kyõ thuaät soá xaùch tay cho ngöôøi duøng cuoái(personal digital assistant), cho ñeán mainframe nhieàuCPU lôùn nhaát daønh cho xí nghieäp. 76 Thanh Huøng
  • 77. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhSöï buøng noå cuûa maïng maùy tính cho caùc öùngduïng Internet vaø intranet seõ thay theá choã cuaûmaùy tính caù nhaân, ñaëc bieät trong nhöõng toå chöùclôùn vaø thò tröôøng maùy tính gia ñình.Caùc theá heä maùy tínhTheá heä thöù nhaát cuaû nhöõng maùy tính hìnhthaønh trong giai ñoaïn nhöõng naêm ñaàu thaäp kyû 50,giai ñoaïn thöù hai buøng noå trong suoát nhöõng naêmcuoái thaäp kyû 60s, giai ñoaïn thöù ba vaøo thaäp kyû70, vaø giai ñoaïn thöù tö laø coâng ngheä maùy tínhcuûa nhöõng naêm 1980-1990. Theá heä thöù naêm giatoác caùc theá heä tröôùc ñoù ñeå ñöa chuùng ta böôùcvaøo theá kyû 21. 77 Thanh Huøng
  • 78. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhMaùy tính theá heä thöù nhaát gaén lieàn vôùi maùytính theå tích lôùn söû duïng haøng traêm hay haøngngaøn ñeøn chaân khoâng cho vieäc xöû lyù vaø caùcmaïch nhôù cuûa noù.Caùc xu höôùng chính theo khaû naêng cuûa maùy tínhMaùy tính theá heä thöù hai söû duïng transistor vaøcaùc thieát bò baùn daãn khaùc ñöôïc noái thaønh caùcbo maïch trong caùc maùy tính. 78 Thanh Huøng
  • 79. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhMaùy tính theá heä thöù ba söû duïng caùc maïch tíchhôïp trong ñoù haøng ngaøn transistor vaø caùc phaàntöû maïch khaùc ñöôïc khaéc treân caùc chip siliconnhoû goïn.Boä nhôù chính coù khaû naêng taêng ñeán vaøi MBvaø toác ñoä xöû lyù coù theå ñaït ñeán haøng trieäupheùp tính treân giaây (MISP).Maùy tính theá heä thöù tö döïa vaøo vieäc söû duïngcoâng ngheä LSI (large-scale integration) vaø VLSIhaøng traêm ngaøn hay haøng trieäu transitors vaø caùcphaàn töû maïch khaùc ñöôïc neùn treân 1 chip.Chuùng ta coù ñang chuyeån vaøo caùc maùy tính theáheä thöù naêm hay khoâng ñang laø chuû ñeà tranhluaän bôûi vì khaùi nieäm veà theá heä coù theå khoângcoøn phuø hôïp ñoái vôùi nhöõng thay ñoåi nhanhchoùng tieáp tuïc dieãn ra trong coâng ngheä phaàncöùng, phaàn meàm, döõ lieäu vaø maïng maùy tính.Heä thoáng maùy vi tính 79 Thanh Huøng
  • 80. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhSöùc maïnh tính toaùn cuûa maùy vi tính baây giôø vöôïtxa caùc loaïi mainframe cuûa theá heä maùy tính thôøitröôùc nhöng vôùi giaù thaáp hôn nhieàu baïn yù kieán Söû duïng PDAveà vieäc choïn löïa caùc maùy vi tính coù saün ngaøynay.Moät loaïi maùy vi tính quan troïng khaùc bao goàmthieát bò cho maùy tính caàm tay ñöôïc bieát ñeán nhöpersonal digital assistants (PDAs) ñöôïc thieát keá tieänlôïi cho truyeàn thoâng vaø maùy tính. PDAs duøngmaøn hình caûm öùng, vaø nhaän daïng chöõ vieát taybaèng buùt, hay baøn phím ñeå giuùp ngöôøi laøm vieäcthöôøng di chuyeån göûi vaø nhaän E-mail vaø trao ñoåithoâng tin nhö thieát laäp cuoäc heïn, danh saùch coângvieäc caàn laøm, giao dòch baùn haøng vôùi maùy tínhñeå baøn PC vaø Web servers cuûa noù. 80 Thanh Huøng
  • 81. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhHeä thoáng ña phöông tieänMaùy PC kieåu ña phöông tieän ñöôïc thieát keá ñeåtrình baøy thoâng tin bao goàm vaên baûn hay ñoà hoïa,tieáng noùi, caùc tín hieäu aâm thanh soá khaùc, hìnhaûnh, phim hoaït hình, vaø caùc ñoaïn video.Maùy tính maïng 81 Thanh Huøng
  • 82. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhMaùy tính maïng• Heä ñieàu haønh, phaàn meàm öùng duïng, vaø server löu tröõ döõ lieäu• Söû duïng trình duyeät Web, vaø chaïy caùc öùng duïng phaàn meàm Java cho pheùp goïi laø applets• Quaûn lyù töø xa vaø taäp trung• Noùi chung khoâng caàn oå ñóa cöùngNetPC• Laøm vieäc nhö PC, vôùi phaàn meàm rieâng cuûa noù• Coù oå ñóa cöùng, nhöng khoâng coù oå ñóa meàm hay CD- ROM• Hoäp ñöôïc nieâm ñeå ngöôøi söû duïng khoâng theå thay ñoåi caáu hình• Heä ñieàu haønh vaø caùc öùng duïng ñöôïc quaûn lyù vaø naïp taäp trungThieát bò ñaàu cuoái Windows 82 Thanh Huøng
  • 83. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính• Thieát bò ñaàu cuoái reû tieàn, khoâng coù thieát bò löu tröõ• Windows NT ña ngöôøi duøng nhö heä ñieàu haønh server• Microsoft Office-gioáng nhö phaàn meàm nhieàu ngöôøi söû duïng treân server 83 Thanh Huøng
  • 84. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính So saùnh maùy tính maïng vôùi NetPC, Windows terminalMoät trong nhöõng haáp daãn chính cuûa maùy tínhmaïng laø giaù reû, deã daøng naâng caáp, baûo trì, vaøhoã trôï ñaày ñuû tính naêng cuûa PCs.Thieát bò ñaàu cuoái maùy tính (Computerterminals)Thieát bò ñaàu cuoái maùy tính ñang traõi qua söïchuyeån ñoåi lôùn thaønh caùc thieát bò maùy tính noáimaïng.Heä thoáng maùy tính côõ trung 84 Thanh Huøng
  • 85. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhMaùy tính côõ trung, goàm caùc maùy mini vaø maùychuû maïng cao caáp, laø caùc heä thoáng nhieàungöôøi söû duïng coù theå quaûn lyù maïng goàm caùcmaùy PC vaø thieát bò ñaàu cuoái.Heä thoáng maùy tính lôùn 85 Thanh Huøng
  • 86. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhCaùc maùy Mainframe laø heä thoáng maùy tính lôùn,nhanh, vaø maïnh. Ví duï, mainframes coù theå xöû lyùhaøng traêm trieäu leänh trong 1 giaây (MIPS).Mainframes cuõng coù dung löôïng boä nhôù chính lôùn.Boä nhôù chính coù theå leân ñeán töø haøng traêmmegabyte ñeán nhieàu gigabyte. 86 Thanh Huøng
  • 87. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính IBM ES/3090 MODEL S/390 Ry4 600E (CMOS laøm maùt (laøm maùt baèng khoâng khí) nöôùc) 87 Thanh Huøng
  • 88. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhBoä xöû lyù 6-way 10-waySöùc maïnh boä 390 MIPS 400 MIPSxöû lyù 138.8 KVA 5 KVANhu caàu ñieän 974 sq. ft. 52 sq. ft.Khoâng gian bò 31,590 pounds 2,057 poundschieámTroïng löôïng 88 Thanh Huøng
  • 89. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính So saùnh mainframe laøm maùt baèng nöôùc vaø heä thoáng CMOS laøm maùt baèng khoâng khí 89 Thanh Huøng
  • 90. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính• Haàu heát döõ lieäu kinh doanh quan troïng ñöôïc chöùa treân mainframe• Tính phaân vuøng cuûa mainframe coù theå giaûi quyeát vaán ñeà gia taêng giao thoâng treân Internet• Caùc öùng duïng mainframe ñöôïc thieát keá ñeå laøm vieäc vôùi khaùch haøng ít tieàn nhö NetPC vaø NC• Tính an toaøn trong mainframe saün coù keát hôïp vôùi boä ñoàng xöû lyù maät maõ môùi vaø khaû naêng vöôït qua filewall• Döõ lieäu treân mainframe an toaøn hôn treân caùc maùy chuû khaùc• Coâng cuï Internet ñöôïc tích hôïp ngay trong heä ñieàu haønh OS/390 90 Thanh Huøng
  • 91. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính• Mainframe môùi cung caáp khaû naêng tieát kieäm raát lôùn trong kích thöôùc, naêng löông vaø baûo trì 91 Thanh Huøng
  • 92. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhTaïi sao caùc coâng ty söû duïng mainframe laøm server cho thöông maïi ñieän töû?Heä thoáng sieâu maùy tínhDanh töø sieâu maùy tính mieâu taû moät loaïi maùytính cöïc maïnh ñöôïc thieát keá ñaëc bieäât cho caùcöùng duïng khoa hoïc, kyõ thuaät, kinh doanh ñoøi hoûitoác ñoä cöïc cao cho vieäc thöïc hieän soá löôïng raátlôùn caùc pheùp tính.Khaùi nieäm heä thoáng maùy tínhMaùy tính laø moät taäp hôïp caùc thieát bò ñieän töûcoù söùc maïnh thöïc hieän nhieàu coâng vieäc veà xöûlyù thoâng tin khaùc nhau. 92 Thanh Huøng
  • 93. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính Heä thoáng maùy tính goàm caùc thaønh phaàn phaàn cöùng vaø caùc chöùc naêngToác ñoä xöû lyù cuûa maùy tính 93 Thanh Huøng
  • 94. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhBoä xöû Pentiu Pentium Pentium Pentium Pentium Pentiumlyù m Pro II II IIToác ñoä 200 200 MHz- 200MHZ 233MHz 266Mhz 300Mhzñoàng hoà MHz MMXBoä nhôù 156KB 512KB 512KB 512KBcacheToác ñoä 9.8 14.1 11.8 17.5 19.8 21.7chungVideo 8.4 11.4 7.4 10.4 11.8 12.9Ñoà hoïa 13 14.2 16.7 22.4 25.5 27.63DAâm thanh 11.2 22.5 16.6 26.9 30.6 34.2CD-ROM 5.4 5.4 5.4 5.4 5.4 5.4 94 Thanh Huøng
  • 95. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhDöï ñoaùn 5.7 28.1 17 41.4 46.1 50.7 95 Thanh Huøng
  • 96. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính So saùnh ñieåm Benchmark cho nhieàu maãu vi xöû lyù Pentium IntelPhaàn 2: Caùc thieát bò ngoaïi vi: Thieát bò nhaäp, xuaát vaø caùc coâng ngheä löu tröõCaùc thieát bò ngoaïi vi chæ laø teân chung cuûa taátcaû caùc thieát bò nhaäp, xuaát vaø löu tröõ thöù caáp,laø moät phaàn cuûa moät heä thoáng maùy tính.Caùc xu höôùng coâng ngheä nhaäp lieäuHöôùng ñeán giao dieän ngöôøi söû duïng töï nhieânhôn cho caùc ngöôøi söû duïng maùy tính. Baây giôøbaïn coù theå ñöa döõ lieäu vaø leänh tröïc tieáp vaødeã daøng vaøo heä thoáng maùy tính thoâng qua caùcthieát bò troû nhö con chuoät vaø mieáng caûm öùng,vaø caùc coâng ngheä nhö queùt quang hoïc, nhaändaïng chöõ vieát vaø nhaän daïng tieáng noùi.Caùc thieát bò troû 96 Thanh Huøng
  • 97. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhBaøn phím vaãn laø thieát bò ñöôïc söû duïng roäng raõinhaát cho vieäc nhaäp lieäu vaø vaên baûn vaøo heäthoáng maùy tính. Tuy nhieân, thieát bò troû laø söï thayñoåi toát hôn cho vieäc ra leänh, ñöa ra caùc choïn löïavaø ñaùp öùng laïi caùc lôøi nhaéc treân maøn hình.Baûng lieät keâ caùc thieát bò ngoaïi vi• Maøn hình. Caøng lôùn caøng toát. Haõy xem xeùt moät maøn hình 17” hay moät maøn hình loaïi 19” môùi. Noù cho baïn nhieàu choã hôn ñeå trình baøy baûng tính, trang Web, caùc haøng vaên baûn vaø môû caùc cöûa soå,v.v… Tính oån ñònh vaø ñoä roõ neùt cuûa hình aûnh cuûa maøn hình laø raát quan troïng. Haõy tìm caùc kieåu maøn hình coù taàn soá queùt ít nhaát laø 75Hz vaø ñoä phaân giaûi ít nhaát laø 1024x768 ñieåm aûnh.• Maùy in. Baïn löïa choïn giöõa maùy in laser vaø maùy in phun. Maùy in laser thì toát hôn cho vieäc söû duïng cuûa caùc doanh nghieäp lôùn. Caùc maùy in phun maøu giaù vöøa phaûi cho pheùp in hình aûnh chaát löôïng cao, vaø laø caùc thieát bò toát cho vieäc in ra hình aûnh. Chi phí treân moät trang in thì cao hôn so vôùi maùy in laser.• Maùy queùt (scanner). Baïn seõ quyeát ñònh giöõa loaïi 97 Thanh Huøng
  • 98. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính caàm tay, loaïi queùt töøng tôø rôøi hay ñeå naèm. Loaïi töøng tôø rôøi tieát kieäm khoâng gian cuûa baïn, trong khi loaïi ñeå naèm coàng keành cung caáp toác ñoä vaø ñoä phaân giaûi cao. Ñoä phaân giaûi laø yeáu toá quyeát ñònh cuûa chaát löôïng, baïn seõ muoán ñoä phaân giaûi ít nhaát laø 300 dpi (dot per inch).• OÅ ñóa cöùng. Caøng lôùn caøng toát, bôûi vì vôùi khoâng gian löu tröõ nhoû hôn, baïn coù theå luoân luoân söû duïng theâm dung löôïng. Do ñoù 2 gigabytes laø toái thieåu vaø ñeán 80 gigabytes laø toái ña.• OÅ CD-ROM. Tröôùc kia ñöôïc xem laø xa xæ, ngaøy nay CD-ROM ñang trôû neân caâàn thieát cho vieäc caøi ñaët phaàn meàm vaø caùc öùng duïng ña phöông tieän. Loaïi toác ñoä cao (52X) thì nhanh hôn vaø chaïy eâm thaém hôn.• Heä thoáng döï phoøng. Caàn thieát. Ñöøng ñeå maùy tính thieáu noù. Döï phoøng baèng baêng cassette thì toát, nhöng caùc oå IOMEGA Zip hay Jazz) thì tieän lôïi, linh hoaït vaø nhanh hôn. 98 Thanh Huøng
  • 99. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhCon chuoät ñieän töû, trackball, pointing stick, mieángcaûm öùng (Touchpad), Touch screen (maøn hình caûmöùng) laø thieát bò laø caùc thieát bò nhaäp vaø troû.Maùy tính söû duïng vieátNhaän daïng tieáng noùi vaø ñaùp öùngNhaäp lieäu baèng gioïng noùi hieän nay trôû neân khaûthi veà maët coâng ngheä vaø kinh teá ñoái vôùi nhieàuloaïi öùng duïng khaùc nhau. 99 Thanh Huøng
  • 100. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhHai ví duï cuûa phaàn meàm nhaän daïng gioïng noùilieân tuïc cho vieäc xöû lyù vaên baûn laøNaturallySpeaking cuûa Dragon Systems vaø ViaVoicecuûa IBM.Maùy queùt quang hoïcThieát bò queùt quang hoïc ñoïc vaên baûn hay hìnhaûnh vaø chuyeån chuùng thaønh ñaàu vaøo tín hieäusoá cho maùy tính cuûa baïn.Caùc loaïi coâng ngheä nhaäp lieäu khaùcCoâng ngheä vaïch töø, theû thoâng minh, maùy quayphim tín hieäu soá.Coâng ngheä xuaát vaø xu höôùng phaùt trieån Xu höôùng coâng ngheä xuaát Theá Theá Theá Theá Theá heä heä heä heä heä thöù thöù thöù thöù ba thöù tö nhaát nhaát hai 100 Thanh Huøng
  • 101. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính PHÖÔN Bìa ñuïc Bìa Baùo Video. Video. G loã. ñuïc caùo Ñaùp Ñaùp PHAÙP/ Baùo loã. vaø öùng öùng PHÖÔN caùo vaø Baùo taøi aâm gioïng G TIEÄN taøi lieäu caùo lieäu thanh. noùi. NHAÄP ñöôïc in vaø ñöôïc in Baùo Taøi lieäu LIEÄU ra. taøi ra. caùo vaø ña lieäu Video. taøi lieäu phöông ñöôïc in ñöôïc in tieän ra. ra. sieâu lieân keát. 101 Thanh Huøng
  • 102. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhMaøn hìnhMaøn hình hieån thò laø loaïi thieát bò xuaát thoângduïng nhaát cuûa maùy tính. Phaàn lôùn caùc maùy tínhñeå baøn döïa vaøo maøn hình söû duïng coâng ngheäñeøn tia aâm cöïc (CRT) töông töï nhö oáng ñeøn hìnhcuûa TV söû duïng taïi nhaø.Maùy inIn thoâng tin treân giaáy vaãn laø daïng thoâng duïngnhaát cuûa vieäc xuaát lieäu sau maøn hình. Vì vaäy, ñasoá caùc maùy tính caù nhaân döïa vaøo maùy in phunhay laser ñeå in baûn in vónh vieãn coù chaát löôïngcao.Xu höôùng vaø söï keát hôïp caùc phöông tieänlöu tröõCoù nhieàu loaïi phöông tieän vaø thieát bò löu tröõ 102 Thanh Huøng
  • 103. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhNguyeân taéc cô baûn cuûa löu tröõ maùy tínhDöõ lieäu ñöôïc löu tröõ vaø xöû lyù trong maùy tínhdöôùi daïng coù hay khoâng coù tín hieäu ñieän hoaëctöø trong caùc maïch cuûa maùy tính hay trong phöôngtieän noù söû duïng. Ñaây goïi laø “hai traïng thaùi” haysöï bieãu dieãn nhò phaân cuûa döõ lieäu. 103 Thanh Huøng
  • 104. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhPhaàn töû nhoû nhaát cuûa döõ lieäu goïi laø bit, haysoá nhò phaân, noù chæ coù theå coù moät giaù trò laøkhoâng hay moät. Dung löôïng cuûa chip nhôù thöôøngñöôïc bieåu dieãn theo bit. Moät byte laø moät nhoùmcaùc bit cô baûn maø maùy tính coi nhö laø moät ñôn vò.Thoâng thöôøng, noù goàm 8 bit vaø bieåu dieãn moätkyù töï cuûa döõ lieäu trong ña soá caùc boä maõ maùytính. Dung löôïng löu tröõ thöôøng ñöôïc ño löôøngbaèng kilobyte (KB), megabyte (MB), gigabyte (GB) haytetrabyte (TB).Truy xuaát tröïc tieáp vaø tuaàn töïThieát bò nhôù chính laø chíp nhôù baùn daãn ñöôïc goïilaø boä nhôù truy xuaát tröïc tieáp hay RAM. Ñóa töøthöôøng ñöôïc goïi laø thieát bò löu tröõ truy xuaát tröïctieáp (DASD). Noùi caùch khaùc, coâng cuï nhö baêngtöø ñöôïc bieát ñeán nhö laø thieát bò truy xuaát tuaàntöï.Boä nhôù baùn daãn 104 Thanh Huøng
  • 105. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhBoä nhôù chính cuûa maùy tính goàm caùc chip nhôùbaùn daãn vi ñieän töû. Hieän nay, caùc chip nhôù vôùidung löôïng 128 trieäu bits (128 megabits) vaø 512megabits laø bình thöôøng. Bo maïch nhôù chöùa 16 hay32 megabytes hay nhieàu hôn coù theå ñöôïc boå sungvaøo maùy PC ñeå taêng dung löôïng boä nhôù. Coù hailoaïi boä nhôù baùn daãn cô baûn: boä nhôù truy xuaátngaãu nhieân (RAM) vaø boä nhôù chæ ñoïc (ROM).Löu tröõ baèng ñóa töøÑóa töø laø moät daïng phoå bieán nhaát cuûa loaïi löutröõ thöù caáp cho maùy tính cuûa baïn. 105 Thanh Huøng
  • 106. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tính Ñóa töø: oå ñóa cöùng vaø ñóa meàm 3 1/2 inch.Caùc loaïi ñóa töø• Ñóa meàm• OÅ ñóa cöùng• RAIDLöu tröõ baêng töøBaêng töø vaãn ñöôïc söû duïng nhö laø boä nhôù thöùcaáp trong caùc öùng duïng cuûa doanh nghieäp.Löu tröõ ñóa quang 106 Thanh Huøng
  • 107. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhÑóa quang laø thieát bò löu tröõ ñang phaùt trieånnhanh. Loaïi söû duïng cho maùy vi tính goïi laø CD-ROM. Coâng ngheä CD-ROM söû duïng ñóa CD 12 cm(4.3 inch) gioáng nhö loaïi söû duïng cho heä thoángnhaïc aâm thanh noåi. Moãi ñóa coù theå chöùa hôn 600Mb.CD-R (CD coù theå ghiCD-RWDVD (digital video disk) noù coù theå chöùa töø 3 ñeán 8Gb döõ lieäu.Caùc öùng duïng doanh nghieäpMoät trong nhöõng söû duïng chính cuûa ñóa quangtrong heä thoáng mainframe vaø caùc maùy côõ vöøalaø xöû lyù hình aûnh. 107 Thanh Huøng
  • 108. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhToùm taét chöông 41. Caùc heä thoáng maùy tínhMoät maùy tính laø moät heä thoáng goàm nhieàuthaønh phaàn xöû lyù thoâng tin thöïc hieän vieäc nhaäpdöõ lieäu, xöû lyù chuùng, xuaát keát quaû, löu tröõ vaøcaùc chöùc naêng ñieàu khieån. Caùc thaønh phaànphaàn cöùng goàm thieát bò xuaát nhaäp, boä xöû lyùtrung taâm (CPU), vaø caùc thieát bò nhôù chính vaøphuï.2. Heä thoáng maùy vi tínhCaùc maùy vi tính ñöôïc söû duïng bao goàm caùc maùytính caù nhaân, maùy tính maïng, maùy trôï giuùp caùnhaân kyõ thuaät soá, caùc traïm laøm vieäc chuyeânduøng, caùc traïm laøm vieäc kyõ thuaät, vaø maùy chuûmaïng.3. Caùc heä thoáng maùy tính khaùc 108 Thanh Huøng
  • 109. Chöông 4: Phaàn cöùng maùy tínhCaùc maùy tính côõ vöøa ñöôïc söû duïng ngaøy caøngnhieàu nhö caùc maùy chuû maïng maïnh, caùc maùytính lôùn (Mainframe) thì lôùn hôn vaø maïnh hôn maùytính côõ trung. Mainframe cöïc maïnh ñöôïc thieát keácho nhöõng coâng vieäc coù khoái löôïng tính toaùnlôùn.4. Caùc thieát bò ngoaïi vi 109 Thanh Huøng
  • 110. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính Phaàn meàm maùy tính Muïc tieâu: 1. Moâ taû nhieàu xu höôùng lôùn ñang dieãn ra trong phaàn meàm maùy tính 2. Cho ví duï veà caùc loaïi phaàn meàm heä thoáng vaø öùng duïng chính 3. Giaûi thích muïc ñích cuûa nhieàu boä phaàn meàm maùy tính thoâng duïng vì hieäu quaû vaø khaû naêng hôïp taùc cuûa ngöôøi söû duïng 4. Sô löôïc veà caùc chöùc naêng cuûa heä ñieàu haønh 110 Thanh Huøng
  • 111. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính 5. Moâ taû caùc söû duïng chính cuûa ngoân ngöõ caáp cao, theá heä thöù tö, ñònh höôùng ñoái töôïng, vaø ñònh höôùng Web 6. Giaûi thích caùc chöùc naêng cuûa phaàn meàm soaïn thaûo ngoân ngöõ laäp trình, boä bieân dòch vaø caùc coâng cuï laäp trình khaùcPhaàn 1: Phaàn meàm öùng duïngÖÙng duïng cho ngöôøi duøng cuoáiGiôùi thieäu phaàn meàm 111 Thanh Huøng
  • 112. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhChöông naøy giôùi thieäu toång quaùt caùc loaïi phaànmeàm chuû yeáu khi baïn laøm vieäc vôùi maùy vi tínhvaø truy caäp maïng maùy tính.Hình döôùi ñaây toùm taét caùc loaïi phaàn meàm heäthoáng vaø öùng duïng chuû yeáu. Khaùi nieämveà phaàn meàm maùy tínhXu höôùng phaàn meàm 112 Thanh Huøng
  • 113. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính Xu höôùng phaàn meàm maùy tính (ña muïc ñích, cho pheùp noái maïng, phaàn meàm thoâng minh vôùi ngoân ngöõ töï nhieân vaø giao dieän ñoà hoïa)Tính naêng trí tueä nhaân taïo hieän nay ñöôïc ñöa vaøotheá heä môùi cuûa boä phaàn meàm coù söï hoã trôïcuûa chuyeân gia.Caùc xu höôùng naøy döôøng nhö ñang hoäi tuï laïi ñeåtaïo ra nhöõng boä phaàøn meàm theá heä thöù 5maïnh meõ, ña naêng, thoâng minh, vaø cho pheùp noáimaïng vôùi ngoân ngöõ töï nhieân vaø giao dieän ñoàhoïa hoã trôï caû hai ngöôøi duøng cuoái vaø caùcchuyeân gia IS ñaït hieäu quaû vaø khaû naêng hôïptaùc cao. 113 Thanh Huøng
  • 114. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhPhaàn meàm öùng duïng cho ngöôøi duøngcuoáiPhaàn meàm öùng duïng bao goàm nhieàu chöông trìnhcoù theå ñöôïc phaân ra thaønh caùc loaïi öùng duïngcoù muïc ñích chung vaø ñaëc bieät. Caùc chöông trìnhöùng duïng muïc ñích chung laø caùc chöông trình thöïchieän coâng vieäc xöû lyù thoâng tin thoâng duïng chongöôøi duøng cuoái.Boä phaàn meàm troïn goùi vaø tích hôïpLaø boä phaàn meàm ñaày ñuû nhö Microsoft Office,Lotus Smartsuit, vaø Corel WordPerfect Office coù giaodieän ngöôøi söû duïng kieåu ñoà hoïa. Caùc boä phaàn meàm troïn goùi 114 Thanh Huøng
  • 115. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhBoä phaàn meàm tích hôïp nhö Microsoft Works, LotusWorks, Claris Works, vaø v.v. tích hôïp vaøi chöùc naêngcuûa nhieàu chöông trình vôùi nhau ñeå nhoû goïn vaøcoù giaù reû.Trình duyeät WebThaønh phaàn phaàn meàm quan troïng nhaát chonhieàu ngöôøi söû duïng maùy tính laø trình duyeätWeb . Trình duyeät Netscape Navigator 115 Thanh Huøng
  • 116. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhCaùc chuyeân gia kyõ thuaät tieân ñoaùn raèng trìnhduyeät Web seõ laø moâ hình cho haàu heát nhöõngngöôøi söû duïng maùy tính noái maïng vaøo theá kyûtôùi.Thö ñieän töûThö ñieän töû ñaõ thay ñoåi caùch ngöôøi ta laøm vieäcvaø giao tieáp.Nhö ñaõ ñeà caäp ôû treân, phaàn meàm E-mail ngaøynay laø thaønh phaàn quan troïng cuûa boä phaànmeàm, vaø moät vaøi Web browser.Phaàn meàm xöû lyù vaên baûn vaø cheá baûnñieän töûPhaàn meàm xöû lyù vaên baûn thöïc hieän vieäc taïo,hieäu chænh, xem laïi vaø in aán caùc taøi lieäu baèngmaùy tính (nhö thö tín, thoâng baùo noäi boä, baùocaùo) baèng vieäc xöû lyù ñieän töû döõ lieäu vaên baûn(töø, nhoùm töø, caâu, vaø ñoaïn vaên). 116 Thanh Huøng
  • 117. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhTroïng taâm cuûa cheá baûn ñieän töû baèng maùy tínhlaø quaù trình thieát keá trang ñöôïc goïi page makeuphoaëc page composition.Baûng tính ñieän töûPhaàn meàm baûng tính ñieän töû nhö Lotus 1-2-3,Microsoft Excel, vaø Corel QuattroPro ñöôïc duøng chophaân tích kinh doanh, laäp keá hoaïch, vaø moâ hình.Quaûn lyù cô sôû döõ lieäu 117 Thanh Huøng
  • 118. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhPhaàn meàm quaûn lyù cô sôû döõ lieäu nhö MicrosoftAccess, Lotus Approach, hoaëc Corel Paradox chopheùp baïn thieát laäp vaø quaûn lyù cô sôû döõ lieäutreân PC, server maïng, hoaëc World Wide Web.• Phaùt trieån cô sôû döõ lieäu• Truy hoûi cô sôû döõ lieäu• Baûo trì cô sôû döõ lieäu• Phaùt trieån öùng duïngTrình baøy ñoà hoïa vaø ña phöông tieänPhaàn meàm trình baøy ñoà hoïa giuùp chuyeån ñoåidöõ lieäu soá sang hieån thò bieåu ñoà nhö bieåu ñoàdaïng ñöôøng thaúng, daïng thanh, daïng baùnh, vaønhieàu loaïi bieåu ñoà khaùc. Haàu heát caùc phaànmeàm haøng ñaàu cuõng hoã trôï chuaån bò trình baøyña phöông tieän goàm bieåu ñoà, hình aûnh, phim hoaïthình, vaø caùc ñoaïn video, keå caû vieäc xuaát baûntreân Web Wide World.Coâng ngheä ña phöông tieän 118 Thanh Huøng
  • 119. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhSieâu vaên baûn vaø sieâu phöông tieän laø nhöõngcoâng ngheä neàn taûng cho trình baøy ña phöông tieän.Theo ñònh nghóa sieâu vaên baûn chæ chöùa vaênbaûn vaø soá löôïng ñoà hoïa haïn cheá. Sieâu phöôngtieän laø caùc taøi lieäu ñieän töû chöùa nhieàu maãubieåu, bao goàm vaên baûn, hình aûnh, video, vaø v.vChöùc naêng quaûn lyù thoâng tin caù nhaânChöùc naêng quaûn lyù thoâng tin caù nhaân (PIM) laøboä phaàn meàm phoå bieán cho hieäu quaû vaø söïhôïp taùc ngöôøi duøng cuoái nhö Lotus Organizer,Sidekick, vaø Microsoft Outlook giuùp ngöôøi duøngcuoái löu tröõ, toå chöùc, vaø laáy ra thoâng tin veàkhaùch haøng, khaùch haøng hieän höõu, vaø khaùchhaøng töông lai, hoaëc leân thôøi khoùa bieåu vaøquaûn lyù caùc cuoäc heïn, cuoäc hoïp, vaø coâng vieäc.Phaàn meàm nhoùm (Groupware) 119 Thanh Huøng
  • 120. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhGroupware laø phaàn meàm hôïp taùc, nghóa laø, phaànmeàm hoã trôï nhoùm coäng söï vaø ñoäi laøm vieäcvôùi nhau ñeå hoaøn thaønh nhöõng phaàn vieäc ñöôïcgiao.Ngaøy nay, Groupware ñöôïc thieát keá ñeå söû duïngInternet,ø intranets vaø extranets ñeå taïo söï hôïp taùctreân toaøn caàu bôûi caùc nhoùm aûo ôû baát kyø nôinaøo treân theá giôùi.Phaàn 2: Phaàn meàm heä thoáng: Quaûn lyù heä thoáng maùy tínhSô löôïc phaàn meàm heä thoángPhaàn meàm heä thoáng goàm caùc chöông trình quaûnlyù vaø hoã trôï heä thoáng maùy tính vaø hoã trôï caùchoaït ñoäng xöû lyù thoâng tin.• Chöông trình quaûn lyù heä thoáng• Chöông trình phaùt trieån heä thoángHeä ñieàu haønh 120 Thanh Huøng
  • 121. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhPhaàn meàm heä thoáng quan troïng nhaát cho baát kyøloaïi maùy tính naøo laø heä ñieàu haønh. Heä ñieàuhaønh laø moät heä thoáng tích hôïp caùc chöông trìnhquaûn lyù hoaït ñoäng cuûa CPU, ñieàu khieån taøinguyeân nhaäp xuaát, löu tröõ vaø caùc hoaït ñoängcuûa heä thoáng maùy tính, vaø cung caáp nhieàu loaïidòch vuï hoã trôï khaùc khi maùy tính thöïc hieän caùcchöông trình öùng duïng cuûa ngöôøi söû duïng.Chöùc naêng heä ñieàu haønh 121 Thanh Huøng
  • 122. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính Heä ñieàu haønh thöïc hieän naêm chöùc naêng cô baûn trong hoaït ñoäng cuûa heä thoáng maùy tính: cung caáp giao dieän ngöôøi söû duïng, quaûn lyù taøi nguyeân, Giao dieän Truyeàn thoâng ngöôøi ngöôøi söû duøng cuoái/heä Quaûn lyù Quaûn lyù Quaûn lyù Tieän íchtaøi nguyeân coâng vieäc taäp tin vaø caùc Quaûn lyù Quaûn lyù Quaûn lyù Cung vieäc söû vieäc caùc taäp caáp duïng taøi hoaøn tin döõ nhieàu nguyeân lieäu vaø quaûn lyù coâng vieäc, quaûn lyù taäp tin, vaø caùc tieän ích vaø dòch vuï hoã trôï. Caùc chöùc naêng cô baûn cuûa heä ñieàu haønh Heä ñieàu haønh phoå bieán 122 Thanh Huøng
  • 123. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhMS-DOS (Microsoft Disk Operating System), keøm vôùimoâi tröôøng hoaït ñoäng Windows, laø heä ñieàuhaønh maùy tính ñöôïc söû duïng roäng raõi nhaát. Noùlaø moät heä ñieàu haønh ñôn nhieäm, moät ngöôøi söûduïng, nhöng cho giao dieän ngöôøi söû duïng kieåu ñoàhoïa vaø khaû naêng ña nhieäm bò giôùi haïn. Microsoftbaét ñaàu thay theá toå hôïp DOS/Windows vaøo naêm1995 vôùi heä ñieàu haønh Windows 95. Hieän nay,phieân baûn Windows XP ñaõ trôû neân thoâng duïng.Windows NT (New Technology) laø heä ñieàu haønhmaïnh, ña nhieäm, nhieàu ngöôøi söû duïng, ñöôïc caøiñaët treân server maïng ñeå quaûn lyù caùc maïng cuïcboä vaø treân PCs ñeå baøn vôùi nhöõng yeâu caàu tínhtoaùn hieäu suaát cao.Chöông trình quaûn lyù maïng 123 Thanh Huøng
  • 124. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhHeä thoáng thoâng tin ngaøy nay haàu nhö döïa vaøoInternet, intranet, extranets, maïng cuïc boä vaø nhöõngmaïng vieãn thoâng khaùc ñeå noái caùc traïm laømvieäc ngöôøi duøng cuoái, server maïng vaø caùc heäthoáng maùy tính khaùc. Ñieàu naøy ñoøi hoûi nhieàuphaàn meàm heä thoáng khaùc nhau cho vieäc quaûnlyù maïng, bao goàm heä ñieàu haønh maïng, heäthoáng giaùm saùt keát quaû hoaït ñoäng maïng, heäthoáng giaùm saùt vieãn thoâng, vaø v.v.Heä thoáng quaûn lyù döõ lieäuTrong heä thoáng maùy lôùn vaø maùy côõ vöøa, heäthoáng quaûn lyù cô sôû döõ lieäu (DBMS) ñöôïc coi laømoät boä phaàn meàm heä thoáng quan troïng ñieàukhieån söï phaùt trieån, söû duïng, vaø baûo trì cô sôûdöõ lieäu cuûa caùc toå chöùc söû duïng maùy tính.Caùc chöông trình quaûn lyù heä thoáng khaùcCaùc chöông trình tieän ích nhö Norton Utilities thöïchieän caùc loaïi dòch vuï linh tinh vaø caùc chöùc naêngbieán ñoåi taäp tin. 124 Thanh Huøng
  • 125. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhNgoân ngöõ laäp trìnhNgoân ngöõ laäp trình cho pheùp thaûo chöông vieânphaùt trieån taäp hôïp caùc leänh caáu taïo thaønhchöông trình maùy tính. Nhieàu ngoân ngöõ laäp trìnhkhaùc nhau ñaõ ñöôïc phaùt trieån, moãi loaïi coù töøvöïng, ngöõ phaùp, vaø caùch duøng rieâng cuûa noù. 125 Thanh Huøng
  • 126. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhNgoân ngöõ maùyNgoân ngöõ maùy (hoaëc ngoân ngöõ theá heä thöùnhaát) laø ngoân ngöõ laäp trình ôû möùc caên baûnnhaát. Taát caû caùc leänh chöông trình phaûi ñöôïcvieát baèng caùch duøng maõ nhò phaân duy nhaát chomoãi maùy tính. 126 Thanh Huøng
  • 127. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính• Ngoân ngöõ maùy: • Ngoân ngöõ caáp cao:Söû duïng leänh maõ nhò Söû duïng caùc phaùt bieåuphaân ngaén hay caùc khaùi nieäm1010 11001 soá hoïc:1011 11010 BASIC: X = Y + Z1100 11011 COBOL: COMPUTE X = Y + Z 127 Thanh Huøng
  • 128. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính• Hôïp ngöõ Assembler: • Ngoân ngöõ theá heä thöùSöû duïng leänh maõ kyù hieäu tö:LOD Y Söû duïng caùc phaùt bieåu töïADD Z nhieân vaø khoâng caáu truùcSTR X SUM THE FOLLOWING NUMBERS 128 Thanh Huøng
  • 129. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính Ví duï veà boán ngoân ngöõ laäp trình. Nhöõng leänh ngoân ngöõ laäp trình naøy coù theå ñöôïc duøng ñeåtính toång hai soá bieåu dieãn bôûi coâng thöùc X = Y + ZNgoân ngöõ AssemblerNgoân ngöõ Assembler duøng caùc chöõ vieát taét theobaûng chöõ caùi deã nhôù hôn thay cho caùc ñòa chæbaèng soá thöïc teá cuûa döõ lieäu.Ngoân ngöõ baäc caoNgoân ngöõ baäc cao (hoaëc ngoân ngöõ theá heä thöùba) söû duïng caùc leänh, ñöôïc goïi laø phaùt bieåu, söûduïng nhöõng phaùt bieåu taét hoaëc caùc bieåu thöùcsoá hoïc. Hieån nhieân laø ngoân ngöõ baäc cao deãhoïc vaø deã hieåu hôn ngoân ngöõ Assembler.Ngoân ngöõ theá heä thöù tö 129 Thanh Huøng
  • 130. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhTöø ngoân ngöõ theá heä thöù tö moâ taû nhieàu loaïingoân ngöõ laäp trình khaùc nhau, khoâng thuû tuïc vaøkhoâng qui öôùc nhieàu nhö nhöõng ngoân ngöõ tröôùc.Caùc ngoân ngöõ naøy ñöôïc goïi laø ngoân ngöõ theáheä thöù tö (4GLs) ñeå phaân bieät chuùng vôùi ngoânngöõ maùy (theá heä thöù nhaát), ngoân ngöõAssembler (theá heä thöù hai), vaø ngoân ngöõ baäccao (theá heä thöù ba).Ngoân ngöõ ñònh höôùng ñoái töôïngMoät ñoái töôïng goàm döõ lieäu vaø leänh coù theåñöôïc thöïc hieän döïa vaøo döõ lieäu. Ngoân ngöõhöôùng ñoái töôïng deã söû duïng vaø hieäu quaû hôncho vieäc laäp trình giao dieän ngöôøi söû duïng höôùngñoà hoïa.HTML vaø Java 130 Thanh Huøng
  • 131. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhHTML vaø Java laø hai ngoân ngöõ laäp trình töông ñoáimôùi ñaõ trôû thaønh nhöõng coâng cuï quan troïng chovieäc xaây döïng caùc trang Web ña phöông tieän, WebSites, vaø caùc öùng duïng döïa treân Web.HTML (Hypertext Markup Language) laø ngoân ngöõmoâ taû trang, taïo caùc taøi lieäu sieâu vaên baûnhoaëc sieâu phöông tieän.Java laø ngoân ngöõ laäp trình höôùng ñoái töôïng ñöôïctaïo bôûi Sun Microsystem, hieän ñang laøm cuoäccaùch maïng veà laäp trình öùng duïng cho WWW,intranet vaø extranet.Caåm nang laäp trìnhNhieàu boä phaàn meàm saün saøng giuùp thaûochöông vieân phaùt trieån caùc chöông trình maùy tính.Caùc trình bieân dòch ngoân ngöõ 131 Thanh Huøng
  • 132. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhCaùc chöông trình maùy tính goàm moät taäp caùc leänhñöôïc vieát theo ngoân ngöõ laäp trình phaûi ñöôïc dòchbôûi boä bieân dòch ngoân ngöõ thaønh ngoân ngöõmaùy rieâng cuûa maùy tính tröôùc khi chuùng coù theåñöôïc xöû lyù, hay thöïc thi, bôûi CPU.Coâng cuï laäp trìnhBoä bieân dòch ngoân ngöõ luoân luoân cung caáp moätsoá khaû naêng soaïn thaûo vaø chaån ñoaùn ñeånhaän ñöôïc caùc loãi laäp trình (bugs), Tuy nhieân,ngaøy nay nhieàu chöông trình bieân dòch ngoân ngöõgoàm caû chöùc naêng soaïn thaûo chöông trình vaø tìmloãi chöông trình. 132 Thanh Huøng
  • 133. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tính Toùm taét chöông 51) Phaàn meàmPhaàn meàm maùy tính goàm coù hai loaïi chöông trìnhchuû yeáu: (1) Phaàn meàm öùng duïng, tröïc tieáp söûduïng keát quaû cuûa caùch duøng cuï theå, hay öùngduïng, cuûa maùy tính ñeå ñaùp öùng nhu caàu xöû lyùthoâng tin cuûa ngöôøi söû duïng, vaø (2) Phaàn meàmheä thoáng, ñieàu khieån vaø hoã trôï hoaït ñoäng cuûaheä thoáng maùy tính khi noù thöïc hieän nhieàu nhieämvuï xöû lyù thoâng tin khaùc nhau.2) Phaàn meàm öùng duïng 133 Thanh Huøng
  • 134. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhPhaàn meàm öùng duïng bao goàm nhieàu chöông trìnhkhaùc nhau coù theå ñöôïc taùch ra thaønh caùc loaïicoù muïc ñích chung vaø ñaëc bieät. Chöông trình öùngduïng muïc ñích chung thöïc hieän coâng vieäc xöû lyùthoâng tin thoâng thöôøng cho ngöôøi duøng cuoái. Víduï nhö chöông trình xöû lyù vaên baûn, baûng tínhñieän töû, quaûn lyù cô sôû döõ lieäu, vieãn thoâng, vaøcaùc chöông trình ñoà hoïa. Caùc chöông trình öùngduïng ñaëc bieät thöïc hieän caùc nhieäm vuï xöû lyùthoâng tin, hoã trôï caùc chöùc naêng vaø quaù trìnhkinh doanh cuï theå, caùc öùng duïng khoa hoïc hay kyõthuaät, vaø nhöõng öùng duïng maùy tính khaùc trongxaõ hoäi.3) Phaàn meàm heä thoáng 134 Thanh Huøng
  • 135. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhPhaàn meàm heä thoáng coù theå ñöôïc chia nhoûthaønh chöông trình quaûn lyù heä thoáng vaø chöôngtrình phaùt trieån heä thoáng. Chöông trình quaûn lyùheä thoáng quaûn lyù taøi nguyeân phaàn cöùng, phaànmeàm, maïng, vaø döõ lieäu cuûa heä thoáng maùy tínhtrong suoát quaù trình thöïc hieän xöû lyù thoâng tin. Víduï veà caùc chöông trình quaûn lyù heä thoáng laø heäñieàu haønh, chöông trình quaûn lyù maïng, heä thoángquaûn lyù cô sôû döõ lieäu, caùc tieän ích heä thoáng,caùc boä giaùm saùt keát quaû thöïc hieän, vaø antoaøn. Chöông trình quaûn lyù maïng hoã trôï vaø quaûnlyù caùc hoaït ñoäng vieãn thoâng vaø thöïc hieän heäthoáng maïng vieãn thoâng. Heä thoáng quaûn lyù côsôû döõ lieäu ñieàu khieån söï phaùt trieån, tích hôïp,vaø baûo trì cô sôû döõ lieäu. Phaàn meàm tieän ích laønhöõng chöông trình thöïc hieän caùc chöùc naêng thuûtuïc cuûa maùy tính, nhö backup döõ lieäu, hay saocheùp taäp tin, laø moät phaàn cuûa heä ñieàu haønhhoaëc laø moät chöông trình rieâng reõ. Chöông trìnhphaùt trieån heä thoáng giuùp caùc chuyeân gia IS vaøngöôøi duøng cuoái phaùt trieån caùc chöông trình maùytính vaø caùc thuû tuïc heä thoáng thoâng tin. Chöông 135 Thanh Huøng
  • 136. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhtrình phaùt trieån chính laø trình dòch ngoân ngöõ, boäsoaïn thaûo chöông trình, vaø caùc coâng cuï laäp trìnhtrình khaùc.4) Heä ñieàu haønhHeä ñieàu haønh laø moät heä tích hôïp caùc chöôngtrình giaùm saùt söï hoaït ñoäng cuûa CPU, ñieàu khieåncaùc chöùc naêng löu tröõ nhaäp/xuaát cuûa heä thoángmaùy tính, vaø cung caáp nhieàu loaïi dòch vuï hoã trôï.Heä ñieàu haønh thöïc hieän 5 chöùc naêng cô baûn: (1)giao dieän truyeàn thoâng giöõa ngöôøi söû duïng vaøñieàu haønh vieân, (2) Quaûn lyù taøi nguyeân phaàncöùng cuûa heä thoáng maùy tính, (3) Quaûn lyù taäp tindöõ lieäu vaø chöông trình, (4) Quaûn lyù caùc coângvieäc maùy tính phaûi thöïc hieän, vaø (5) Nhöõng tieäních vaø chöùc naêng khaùc cung caáp caùc dòch vuïhoã trôï linh tinh.5) Ngoân ngöõ laäp trình 136 Thanh Huøng
  • 137. Chöông 5: Phaàn meàm maùy tínhNgoân ngöõ laäp trình laø loaïi phaàn meàm heä thoángchuû yeáu. Chuùng yeâu caàu söû duïng nhieàu boälaäp trình khaùc nhau ñeå giuùp laäp trình vieân phaùttrieån caùc chöông trình maùy tính vaø chöông trìnhdòch ngoân ngöõ ñeå bieán ñoåi caùc leänh cuûa ngoânngöõ laäp trình thaønh caùc leänh ngoân ngöõ maùy.Coù 5 möùc ngoân ngöõ laäp trình chính, laø ngoânngöõ maùy, hôïp ngöõ, ngoân ngöõ baäc cao, ngoânngöõ theá heä thöù tö, ngoân ngöõ ñònh höôùng ñoáitöôïng. Ngoân ngöõ ñònh höôùng ñoái töôïng nhö Java,vaø caùc ngoân ngöõ muïc ñích ñaëc bieät nhö HTMLñang ñöôïc söû duïng roâng raõi cho caùc öùng duïngkinh doanh treân cô sôû Web. 137 Thanh Huøng
  • 138. Chöông 6: Vieãn thoâng Vieãn thoâng Muïc tieâu: 11. Xaùc ñònh caùc loaïi öùng duïng chính trong kinh doanh, vaø giaù trò kinh doanh cuûa maïng vieãn thoâng 12. Xaùc ñònh söï phaùt trieån vaø caùc xu höôùng chính trong coâng nghieäp, kyõ thuaät vaø öùng duïng vieãn thoâng 13. Xaùc ñònh caùc thaønh phaàn cô baûn, chöùc naêng vaø caùc loaïi maïng vieãn thoâng 138 Thanh Huøng
  • 139. Chöông 6: Vieãn thoâng 14. Giaûi thích caùc chöùc naêng cuûa caùc loaïi phaàn cöùng, phaàn meàm, vaø phöông tieän chính cuûa maïng vieãn thoâng 139 Thanh Huøng
  • 140. Chöông 6: Vieãn thoângPhaàn 1: Vieãn thoâng vaø noái maïng xí nghieäpNoái maïng xí nghieäpCaùc doanh nghieäp ñang trôû thaønh caùc xí nghieäpnoái maïng.Caùc öùng duïng kinh doanh cuûa vieãn thoângVieãn thoâng laø vieäc gôûi thoâng tin theo baát kyødaïng naøo (ví duï, aâm thanh, döõ lieäu, vaên baûn vaøcaùc hình aûnh) töø nôi naøy ñeán nôi khaùc baèngcaùch duøng phöông tieän ñieän töû hay phaùt ra aùnhsaùng. 140 Thanh Huøng
  • 141. Chöông 6: Vieãn thoâng Caùc öùng duïng cuûa vieãn thoângGiaù trò kinh doanh cuûa vieãn thoâng 141 Thanh Huøng
  • 142. Chöông 6: Vieãn thoâng Khaû naêng chieán Ví duï veà thöông maïi Giaù trò kinh doanh löôïc ñieän töûVöôït qua caùc raøo Duøng internet vaø Cung caáp toái hôncaûn ñòa lyù: Löu giöõ extranet ñeå truyeàn caùc dòch vuï khaùchthoâng tin veà caùc caùc ñôn haøng töø haøng baèng vieäcgiao dòch kinh doanh nhöõng nhaân vieân giaûm söï chaäm treãtöø nhöõng vò trí xa baùn haøng ñeán trung trong vieäc ñieàn caùcxoâi taâm döõ lieäu moät ñôn ñaët haøng vaø coâng ty ñeå xöû lyù caûi tieán doøng tieàn vaø kieåm soaùt toàn teä baèng caùch taêng kho toác vieäc thanh toaùn hoùa ñôn caùc khaùch haøngVöôït qua caùc raøo Cho pheùp tín duïng Caùc yeâu caàu tíncaûn thôøi gian: cung taïi ñieåm baùn haøng duïng coù theå ñöôïccaáp thoâng tin ñeán duøng caùc maïng tieán haønh vaø ñöôïcnhöõng vuøng xa xoâi POS tröïc tuyeán traû lôøi trong vaøingay laäp töùc sau khi giaâyñöôïc yeâu caàu 142 Thanh Huøng
  • 143. Chöông 6: Vieãn thoângVöôït qua caùc raøo Hoäi thaûo truyeàn Giaûm chi phí caùccaûn chi phí: giaûm chi hình qua maùy tính chuyeán ñi kinh doanh;phí cuûa caùc bieän giöõa moät coâng ty cho pheùp caùc khaùchphaùp truyeàn thoáng vaø caùc ñoái taùc haøng, nhaø cungcuûa truyeàn thoâng thöông maïi cuûa noù caáp, vaø caùc nhaân duøng Internet, vieân coäng taùc, do intranets, vaø ñoù caûi thieän chaát extranets löôïng cuûa caùc quyeát ñònh ñöôïc ñöa raVöôït qua caùc raøo Trao ñoåi döõ lieäu Dòch vuï nhanhcaûn veà toå chöùc: ñieän töû (EDI) cuûa choùng, tieän lôïi giöõhoã trôï lieân keát ñeå döõ lieäu giao dòch ñi khaùch haøng vaøtaïo lôïi theá caïnh vaø ñeán töø caùc nhaø cung caáptranh nhaø cung caáp vaø khaùch haøng duøng extranet hay caùc maïng khaùc 143 Thanh Huøng
  • 144. Chöông 6: Vieãn thoâng Giaù trò kinh doanh cuûa öùng duïng thöông maïi ñieän töû cuûa vieãn thoângCaùc xu höôùng trong vieãn thoângXu höôùng coâng nghieäpXu höôùng coâng ngheäXu höôùng öùng duïngCaùch maïng InternetInternet ñang phaùt trieån nhanh choùng. Ví duï, Internettaêng hôn gaáp ñoâi moãi naêm, vieäc taêng tröôûngnaøy vöôït quaù 30 trieäu maùy chuû vaø hôn 100 trieäungöôøi söû duïng vaøo ñaàu naêm 1998. Haøng thaùngtyû leä taêng tröôûng cuûa Internet öôùc tính khoaûng7% ñeán 10%. Moät vaøi chuyeân gia coâng ngheä kyøvoïng Internet cuoái cuøng keát noái vôùi nhau hôn 1 tyûmaïng.Caùc öùng duïng InternetCaùc öùng duïng Internet phoå bieán nhaát laø E-mail,duyeät caùc ñòa chæ treân World Wide Web, vaø thamgia caùc nhoùm thoâng tin ñaëc bieät quan taâm. 144 Thanh Huøng
  • 145. Chöông 6: Vieãn thoângSieâu xa loä thoâng tinHeä thoáng sieâu xa loä thoâng tin seõ noái keát caùccaù nhaân, hoä gia ñình, caùc doanh nghieäp, phöôngtieân giaûi trí vaø tin töùc, cô quan chính phuû, thö vieän,tröôøng ñaïi hoïc vaø taát caû caùc vieän khaùc, vaø seõhoã trôï truyeàn thoâng töông taùc aâm thanh, döõ lieäu,video, vaø ña phöông tieän.Moâ hình maïng vieãn thoângGoàm naêm loaïi thaønh phaàn cô baûn. Naêm thaønh phaàn cô baûn trong maïng vieãn thoângCaùc loaïi Maïng vieãn thoâng 145 Thanh Huøng
  • 146. Chöông 6: Vieãn thoângMaïng dieän roängMaïng cuïc boäKeát noái lieân maïng (Internetworks)Intranets vaø ExtranetsMaïng client/serverMaïng lieân toå chöùcPhaàn 2: Löïa choïn kyõ thuaät vieãn thoângCaùc giaûi phaùp vieãn thoâng 146 Thanh Huøng
  • 147. Chöông 6: Vieãn thoângThaønh phaàn Ví duï veà giaûi phaùpmaïngThieát bò Daây xoaén ñoâi, caùp ñoàng truïc, caùp quang, soùng cöïc ngaén voâ tuyeán, veä tinh truyeàn thoâng, caùc heä thoáng ñieän thoaïi di ñoäng, maïng LAN voâ tuyeán, hoàng ngoaïiCaùc boä xöû lyù Modem, boä doàn tín hieäu, boä chuyeån maïch, caàu daãn, hub, caùc coång vaøo/noái, boä xöû lyù sô boä, caùc trao ñoåi nhaùnh rieângPhaàn meàm Caùc heä ñieàu haønh maïng, boä giaùm saùt vieãn thoâng, trình duyeät Web, middlewareCaùc keânh töông töï/soá, chuyeån/khoâng chuyeån, circuit/ message/goùi/khoái, giaûi phaùp baêng thoâng 147 Thanh Huøng
  • 148. Chöông 6: Vieãn thoângToâpoâ Point-to-point, multidrop, star/ring/bus, OSI, TCP/maïng/kieán truùc IP Caùc thaønh phaàn maïng vieãn thoâng chuû yeáu vaø giaûi phaùpThieát bò vieãn thoângDaây xoaén ñoâiCaùp ñoàng truïcCaùp quangSoùng ngaén treân maët ñaátVeä tinh truyeàn thoângHeä thoáng ñieän thoaïi voâ tuyeánLANs khoâng daâyBoä xöû lyù vieãn thoângCaùc boä xöû lyù vieãn thoâng nhö modem, multiplexer,switch, vaø router thöïc hieän nhieàu chöùc naêng hoãtrôï giöõa maùy tính vaø caùc thieát bò khaùc trong moätmaïng vieãn thoâng. 148 Thanh Huøng
  • 149. Chöông 6: Vieãn thoângModemsMultiplexerMoâ hình OSITCP/IP cuûa InternetCaùc giaûi phaùp baêng thoângToác ñoä vaø dung löôïng truyeàn cuûa caùc maïngvieãn thoâng coù theå ñöôïc phaân loaïi baèng baêngthoâng (bandwith). Ñaây laø moät daûi taàn soá cuûamoät keânh vieãn thoâng; noù xaùc ñònh toâc ñoätruyeàn cöïc ñaïi cuûa keânh. Toác ñoä vaø dung löôïngtruyeàn döõ lieäu ñieån hình ñöôïc ño löôøng baèngbit/giaây (bits per second-BPS).Caùc giaûi phaùp chuyeån maïchChuyeån maïch goùi tin (Packet switching) gaén vôùivieäc chia nhoû caùc thoâng ñieäp truyeàn thoângthaønh caùc nhoùm coá ñònh hay goïi laø caùc goùi tin.Caùc giaûi phaùp truy caäp 149 Thanh Huøng
  • 150. Chöông 6: Vieãn thoâng• Choïn theo voøng (polling). Moät boä xöû lyù truyeàn thoâng ñieàu khieån söï ñieåm danh caùc thieát bò ñaàu cuoái trong moät maïng ñeå xaùc ñònh xem chuùng coù thoâng ñieäp caàn gôûi hay khoâng• Tranh giaønh (Contention). Caùc thieát bò ñaàu cuoái gôûi caùc thoâng ñieäp treân maïng döïa treân cô sôû ñeán tröôùc, phuïc vuï tröôùc. 150 Thanh Huøng
  • 151. Chöông 6: Vieãn thoâng• Truyeàn maõ thoâng baùo (Token passing). Caùc thieát bò ñaàu cuoái duøng moät maõ tín hieäu ñieän töû, hay token, ñeå gôûi caùc thoâng ñieäp ñöôïc ñi qua treân thieát bò ñaàu cuoái thích hôïp trong maïng.Caùc phöông phaùp truy caäp vieãn thoâng thoâng duïng Toùm taét chöông 6 5) Caùc xu höôùng trong vieãn thoâng 151 Thanh Huøng
  • 152. Chöông 6: Vieãn thoângNhieàu toå chöùc ñang trôû thaønh xí nghieäp noáimaïng söû duïng caùc maïng Internet, Intranet, vaø caùcmaïng vieãn thoâng khaùc ñeå hoã trôï caùc nghieäp vuïkinh doanh vaø hôïp taùc trong xí nghieäp, vôùi caùckhaùch haøng, nhaø cung caáp vaø caùc ñoái taùc kinhdoanh khaùc. Vieãn thoâng ñaõ ñöa ngöôøi buoân baùn,nhaø chuyeân chôû, vaø caùc dòch vuï vaøo trong moätmoâi tröôøng caïnh tranh aùc lieät. Coâng ngheä vieãnthoâng ñang höôùng ñeán caùc maïng tieáng noùi, döõlieäu, video, vaø ña phöông tieän kyõ thuaät soá. Xuhöôùng chính laø söû duïng roäng raõi Internet vaøcoâng ngheä cuûa noù ñeå xaây döïng caùc xí nghieäpnoái maïng vaø maïng toaøn caàu, nhö Intranet vaøExtranet, taïo ra caùc sieâu xa loä thoâng tin, hoã trôïcho vieäc hôïp taùc giöõa caùc xí nghieäp, thöông maïiñieän töû, caùc öùng duïng kinh doanh nhö toùm taéttrong hình 6.1 6) Maïng vieãn thoâng 152 Thanh Huøng
  • 153. Chöông 6: Vieãn thoângNhöõng thaønh phaàn chung chuû yeáu nhaát cuûamoät maïng vieãn thoâng laø (1) thieát bò ñaàu cuoái,(2) boä xöû lyù vieãn thoâng, (3) caùc keânh truyeànthoâng, (4) maùy tính, vaø (5) phaàn meàm vieãnthoâng. Coù nhieàu loaïi maïng vieãn thoâng caên baûn,bao goàm maïng dieän roäng (WANs) vaø maïng cuïcboä (LANs). Haàu heát LANs vaø WANs ñöôïc noái vôùinhau ñeå taïo thaønh maïng Internet, Intranet, vaøExtranet, vaø caùc maïng client/server vaø maïng lieântoå chöùc. 7) Cuoäc caùch maïng Internet 153 Thanh Huøng
  • 154. Chöông 6: Vieãn thoângSöï phaùt trieån maïnh meõ cuûa Internet vaø vieäc söûduïng coâng ngheä cuûa noù laø hieän töôïng coângngheä coù tính caùch maïng cuûa nhöõng naêm 90’s.Internet ñaõ trôû thaønh neàn taûng quyeát ñònh ñoáivôùi moät danh saùch caùc dòch vuï thoâng tin vaø giaûitrí vaø caùc öùng duïng kinh doanh ñang phaùt trieånnhanh choùng, bao goàm heä thoáng hôïp taùc xínghieäp vaø thöông maïi ñieän töû. Caùc heä thoángmôû vôùi moái noái khoâng haïn cheá baèng vieäc söûduïng coâng ngheä Internet laø nhöõng driver coângngheä vieãn thoâng quan troïng nhaát cuûa nhöõngnaêm sau 90. Muïc tieâu chính cuûa noù laø khuyeánkhích ngöôøi duøng cuoái-doanh nghieäp vaø ngöôøitieâu thuï truy xuaát taøi nguyeân Internet, Intranet xínghieäp, vaø caùc Extranet lieân toå chöùc moät caùchdeã daøng vaø an toaøn. 8) Söï löïa choïn maïng 154 Thanh Huøng
  • 155. Chöông 6: Vieãn thoângSöï löïa choïn maïng vieãn thoâng vaø caùc thaønhphaàn chính ñöôïc toùm taét ôû hình 6.17 ñoái vôùiphöông tieän vieãn thoâng, boä xöû lyù, phaàn meàm,keânh truyeàn vaø caùc kieán truùc maïng. Söï hieåubieát caên baûn caùc thaønh phaàn chính yeáu naøyseõ giuùp ngöôøi duøng cuoái-doanh nghieäp tham giacoù hieäu quaû trong nhöõng quyeát ñònh lieân quanñeán caùc vaán ñeà vieãn thoâng. Boä xöû lyù vieãnthoâng bao goàm modem, multiplexer, boä xöû lyù keátnoái, vaø nhieàu thieát bò khaùc giuùp keát noái vaølaøm taêng dung löôïng vaø hieäu naêng cuûa caùckeânh vieãn thoâng. Caùc keânh vieãn thoâng söû duïngcaùc phöông tieän nhö daây xoaén keùp, caùp ñoàngtruïc, caùp quang, soùng cöïc ngaén treân maët ñaát,veä tinh truyeàn thoâng, heä thoáng ñieän thoaïi voâtuyeán, vaø coâng ngheä maïng cuïc boä (LAN) khoângdaây. Phaàn meàm vieãn thoâng nhö heä ñieàu haønhmaïng, maøn hình vieãn thoâng, vaø caùc trình duyeätWeb, ñieàu khieån vaø hoã trôï hoaït ñoäng truyeànthoâng trong maïng vieãn thoâng. 155 Thanh Huøng
  • 156. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäu Quaûn lyù cô sôû döõ lieäu Muïc tieâu: 1. Phaùc thaûo sô boä caùc öu ñieåm cuûa phöông phaùp quaûn lyù cô sôû döõ lieäu 2. Giaûi thích xem phaàn meàm quaûn lyù cô sôû döõ lieäu giuùp ngöôøi duøng cuoái vaø hoã trôï caùc hoaït ñoäng vaø quaûn lyù kinh doanh nhö theá naøo. 156 Thanh Huøng
  • 157. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäu 3. Giaûi thích veà taàm quan troïng cuûa vieäc quaûn lyù taøi nguyeân döõ lieäu ñoái vôùi moät toå chöùc, vaø vieäc quaûn lyù ñoù ñöôïc thöïc hieän baèng caùc phöông phaùp nhö quaûn trò cô sôû döõ lieäu, quaûn trò döõ lieäu, vaø laäp keá hoaïch quaûn lyù döõ lieäu. 4. Cung caáp ví duï minh hoïa caùc khaùi nieäm sau: a. Phaàn töû döõ lieäu logic b. Caáu truùc döõ lieäu cô baûn c. Caùc loaïi cô sôû döõ lieäu chính d. Caùc phöông phaùp truy xuaát cô sôû döõ lieäu e. Phaùt trieån cô sôû döõ lieäu Toùm taét chöông 71. Quaûn lyù taøi nguyeân döõ lieäu 157 Thanh Huøng
  • 158. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuQuaûn lyù taøi nguyeân döõ lieäu laø moät hoaït ñoängquaûn trò öùng duïng coâng ngheä thoâng tin vaø coângcuï quaûn lyù vaøo vieäc quaûn lyù caùc taøi nguyeândöõ lieäu cuûa moät toå chöùc. Noù bao goàm chöùcnaêng quaûn trò cô sôû döõ lieäu taäp trung vaøo vieäcphaùt trieån vaø duy trì caùc tieâu chuaån vaø söï kieåmsoaùt ñoái vôùi caùc cô sôû döõ lieäu cuûa coâng ty. Tuynhieân, quaûn trò döõ lieäu laïi taäp trung vaøo coângtaùc laäp keá hoaïch vaø kieåm soaùt döõ lieäu ñeå ñeåhoã trôï chöùc naêng kinh doanh vaø caùc muïc tieâuchieán löôïc cuûa coâng ty. Vieäc naøy bao haøm noãlöïc laäp keá hoaïch döõ lieäu taäp trung vaøo vieäcphaùt trieån moät kieán truùc döõ lieäu toång theå chocaùc taøi nguyeân döõ lieäu cuûa moät doanh nghieäp.2. Quaûn lyù cô sôû döõ lieäu 158 Thanh Huøng
  • 159. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuPhöông phaùp quaûn lyù cô sôû döõ lieäu aûnh höôûngñeán vieäc löu tröõ vaø xöû lyù döõ lieäu. Caùc döõ lieäucaàn thieát cho nhieàu öùng duïng khaùc nhau ñöôïccuûng coá vaø tích hôïp vaøo nhieàu cô sôû döõ lieäuthoâng duïng thay vì löu tröõ trong nhieàu taäp tin döõlieäu ñoäc laäp. Phöông phaùp quaûn lyù cô sôû döõlieäu cuõng chuù troïng vieäc caäp nhaät hoùa vaø baûotrì nhöõng cô sôû döõ lieäu thoâng duïng, giuùp cho caùcchöông trình öùng duïng cuûa ngöôøi söû duïng chia seûdöõ lieäu chung trong cô sôû döõ lieäu, vaø cung caápkhaû naêng baùo caùo vaø truy vaán/giaûi ñaùp ñeå chongöôøi duøng cuoái coù theå deã daøng nhaän ñöôïcbaùo caùo vaø caâu traû lôøi nhanh choùng cho nhöõngcuoäc truy vaán thoâng tin.3. Phaàn meàm cô sôû döõ lieäu 159 Thanh Huøng
  • 160. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuCaùc heä thoáng quaûn lyù cô sôû döõ lieäu laø caùcboä phaàn meàm giuùp ñôn giaûn hoaù vieäc taïo ra,söû duïng, vaø baûo quaûn caùc cô sôû döõ lieäu. Caùcphaàn meàm naøy cung caáp nhöõng coâng cuï phaànmeàm ñeå ngöôøi duøng cuoái, laäp trình vieân, vaøcaùc nhaø quaûn lyù cô sôû döõ lieäu coù theå taïo ravaø ñieàu chænh caùc cô sôû döõ lieäu, truy vaán noù,laäp baùo caùo, thöïc hieän phaùt trieån öùng duïng, vaøbaûo quaûn cô sôû döõ lieäu.4. Caùc loaïi cô sôû döõ lieäu 160 Thanh Huøng
  • 161. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuNhieàu loaïi cô sôû döõ lieäu ñöôïc duøng trong caùc toåchöùc coù söû duïng maùy tính, bao goàm caùc loaïi côsôû döõ lieäu ñieàu haønh, phaân tích, phaân phoái,daønh cho ngöôøi duøng cuoái, kho chöùa döõ lieäu,vaø coù xuaát xöù töø beân ngoaøi. Caùc cô sôû döõlieäu hypermedia treân World Wide Web vaø treân caùcmaïng intranets vaø extranets chöùa caùc trang ñaphöông tieän sieâu lieân keát trong moät Web site.Phaàn meàm maùy chuû Web coù theå quaûn lyùnhöõng cô sôû döõ lieäu nhö vaäy ñeå nhanh choùngtruy xuaát vaø baûo quaûn cô sôû döõ lieäu Web.5. Phaùt trieån cô sôû döõ lieäu 161 Thanh Huøng
  • 162. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuVieäc phaùt trieån cô sôû döõ lieäu coù theå ñöôïc thöïchieän deã daøng baèng caùch söû duïng caùc boäquaûn lyù cô sôû döõ lieäu maùy vi tính cho caùc öùngduïng nhoû. Tuy nhieân, vieäc phaùt trieån cô sôû döõlieäu lôùn cuûa coâng ty ñoøi hoûi noã löïc laäp keáhoaïch döõ lieäu töø treân xuoáng döôùi. Coâng vieäcnaøy coù theå bao haøm vieäc phaùt trieån caùc moâhình quan heä giöõa caùc thöïc theå vaø moâ hình quanheä cuûa coâng ty, nhöõng cô sôû döõ lieäu vuøng chuûtheå, vaø caùc moâ hình döõ lieäu phaûn aùnh caùcyeáu toá döõ lieäu vaø caùc moái quan heä logic caànñeå phuïc vuï cho vieäc ñieàu haønh vaø quaûn lyù quaùtrình hoaït ñoäng kinh doanh cô baûn cuûa coâng ty.6. Truy xuaát döõ lieäu 162 Thanh Huøng
  • 163. Chöông 7: Quaûn lyù cô sôû döõ lieäuDöõ lieäu caàn phaûi ñöôïc toå chöùc moät caùch logictrong caùc coâng cuï löu tröõ vaät lyù ñeå coù theå xöûlyù hieäu quaû. Vì lyù do ñoù, döõ lieäu thöôøng ñöôïctoå chöùc thaønh nhöõng yeáu toá döõ lieäu logic nhökyù töï, vuøng, maãu tin, taäp tin, vaø cô sôû döõ lieäu.Caùc caáu truùc cô sôû döõ lieäu nhö caùc moâ hìnhphaân caáp, maïng, quan heä, vaø höôùng ñoái töôïng,ñöôïc duøng ñeå toå chöùc caùc moái quan heä giöõacaùc maãu tin döõ lieäu ñöôïc löu tröõ trong caùc cô sôûdöõ lieäu. Cô sôû döõ lieäu vaø taäp tin coù theå ñöôïctoå chöùc theo kieåu tuaàn töï hay tröïc tieáp vaø coùtheå ñöôïc truy xuaát vaø baûo quaûn baèng caùcphöông phaùp truy xuaát tuaàn töï hay tröïc tieáp. 163 Thanh Huøng
  • 164. Chöông 8: Internet vaø Thöông maïi ñieän töû Internet vaø thöông maïi ñieän töû Muïc tieâu: 1. Xaùc ñònh vaø cho ví duï veà nhöõng phöông phaùp chính maø caùc coâng ty ñang söû duïng Internet cho coâng vieäc kinh doanh. 2. Giaûi thích caùc lôïi ích vaø haïn cheá cuûa phöông phaùp ñaåy (push) so vôùi phöông phaùp keùo (pull) trong tieáp thò töông taùc treân Web. 3. Xaùc ñònh vaø cho ví duï veà nhöõng caùch thöùc maø caùc öùng duïng Internet taïo ra giaù trò kinh doanh coù yù nghóa ñoái vôùi coâng ty vaø khaùch haøng cuûa hoï. 164 Thanh Huøng
  • 165. Chöông 8: Internet vaø Thöông maïi ñieän töû 4. Cho ví duï veà caùc phöông phaùp maø caùc coâng ty coù theå trieån khai thöông maïi ñieän töû Doanh nghieäp – Ngöôøi tieâu duøng vaø Doanh nghieäp–Doanh nghieäp treân Internet. 5. Thaûo luaän caùc thaùch thöùc trong thanh toaùn ñieän töû vaø giaûi phaùp cho vieäc baûo maät thanh toaùn ñieän töû treân maïng Internet. 165 Thanh Huøng
  • 166. Chöông 9: Internet, Intranet vaø Extranet Intranet, Extranet vaø hôïp taùc xí nghieäp Muïc tieâu: 1. Cho ví duï veà caùc coâng ty ñang söû duïng intranet vaø extranet nhö theá naøo trong thoâng tin lieân laïc vaø coäng taùc, trong truyeàn taûi vaø chia seû thoâng tin, cuõng nhö trong caùc hoaït ñoäng vaø quaûn lyù kinh doanh. 2. Xaùc ñònh moät soá phaàn cöùng, phaàn meàm, döõ lieäu vaø caùc thaønh phaàn cuûa moät kieán truùc coâng ngheä thoâng tin maïng Intranet. 166 Thanh Huøng
  • 167. Chöông 9: Internet, Intranet vaø Extranet 3. Xaùc ñònh nhieàu caùch söû duïng Intranet vaø Extranet coù theå tieát kieäm ñöôïc chi phí hoaëc taïo ra lôïi nhuaän cho coâng ty. 4. Xaùc ñònh moät soá coâng cuï phaàn meàm nhoùm duøng cho truyeàn thoâng ñieän töû, hoäi thaûo, vaø quaûn lyù coâng vieäc, vaø cho ví duï theå hieän nhöõng coâng cuï naøy coù theå naâng cao söï coäng taùc laøm vieäc cuûa caùc ñoäi/nhoùm nhö theá naøo trong caùc doanh nghieäp 167 Thanh Huøng
  • 168. Chöông 9: Internet, Intranet vaø Extranet Toùm taét chöông 91. ÖÙng duïng cuûa maïng IntranetCaùc doanh nghieäp ñang nhanh choùng caøi ñaët vaømôû roäng maïng Intranet trong toaøn boä toå chöùcñeå:(1) Caûi thieän truyeàn thoâng vaø söï coäng taùc giöõa caùc caù nhaân, caùc nhoùm trong doanh nghieäp.(2) Cung caáp vaø chia seû caùc thoâng tin thöông maïi coù giaù trò qua caùc trang Web Intranet cuõng nhö caùc dòch vuï Intranet khaùc ñöôïc deã daøng, khoâng ñaét tieàn, vaø hieäu quaû hôn.(3) Môû roäng vaø trieån khai nhöõng öùng duïng then choát nhaèm hoã trôï caùc hoaït ñoäng kinh doanh vaø vieäc ra quyeát ñònh trong quaûn lyù.2. Taøi nguyeân coâng ngheä Intranet 168 Thanh Huøng
  • 169. Chöông 9: Internet, Intranet vaø ExtranetIntranet phuï thuoäc vaøo taát caû caùc coâng ngheäthoâng tin coù theå taïo ra Internet. Do ñoù, caùc coângty caàn phaûi coù hoaëc caøi ñaët caùc trình duyeätWeb vaø maùy chuû, caùc maïng client/server TCP/IP,nhöõng heä thoáng quaûn lyù cô sôû döõ lieäu sieâuphöông tieän, phaàn meàm phaùt haønh trang Web,caùc chöông trình quaûn lyù vaø baûo veä heä thoángmaïng nhö laø moät phaàn coâng ngheä neàn taûng choIntranet coâng ty cuûa hoï.3. Giaù trò thöông maïi cuûa maïng Intranet 169 Thanh Huøng
  • 170. Chöông 9: Internet, Intranet vaø ExtranetNhöõng öùng duïng Intranet ban ñaàu cuûa caùc coângty ñaõ mang laïi moät aán töôïng saâu saéc vôùi söï thuhoài voán nhanh choùng, vaø caùc lôïi ích chieán löôïckhaùc. Nhöõng tieát kieäm chi phí chính yeáu cuûacoâng ty coù ñöôïc töø söï thay theá coâng vieäc xuaátbaûn vaø taøi lieäu baèng giaáy tôø baèng caùc noäidung ña phöông tieän ñieän töû ñöôïc cung caáp chomaùy chuû Web. Chöông trình phuïc vuï khaùch haøngvaø huaán luyeän nhaân vieân döïa treân Intranet cuõngñaït ñöôïc nhieàu hieäu quaû veà chi phí hôn nhöõngphöông phaùp truyeàn thoáng khaùc.4. Vai troø cuûa Extranet 170 Thanh Huøng
  • 171. Chöông 9: Internet, Intranet vaø ExtranetVai troø chuû yeáu cuûa Extranet laø lieân keát caùc taøinguyeân Intranet coâng ty vôùi maïng Intranet cuûakhaùch haøng, nhaø cung caáp, vaø caùc ñoái taùc kinhdoanh khaùc. Ngoaøi ra, maïng Extranet cuõng coù theåcho pheùp caùc ñoái taùc kinh doanh truy caäp cô sôûdöõ lieäu hoaït ñoäng cuûa coâng ty; cuõng nhö giôùihaïn vieäc truy caäp vaøo taøi nguyeân Intranet cuûakhaùch haøng vaø caùc ñoái töôïng khaùc treân Internet.Do ñoù, Extranet cung caáp giaù trò kinh doanh coù yùnghóa nhôø vieäc laøm cho coâng ty coù ñöôïc nhöõngmoái quan heä thöông maïi vöõng chaéc, vaø thuaäntieän vôùi khaùch haøng vaø nhaø cung caáp; vieäccoäng taùc giöõa caùc ñoái taùc kinh doanh ñöôïc phaùttrieån, vaø cho pheùp coâng ty phaùt trieån nhieàu loaïidòch vuï môùi döïa vaøo Web cho caùc khaùch haøng,nhaø cung caáp vaø caùc ñoái töôïng khaùc. 171 Thanh Huøng
  • 172. Chöông 9: Internet, Intranet vaø Extranet5. Heä thoáng hôïp taùc xí nghieäpMuïc tieâu cuûa caùc heä thoáng hôïp taùc xí nghieäplaø giuùp caùc doanh nghieäp laøm vieäc chung vôùinhau hieäu quaû hôn nhö caùch laøm vieäc theoñoäi/nhoùm trong caùc toå chöùc ngaøy nay. Coângngheä hôïp taùc seõ giuùp caùc doanh nghieäp chia seûthoâng tin vôùi nhau (truyeàn thoâng), phoái hôïp caùctaøi nguyeân vaø noã löïc coâng vieäc vôùi nhau (ñieàuphoái), cuõng nhö hôïp taùc phaân coâng cuøng laømvieäc ñoái vôùi coâng vieäc chung (hôïp taùc).6. Coâng cuï phaàn meàm nhoùm cho hôïp taùc xí nghieäpPhaàn meàm nhoùm laø phaàn meàm coäng taùc giuùpcaùc ñoäi/nhoùm cuøng nhau laøm vieäc theo nhieàucaùch khaùc nhau. Phaàn meàm nhoùm cung caápnhieàu coâng cuï phaàn meàm cho vieäc truyeàn thoângñieän töû, hoäi nghò ñieän töû, vaø quaûn lyù laøm vieächôïp taùc. 172 Thanh Huøng
  • 173. Chöông 10: Heä thoáng thoâng tin cho caùc hoaït ñoäng kinh doanh Heä thoáng thoâng tin cho Caùc hoaït ñoäng kinh doanh Muïc tieâu: 1. Cho caùc ví duï veà caùc heä thoáng thoâng tin hoã trôï caùc qui trình kinh doanh nhö theá naøo trong nhöõng chöùc naêng kinh doanh keá toaùn, taøi chính, quaûn trò nguoàn nhaân löïc, tieáp thò, vaø quaûn trò saûn xuaát vaø taùc nghieäp 2. Xaùc ñònh hoaït ñoäng chính cuûa caùc heä thoáng xöû lyù giao dòch (TPS), vaø cho ví duï caùc heä thoáng ñöôïc söû duïng trong hoaït ñoäng cuûa moät ñôn vò kinh doanh 173 Thanh Huøng
  • 174. Chöông 10: Heä thoáng thoâng tin cho caùc hoaït ñoäng kinh doanh 3. Cung caáp caùc ví duï kinh doanh ñeå giaûi thích vieäc duøng Internet, Intranets, hay Extranets thöïc hieän xöû lyù giao dòch tröïc tuyeán, vaø thöïc hieän caùc hoaït ñoäng trong moãi chöùc naêng kinh doanh 174 Thanh Huøng