De Spaanse burgeroorlog

  • 1,251 views
Uploaded on

De Amerikaanse historicus John F. Coverdale beschrijft in het boek Uncommon Faith (Scepter Publsihers, New York) de beginjaren van het Opus Dei. Van dit boek presenteren wij hier de vertaling van drie …

De Amerikaanse historicus John F. Coverdale beschrijft in het boek Uncommon Faith (Scepter Publsihers, New York) de beginjaren van het Opus Dei. Van dit boek presenteren wij hier de vertaling van drie hoofdstukken die de politieke situatie in Spanje weergeven voor en tijdens de burgeroorlog.

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
1,251
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
7
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. De Spaanseburgeroorlog door John F. Coverdale
  • 2. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 2De Spaanse burgeroorlogdoorJohn, F. Coverdalehoofdstukken 5, 12 en 14Uitzonderlijk geloof, (Uncommon Faith)Scepter PublishersP.O. Box 211New York, NY 10018Uitzonderlijk geloof vertelt hoe de stichter van het Opus John F. Coverdale werd geboren in Chicago in 1940 enDei, de heilige Josemaria Escrivá, de ontwikkeling en groei promoveerde in 1971 in de geschiedenis aan de Universiteitvan het Werk, vanaf het allereerste begin in 1928, krachtig van Winsconsin, nadat hij van 1961 tot 1968 in Rome haddoorvoerde. Door gebruik te maken van zijn talloze relaties samengewerkt met de stichter van het Opus Dei. Hij wasmet allerlei mensen, uiteenlopend van arme verschoppelin- docent in Princeton en aan de Northwestern Universiteit engen tot universiteitsstudenten, van fabrieksarbeiders tot hij heeft diverse boeken geschreven over de Spaanserijken, leerde Escrivá anderen om God te zoeken en bracht geschiedenis, waaronder De Italiaanse interventie in develen ertoe Hem te vinden middels een roeping voor zijn Spaanse burgeroorlog (1975) en De politieke transformatienieuwe en enigszins revolutionaire organisatie. Door dat te van Spanje na Franco (1979). Hij studeerde in 1984 aan dedoen baande hij een weg die meer dan 30 jaar vooruitliep rechtenfaculteit van Universiteit van Chicago af en assis-op de „theologie van de leken‟ van het Tweede Vaticaans teerde de Anthonin Scalia bij het Amerikaanse Hof vanConcilie. Dit boek verklaart de groei en ontwikkeling van Beroep voor het district Columbia, alvorens hij de advoca-het Opus Dei in de context van de toenmalige culturele en tuur inging en later docent werd aan de rechtenfaculteit vanpolitieke krachten en in de woorden van degenen die de de Universiteit van Seton Hall in Newark, NY.stichter als eersten ontmoetten.
  • 3. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 3Hoofdstuk 5 (vertaling Adriaan van Rijn) 1874) hen kopschuw maakte voor republieken. Zij voelden zich echter niet daadwerkelijk geroepen de monarchie te verdedigen.1931: De omgeving wordt vijandig Een significant aantal stemmers gaf steun aan burgerlijke partijen zoals de radicale republikeinen, die hun politiekeDe opkomst van de Tweede Republiek ideologie ontleenden aan de Verlichting uit de achttiende Toen koning Alfonso XIII in januari 1930 Primo de eeuw. Voor hen was het omverwerpen van de monarchie enRivera dwong terug te treden, hoopte hij de politieke situatie de vestiging van een democratische republiek een principieelonder leiding van een constitutionele monarchie te politiek doel.normaliseren. De overgangsregering van Berenguer trachtte De grootste partij van de werkende klasse vormden dedat doel stapvoets te bereiken en startte met plaatselijke socialisten. Hun voornaamste doel was een economische enverkiezingen in april 1931. sociale verandering die stoelde op de doctrines van Marx, De Spaanse maatschappij was erg verdeeld en maar zij gaven sterk de voorkeur aan een republiek. Veelgepolariseerd. De onmacht van de monarchie om tussen andere fabrieks - en landarbeiders, vooral in het verarmde1898-1923 een oplossing te vinden voor de problemen Zuiden, waren anarchisten. Zij waren gekant tegen dewaarin het land zich bevond en haar medeplichtigheid met de monarchie, maar zouden uit politieke overwegingen nietverwerping van de grondwet door Primo de Rivera had vele meedoen aan de verkiezingen. Slechts een kleine minderheidSpanjaarden kopschuw gemaakt voor een monarchale vorm van de arbeiders behoorde tot de communistische partij.van bestuur. Zelfs onder de sociaal en economisch De in april 1931 gehouden verkiezingen waren slechtsconservatieve stemmers bevond zich slechts een klein voor de gemeenteraden, maar iedereen beschouwde ze alspercentage dat de partijen steunde die de monarchale vorm een eerste peiling van de publieke opinie inzake hetvan bestuur tot belangrijk uitgangspunt van hun programma onderwerp monarchie contra republiek. De eerste resultaten,hadden gemaakt. Veel andere conservatieven prefereerden uit met name de grote steden, lieten een meerderheid vaneen monarchie boven een republiek, gedeeltelijk omdat de republikeinse stemmers zien. Koning Alfonso XIII voeldeSpaanse ervaring met de republikeinse vorm van bestuur zich ontmoedigd door de afwijzing en het gebrek aan steungedurende de korte periode van de Eerste Republiek (1873- vanuit het leger en de meest belangrijke politiemacht, de Guardia Civil. Hij verliet het land op 14 april 1931 en er
  • 4. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 4werd een republiek uitgeroepen. Grote aantallen katholieken, In een brief aan de nuntius benadrukte de Vaticaansein met name de grote steden, hadden gestemd op staatssecretaris, kardinaal Pacelli, dat katholieken zich nietrepublikeinse kandidaten en veel anderen wilden het nieuwe druk moesten maken aan de vraagstelling monarchie contraregiem een kans geven. republiek, maar zich dienden te concentreren op de Een voorlopige regering werd voorgezeten door Niceto verdediging van de sociale orde en de rechten van de Kerk.Alealá Zamora, een voormalig monarchist die bekeerd was De nuntius spoorde op zijn beurt de katholieken, en mettot het republicanisme en wiens katholieke achtergrond een name de bisschoppen, aan om het nieuwe regiem tegarantie vormde voor een gematigde opstelling. Twee andere accepteren en de Kerk gezamenlijk te blijven verdedigen. Hetkatholieken maakten deel uit van de voorlopige regering: de eerste teken van openlijke vijandigheid van de kant vanconservatieve Miguel Maura, minister van binnenlandse enkele leden van de hiërarchie deed zich voor op 1 mei 1931,zaken en Llui Nicolau, een Catalaanse regionalist, minister toen de aartsbisschop van Toledo en primaat van Spanje,van economische zaken. De meerderheid van de nieuwe kardinaal Segura, een pastorale brief uitgaf waarin hij deregering was echter meer of minder openlijk antikatholiek en koning prees.bestond uit drie socialisten, twee radicale socialisten, tweeradicalen en zowel een lid uit de kring van de linkserepublikeinen als een lid uit een Galicische regionale partij. Een van de eerste maatregelen die de voorlopigeregering trof bestond uit een verklaring vangodsdienstvrijheid en de scheiding van Kerk en staat, maarde katholieken kregen de verzekering dat geen enkelegodsdienst vervolgd zou worden. Weinig katholiekenjuichten de afkondiging van de godsdienstvrijheid en hetvoorstel om Kerk en staat te scheiden toe. De aanvankelijkereactie van individuele katholieken en de katholiekehiërarchie was in elk geval terughoudend. Misschien met eenangstig voorgevoel maar zonder openlijk verzet ging demeerderheid het nieuwe regiem accepteren.
  • 5. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 5 Het Spaanse antiklerikalisme politieke of economische vraagstellingen, maar zich veeleer zouden toewijden aan het ambt. De situatie veranderde dramatisch op 10 mei 1931, alsgevolg van de gebeurtenissen die de historici aanduiden als In het Spaans politieke spraakgebruik was de term“het in brand steken van de kloosters.” Om deze „antiklerikaal‟ echter veelal voorbehouden aan groeperingengebeurtenissen te kunnen begrijpen is het noodzakelijk om de die een vermindering of eliminering van de kerkelijkewortels van het Spaanse antiklerikalisme in enige mate te invloed op het alledaagse leven wilden zien. Deze vorm vanonderzoeken. antiklerikalisme was wijd verspreid onder burgerlijke politieke liberalen, die hun ideologie ontleenden aan de Bij de aanvang van de Tweede Republiek waren de Verlichting. Ook bij socialisten, bij leden van Spanje‟sSpanjaarden niet alleen verdeeld, zoals zij al meer dan een grootste anarchistische partij en bij de vakvereniging was diteeuw geweest waren, door vraagstellingen op het gebied van gebruikelijk. Dit type antiklerikalisme had diepe wortels inde sociale en economische politiek, maar ook door enorme de Spaanse geschiedenis. Wat volgt is een onderzoek naar deverschillen in houding ten opzichte van de Kerk en haar rol in meest belangrijke aspecten van het antiklerikalisme in dede maatschappij. Door de houding van Spanjaarden ten periode die volgde op de omwenteling die in Spanje en deopzichte van de Kerk werden zij meestal als links, centraal of rest van Europa teweeg was gebracht door de Franserechts van het politieke spectrum gekwalificeerd. Revolutie en de veroveringen van Napoleon. De grote meerderheid van de Spanjaarden was katholiek In 1834 deden zich geruchten voor in Madrid datgedoopt. Velen namen hun geloof serieus en waren blij met jezuïeten en groepen bedelmonniken een cholera epidemiede invloed van de katholieke Kerk op de landelijke hadden veroorzaakt bij de armen door het vergiftigen van dewetgeving inzake het huwelijk en het onderwijs. Sommige openbare watervoorziening, om daarmee de liberalevrome katholieken konden antiklerikaal worden genoemd in hoofdstad te straffen voor haar goddeloosheid. Tussen dede betekenis dat zij kritisch waren over de tekortkomingen vijftig en honderd priesters en monniken verloren hun levenvan de geestelijkheid en wilden dat de Kerk zich op in de rellen die daarop volgden. De propaganda die deverschillende manieren zou hervormen. Escrivá zou zichzelf aanleiding vormde tot de rellen bevatte dezelfde toon enregelmatig omschrijven als antiklerikaal in de betekenis dat psychologie als de grove antisemitische verhalen over rituelehij niet wilde dat de geestelijken zich zouden inlaten met Joodse kindermoorden die stelselmatig in diverse delen van Europa circuleerden. De geruchten over het vergiftigen van
  • 6. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 6waterbronnen kunnen worden toegeschreven aan de, tot de de Kerk gedurende deze periode op en kreeg een nieuw elanmiddenklasse behorende, antiklerikale propagandisten die en het aantal roepingen voor het priesterschap en hetvoortkwamen uit loges van de vrijmetselarij en andere religieuze leven nam toe. Deze periode was echter ookgeheime genootschappen, die een krachtige stem hadden bij getuige van een verharding van de oppositie tegen de Kerkde Spaanse liberalen. Het feit dat het stadsgepeupel aan deze van de kant van de liberalen en arbeiderspartijen.geruchten geloof hechtte en zich erdoor liet opruien, doet Bij de nadering van de twintigste eeuw voelden beideechter vermoeden dat in het begin van de negentiende eeuw zijden zich in toenemende mate bedreigd en aangevallen.een groot aantal arbeiders reeds voldoende van de Kerk Fervente katholieken waren van mening dat de maatschappijvervreemd was dat zij openstonden voor een dergelijke grove en de religie in gevaar werden gebracht door de opkomst vanpropaganda. een seculiere golf vrijdenkers en vrijmetselaars, die In de periode tussen 1830 en 1860 hadden liberale geïnspireerd werd door het liberalisme. Veel katholiekenregeringen grote hoeveelheden kerkelijke landerijen en beschouwden het liberalisme als ketterij en verwierpen deandere productieve bezittingen, die gebruikt werden voor het grondwettelijke parlementaire monarchie helemaal. Anderenlevensonderhoud van de geestelijken en de leden van de beschouwden het grondwettelijk regiem als een beperktreligieuze ordes, verbeurdverklaard. Het was in Spanje bij de kwaad, maar verlangden naar een volledig confessionele staatgemiddelde katholiek nauwelijks gebruikelijk om de die de nadruk zou leggen op de katholieke eenheid. Voorgeestelijken en de religieuzen regelmatige geldelijke liberalen betekende de opleving van de Kerk dat Spanje werdbijdragen te geven. Door het verbeurdverklaren van de overgeleverd aan de vijand van de moderne gewoonten en datkerkelijke bezittingen werd de geestelijkheid derhalve toegestaan werd dat krachten uit het verleden deafhankelijk van de ontoereikende stipendia waarmee de maatschappij weer zouden besturen. Tussen 1876 en 1898regering, als gedeeltelijke vergoeding voor het werd de Kerk in toenemende mate geïdentificeerd met hetverbeurdverklaren van de bezittingen, akkoord ging. politieke establishment en de hogere klassen. Tegelijkertijd Gedurende de periode van de conservatieve ontwikkelde zich een groeiende kloof tussen de Kerk en dewederopstanding, die begon in 1876 en voortduurde tot de lagere klassen uit de steden en de landloze boeren uit hetvernederende Spaanse nederlaag in de Spaans - Amerikaanse Zuiden. Religieus onderwijs bij deze groepen kwam bijnaoorlog van 1898, herwon de Kerk iets van haar sociale positie niet voor en inspanningen om hen te bereiken haddenen invloed, alhoewel niet haar bezittingen. Ook intern bloeide nauwelijks succes. Gedurende het decennium dat volgde op
  • 7. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 7de verschrikkingen van de Spaans-Amerikaanse oorlog en het zou vergemakkelijken, maar een vitale component van eenverlies van het Spaanse koloniale rijk, zochten Spanjaarden nieuwe levenswijze. In juli 1909 werd het antiklerikalisme invan alle politieke richtingen manieren om het land te “doen Barcelona gewelddadig. Het geweld werd in gang gezet doorherleven.” Conservatieven concentreerden zich op een gebeurtenissen die geen duidelijke verband hielden met dehervorming van politieke instellingen. Ook liberalen en Kerk. Na een nederlaag in de kolonies in Spaans Noord-radicalen onderkenden de noodzaak van politieke Afrika mobiliseerde het leger reserve-eenheden en riephervorming, maar zij probeerden de hele maatschappij te troepen op uit Barcelona. Deze beslissingen leidden tothervormen. Een belangrijk deel van hun agenda bestond uit massale dienstplichtrellen die weldra revolutionaire vormenhet reduceren of elimineren van de rol van de Kerk in het aannamen. Het voornaamste aandachtsveld van het geweldSpaanse leven. was het in brand steken van de kloosters, conventen en Republikeinen uit de middenklasse legden de nadruk op scholen en het schenden van graven en religieuzepolitieke en culturele verandering, waarin vijandschap tegen afbeeldingen. Tegen de tijd dat de rellen tot rust kwamen,de Kerk bijna even belangrijk was als oppositie tegen de waren er in Barcelona eenentwintig van de achtenvijftigmonarchie. Bij de werkende klasse bestond er een duidelijk kerken, dertig van de vijfenzeventig conventen en kloostersverschil in houding tussen de socialisten en de anarchisten, en ongeveer dertig andere aan de Kerk gerelateerde scholenmaar beide groeperingen waren antiklerikaal. Voor de en gebouwen, die in gebruik waren voor maatschappelijkesocialisten, die geïnspireerd werden door Marx, stond dienstverlening, in vlammen opgegaan. Hoewel er tweeeconomische verandering hoog in het vaandel. Zij zagen de geestelijken werden vermoord en een andere geestelijkeKerk als steunpilaar van de bestaande economische orde die omkwam in een door de relschoppers aangestoken brand, wasuitgeroeid moest worden, maar economische revolutie was het geweld veeleer gericht tegen kerkelijke bezittingen danvoor hen veel belangrijker dan het rechtstreeks aanvallen van tegen personen.de Kerk. De anarchisten wilden daarentegen allereerst een Er zijn diverse verklaringen gegeven waarom denieuwe moraal en een nieuwe cultuur creëren. Het elimineren dienstplichtrellen aanleiding zouden hebben gegeven tot hetvan de godsdienst was een duidelijk kenmerk van de nieuwe wijdverspreide antiklerikale geweld. Mogelijk zagen deorde die zij tot stand wilden brengen. Voor hen was de relschoppers de Kerk als bondgenoot van de rijken enoppositie tegen de Kerk, en meer tegen godsdienst in het machtigen die het besluit namen om de dienstplicht in tealgemeen, niet alleen maar iets dat de economische revolutie voeren, terwijl zij zelf veilig buiten schot bleven. Ook kan de
  • 8. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 8Kerk enigszins moreel verantwoordelijk zijn gehouden voor Het in brand steken van kloostersde onrechtvaardigheden van een maatschappij, die de zonenvan arbeiders veroordeelde tot het sterven in zinloze De voorlopige regering van de Tweede Republiek hadkoloniale oorlogen. Geen van beide verklaringen maakt weinig interesse in het beteugelen van antiklerikaleechter volledige duidelijk waarom er graftombes en manifestaties, zoals kort na het uitroepen van de republiekreligieuze symbolen werden geschonden. Wat de oorzaak duidelijk werd. Het spelen van de monarchale hymne in eenook moge zijn, de rellen in Barcelona bevestigden het feit dat koningsgezinde sociëteit in Madrid op 10 mei 1931grote aantallen stedelijke arbeiders niet alleen van de Kerk veroorzaakte een aanval door aanhangers van de republiek,vervreemd waren geraakt, maar er ook zeer vijandig die snel ontaardde in een driedaagse geweldsperiode dietegenover stonden door, althans gedeeltelijk, de heftige primair gericht was tegen kerken, kloosters en conventen.antiklerikale propaganda die de radicale republikeinse partij Het oproer verspreidde zich snel vanuit Madrid naar Sevilla,in Barcelona jarenlang had uitgedragen. Malaga en vier andere steden. De regering deed aanvankelijk niets om het groeiende geweld een halt toe te roepen. Gedurende de volgende twee decennia deden zich geengrote uitbarstingen van antiklerikaal geweld voor, alhoewel Toen het gepeupel kerken en kloosters in Madrid begonpropaganda tegen de Kerk doorging. De steun die prominente aan te vallen, vreesde Escrivá dat de kerk van de „Stichtingkatholieken in de twintiger jaren aan het regiem van Primo de voor de Zieken‟ geplunderd en het Lichaam van ChristusRivera gaven, deed het antiklerikalisme van veel ontheiligd zou worden. Gekleed in geleende lekenkleding enrepublikeinen en andere liberalen, die er meer dan ooit van vergezeld van zijn jongere broer glipte hij “als een dief” doorovertuigd raakten dat de Kerk een belangrijk struikelblok de zijingang van de kerk naar buiten, terwijl hij een ciborievormde bij hun verlangen naar een meer liberale droeg die gevuld was met geconsacreerde hosties en die hijmaatschappij, toenemen. Gedurende de dictatuur van Primo gewikkeld had in een toog en krantenpapier. Terwijl hij zichde Rivera en het intermezzo dat daarop volgde, werden de door de straten spoedde bad hij met tranen in zijn ogenantiklerikale krachten in de hand gehouden door de regering “Jezus, laat ieder heiligschennend vuur mijn liefdesvuur endie voorkwam dat zij ontaardden in een openlijk opstand boetedoening doen toenemen!” Na het Lichaam van Christustegen de Kerk. in een nabijgelegen huis van een vriend te hebben ondergebracht, nam Escrivá vol afgrijzen waar dat de hemel van Madrid zich gevuld had met rook doordat de kerken en kloosters in vlammen opgingen.
  • 9. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 9 Op 13 mei hoorde hij geruchten dat de Stichting voor de weigering om tegen de antiklerikale relschoppers geweld teZieken weldra zou worden aangevallen. Hij wist snel een gebruiken zou de republiek en het land uiteindelijk duur teaantal kamers te huren in de Viriatostraat, waar hij zijn komen staan.familie en een aantal getrouwen onderbracht. Gedurende demaanden die daarop volgden zat de familie opeengepakt ineen klein appartement, waarvan de ramen slechts uitkeken opeen luchtkoker. De kamer van Escrivá was zo klein dat hij erniet eens een stoel in kon plaatsen en hij knielend moestschrijven, waarbij hij zijn bed als bureau gebruikte. De voorlopige regering lokte het in brand steken van dekloosters niet uit, maar veel van haar leden stondensympathiek tegenover de oproerkraaiers. De linksrepublikeinse minister Manuel Azaña, die spoedig uitgroeidetot de meest machtige politieke vertegenwoordiger in hetland, zei tot zijn collega‟s: “Alle kloosters van Madrid wegenniet op tegen het leven van een enkele republikein.” Hijdreigde met aftreden “wanneer een enkele persoon in Madridom deze dwaasheid gewond zou raken.” Verschillende dagendeed de regering niets om de rellen tot staan te brengen. Toen de regering uiteindelijk tussenbeide kwam,eindigde het oproer snel, maar het kwaad was toen algeschied. Bijna honderd kerken en kloosters waren invlammen opgegaan, waaronder eenenveertig in Malaga, eenmiddelgrote stad aan Middellandse kust. De laksheid van deregering gedurende de eerste dagen van het oproer overtuigdekatholieken in het land ervan dat het nieuwe regiem eenonverzoenlijke tegenstander was van de Kerk. Azaña‟s
  • 10. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 10Antiklerikale wetgeving van de voorlopige In mei 1931 stuurde de regering de bisschop van Vitoria in ballingschap. In de daarop volgende maand werd kardinaalregering Segura, de hoogste kerkelijke autoriteit in Spanje, wegens Het gevoel dat de republiek vijandig stond tegenover de zijn anti republikeinse uitlatingen en gedragingen uit het landKerk nam spoedig toe, omdat de voorlopige regering een gezet. Hoewel beide bisschoppen aan republikeinseaantal decreten en regelingen uitvaardigde die veel functionarissen voldoende grond hadden gegeven om hen alskatholieken schokten. Deze besluiten behelsden een volledige opponenten van het nieuwe regiem te beschouwen, sterktevrijheid van geweten en eredienst; het godsdienstonderwijs hun verbanning veel katholieken in de overtuiging dat deop staatsscholen werd niet langer verplicht gesteld; het nieuwe regering vijandig stond tegenover de Kerk.aalmoezenierskorps bij het leger en de marine werdopgeheven; de officiële ambtseed werd vervangen door eenbelofte; de Kerk werd beroofd van haar vertegenwoordigingin de Nationale Raad voor het Onderwijs; officiëleregeringsvertegenwoordigers mochten niet meer deelnemenaan openbare religieuze activiteiten. In een tolerante,religieus pluralistische maatschappij, zouden veel van dezebeslissingen acceptabel overkomen. De meeste Spaansekatholieken, opgegroeid in een maatschappij waarin praktischiedereen minstens in naam katholiek was en waarin eenhechte samenwerking tussen Kerk en staat eeuwenlang denorm was geweest, zagen deze daden als vijandig tegenoverde Kerk. Hun gevoel van vijandigheid nam toe doordat deregering naliet met officiële vertegenwoordigers van de Kerkte onderhandelen of hen zelfs alleen maar te consulteren oververanderingen in hun religieuze beleid, ondanks een langbestaande traditie om religieuze zaken te regelen middelsonderhandelingen met de Heilige Stoel.
  • 11. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 11De constituerende vergadering en de aan de Kerk werd stopgezet. Republikeinse leiders wilden Spanje omvormen van een traditionele tot een modernegrondwet maatschappij. In hun visie kon dit alleen maar gerealiseerd Bij de verkiezingen voor een constituerende vergadering worden door de invloed van de Kerk op het dagelijkse levenverkeerden katholieken en conservatieven in verwarring. De te verminderen en door het vestigen van een wereldse cultuurkieswet, die de voorlopige regering had voorbereid, kende waarin religie slechts een zeer beperkte rol zou spelen.alle zetels toe aan de partij die de districtsverkiezingen had Republikeinse leiders beschouwden de Kerk en metgewonnen, met als gevolg dat kleine verschillen in het aantal name de religieuze ordes die zo‟n grote rol speelden in hetstemmen tot een groot zetelverschil konden leiden. Spaanse onderwijs, het grootste struikelblok voor hunConservatieve of uitgesproken katholieke kandidaten plannen om van Spanje om te vormen tot een moderneverwierven slechts een gering aantal zetels, hoewel zij een maatschappij. Om de invloed van de Kerk op deaanzienlijk aantal stemmen hadden behaald. maatschappij te verminderen stemden zij in met de opheffing Partijen die vijandig stonden tegenover de Kerk hadden van de jezuïeten en het beperken van de activiteiten vanin de constituerende vergadering een overweldigende andere religieuze ordes. Bovenal waren zij vastbesloten demeerderheid. Het grootste blok bestond uit socialisten. katholieke invloed op het onderwijs te elimineren of op zijnHoewel zij zich meer met economische vraagstukken minst te beperken door priesters en religieuzen te verbiedenbezighielden dan met de religie, steunden zij met plezier op scholen leiding te geven. Evenals de veranderingen die deantiklerikale maatregelen. Een ander groot blok vormde de voorlopige regering reeds had ingevoerd werden al dezeradicale republikeinse partij, voor wie antiklerikalisme een doelen door de meeste katholieken, van wie er velen geenessentieel element van hun politieke overtuiging vormde. onderscheid maakten tussen hun religieuze overtuiging en De nieuw gekozen meerderheid van de constituerende hun sociale en culturele gehechtheid aan traditie, alsvergadering beoogde geen bloedige kerkvervolging, zoals de onrechtvaardige aanvallen op de religie beschouwd. Degodsdienstvervolging die Mexico en de Sovjet Unie in die Spaanse bisschoppen beperkten zich aanvankelijk tot hettijd doormaakten. De doelen van deze meerderheid gingen aansporen van de Spaanse katholieken om de legitiemeechter veel verder dan het omvormen van Spanje tot een niet- regeringsbesluiten in kalmte te aanvaarden en de eenheid teconfessioneel land doordat de banden tussen Kerk en staat bewaren. In augustus bereidden zij echter een collectievewerden verbroken en het verstrekken van overheidssubsidies pastorale brief voor waarin zij niet alleen de voorgestelde
  • 12. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 12bepalingen uit de grondwet bekritiseerden, maar ook de dat deze subsidies binnen twee jaar geëlimineerd zouden“zogenaamde „moderne‟ vrijheden, die als de meest kostbare worden.verovering van de Franse Revolutie en als het niet te De belangrijkste bepalingen uit artikel 26 raakten deevenaren erfgoed van de democratieën die vijandig staan religieuze ordes. Een vroeg ontwerp had opheffing geëist vantegenover de Kerk beschouwd worden”. De gematigde leden alle religieuze ordes. De maatregel die door devan de hiërarchie en de pauselijke nuntius beschouwden het volksvertegenwoordiging werd goedgekeurd ging niet zover,document als niet opportuun, maar de onverzoenlijke factie maar voorzag in de opheffing van de jezuïeten enonder leiding van de kardinaal van Toledo, drong met succes verbeurdverklaring van al hun bezittingen. Andere ordesaan op de publicatie. werden blootgesteld aan de dreiging met opheffing, zodra de De conceptgrondwet, die de constituerende vergadering regering het gevoel kreeg dat hun activiteiten een gevaarin de zomer en het najaar van 1931 had voorbereid, bevatte vormden voor de veiligheid van de staat. Bovendien kregeneen aantal maatregelen die direct van invloed waren op de de religieuze ordes het verbod om meer te bezitten dan watKerk. De eerste belangrijke maatregel die moest worden strikt noodzakelijk was voor het levensonderhoud van hungoedgekeurd, artikel 3, maakte een einde aan de verbintenis leden en de vervulling van hun specifieke doelen.tussen Kerk en staat die Spanje eeuwenlang gekenmerkt had. De meest controversiële maatregel van artikel 26 legde“De staat,” verklaarde artikel 3, “heeft geen officiële religie.” ordes, die in Spanje mochten blijven werken, het verbod opOp 14 oktober 1931 stemde de volksvertegenwoordiging met om zich bezig te houden met het onderwijs. Deze sektarische178 tegen 59 stemmen in met wat artikel 26 van de grondwet bepaling liet de vastbeslotenheid zien van de antiklerikalezou worden, de voornaamste bepaling inzake kerkelijke meerderheid in de volksvertegenwoordiging om de Kerkaangelegenheden. Het artikel verbood het aan centrale, tegen elke prijs te ondermijnen. Spanje werd geteisterd doorregionale en lokale besturen om de Kerk of daarmee een enorm gebrek aan scholen en de leden van deverbonden religieuze instellingen op enigerlei wijze te volksvertegenwoordiging maakten onderwijs tot een van hunbegunstigen of te steunen. Bijna een eeuw eerder had de topprioriteiten. Toch poogden zij scholen te laten sluiten,regering de bezittingen, waarvan de Kerk de inkomsten tot waar ongeveer dertig procent van de middelbare scholierendat moment gebruikt had om de geestelijken te steunen, en ongeveer twintig procent van de basisscholieren onderwijsverbeurdverklaard. Vervolgens had de regering subsidies volgden, omdat zij de hoop hadden dat daarmee de invloedbetaald aan de diocesane geestelijkheid. Artikel 26 vereiste van de Kerk in het land zou verminderen.
  • 13. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 13Salvador Dalí 1936: Voorgevoel van deburgeroorlog; (Premonición sobre la guerracivil)
  • 14. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 14 officieren die waren opgestaan tegen de regering. In veel gebiedenHoofdstuk 12 (vertaling Corinna Gerlach) vocht de paramilitaire politie (de Guardia Civil en Guardia Asalto) hevig tegen de legereenheden die zich bij de opstandEerste fase van de Spaanse Burgeroorlog hadden aangesloten.Juli 1936 - maart 1937Militaire opstandDe moord op Calvo Sotelo door overheidsagenten bevestigde demening van de samenzweerders uit het leger en hun civieleaanhangers dat de regering niet bereid of niet in staat was om desituatie onder controle te houden, en dat Spanje snel afgleed naarchaos en revolutie. De definitieve plannen van desamenzweerders waren gericht op een militaire opstand op 18 juli1936, waarvan zij hoopten dat het hen al snel de controle over deregering zou geven. Aanvankelijk hadden de rebellerendemilitairen en hun civiele aanhangers geen naam voor hunbeweging, maar binnen een paar weken begonnen ze zichzelf„Nationalisten‟ te noemen. De burgeroorlog begon een dag eerder dan gepland, op 17 juli1936, met een opstand van militaire eenheden in Spaans Marokkoen verspreidde zich al snel over de rest van het land. De leiders Aangeslagen door de militaire opstand tegen zijn regering tradwaren voornamelijk jongere officieren, omdat de meeste Casares Quiroga af als premier. Zijn vervanger, de gematigdegeneraals hetzij tegen de opstand gekant waren of besluiteloos. Republikein Martinez Barrios, probeerde tot een compromis metAanzienlijke delen van de artillerie en een meerderheid van de de Nationalistische leiders te komen. Zijn pogingen mislukten enluchtmacht en de marine weigerden zich te voegen bij de binnen een paar uur werd hij vervangen als premier door José
  • 15. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 15Giral, een relatief onbekende links-republikeinse professor die had Internationaal aspect van de Burgeroorloggediend als minister van de marine. De burgeroorlog had snel een internationaal effect. Van beide Giral vormde een nieuwe regering die geheel uit liberalen van zijden kwam al direct de vraag naar wapens en bijstand aande middenklasse bestond, maar het had de uitdrukkelijke steun landen waarvan zij dachten dat men sympathie voor hun zaakvan socialisten, anarchisten en communisten. Op 19 juli 1936 nam zouden hebben. Gedurende het conflict ontving men aan beideGiral, aangespoord door zijn socialistische en anarchistische zijden aanzienlijke steun waardoor de oorlog vorm kreeg.achterban, de zwaarwegende beslissing tot „het bewapenen van debevolking‟ door de uitgifte van wapens aan de leden van desocialistische en anarchistische militie-eenheden. Dit besluit dreefvele besluiteloze legereenheden in de armen van de Nationalisten. Op 20 juli 1936 was het land min of meer verdeeld in tweeduidelijk zones. De strijdkrachten die tegen de opstand waren enin naam loyaal aan de Republikeinse regering, bezette ongeveertwee derde van het grondgebied, waaronder het grootste deel vande Atlantische kust en de gehele Middellandse Zeekust metuitzondering van het gebied in de buurt van Cádiz. Zecontroleerden alle belangrijke steden en industriële centra, metuitzondering van Zaragoza in het noorden en Sevilla en Cordobain het zuiden. De Nationalisten hadden de overhand gekregen ineen groot deel van de noordelijke helft van het land, metuitzondering van de Catalaanse provincies in het noordoosten ende strook langs de Atlantische kust, bestaande uit de Baskischeprovincies, Santander en Oviedo. In het zuiden controleerden ze In het begin van de oorlog wendde Franco en de andereslechts kleine enclaves in de buurt van Sevilla en Cordoba en een rebellenleiders zich tot Duitsland en Italië voor wapens, terwijl destrategisch belangrijke gebied rond Cádiz, waardoor hun troepen Republiek Frankrijk om steun verzocht. Hitler voorzagzich vanuit de Noord-Afrikaanse bezittingen van Spanje, die zij onmiddellijk in bommenwerpers - die zouden van onschatbareonder controle hadden, konden verplaatsen naar het schiereiland. waarde blijken voor transportvluchten van het leger vanuit Afrika
  • 16. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 16over de Straat van Marokko naar Zuid-Spanje - en de wereld opmerkzaam van het feit dat Italië oorlogsmaterieel aangevechtsvliegtuigen om hen te beschermen. Hij stuurde ook de rebellen leverde. Parijs en Londen reageerden door op teluchtafweergeschut, machinegeweren en pistolen. Een paar dagen roepen tot internationale non-interventie ten aanzien van Spanje,daarna voorzag ook Mussolini in vliegtuigen. en al vlug hadden alle belangrijke Europese mogendheden zich De socialistische premier van Frankrijk, Leon Blum, die aan het aangesloten bij een non-interventieverdrag. Ondanks dehoofd stond van een volksfront regering had sympathie voor het overeenkomst bleven Italië en Duitsland in toenemende mate hulpSpaanse Volksfront, maar was bezorgd de Franse katholieken te bieden aan de rebellen. In oktober 1936 begon de Sovjet-Unieprovoceren en andere delen van Frans rechts. Hij was ook wapens te leveren aan de Republiek. Daarbij stimuleerde devastbesloten geen verwijdering te laten ontstaan met de Britse Komintern deelname van de Internationale Brigades aan de strijd.regering, die liever niet betrokken raakte bij het Spaanse conflict. Zij hebben dan ook effectief gestreden voor de Republiek.Hoewel hij besloten had geen officiële steun aan de Republiek te In de loop van de oorlog kregen beide zijden veel buitenlandsebieden, liet Blum toe dat wapens en enkele vliegtuigen Spanje hulp, maar historici zijn het oneens over de hoeveelheden.bereikten via onofficiële geheime routes. Ramingen van de ontvangen vliegtuigen door de Republiek In 1936 was nazi-Duitsland voor de Sovjet-Unie de variëren van 1.200 tot 1.800, terwijl het aantal vliegtuigenbelangrijkste zorg met betrekking tot het buitenland. Stalin nam ontvangen door de Nationalisten uiteen loopt tussen de 1.250 eneen verzoenende houding aan ten opzichte van Groot-Brittannië 1.500. Schattingen van de aantallen buitenlanders die deen Frankrijk in de hoop hen te winnen voor steun in een mogelijk Republiek gediend hebben in de Internationale Brigades variërenconflict met Duitsland. Hij droeg ook de Komintern en de van minimaal 30.000 tot maximaal 100.000.communistische partijen in geheel Europa op om samen te Meer dan 75.000 Italianen en ongeveer 15.000 Duitsers vochtenwerken met socialisten en andere linkse partijen in West-Europa voor de Nationalisten. Bepaalde soorten van steun door deom een eensgezind blok, bekend als het Volksfront, tegen het Sovjets, vooral tanks, waren zeer effectief. Over het algemeennazisme te vormen. De Sovjet-Unie voorzag in wat financiële was de steun van Duitsland en Italië aan Franco echter iets grotersteun en gebruikte haar wereldwijde propagandanetwerk om en veel effectiever dan de ontvangen steun aan de Republiek vansupport voor de Republiek te verzamelen. Men stuurde echter in de Sovjet-Unie en van elders.eerste instantie geen wapens naar Spanje. Op 30 juli 1936 stortte een Italiaanse bommenwerper neer inFrans Marokko die op weg was naar Spaans Marokko. Dit maakte
  • 17. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 17 Revolutie en antiklerikaal geweld in land waar de Nationalistische beweging mislukt was. In de eerste maanden van de oorlog, hadden de revolutionaire comités,Republikeins Spanje waarvan de samenstelling van provincie tot provincie varieerde, De Nationalistische opstand en de reactie van het kabinet erop een veel grotere invloed en macht dan de centrale overheid.bracht de revolutie voort die de militaire leiders hadden gevreesd Republikeins Spanje werd de facto door een confederatie vanen die de Nationalistische beweging bedoelde te voorkomen. regios geregeerd, in zo verre ze geregeerd werd, bestaande uitConcreet verhinderde Giral‟ s besluit om wapens uit te delen aan socialistische en anarchistische vakbonden en hun milities, diesocialistische en anarchistische militie-eenheden een snelle door middel van juntas op verschillende wijze werkten.Nationalistische overwinning, maar het leidde wel tot een bijna De ineenstorting van het gezag van de overheid in devolledige afbraak van het overheidsgezag. Republikeinse zone ging gepaard met een uitbraak van terreur. Alleen in Madrid had de overheid de controle behouden over de Het was vooral het werk van kleine groepen van de revolutionairegebeurtenissen, maar zelfs daar werden orders vaker genegeerd partijen die zich voor dit doel hadden georganiseerd. In Madriddan gehoorzaamd. Militie-eenheden en volkstribunalen namen werd echter een deel van de moordpartijen uitgevoerd doorsnel de controle over in steden, plaatsen en plattelandsdorpen in politie-eenheden die in ieder geval in naam geleid werden door dede gebieden waar de Nationalistische beweging in eerste instantie Republikeinse regering. Noch in Madrid noch elders heeft defaalde. De rechtmatigheid van de Republiek stortte in ondanks een regering aanvankelijk serieuze pogingen ondernomen om hetomvangrijke sociale revolutie. Zoals de meest vooraanstaande geweld te stoppen.Spaanse communistische redenaar van die tijd, La Pasionaria, het Veel van het geweld bestond uit aanvallen op de katholiekeformuleerde: "Het hele staatsapparaat was verwoest en de Kerk en haar bedienaars. Tussen 18 juli en 31 juli 1936 werden instaatsmacht lag op straat." Hoewel de Giral-overheid er aanspraak Madrid vijftig priesters vermoord en een derde van deop maakte de wettige regering van Spanje te zijn en zijn honderdvijftig kerken in de hoofdstad werden geplunderd of involgelingen presenteerde als “loyalisten”, was er weinig gelijkenis brand gezet. Antikatholiek geweld duurde in augustusmet de liberale parlementaire regering waarin de Republikeinse onverminderd voort in een groot deel van de Republikeinse zone.Grondwet zou voorzien. Niettemin werden de tegenstanders van Tijdens die maand werden meer dan tweeduizend priesters ende Nationalisten meestal “Republikeinen” genoemd. religieuzen gedood. Het geweld tegen priesters, religieuzen en Het zou de centrale overheid maanden kosten om de controle te anderen die als katholieken bekend stonden, nam geleidelijk af naherwinnen over de straten in Madrid en de andere delen van het augustus 1936, hoewel bepaalde moorden op priesters en
  • 18. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 18religieuzen plaatsvonden tot het eind van de oorlog. Tegen het Het is onmogelijk om precies te zeggen hoeveel mannelijke eneinde van de oorlog waren er twaalf bisschoppen, meer dan 4000 vrouwelijke leken werden gedood alleen omdat ze bekenddiocesane priesters en meer dan 2900 religieuzen gedood. Eén op stonden als katholieken, maar het aantal is groot. Veel van dede zeven diocesane priesters en één op de vijf mannelijke leden slachtoffers werden geëxecuteerd na snelrecht voorvan religieuze ordes overleden. In het bisdom van Escrivá, dat van “volksrechtbanken” die opgezet waren door anarchisten,Barbastro, werden 123 van 140 priesters vermoord. socialisten, communisten en leden van andere linkse partijen. Anderen waren gewoon gelyncht. Het geweld van de zomer van 1936 ging vergezeld van een economische revolutie. Milities van werknemers en vakbondsgroepen grepen de macht waar ze dat nuttig vonden. In sommige gebieden, namen de vakbonden de feitelijke controle over de fabrieken en andere economische middelen over. In Madrid en omstreken, waar de overheid iets meer gezag had dan elders, werd ongeveer één derde van alle industrie onder gezag van de overheid geplaatst en ingezet voor de productie van oorlogstuig. Op het platteland namen socialistische en anarchistische vakbonden grote stukken land in bezit. Vaak bleven de boeren het land bewerken onder ongeveer dezelfde voorwaarden als voorheen, behalve dat de ultieme controle nu lag bij een vakbond in plaats van bij een particulier grondbezitter. In het oosten van Spanje werden honderden agrarische collectieven gevormd, elk volgens een ander patroon.
  • 19. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 19De Giral regering en de revolutie geweld tegen katholieken goedkeurde. De Giral overheid werd geconfronteerd met een dilemma. Het De Republikeinse regering had zelfs nauwelijks meer controlemoest het overheidsgezag herstellen, zowel in haar eigen belang over het leger dan over zijn burgers. Hoewel een groot deel vanen om vervreemding van haar West-Europese geldschieters te het reguliere leger zich niet bij de opstand had aangesloten,voorkomen. Maar het was ook nodig om de steun te behouden werden de eenheden die de Republiek ter beschikking stondenvan links van wie zij afhankelijk waren. In stilte waren veel leden spoedig opgenomen in de socialistische, anarchistische envan de regering verontrust door het geweld in de gebieden die in communistische milities die de militaire inspanningen van denaam onder hun controle waren, maar ze misten de middelen om Republiek overheersten. Veel beroepsofficieren steunden dehet te stoppen en waren zelfs bang zich ertegen uit te spreken uit Republiek en waren bereid om te dienen, maar politiekangst de steun van de socialisten, anarchisten en communisten te wantrouwen weerhield de Republikeinse regering ervan om henverliezen. effectief in te zetten. Bijgevolg misten de militie-eenheden de vaardigheden, de organisatie en het leiderschap dat ze nodig De Giral regering heeft niet alleen gefaald door zich niet uit te hadden. In het open veld waren zij niet in staat om de kleinere,spreken tegen het geweld dat plaats vond in de gebieden die het in maar beter georganiseerde en beter geleide, Nationalistischenaam controleerde, maar sommige van haar officiële maatregelen eenheden die steeds dichter Madrid naderden, te weerstaan.konden daadwerkelijk gezien worden als validatie van de Communistische milities waren beter georganiseerd enaanvallen op de Kerk. Op 27 juli 1936 bijvoorbeeld, beval de gedisciplineerd dan socialistische of anarchistische, maar ook zijoverheid de onmiddellijke bezetting van alle gebouwen die voor misten de gevechtstraining van de reguliere legereenheden dieeducatieve doeleinden waren gebruikt door religieuze ordes en onder leiding stonden van beroepsofficieren. Erger nog dan dezecongregaties. Een decreet van 11 augustus 1936 beval de sluiting tekortkomingen van de individuele militie-eenheden was hunvan alle religieuze instellingen waarvan de eigenaren direct of gebrek aan samenwerking en het daaruit voortvloeiendeindirect de militaire opstand in enig opzicht hadden ondersteund. onvermogen om op grote schaal doelen te realiseren. De GiralDeze decreten sanctioneerden niet expliciet de moorden op regering durfde echter niet de strijdkrachten op meer traditionelepriesters en religieuzen of ander geweld tegen personen. Ze wijze te reorganiseren, want militaire discipline was taboe voor dekonden echter gemakkelijk geïnterpreteerd worden als een anarchisten en voor vele socialisten.legalisatie van de aanslagen op kerkelijke eigendommen dieplaatsvonden in het gehele gebied van de Republikeinse zone, en De economische revolutie op het platteland liet een soortgelijksommigen zagen ze als indirecte aanwijzingen dat de overheid dilemma zien. Veel van de aanhangers van de Republiek onder de
  • 20. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 20boerenbevolking in Midden- en Noord-Spanje waren zeer gehechtaan hun kleine stuk land, ook al waren deze economischinefficiënt. Aan de andere kant drongen landarbeiders zondergrondbezit aan op radicale landhervorming. Zij maakten op hetplatteland in het zuiden ook een groot deel van de ondersteuningvan de Republiek uit. Girals legalisering van de inbeslaggenomeneigendommen die “verlaten” waren door hun eigenaars en zijnmaatregelen die voorzagen in de verwerving van een juridischetitel voor lange termijn pachters, waren onvoldoende om zijnmeer radicale aanhangers voldoening te geven. Hij was bang ommeer maatregelen te nemen uit angst om kleinschaligelandeigenaren, maar ook Frankrijk en Engeland, van zich tevervreemden. De dood van een loyale militie man: Federico Borrell werd dodelijk door een kogel geraakt in het ogenblik dat deze foto werd genomen. Datum: 5 september 1936; plaats: het front bij Cordoba; fotograaf: Robert Capa
  • 21. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 21De militaire strijd om Madrid In augustus en september vochten de legertroepen uit Afrika, samen met soldaten uit een aantal garnizoens uit het zuiden van Nationalistische leiders hadden gehoopt dat het verzet tegen hun Spanje en aangevuld met Falangisten en andere rechtseopstand binnen twee of drie dagen zou bezwijken, maar ze vrijwilligers, hun weg langs de Portugese grens naar het noordenhadden zich vanaf het begin gerealiseerd dat ze gemakkelijk en vervolgens naar het noordoosten richting Madrid. Mediokonden falen in Madrid. In dat geval zouden ze de hoofdstad augustus voegden zij zich samen met Nationalistische troepen diemoeten isoleren en inperken met aanvallen vanuit het noorden en uit het noorden via de Portugese grens afdaalden. Deze strategiezuiden. Dit kon, dachten ze, enkele weken duren. om het zuidwesten en west-centraal Spanje te veroveren en te Plannen voor aanvallen vanuit het noorden werden snel bezetten, nam de eerste zes weken van de oorlog in beslag.uitgevoerd. Tegen 22 juli 1936 had een legeronderdeel datafdaalde uit Burgos de Somosierra pas bereikt, veertig kilometerten noorden van Madrid, waar de weg de Guadarrama bergenkruist. Een andere colonne kwam van Valladolid naar beneden enhad de Alto de León pas bereikt, tweeëndertig kilometer tennoordoosten van Madrid. Beide colonnes werden echter tot staangebracht in zware gevechten. Plannen voor de aanval op de hoofdstad vanuit het zuidenwerden verwacht van het elite leger van Afrika, bestaande uitongeveer 30.000 Spanjaarden en 10.000 Marokkanen, meestalvrijwilligers. Zij waren de best getrainde en best uitgerusteeenheden van het Spaanse leger. In eerste instantie zorgde echterde Republikeinse controle over het Middellandse Zeegebiedervoor dat zij vast zaten in Noord-Afrika. Slechts met behulp vanItaliaanse en Duitse vliegtuigen lukte het generaal FranciscoFranco, die het commando van het Leger van Afrika hadovergenomen, om zijn eenheden geleidelijk naar het zuiden vanSpanje over te brengen.
  • 22. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 22 Bij het naderen van Madrid nam de Republikeinse weerstand vierentwintig kilometer breed front, maar de snelweg Madrid-toe, geholpen door ondersteuning van de luchtmacht. Een andere Valencia konden ze niet afsnijden.vertraging van de opmars van Franco kwam door een omweg die In maart 1937 volgde een zoveelste poging om de hoofdstad tede Nationalisten maakten om het garnizoen van Toledo te hulp te isoleren met een aanval vanuit het noorden in de richting vanschieten, dat al twee maanden onder beleg lag en stand probeerde Guadalajara door vier Italiaanse fascistische divisies gestuurdte houden. Toen de directe aanval op Madrid op 8 november 1936 door Mussolini om de Nationalisten te helpen. Na aanvankelijkeeindelijk begon, ontmoette men vastberaden verzet van de overwinningen werden de fascisten teruggedrongen doorvolksmilities, georganiseerde communistische Internationale Republikeinse troepen, samen met de Garibaldi Brigade,Brigades en eenheden van het nieuw gevormde Volksleger, bestaande uit antifascistische Italianen en ondersteund doorversterkt met tanks en vliegtuigen afkomstig uit de Sovjetunie. Op Russische tanks en vliegtuigen. De mislukking van de21 november 1936 werd de Nationalistische aanval vanuit het Guadalajara offensief markeerde het einde van de pogingen vanzuiden op de hoofdstad door de gecombineerde Republikeinse de Nationalisten om Madrid te bezetten of te isoleren.troepen tot staan gebracht. Na het mislukken van hun aanval op Madrid uit het zuiden,probeerden de Nationalisten drie keer tussen eind november 1936en begin januari 1937 om de hoofdstad in te nemen vanuit hetnoorden. Ondanks de steun van de Duitse vliegtuigen en artillerieen Italiaanse lichte tanks, mislukten deze aanvallen ook.Vervolgens probeerden de Nationalisten de stad te isoleren meteen aanval in de Jarama Vallei ten zuidoosten van Madrid. Hetdoel van het Jarama offensief dat begon op 6 februari 1937, wasniet de stad direct te bezetten, maar om de weg tussen Madrid enValencia te blokkeren en zodoende de hoofdstad te isoleren. Destrijd in de Jarama Vallei was de eerste grootschalige veldslag vande oorlog. In twee weken van zware gevechten verloren deRepublikeinen 25.000 en de Nationalisten 20.000 manschappen.De Nationalisten rukten bijna zestien kilometer op langs een
  • 23. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 23 De militaire opstand wordt de “Nationale verwijderd van goed geformuleerde culturele doelen dan ze waren van duidelijke politieke plannen. De aanhoudende revolutie in deBeweging” Republikeinse zone zorgde ervoor dat een culturele contrarevolutie gestimuleerd werd. De verwerping van de liberale Binnen een week na begin van de Nationalistische opstand zette waarden en ideeën van de Verlichting en het herstel vangeneraal Mola een zevenkoppige junta voor Nationale Defensie traditionele waarden en mentaliteit, dienden om emotionele enop. Generaal Sanjurjo, de hoogste generaal onder de Nationalisten ideologische steun te verkrijgen voor de Nationalistische zaaken leider van de mislukte poging tot staatsgreep in 1932, stond op tijdens de lange burgeroorlog. Opleving van de godsdienstde nominatie om de president van de junta en de algemene leider speelde een prominente rol in de culturele contrarevolutie, hoewelvan de opstand te worden, maar hij stierf in een vliegtuigongeluk ook dit niet de intentie was in de aanvankelijke plannen van deop weg naar Spanje. Het grotendeels erevoorzitterschap van de leiders van de militaire opstand. Hun eerste verklaringen zeidenjunta viel vervolgens toe aan de een na hoogste officier bij de niets over het verdedigen van kerk of geloof. In een van zijn eersterebellenleiders, generaal Cabanellas, een bejaarde Vrijmetselaar uitspraken, verklaarde generaal Mola dat “de Kerk moet wordenen een bekende liberaal die in de Cortes had gediend als gescheiden van de staat ten dienste van beide instellingen”. Zelfswaarnemer. nog op één oktober 1936 zei generaal Franco dat de staat niet In het begin ontbrak er aan de militaire opstand enige vorm van christelijk zou zijn. Aanhangers van de Falange verlangdeneen duidelijk gedefinieerd politiek programma behalve herstel van vriendschappelijke betrekkingen tussen Kerk en Staat, maar wilderecht en orde onder een militair regime. Met uitzondering van een duidelijke scheiding tussen deze twee. De leider van de juntaNavarra, waar de Carlisten sterk waren, hadden de Nationalisten van Nationale Defensie, generaal Cabanellas, was een bekend lidgeen bijzondere intentie om de monarchie te herstellen. De semi- van de antiklerikale Radicale Partij.fascistische Falange had weinig macht of invloed waar dan ook in Ondanks de aanvankelijke afwezigheid van religieuzehet land. In het begin eindigden veel Nationalistische elementen in de plannen van Nationalistische militaire leiders,afkondigingen met „Viva la República‟, hoewel de republiek die zorgde de vervolging van de Kerk in de Republikeinse gebiedende rebellen in gedachten hadden meer autoritair was dan het ervoor dat een overgrote meerderheid van de praktiserendeliberaal-parlementaire stelsel, vastgelegd in de grondwet van katholieken gewonnen werden voor de Nationalistische zaak.1931. Aanvankelijk waren kerkleiders voorzichtig in hun uitspraken. Nationalistische leiders waren aanvankelijk zelfs nog verder Paus Pius XI was degenen die de Kerk verdedigden tegen een van
  • 24. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 24de meest bittere vervolgingen ooit, goed gezind, maar hij was Baskenland was de enige opvallende uitzondering op deterughoudend om officieel partij te kiezen. In een privé-audiëntie algemene regel van de katholieke steun voor de Nationalisten.in september 1936, noemde hij de slachtoffers van religieuze Veel vrome katholiek Basken, met inbegrip van Baskischevervolging martelaren en gaf zijn zegen aan hen die zich inzetten priesters, steunden de Republiek. De meeste van hen warenom de godsdienst te verdedigen. Hij concentreerde zich echter op traditionalisten, van wie verwacht had kunnen worden dat zij aande religieuze aspecten van het conflict, “boven alle politieke en de Nationalisten steun zouden geven op zowel politieke alswereldse overwegingen”, en waarschuwde tegen de gevaren van religieuze gronden, maar hun wens voor Baskische autonomieonverantwoorde excessen en drong aan op mededogen en deed andere overwegingen teniet. In ruil voor een autonomiebarmhartigheid. Perscensuur in de Nationalistische zone hield verklaring voor Baskenland was de Baskische Nationalistischedelen van de tekst achter, voordat deze gepubliceerd mochten Partij (PNV) in september 1936 toegetreden tot de Caballeroworden. regering. In reactie daarop hebben de Nationalisten de bisschop De Spaanse kerkhiërarchie gaf in het begin van de oorlog geen van Victoria verbannen. Ze beklaagden zich erover dat hij de pro-uitgebreide gezamenlijke verklaringen af ten gunste van de Republikeinse geestelijkheid van zijn bisdom niet tot de orde hadNationalisten. In de herfst van 1936 echter hadden geroepen, hoewel hij zelf eigenlijk de Nationalistische zaakvooraanstaande bisschoppen, in het bijzonder de primaat en de ondersteunde. In oktober 1936 werden twaalf Baskische priestersaartsbisschop van Toledo, kardinaal Goma, openlijk de door de Nationalisten geëxecuteerd voor politieke misdrijven.Nationalistische zaak omarmd. In een pastorale brief afgegeven Gedurende het gehele verloop van de oorlog, hebben deaan het eind van november 1936 beschreef Goma het conflict als Nationalisten veertien Baskische priesters geëxecuteerd. De“een strijd die gevoerd wordt tussen de christelijke en Spaanse Republikeinen executeerden er achtenvijftig.geest tegen een andere geest ....” Niet later dan augustus 1936 waren de opstandelingen Hoewel de meeste Nationalistische leiders veel meer begonnen hun beweging “Nationalistisch” te noemen, maar hetgeïnteresseerd waren in recht en orde dan in religie of cultuur, grootste deel van de prominente leiders van de beweging kondenwaren ze er snel bij om te profiteren van deze bronnen van steun weinig enthousiasme opbrengen voor de uitgangspunten van deonder de bevolking. Medio augustus 1936 gaf generaal Mola de Falange, de nationaalsocialistische partij in Duitsland, of anderetoezegging dat over de nieuwe staat “het kruis, dat het symbool radicale “Nationalistische” bewegingen in Europa. Zij warenwas en is van onze godsdienst en ons geloof,” zal worden voornemens een geheel militaire regering te handhaven tot hetopgericht. einde van de burgeroorlog, maar ze hadden geen duidelijke
  • 25. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 25plannen voor de verdere toekomst behalve dan een vaag door het geweld tegen kerken en geestelijken in de Republikeinseconservatief autoritair gezag. gebieden, helpt de publieke stilte te verklaren van vele kerkelijke De Nationalisten hadden te kampen met aanzienlijke civiele leiders ten aanzien van de Nationalistische excessen. Bisschoppenoppositie, zelfs in de noordelijke provincies waar de opstand en priesters traden echter vaak op ten gunste van individueleaanvankelijke succes boekte en waar ze waarschijnlijk de steun slachtoffers van de Nationalistische onderdrukking. In grote lijnengenoot van de meerderheid van de bevolking. In de verarmde sprak men zich echter niet in het openbaar uit, hoewel Bishopgebieden van het zuiden en zuidwesten, die de Nationalisten Marcelino Olachea van Pamplona een gloedvol pleidooi hieldveroverden tijdens de eerste paar maanden van de oorlog, was een voor compassie en vergeving in november 1936: “Geen druppelgroot deel van de bevolking fel tegen hen gekant. bloed uit wraak!” Tegenstanders zagen zich geconfronteerd met brute repressie.Historici hebben eindeloos gedebatteerd over de omvang van deonderdrukking aan beide kanten. In een onlangs zorgvuldiguitgevoerd onderzoek werd geconcludeerd dat tijdens de oorlog70.000 executies in de Republikeinse zone en 40.000 in deNationalistische zone plaatsvonden, met nog eens 30.000executies uitgevoerd door het Franco-regime tussen het einde vande oorlog en 1950. Het is onwaarschijnlijk dat er een consensuskomt over de exacte getallen, maar het is duidelijk dat een grootaantal burgers het leven liet, en dat verschrikkingen enwreedheden aan beide zijden overvloedig plaatsvonden. De bittere repressie door beide partijen was gedeeltelijkgebaseerd op de noodzaak om de orde te handhaven in gebiedenwaar volksverzet kon worden verwacht. Bovendien hadden deintense ideologische conflicten van de voorgaande jaren geleid totdemonisering van de tegenstanders wat in de hoofden van velentot rechtvaardiging van zelfs de meest extreme maatregelenleidde. Dit in combinatie met de verschrikkingen veroorzaakt
  • 26. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 26 Franco grijpt de macht in Nationalistisch de Nationalistische gebieden, totdat Franco uiteindelijk een reguliere regering vormde.Spanje Tijdens de eerste twee maanden van de oorlog, deed de juntavan het Nationalistische verzet weinig moeite om een bestuurlijkeorganisatievorm te ontwikkelen of zelfs om een gelijkvormigwerkwijze op te leggen in de verschillende delen van Spanjeonder haar controle. Bevelhebbers op de verschillende frontengenoten een hoge mate van autonomie en verschilden met elkaarvaak van mening. De noodzaak voor een eenduidig commando werd steedsnoodzakelijker toen de Nationalistische strijdkrachten opruktennaar Madrid in september 1936. Franco was geen lid van de junta,maar zijn bevelvoering over de legereenheden in Afrika en zijnsuccesvolle verzoeken om steun van Mussolini en Hitler gavenhem aanzien onder de Nationalisten. Op 29 september 1936benoemden de leden van de junta hem tot generalísimo enstaatshoofd, en bekleedde hem met “alle bevoegdheden van denieuwe staat”. Hij koos de titel Caudillo, een klassieke Spaanseterm voor leider die snel iets van de bijklank kreeg zoals bij hetItaliaanse Duce voor Mussolini en het Duitse Führer voor Hitler. Onmiddellijk verving Franco de Nationale Defensie Raad, dooreen Technische Raad waarvan slechts één voormalig lid van dezojuist ontbonden Junta deel uitmaakte. De nieuwe organisatiewas niet opgezet als een oplossing voor de lange termijn, maarveeleer als een hulpmiddel om overzicht te hebben in oorlogstijd.Het zou echter bijna anderhalf jaar functioneren als regering van
  • 27. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 27 Largo Caballero vervangt Giral vooral de anarchisten. Zij zagen een leger als de antithese van alles waarvoor ze vochten. Caballeros reputatie als een Begin september 1936 trokken de socialisten hun steun aan revolutionaire agitator maakte het echter mogelijk voor hem omGiral terug wiens regering instortte. Zijn opvolger als premier, meer beroepsofficieren te gebruiken, althans in staffuncties, en omLargo Caballero, was de leider van de meest revolutionaire tak de milities te reorganiseren tot brigades van het Volksfront. Dezevan het Spaanse socialisme: de „Unión General de Trabajadores‟. maatregelen zouden politiek gezien onmogelijk zijn geweest voorHij vormde een regering bestaat uit vijf socialisten (twee Giral.revolutionairen en drie gematigden), vier links-republikeinen,twee communisten, één Baskische nationalist, en één in naam Caballero slaagde er ook in geleidelijk macht terug te winnensocialist die zich op dat moment verbonden had met de op de revolutionaire comités die waren opgekomen in de eerstecommunisten. Hij nodigde de anarchisten uit aan de regering maanden van de oorlog. Beetje bij beetje herstelde hij een centraledeelnemen, maar zij verkozen hun steun te verlenen zonder toe te Republikeinse overheid, vaak door de leiders van de comités intreden tot het kabinet. overheidsposities aan te stellen. Hij voegde ze in bij organisaties die weinig verschilde in opzet van de revolutionaire comités. In tegenstelling tot vele andere revolutionaire bewegingen, die Hierdoor waren zij beslist minder beïnvloedbaar van onderaf engeleidelijk radicaliseren met het verstrijken van de tijd, was de tevens gemakkelijker door het centrale gezag te controleren.revolutie die in Spanje uitbrak juist de eerste zes weken van deoorlog het meest extreem; een periode waarin de regering geheel Begin november 1936 toen de Nationalisten al de buitenwijkenbestond uit leden afkomstig uit de linkse burgerpartijen. De van Madrid bezetten, offerden de anarchisten hun principes op insocialisten, communisten, anarchisten die deel uitmaakten van de een laatste wanhopige poging om een Nationalistischeregering Caballero waren theoretisch radicaler dan de politici die overwinning te voorkomen. Vier van hen werden opgenomen inde Giral overheid hadden gevormd. Maar onder hun leiding, de Caballero regering, die werd uitgebreid van dertien tot achttienkreeg de overheid geleidelijk aan controle over de terreur en de ministers. Een paar dagen later, op 6 november 1936, verhuisdesociale en economische revolutie die de eerste weken van de de regering naar Valencia omdat men zich geconfronteerd zagburgeroorlog kenmerkte. met wat leek op de onontkoombare verovering van Madrid door de Nationalisten. De leidende ambtenaren en politici van alle Caballero was vastbesloten om een succesvol leger te formeren. partijen, met uitzondering van de communisten, verlieten MadridZijn inspanningen om de milities te vormen tot een Volksfront dat de deur opende voor een communistische overheersing na hetstuitte op weerstand bij veel van zijn politieke bondgenoten, onverwachte succes van de Republikeinse strijdkrachten in het
  • 28. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 28verzet tegen het Nationalistische offensief tegen de hoofdstad. Hoofdstuk 14 (vertaling Adriaan van Rijn) Latere stadia uit de burgeroorlog maart 1937 - april 1939 Picasso, Guernica De oorlog in het Noorden van maart tot november 1937 Toen hij moest erkennen dat hij Madrid niet kon innemen, richtte Franco zijn aandacht op het Baskenland en de provincies Santander en Asturië die hier ten westen van lagen aan de Spaanse Atlantische kust. Het nationalistische noordelijke offensief startte op 31 maart 1937, maar de vorderingen in het bergachtige Baskenland gingen langzaam. Het was midden juni voordat de nationalistische troepen de hoofdstad Bilbao, een belangrijk industriecentrum, innamen. Met de val van Bilbao eindigde het verzet in Baskenland, maar Santander en Asturië bleven in republikeinse handen. Voordat Franco zich op Santander kon richten zette de republiek, aan de oostzijde van Madrid, een aanval in op het kleine stadje Brunete. Ten behoeve van de aanval werden er
  • 29. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 29150 vliegtuigen, 125 tanks en 140 artilleriestukken kilometer. De verliezen waren vooral zwaar bij de internatio-bijeengebracht. De slag om Brunete woedde van 5 juli 1937 nale brigades, die door de republiek werden ingezet alstot 26 juli 1937. aanvalstroepen. De verliezen aan de nationalistische kant bedroegen minder dan de helft van die van de republikeinen. De 15e internationale brigade bij de slacht van Brunete Na de strijd hadden de republikeinen, ten koste van25000 slachtoffers en 100 vernietigde vliegtuigen, slechts vijfkilometer vooruitgang geboekt over een front van vijftien
  • 30. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 30Nadat het front bij Madrid weer gestabiliseerd was, hervatte Fusie tussen de falangisten en deFranco het offensief in het Noorden en rukte hij op 14augustus 1937 op naar Santander. Tijdens deze veldtocht carlistenhadden de nationalisten een overweldigend overwicht aan In de nationalistische zone waren alle links en liberaalartillerie en vliegtuigen en de republikeinse weerstand was georiënteerde politieke partijen, vanaf het begin van degering. Eind augustus 1937 was Santander door de oorlog, buiten de wet geplaatst. De twee belangrijkstenationalisten ingenomen. politieke groeperingen waren de conservatieve Voordat Franco Asturië, de laatst overblijvende monarchistische carlisten (die sterk vertegenwoordigd warenprovincie in Noord Spanje, kon innemen, begon de in Navarra) en de fascistisch geïnspireerde partij van derepublikeinse strijdmacht een afleidingsaanval langs de rivier falangisten. In de door de burgeroorlog gecreëerde omgeving,de Ebro in Aragon, zowel ten noorden als ten zuiden van werden veel Spanjaarden uit de middenklasse aangesprokenZaragoza. Het gevecht, dat begon op 24 augustus 1937, ging door het nationalisme, de autoritaire geaardheid en desporadisch door tot eind september. Veel van de strijd vond militaire toon van de falangistische partij. Haar nationaalplaats rond het stadje Belchite, waaraan het gevecht zijn syndicalistische, sociale en economische programma wistnaam ontleent. Ondanks een overweldigende numerieke enige steun te verwerven bij arbeiders in gebieden diemeerderheid mislukte de republikeinse schijnaanval. De gecontroleerd werden door de nationalisten. Gedurende denationalisten behoefden slechts één belangrijke eenheid te eerste maanden van de oorlog groeide de partij snel, ondanksonttrekken aan het noordelijke front en verloren zeer weinig haar gebrek aan competente leiders.terrein. Civiele politiek werd in de nationalistische zone echter Op 1 september 1937 hervatten de troepen van Franco overschaduwd door militaire dominantie. In de maanden diehun noordelijke offensief. Het bergachtige terrein werkte in volgden op zijn benoeming tot generalísimo en staatshoofd,het voordeel van de verdediging, maar op 21 oktober 1937 concentreerde Franco zich op militaire aangelegenheden enhadden de nationalisten heel Asturië bezet en hield het buitenlandse betrekkingen, waarbij hij weinig aandachtnoordelijke front op te bestaan. schonk aan de binnenlandse politiek. Naarmate de oorlog zich echter voortsleepte, werd Franco zich in toenemende mate bewust van de noodzaak tot een politieke organisatie om zijn bewind te legitimeren en het
  • 31. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 31bloedbad van de oorlog te rechtvaardigen. Voor deze taak “hoogste caudillo van de beweging, al haar waardenwendde hij zich tot zijn zwager, Ramón Serrano Suñer, die personifieert.”advocaat en voormalig gedeputeerde was in de Cortes en Door haar status als officiële staatspartij groeide de FETsympathiek stond tegenover de syndicalistische doelen van snel. Iedereen die in het Spanje van Franco vooruit wenste tede falangisten. In april 1937 kondigde Franco de fusie aan komen of een links of liberaal georiënteerd verleden wildetussen de carlisten en de falangisten in een nieuwe verenigde verbergen, sloot zich weldra aan. Maar de meeste nieuwepolitieke groepering, die de Falange Española Tradicionalista leden schonken weinig aandacht aan de officiële(FET) werd genoemd. Onder leiding van Franco zou de FET partijfilosofie. Toen Franco in oktober 1937 ten slotte dede officiële staatspartij worden en de enige politieke eerste nationale vergadering van de FET installeerde, kondenorganisatie die in het nationalistische Spanje was toegestaan. niet meer dan twintig van haar vijftig leden als serieuzeEen aantal falangistische leiders probeerden de fusie tegen te falangisten worden beschouwd. Dertien leden warenhouden, maar zij werden spoedig uitgerangeerd. Binnen carlisten, vier leden waren niet-carlistische monarchisten enenkele dagen adopteerde het nationalistische regiem een zeven leden waren militaire commandanten. De nationaleaantal leuzen en symbolen van de falangisten, inclusief de vergadering kwam sporadisch bijeen en had geen echt gezag.met opgeheven arm gebrachte fascistische groet. Haar samenstelling was echter een weerspiegeling van Het decreet van unificatie gaf aan dat de nieuwe partij Franco‟s politiek die eruit bestond om informele groepen dieeen georganiseerde politieke basis voor de nieuwe staat zou zijn regiem steunden op te nemen, zonder een enkele groep invormen “zoals in andere landen met een totalitair regiem.” de gelegenheid te stellen zich een dominante positie teToen Franco zinspeelde op het nationalistische Spanje als een verwerven.totalitair regiem, schijnt hij veeleer een traditioneleunitaristische autoritaire staat voor ogen gehad te hebben dande volledige rigoureuze institutionele controle, waar in deSovjet Unie of Nazi Duitsland sprake van was. De statutenvan de FET, die pas gepubliceerd werden in augustus 1937,weerspiegelden veel van de syndicalistische politiek van defalangistische partij en benadrukten de rol van Franco die, als
  • 32. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 32 Groeiende communistische invloed in de republikeinse rechten te verdedigen was het beter dat de werkende klasse alle dromen over de revolutie tijdelijk lietrepublikeinse zone varen en de krachten met de liberalen en democraten De militaire crisis die de republiek tijdens haar val in bundelde. Evenzo moesten volksmilities plaats maken voor1936 bedreigde, had de socialisten, de anarchisten, de gedisciplineerde legereenheden, hoewel dit niet betekendecommunisten en de liberalen bij elkaar gebracht in de dat het leger apolitiek zou worden, want politiekeregering van Caballero. Toen de onmiddellijke dreiging commissarissen zouden hierin een belangrijke plaats blijveneenmaal voorbij was, kwamen de spanningen in de innemen.republikeinse coalitie spoedig weer boven water. De groeiende invloed van de communistische partij en Voor het uitbreken van de burgeroorlog was de haar aandringen op het voeren van oorlog in plaats van hetcommunistische partij een kleine splintergroepering geweest bewerkstelligen van revolutie, deed een grote vijandigheid enmet weinig invloed aan de Spaanse linkerzijde. Naarmate de oppositie ontstaan bij andere links georiënteerde partijen, metoorlog echter vorderde nam haar grootte en invloed toe, name bij de anarchisten en de Partido Obrero de Unificaciónomdat de Sovjet Unie de voornaamste wapenleverancier van Marxista (POUM). Deze vijandigheid kwam tot uitbarsting inde republiek was en de communistische eenheden de meest Barcelona, waar zowel de anarchisten als de POUM sterkgedisciplineerde en efficiënte onderdelen van het vertegenwoordigd waren. Op 2 mei 1937 braken in Barcelonarepublikeinse leger vormden. gevechten uit omdat de regering en communistische troepen Moskou dicteerde de politiek van de communistische de anarchisten en de POUM bestreden om de controle van departij in Spanje. Stalin was doodsbang voor de dreiging die stad. Verschillende dagen woedde er in Barcelona eenNazi Duitsland voor Rusland vormde en wilde dolgraag steun burgeroorlog binnen een burgeroorlog. De regering zondkrijgen van Frankrijk en Groot-Brittannië. Communistische twee kruisers en een slagschip, die beide gevuld waren metpropagandamakers in zowel Spanje als de rest van Europa troepencontingenten, naar Barcelona. Vier duizendkregen daarom instructie om de Spaanse burgeroorlog voor te ordebewakers arriveerden over land vanuit Valencia.stellen als de verdediging van een liberaal democratisch Gesteund door deze militaire inbreng van buiten de stadregiem tegen de aanval van het fascisme. De Spaanse herwon de republiek op 8 mei 1937 de controle overcommunisten beweerden dat de tijd voor proletarische Barcelona, maar niet voordat er ongeveer vierhonderdrevolutie in Spanje nog niet gekomen was. Om de
  • 33. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 33mensen gestorven waren en bijna duizend mensen gewond De regering van Negrínwaren geraakt. De communistische partij werd steeds vijandiger ten De strijd in Barcelona verzwakte de extreem linkse zijde opzichte van het leiderschap van Largo Caballero. Zij maakteen ondermijnde de Catalaanse autonomie, waarbij de invloed gebruik van de gebeurtenissen die in mei in Barcelonavan de centrale regering en de communistische partij werd hadden plaatsgevonden en haar zeggenschap over deversterkt. Met de overplaatsing van de republikeinse regering Russische militaire hulp uit de Sovjet Unie om aan te dringenvanuit Valencia naar Barcelona nam de centrale controle over op verdere centralisatie van de macht, politieterreur,Barcelona en Catalonië rond eind oktober 1937 verder toe. vermindering van de anarchistische invloed in het kabinet en een toename van Russische invloed bij militaire beslissingen. Toen Caballero weigerde op hun eisen in te gaan bracht de communistische partij hem ten val waarbij hij vervangen werd door een nieuwe premier, Juan Negrín. Negrín, die in mei 1937 in functie trad, was een socialist die sinds 1931 als gedeputeerde in de Cortes had gediend en die door Caballero in september 1936 tot minister van financiën was benoemd. Hij had zich bewezen als succesvol bestuurder die geen speciale politieke stokpaarden bereed of uit was op macht, hetgeen hem acceptabel maakte voor de verschillende politieke groeperingen in de republiek. Als premier was Negrín een opportunistische realist, die ieder politiek offer wilde brengen om de oorlog te winnen. Zijn kabinet nam Prieto op als minister van oorlog en een andere socialist uit Prieto‟s vleugel van de partij, maar geen mensen die Largo Caballero steunden. De communisten behielden twee zetels in het kabinet, waarin ook twee republikeinen, een Baskische nationalist en een Catalaan
  • 34. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 34zitting hadden. Negrín vroeg de anarchisten aan zijn regering De oorlog sleept zich voortdeel te nemen, maar zij weigerden. Na een rustperiode van enkele maanden waarin beide Het feit dat Prieto, die in toenemende mate zijden hun troepen weer op sterkte brachten en nieuweanticommunistisch werd, de vitale positie van minister van posities lieten innemen, zette de republiek op 15 decemberoorlog bezette, suggereert dat de communisten op korte 1937 een nieuwe aanval in bij Teruel, een provinciestad mettermijn weinig winst boekten bij de regeringswijziging. Op ongeveer twintigduizend inwoners, die 120 kilometerlange termijn droegen echter de politieke gematigdheid van noordwestelijk van Valencia en 200 kilometer ten oosten vande communistische partij, haar realisme ten opzichte van de Madrid ligt. Aan het einde van de eerste gevechtsdag haddenoorlog en het feit dat de republiek afhankelijk was van de republikeinen Teruel omsingeld en op de eerste kerstdagwapens uit de USSR ertoe bij dat Negrín steeds meer steun hadden zij een deel van de stad bezet. Op 29 decemberzocht bij de communistische partij. Zijn economische begonnen de nationalisten een tegenoffensief dat weldraprogramma beperkte de groei en de activiteit van de stukliep op de vrieskou en een sneeuwstorm die meer dan eenagrarische collectieven, verminderde de inspraak van de meter sneeuw op de wegen deponeerde. Op 8 januari 1938fabrieksarbeiders en vermeerderde de macht van de centrale gaven de laatste nationalistische verdedigers in de stad zichregering bij de meer belangrijke aspecten van de economie. over. In maart 1938 startte de communistische partij een De inname van Teruel zou termijn weinig langdurigealomvattende aanval op Prieto, die bekritiseerd werd om zijn militaire gevolgen hebben, maar vormde een overwinning diedefaitisme. Toen de nationale troepen Aragon binnenvielen de nodige propaganda opleverde voor de republiek. Teruelen oprukten naar de Catalaanse hoofdstad, raakte Prieto was de eerste en enige belangrijke stad die gedurende desteeds meer ontmoedigd en op 5 april 1938, de dag waarop oorlog door de republiek werd ingenomen en was eende nationale troepen de Middellandse Zee bereikten, trok hij welkome overwinning die volgde op een serie nederlagen.zich terug uit de regering. Negrín nam de post van minister Franco wilde niet dat Teruel onder controle bleef van devan defensie over. Dit zou de laatste grote wijziging zijn in republikeinen en weldra werden de republikeinse troepen, diede samenstelling van de republikeinse regering tot het einde zich binnen de stadsmuren bevonden, belegerd. De strijd invan de oorlog. de omgeving van Teruel ging door tot eind februari, toen de republikeinse troepen uiteindelijk gedwongen werden zich terug te trekken.
  • 35. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 35 Teruel leidde dus uiteindelijk wederom tot een nederlaag Op 9 maart 1938 openden de nationalisten een nieuwvoor de republiek – 10.000 republikeinse soldaten werden offensief in Aragon, dat zich uitstrekte over een breed frontgedood en 14.000 werden er gevangen genomen. Het liet van ongeveer honderd kilometer. Ondanks toegenomen steunnogmaals zien dat, hoewel het republikeinse leger de van Frankrijk en de Sovjet Unie was het republikeinse legernationalisten kon verrassen en zelfs een bepaalde periode niet in staat de opmars van de nationalisten, die artillerie - enzware tegenstand kon bieden, in een langdurig gevecht luchtoverwicht hadden door steun van Duitsland en Italië, totuiteindelijk toch het onderspit moest worden gedolven. staan te brengen. Op 15 april 1938 bereikten nationalistische eenheden de Middellandse Zee, waardoor de republikeinse zone in tweeën werd gesneden en waarbij Barcelona en de rest van Catalonië werden afgescheiden van Valencia. Binnen enkele dagen was de wig die de nationalisten tussen de republikeinse troepen hadden gevormd, uitgegroeid tot een breedte van vijfenzeventig kilometer. Gedurende een ogenblik leek het erop dat de republiek op het punt van instorten stond en dat de oorlog weldra voorbij zou zijn. In plaats van naar het Noorden te keren om Barcelona in te nemen en de Franse grens af te sluiten, besloot Franco zuidwaarts naar Valencia te gaan. Zijn opmars naar het Westen, over de nauwe kustweg en door de ruige heuvels, bleek langzaam te verlopen. Eind juli 1938, voordat hij Valencia kon bereiken, zetten de republikeinen een offensief in aan de overzijde van de bocht in de rivier de Ebro ten noorden van Tortosa, in het zuiden van Catalonië. Middels grote wapenzendingen uit Frankrijk en de Sovjet Unie was de republiek opmerkelijk succesvol geweest in het reorganiseren van haar troepen. Het republikeinse leger aan de Ebro bezette weldra een gebied van 20 kilometer bij 15 kilometer. Maar
  • 36. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 36wederom bleek het niet in staat om het aanvankelijk voordeeluit te buiten en spoedig werd het front door de nationalistengestabiliseerd. Op dat kritieke ogenblik begonnen veel republikeinen nate denken over vredesonderhandelingen, maar Franco wildealleen maar genoegen nemen met een onvoorwaardelijkeovergave. Met dit vooruitzicht voor ogen geloofden Negrínen zijn communistische medestanders dat zij door moestengaan met de strijd, in de hoop dat een Europese crisis tot debeëindiging van de Duitse en Italiaanse hulp aan denationalisten en mogelijk tot actieve steun van Frankrijk enGroot Brittannië aan de republiek zou leiden. Strategisch gezien had Franco, na stabilisatie van hetfront aan de Ebro, mogelijk een tegenaanval moeten inzettenin noord Catalonië. Maar zoals gewoonlijk wilde hij uitpolitieke overwegingen niet dat gebieden, die hij ooit bezethad, in handen bleven van de republiek. Daarom trok hij zijntroepen samen langs de rivier de Ebro voor een tegenaanvaldie begon op 3 september 1938. De nationalistische opmars Catalonië. De republikeinse verdediging, die ernstigvorderde langzaam. Pas op 16 november 1938 hadden de verzwakt was door de veldslag aan de Ebro, bezweek in hetnationalisten het hele terrein ten westen van de Ebro, dat zij zicht van de nieuwe aanval. Op 26 januari 1939 veroverdenin de zomer verloren hadden, heroverd. De strijd aan de Ebro nationalistische troepen Barcelona en de resterende eenhedenkostte de republiek ongeveer 70.000 slachtoffers waaronder van het republikeinse leger in Catalonië sloegen op de vlucht.ongeveer 30.000 doden, 20.000 gewonden en 20.000 Evenals Negrín en de meeste leden uit zijn regeringgevangenen. Aan nationalistische zijde vielen meer dan vluchtten, van 5 tot 10 februari 1939, ongeveer 250.00030.000 slachtoffers. republikeinse soldaten de grens over naar Frankrijk. Op 10 februari 1939 hadden de nationalisten heel Catalonië bezet.Na een maand uitstel hervatte Franco het offensief in
  • 37. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 37 Franco vorm een wettige regering Vanaf het begin van de oorlog hadden militaire leiders populistische en nationalistische hervormingen beloofd met Franco zou waarschijnlijk liever tot het einde van de de bedoeling om grote bedrijven te reguleren en het lot vanoorlog gewacht hebben met de vorming van een wettige de lagere klassen, vooral in de landbouw, te verbeteren. Hetregering en het benoemen van een raad van ministers, maar in 1938 benoemde kabinet kondigde aan spoedig eenomdat deze zich voortsleepte zonder dat het einde in zicht arbeidshandvest te zullen uitgeven. Na aanzienlijke internekwam, nam de druk om de regering een wettelijke basis te strijd tussen de falangisten en de meer behoudendegeven toe. Op 30 januari 1938 kondigde hij een nieuwe wet aanhangers van het Franco-regiem, werd op 9 maart 1938 deaan, die een wettelijke onderbouwing zou geven aan de Fuero del trabajo uitgegeven.regering. In de nieuwe wet werd de dictatoriale macht vanFranco officieel gesanctioneerd: “het staatshoofd bezit de Het document was louter een opsomming van principesabsolute macht om wettelijke voorschriften van algemene die later door wetgeving geïmplementeerd moesten worden.aard voor te schrijven.” Het verkondigde een compromis tussen liberaal kapitalisme en Marxistisch socialisme, waarbij privébezit gerespecteerd Op 31 januari 1938 benoemde Franco zijn eerste maar de rechten van de arbeiders beschermd zouden worden.ministers. Het kabinet, dat de Junta técnica verving, De Fuero del trabajo onderkende, op papier, eenvertegenwoordigde een evenwicht tussen de belangrijkste indrukwekkend aantal rechten van arbeiders, waaronder eenpolitieke krachten in het nationalistische Spanje. De minimumloon, een verzekering tegen ziekte envicepresident van het kabinet en minister van buitenlandse werkeloosheid en een beperking van de arbeidsduur, maar hetzaken was generaal Gómez Jordana, een gematigde werd arbeiders niet toegestaan onafhankelijke vakbonden opmonarchist en anglofiel, wiens benoeming de woede wekte te richten. In plaats daarvan zouden, binnen alle sectoren vanvan veel falangisten. Twee andere posities werden toegekend de economie, kapitaal en arbeid georganiseerd worden inaan oudere generaals, die met Primo de Rivera hadden verticale syndicaten onder leiding van de staat. Stakingen ensamengewerkt. Twee kabinetszetels gingen naar buitensluitingen werden omschreven als misdaden tegen demonarchisten; één naar een carlist; twee naar technici zonder staat en speciale gerechtshoven die arbeidsconflicten moestenspeciale politieke binding en drie naar falangisten, waarvan oplossen werden overwogen. Gedurende het laatste jaar vaner voor de oorlog slechts één tot de partij had behoord. De de oorlog werd een aantal keren getracht om op zowelenige gebieden waarop de FET daadwerkelijk macht bezatwaren propaganda en censuur.
  • 38. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 38nationaal als provinciaal niveau een syndicalistische Het einde van de oorlogorganisatie op te richten, maar daar kwam weinig van terecht. Na de ondergang van Catalonië keerden Negrín en de andere leden van zijn kabinet per lucht terug naar Spanje om te onderhandelen over de vredesvoorwaarden, maar Franco herhaalde dat hij alleen een onvoorwaardelijke overgave zou accepteren. De capitulatie van Frankrijk en Groot Brittannië voor Duitsland, eind 1938 in München, had de hoop van de republiek op een gunstige wending in het internationale klimaat ernstig ondermijnd. Niettemin gaf Negrín er, dankzij de invloed van zijn communistische medestanders, de voorkeur aan om zich te blijven verzetten tegen een onvoorwaardelijke overgave. Een groep officieren in Madrid, onder leiding van kolonel Casado, kwam in opstand tegen de regering van Negrín en vormde in de stad aanleiding tot een gewapend conflict tussen de, door communisten gedomineerde, eenheden van het leger en de eenheden die Casado steunden. Halverwege maart had Casado Madrid vast in handen. Op 19 maart 1939 opende hij formele onderhandelingen met Franco, die weldra werden afgebroken omdat Franco nauwelijks wilde onderhandelen. De resterende eenheden van het republikeinse leger begonnen zich te ontbinden en nationalistische troepen trokken, zonder tegenstand, Madrid binnen. Op 1 april 1939 kondigde Franco officieel het einde van de oorlog aan.
  • 39. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 39 Madrid gedurende de burgeroorlog
  • 40. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 40Appendix Trailer van There will be Dragons,John F. Coverdale spreekt over de burgeroorlog de film van Ronald Joffé over de Spaanse(Engels gesproken) burgeroorloghttp://www.youtube.com/user/josemariaescriva#p/a/u/1/oK1NANzzZ0M http://www.youtube.com/watch?v=z17OEqbrOOQ
  • 41. De Spaanse burgeroorlog, door John F. Coverdale 41Over de heilige Josefmaria over deze presentatie de ptresentatie kan worden gevonden op: CSR: Culture Science and Religion http://www.slideshare.net/CSRsource Group:http://www.nl.josemariaescriva.info/ CSR: Dragon http://www.slideshare.net/group/csr-dragons Editor: Alfred Driessen Driessen.Alfred@gmail.com