Your SlideShare is downloading. ×
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Cursus Ass Pe En Mat 2010 (1)

974

Published on

Cursus groepsgewijze psycho-educatie en mentalisatiegerichte aandachtstraining voor volwassenen met een ASS; gegeven op voorjaarscongres 2010 van de NVVP

Cursus groepsgewijze psycho-educatie en mentalisatiegerichte aandachtstraining voor volwassenen met een ASS; gegeven op voorjaarscongres 2010 van de NVVP

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
974
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Groepsgewijze psychoeducatie en Mentalisatiegerichte Aandachtstraining voor normaal begaafde volwassenen met autisme C.C. Kan; c.kan@psy.umcn.nl B. Arnold; b.arnold@psy.umcn.nl B. de Veth; D. Uphof
  • 2. Belangenverstrengeling Spreker Bedrijf Product Wetenschappelijk Anders, nl: onderzoek C.C. Kan Ascesis BV PE werkboek B. Arnold D. Uphof B. de Veth
  • 3. Zorgprogramma Autisme Spectrum Stoornissen bij normaal begaafde Volwassenen
  • 4. Agenda (1) Tijdsindeling Onderdeel 13.00 - 14.20 u ASS PE Module 14.20 – 14.30 u Pauze 14.30 – 16.00 u ASS MAT Module Mentalisatiegerichte aandachtstraining
  • 5. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 6. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 7. Psychoeducatiemodule met “partner” Deze module is door ons zelf ontwikkeld omdat wij geen kant- en-klare module elders konden vinden. Er staat wel een kort gedeelte gericht op volwassen met ASS in het boek “Ik ben speciaal 2” van Peter Vermeulen. Dit hebben wij als startpunt gebruikt om onze eigen module vorm te geven
  • 8. Structuur van de bijeenkomsten 2 t/m 11 Onderdeel 1 Korte terugblik op de vorige bijeenkomst 2 Presentatie door psychiater of psycholoog over het ASS thema 3 Opdracht maken met je PE-partner 4 Groepsgesprek: aangevuld door zijn PE-partner vertelt ieder om de beurt over zijn antwoord op de opdracht. Na ieder verhaal mag iedereen erop reageren 5 Pauze 6 Voortzetting groepsgesprek 7 Gelegenheid voor het stellen van vragen of het (af)maken van notities 8 Afsluiting
  • 9. Thema’s van de 13 psycho-educatiebijeenkomsten Bijeenkomst Thema 1 Eerste kennismaking met elkaar en de belangrijkste theorieën over ASS 2 Omgaan met andere mensen. Contact aangaan en onderhouden 3 Verwerken van informatie door waarnemen en denken 4 De rol van verbeeldingsvermogen bij het begrijpen van de buitenwereld 5 Flexibiliteit in het denken en handelen 6 Boodschappen uitwisselen met andere mensen (communicatie) 7 ASS en zelfstandigheid (huishouding, administratie) 8 ASS en activiteiten (werk, hobby‟s) 9 ASS en sociale contacten 10 ASS en (zelf)hulpverlening 11 Hoe leg ik autisme uit aan andere mensen? 12 Samen met mijn familie/vrienden stilstaan bij ASS 13 Evaluatiebijeenkomst.
  • 10. Cognitieve model als houvast voor de opdracht Vragen die je kunnen helpen bij de beschrijving van je voorbeeld: Waar was ik en met wie? Was er net iets gebeurd? Wat dacht ik op dat moment? Ging dit gepaard met een bepaald gevoel (Blij-Boos-Bang- Bedroefd)? Wat heb ik in die de situatie (niet) gedaan? Wat was het resultaat daarvan? Werk dit samen met je PE-partner uit.
  • 11. Voorbeeldsituatie nader evalueren • Is de voorbeeldsituatie een probleemsituatie? • Is de manier van omgaan met de voorbeeldsituatie een: • vaardigheid • Hulpmiddel • of truc
  • 12. Gewenste effecten van de ASS psychoeducatiemodule Kennisoverdracht Bewustwording m.b.t. ASS kenmerken en consequenties Meer inzicht Vergroten van acceptatie, bij jezelf en bij belangrijke anderen. Verbetering zelfbeeld Verbetering van samenwerkingsrelatie met PE-partner Toepassen van nieuwe kennis in je eigen leefsituatie samen met je PE-partner
  • 13. Functies van Hagar en Eppie PE Bijeenkomst 2: contacten leggen en onderhouden Dr.C.C. Kan, psychiater 14
  • 14. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 15. Chaos opdracht Inleefopdracht ter voorbereiding op de theorie en behandeling
  • 16. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 17. Voorbeeldsessie Psychoeducatiemodule ASS bij normaal begaafde volwassenen • Bijeenkomst 3 • Verwerken van informatie door waarnemen en denken • Dr.C.C. Kan
  • 18. Hersenen verwerken van informatie in 4 stappen: 1. ONTVANGEN 2. VERWERKEN 3. BETEKENIS 4. REACTIE 19 Dr.C.C. Kan, psychiater
  • 19. Capaciteit en snelheid van informatieverwerking Dr.C.C. Kan, psychiater 20
  • 20. Informatieverwerking bij ASS •de snelheid is lager •bij intensief contact kan een deel van de informatie te snel gaan en niet worden opgevangen •waarneming concentreert zich dan slechts op onderdelen en niet op alles tegelijk Dr.C.C. Kan, psychiater 21
  • 21. Informatieverwerking bij ASS •Bij ASS blijkt er vaak sprake van een detailgerichte waarneming = een beperkte Centrale Coherentie (CC) •vaak details opmerken die anderen ontgaan •moeite het overzicht te houden, omdat je daarbij juist globaler waar moet nemen en onnodige details moet negeren •Kost veel meer energie om uit al die details toch een overzicht op te bouwen Dr.C.C. Kan, psychiater 22
  • 22. Dr.C.C. Kan, psychiater 23
  • 23. Letterlijk nemen Dr.C.C. Kan, psychiater 24
  • 24. Wat gaat er mis? •Als broeder Olaf aangeeft dat hij “het licht komt brengen”, waarmee hij “het evangelie” bedoelt, ziet Eppie hem aan voor een kaarsenverkoper. •Eppie ziet hier aanwijzingen over het hoofd: de aanduiding “broeder”, het habijt van broeder Olaf en de bijbel onder zijn arm Dr.C.C. Kan, psychiater 25
  • 25. Figuurlijke uitdrukkingen… Dr.C.C. Kan, psychiater 26
  • 26. Wat gaat er mis? •Als Hagar beschrijft dat hij “van zonsopgang tot zonsondergang aan het werk is” blijft Eppie steken bij het woord “zon” •Daardoor ontgaat hem dat Hagar eigenlijk bedoelt dat hij de hele dag aan het werk is en niet meer aan leuke dingen toekomt Dr.C.C. Kan, psychiater 27
  • 27. Detailgerichtheid … Dr.C.C. Kan, psychiater 28
  • 28. Wat gaat er mis? •Eppie concentreert zich zo op zijn komkommersandwich dat het tumult om hem heen aan hem voorbijgaat •Dat de ober wel wat anders te doen heeft dan broodkorsten afsnijden komt dus niet bij hem op Dr.C.C. Kan, psychiater 29
  • 29. Hoofdzaak of bijzaak? Dr.C.C. Kan, psychiater 30
  • 30. Wat gaat er mis? •Hier wordt Eppie zo in beslag genomen door het touw dat zijn bloedsomloop belemmert dat hij zich niet bewust is van de veel bedreigender toestand die zich om hen heen afspeelt Dr.C.C. Kan, psychiater 31
  • 31. Gevolgen van detailgerichte waarneming en een tragere denksnelheid Zie pagina 28 in het werkboek.. 32 PE Bijeenkomst 3: Informatieverwerking Dr.C.C. Kan, psychiater
  • 32. Gevolgen van detailgerichte waarneming en een tragere denksnelheid •te veel informatie tegelijk niet kunnen verwerken •waardoor je het overzicht verliest •er soms denkblokkades optreden •details opmerken die anderen ontgaan; soms voordeel, meestal een nadeel •te letterlijk neemt wat anderen zeggen •daardoor bedoeling niet snappen Dr.C.C. Kan, psychiater 33
  • 33. Gevolgen van detailgerichte waarneming en een tragere denksnelheid •hyperfocus op bepaalde details •andere prikkels niet meer in de gaten •hoger energieverbruik bij informatieverwerking •waardoor je eerder vermoeid raakt Dr.C.C. Kan, psychiater 34
  • 34. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 35. Opdracht 3 Geef met hulp van je PE-partner een voorbeeld van een situatie waarin je: • te letterlijk nam wat je partner tegen je zei • hem/haar daardoor verkeerd begreep • of je aandacht zich te sterk concentreerde op bepaalde details waardoor je voor je partner onbereikbaar werd Dr.C.C. Kan, psychiater 36
  • 36. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 37. Behandeling: voorbeelden. Vrouw is aan het vertellen en maakt een grammaticale fout/spelfout. C. reageert op de feitelijke tekst (detail). Valt over de tekstuele feitelijkheden en wil per se dat vrouw het eerst corrigeert voordat zij verder vertelt. Wil dat het „goed‟ gezegd wordt. Het doen van huishoudelijke taken. Als daar een vraag is om dat te doen denkt C. dat dit dan direct moet gebeuren. Onduidelijk wanneer dit dan moet gebeuren. Het denken dat dit gelijk moet gebeuren geeft stress en boosheid. Reis naar Marokko. Heeft als afspraak gemaakt om niet dagelijks te mailen/bellen, maar wel om te laten weten waar hij zat. Heeft niet gebeld omdat deze boodschap niet goed is ontvangen. Niet dagelijks betekende voor de partner in die zin niet mailen/bellen maar wel de ander geregeld op de hoogte houden. Boodschap gaf te veel ruimte om daar voor zichzelf een idee over te kunnen vormen wanneer het dan wel gepast is om te mailen/bellen. Bijv. in samenwerking tijdens projecten op school moet I. veel navragen als een ander iets uitlegt/vertelt. Merkt dan vaak irritatie bij de ander; ze wordt door de ander als „niet alert genoeg‟ beleeft. Heeft dit nodig om te kunnen schakelen ivm. vertraagde ontvangst en verwerking van informatie.
  • 38. Agenda (2): ASS PE Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 – 13.15 u Introductie ASS psychoeducatiemodule (ppt) 13.15 – 13.30 u Een opdracht om te ervaren hoe het is om autistisch te zijn 13.30 – 13.45u Voorbeeldsessie: presentatie van het thema “Verwerken van informatie” 13.45 – 14.00u Uitvoeren en bespreken van de opdracht “Verwerken van informatie” 14.00 – 14.15u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden (ppt) 14.15 - 14.20u Kunt u zelf deze methode toepassen?
  • 39. Beschikbaarheid/verkrijgbaarheid van deze PE methode • Kunt u zelf deze methode toepassen? • Ja ! • Werkboek, werkbladen en powerpoint-presentaties om de psychoeducatiemodule ASS zelf te kunnen verzorgen zijn te verkrijgen via: www.peboekautisme.nl
  • 40. Voor een volwassene met een autismespectrumstoornis (ASS) is het stellen van deze diagnose niet voldoende om te beseffen wat dit PSYCHO-EDUCATIEMODULE werkelijk betekent voor zijn leven. Deze psycho-educatiemodule geeft vorm aan een cognitief en emotioneel leerproces gericht op de vragen: AUTISMESPECTRUMSTOORNISSEN “Wat houdt het in om een ASS te hebben?” en: “Wat zijn de consequenties ervan op de manier van deelnemen aan BIJ NORMAAL BEGAAFDE het maatschappelijke leven?” Doordat de volwassene met ASS de psycho-educatiemodule samen VOLWASSENEN met een psycho-educatiepartner doorloopt worden zij het doorgaans relationeel meer met elkaar eens. C.C. Kan WERKBOEK Dr. C.C. Kan
  • 41. Agenda (3): ASS MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 13.00 - 14.20 u ASS PE Module 14.20 – 14.30 u Pauze 14.30 – 16.00 u ASS MAT Module Mentalisatiegerichte aandachtstraining
  • 42. Agenda (3): ASS MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module Mentalisatiegerichte aandachtstraining 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 43. MAT Module Mentalisatiegerichte aandachtstraining Mentalisatiegerichte aandachtstraining is: • geen training sociale vaardigheid • Het gaat om training op meta-niveau met behulp van cognitieve bewustwording. • Met specifieke non-verbale therapieën werken wij aan het bevorderen van de specifieke aandachtspunten waarop gelet moet worden binnen de communicatie.
  • 44. MAT Module Mentalisatiegerichte aandachtstraining • Richt zich op het bewustworden van onszelf op twee verschillende niveaus: lichamelijk en psychisch (1. Socioschema) • Richt zich op het bewustworden van het belang van de context binnen de waarneming. (2. Contextblindheid) • De training stoelt op cognitieve bewustmaking en activeren van de mentale processen die passen bij de opeenvolgende ontwikkelingsstadia van de Theory of Mind. (3.ToM) • Deze bewustwording verloopt van eenvoudig naar complex
  • 45. Waarom aandachtstraining 1. Socioschema: Het socioschema is het geheel van onbewuste en bewuste kennis die wij van onszelf hebben en van onze relatie tot onze omgeving: het is ons zelfbesef en het besef hoe wij in de wereld staan met anderen.
  • 46. Socioschema M.b.t. het socioschema: Een onderontwikkeld socioschema leidt tot: • een gering bewustzijn van de omgeving • een beperkt gericht zijn op mensen, • problemen bij de ontwikkeling van: • emoties / emotioneel contact • empathie • het leren inschatten van sociale interacties.
  • 47. Socioschema Het socioschema heeft fysieke en psychologische elementen: • Fysiek: het lichaamsschema (besef van het eigen lichaam, afgegrensd naar wat buiten het lichaam is) • Psychologisch: de ik-ander differentiatie (het onderscheid tussen het ik en de ander) •Wij ontwikkelen ons in fysiek en in psychologisch opzicht in verhouding tot onze omgeving / de buitenwereld
  • 48. Waarom aandachtstraining 2. Contextblindheid De aandachtstraining maakt bewust waar de aandacht nu naar toe gaat vanuit ASS perspectief (detailwaarneming bijv.) en geeft opties waar men de aandacht op kan gaan richten binnen de gegeven situaties/scenario‟s Context helpt ons onze aandacht te richten op de juiste plaatsen ( Vermeulen 2009).
  • 49. Waarom aandachtstraining 3. ToM ontwikkeling •De aandachtstraining training stoelt op cognitieve bewustmaking en activeren van de mentale processen die passen bij de opeenvolgende ontwikkelingsstadia van de Theory of Mind.
  • 50. Ontwikkeling van ToM (Steerneman) •Perceptie en imitatie (ca. 2 jr); •Theory of Mind manifesteert zich het eerst in • Emotieherkenning (ca. 2 jr); joint attention en protodeclaratief aanwijzen. • Doen Alsof (ca. 2 jaar); Door aanwijzen aandacht van anderen ergens • Onderkennen van verschil op richten). • Het 2e stadium is fantasiespel(tussen 18 en tussen mentale en fysische wereld (ca. 3 jaar); 24 maanden ). Hierin wordt verwerkt het • First order belief (ca. 4 jr); begrijpen van de eigen wens of de wens van de ander • False order belief (ca. 4 jr); • Het 3e stadium 3 betreft het ontwikkelen van • Second order belief (ca. 6 het vermogen om een false belief te begrijpen. jaar); Dit komt tot stand in de leeftijd tussen 3-4 jaar. • Begrip van (complexe) humor • Het 4e stadium betreft het ontwikkelen van (ca. 8 jaar) het begrip dat andere mensen bepaalde “mental states” kunnen hebben. • Het 5e stadium betreft het begrijpen van de zgn faux pas (leeftijd 9-11).
  • 51. Ontwikkeling van ToM • Normaal gesproken verloopt de ontwikkeling van Theory of Mind automatisch en snel, zonder specifieke aandachtsinspanning. • Ontwikkeling verloopt universeel en heeft een specifieke ontwikkelingsvolgorde.
  • 52. MAT aanpak Tijdens de bijeenkomsten wordt stap voor stap en met specifieke non-verbale aandachtsoefeningen, nagegaan wat in ieders eigen ontwikkelingsproces mogelijk is overgeslagen c.q. ontbroken heeft en waarmee de eigen specifieke problemen verklaarbaar worden.
  • 53. MAT aanpak De training is gestructureerd, stapsgewijs opgebouwd. Vanuit een leertheoretisch kader -d.w.z. gebruikmakend van leertheoretische principes (differentiële bekrachtiging en feedback)- en d.m.v. modelling a.d.h. van de inbreng van groepsleden tijdens de vaktherapieën en van videomateriaal in stappen subvaardigheden aangeleerd.
  • 54. MAT - Module Fase 1 Fase 2 Basisvoorwaarden ontwikkelen om het sociaal inzicht en vermogen tot Verdiepen van de Theory of Mind mentaliseren te vergroten. (mentaliseren) onder de term: wederkerigheid. Basisvoorwaarde A: Basisvoorwaarde B: Mentaliseren Socioschema Stimulusgeneralisatie Bij Fase 1 genoemde Bewustwording: Bewustwording: basisvoorwaarden worden in Fysiek Psychologisch complexere situaties en verschillende contexten toegepast. Submodule 1 Submodule 2 Submodule 3 Thema 1 t/m 4: Thema 5, 6 en 7: Thema 8 t/m 11: Mijn lichaam de buitenkant. Psychische tijd en ruimte Denken over denken. Mijn lichaam: de Imiteren Denken over en werken met binnenkant. complexere situaties. Ongeschreven regels van het Fysieke tijd en ruimte leven Werken met verschillende scenario’s Emotieherkennning Humor en afsluiting
  • 55. Thema’s 1. Mijn lichaam, de binnenkant 2. Mijn lichaam, de buitenkant 3. Fysieke tijd en ruimte 4. Emotieherkenning 5. Psychische tijd en ruimte 6. Imiteren 7. Ongeschreven regels van het leven 8. Denken over denken 9. Denken en werken in complexe situaties 10. Werken met verschillende scenario‟s 11. Humor en afsluiting
  • 56. Programma • 22 weken, 11 thema‟s • Week 1: Introductie thema en PMT • Week 2: Beeldende therapie en dramatherapie • Tijden: „s ochtends 10.15 – 12.00 uur lunch 12.00 – 12.30 uur „s middags 12.30 – 14.15 uur • Tijdens elke vaktherapie worden de aandachtpunten genoteerd op evaluatieformulieren.
  • 57. Transfer: opdrachten voor thuis + partnerbijeenkomsten. •Elk thema een opdracht voor thuis. •Nabesproken bij de introductiebijeenkomst Daarnaast wordt er om de twee thema‟s een partnerbijeenkomst georganiseerd om het werken hier af te stemmen in hoe daar in de thuissituatie mee door te gaan.
  • 58. Huiswerkopdracht Opdracht thema 6: Welk gedrag zie je in de communicatie tussen mensen en wat pas je hier zelf van toe? Observeer in 2 verschillende situaties een gesprek tussen mensen. (bijvoorbeeld in een winkel, bus, trein, pauzeruimte, schoolplein, feest). En beschrijf de non-verbale gedragingen. Beschrijf de situatie Noem minimaal 3 non-verbale gedragingen (oogcontact, gebaren, lichaamshouding, afstand-nabijheid)
  • 59. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 60. MAT - training Fase 1 Fase 2 Basisvoorwaarden ontwikkelen om het sociaal inzicht en vermogen tot Verdiepen van de Theory of Mind mentaliseren te vergroten. (mentaliseren) onder de term: wederkerigheid. Basisvoorwaarde A: Basisvoorwaarde B: Mentaliseren Socioschema Stimulusgeneralisatie Bij Fase 1 genoemde Bewustwording: Bewustwording: basisvoorwaarden worden in Fysiek Psychologisch complexere situaties toegepast. Module 1 Module 2 Module 3 Thema 1 t/m 4: Thema 5, 6 en 7: Thema 8 t/m 11: Mijn lichaam de buitenkant. Psychische tijd en ruimte Denken over denken. Mijn lichaam: de Imiteren Denken over en werken met binnenkant. complexere situaties. Ongeschreven regels van het Fysieke tijd en ruimte leven Werken met verschillende scenario’s Emotieherkennning Humor en afsluiting
  • 61. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 62. Voorbeeldopdracht PMT Module 1: Thema 2: mijn lichaam, de binnenkant • Blind over stoelen lopen • Twee personen lopen blind over stoelen, terwijl ze een ring vasthebben. • Anderen observeren en beschrijven wat ze zien. Daarnaast wordt het ook opgenomen op video. • De persoon vertelt wat hij/zij gevoeld heeft, de ander beschrijft de observaties en we kijken de videobeelden terug.
  • 63. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 64. De zwevende bank
  • 65. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 66. MAT - training Fase 1 Fase 2 Basisvoorwaarden ontwikkelen om het sociaal Verdiepen van de Theory of Mind inzicht en vermogen tot mentaliseren te (mentaliseren) onder de term: vergroten. wederkerigheid. Basisvoorwaarde A: Basisvoorwaarde B: Mentaliseren Socioschema Stimulusgeneralisatie Bij Fase 1 genoemde Bewustwording: Bewustwording: basisvoorwaarden worden in Fysiek Psychologisch complexere situaties toegepast. Module 1 Module 2 Module 3 Thema 1 t/m 4: Thema 5, 6 en 7: Thema 8 t/m 11: Mijn lichaam de buitenkant. Psychische tijd en ruimte Denken over denken. Mijn lichaam: de Imiteren Denken over en werken met binnenkant. complexere situaties. Ongeschreven regels van het Fysieke tijd en ruimte leven Werken met verschillende scenario’s Emotieherkennning Humor en afsluiting
  • 67. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 68. Voorbeeldopdracht Beeldende therapie Module 2: Thema 5: psychische tijd en ruimte • Maak 2-tallen, pak papier, verf en kwasten • Beschilder het papier met z‟n tweeën.
  • 69. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 70. De situatie met de stip
  • 71. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 72. MAT - training Fase 1 Fase 2 Basisvoorwaarden ontwikkelen om het sociaal Verdiepen van de Theory of Mind inzicht en vermogen tot mentaliseren te (mentaliseren) onder de term: vergroten. wederkerigheid. Basisvoorwaarde A: Basisvoorwaarde B: Mentaliseren Socioschema Stimulusgeneralisatie Bij Fase 1 genoemde Bewustwording: Bewustwording: basisvoorwaarden worden in Fysiek Psychologisch complexere situaties toegepast. Module 1 Module 2 Module 3 Thema 1 t/m 4: Thema 5, 6 en 7: Thema 8 t/m 11: Mijn lichaam de buitenkant. Psychische tijd en ruimte Denken over denken. Mijn lichaam: de Imiteren Denken over en werken met binnenkant. complexere situaties. Ongeschreven regels van het Fysieke tijd en ruimte leven Werken met verschillende scenario’s Emotieherkennning Humor en afsluiting
  • 73. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 74. Voorbeeldopdracht; drama therapie Module 3: Thema 9: Werken met complexe situaties • Onverwachte situatie:afgesproken om bij hem thuis te eten. Hij heeft uitgebreid Je hebt met goede vriend gekookt en heeft ook nog een verrassing voor de rest van de avond (film, theater enz.) Dit alles uit dank voor jouw hulp bij de verhuizing. Deze vriend komt jouw ophalen want je hebt zelf geen vervoer. Dan wordt er gebeld, de buren, zij komen met het verzoek om op hun kinderen van 2 en 4 te passen. De kinderen zijn aan jou gewend, je doet dit wel vaker. De buren zetten flinke druk, ze moeten naar het ziekenhuis want de moeder van de buurvrouw heeft mogelijk haar heup gebroken. Ze willen er alle 2 naar toe. Wat doe je? Wat denk je? Wat voel je?En ondertussen komt jouw vriend je ophalen. • Wat zou je doen? • Hoe ga je om met de teleurgestelde ander?
  • 75. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 76. Voorbeeldopdracht; drama therapie Module 3: Thema 9: Werken met complexe situaties Wat gebeurt er in de training? •Deelnemers gaan veel zorgen voor buurvrouw, omdat ze aannemen dat ze geen andere keuze hebben. (dit is een noodsituatie, ik kan niet anders) •De vriend moet begrijpen dat het een noodsituatie is. De deelnemers nemen aan dat de vriend er hetzelfde over denkt en controleren dit niet. Begrip voor de teleurstelling/boosheid van de vriend ontbreekt vaak. •Deelnemers overzien de situatie moeilijk, hebben hier meer tijd voor nodig en gunnen zichzelf die tijd vaak niet.
  • 77. Agenda (3): MAT Module Tijdsindeling Onderdeel 14.30 – 14.50u Introductie MAT-module 14.50 - 15.10u MAT submodule I 14.50 – 15.00u Voorbeeldopdracht PMT submodule I, thema 2: Mijn lichaam, de binnenkant: de wiebelbank 15.00 – 15.10u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.10 – 15.30u MAT submodule II 15.10 – 15.20u Voorbeeldopdracht Beeldend submodule II, thema 5: Psychische tijd en ruimte: Vlak verdelen 15.20 – 15.30u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.30 – 15.50u MAT submodule III 15.30 – 15.40u Voorbeeldopdracht Drama submodule III, thema 8: denken over denken: situatie van de buurvrouw 15.40 – 15.50u Feedback n.a.v. enkele praktijkvoorbeelden 15.50 – 16.10u Kunt u zelf deze methode toepassen? Afsluiting
  • 78. Beschikbaarheid / verkrijgbaarheid van deze MAT module • Kunt u zelf deze methode toepassen? • Ja ! • Draaiboek: wordt nu herschreven • Geef uw e-mailadres op, zodat wij u kunnen informeren zodra het draaiboek klaar is.
  • 79. Wilt u meer weten over de PE en MAT Modules? b.arnold@psy.umcn.nl c.kan@psy.umcn.nl

×