Landbouw op een kruispunt_de rol van de stad

Bram Moeskops
Terra Reversa
18 september 2011
Landbouw op een kruispunt

De industriële landbouw
Grootschalig
Gericht op massaproductie voor wereldmarkt
agro-brandstoffen!
bij ons: bv. varkensteelt
Monoculturen:
beperkt aantal gewassen
landschappelijke uniformiteit
Massaal gebruik meststoffen, chemicaliën, brandstoffen
Sterke mechanisering en lage tewerkstellingsgraad
Monopolievorming

Landbouw in crisis
Watervervuiling en bodemdegradatie
Vernieling biodiversiteit
Klimaatverandering
Voedselverlies
Honger en armoede

Crisis: water
Intensief gebruik water:
70 % zoet water voor landbouw
2400 liter water voor 150 g hamburger
Meststoffen en pesticiden: watervervuiling

GG-sojaveld in Argentinië

Crisis: bodem
Verlies bodemvruchtbaarheid - erosie- woestijnvorming

Crisis: biodiversiteit
Intensieve landbouw en plantages (maïs, soja, palmolie)
Massale ontbossing
Niet selectieve pesticiden: ook natuurlijke vijanden e.a. soorten worden vernietigd
Verdwijnen van essentiële ecosysteemdiensten: watercyclus – nutriënten - bestuiving

Ontbossing in Brazilië

Ontbossing Indonesië

Crisis: biodiversiteit
Beperkt aantal gewassen en rassen in landbouw

Crisis: oorzaak klimaatverandering
CO2 – koolstofdioxide:
95 % voedsel afhankelijk van olie: brandstoffen, kunstmest, pesticiden
Ontbossing
N2O – lachgas
Dierlijke mest en kunstmest
Rijstvelden
CH4 – methaan:
Herkauwers (runderen)
Dierlijke mest
Rijstvelden

Crisis: beïnvloed door klimaat
Extreme weersomstandigheden
Droogte
Stormen
Overstromingen
Daling productiviteit
Onvoorspelbaarheid

Crisis: voedselverlies
30% - 40% voedsel wereldwijd gaat verloren
In lage-inkomenslanden: post-oogstverliezen
Geen stockage
Geen transport
Geen lokale markt
In westerse landen: verkwisting
Houdbaarheidsdatum
Te strenge vorm- en smaakeisen
Overconsumptie

Crisis: voedselverlies

Crisis: honger en armoede
Wereldbevolking: 7 miljard
925 miljoen mensen lijden honger = tekort aan (koolhydraten – vetten – eiwitten)
50% zijn kleine boeren – 75% platteland
1 miljard mensen met verborgen honger: eenzijdige voeding

Crisis: honger
1 miljard mensen met welvaartsziektes (diabetes, hart- en vaatziektes, obesitas)

Is er genoeg voedsel?
Theoretisch is productie in evenwicht met de vraag!
= 5 miljard ha: genoeg landbouwgrond om iedereen te voeden
2050: 9 miljard mensen
2050: 70% extra voedsel nodig tegen
Bijkomende beschikbare landbouwgrond in de toekomst: minimaal

Welke toekomst voor de landbouw?

Agro-industrie?

Agro-ecologie?

Welke toekomst voor de landbouw?
Agro-industrie: overal het rendement landbouw verdubbelen
Agro-ecologie: betere verdeling voedselproductie
Huidige situatie:
10% landbouwgrond: zeer hoge productiviteit
30% landbouwgrond: gem. productiviteit
60 % landbouwgrond: lage productiviteit

Wat is agro-ecologie?
Ecosysteemdiensten en ecologische interacties
Diversiteit aan gewassen, rassen en systemen
Minder afhankelijk van meststoffen, pesticiden, fossiele brandstoffen
Recyclage van biomassa
Gezonde en weerbare bodem vol leven
Bodembescherming, waterbeheer
Lokaal ingebed
Traditionele kennis en expertkennis

Wat is agro-ecologie?
Arbeid en kennis kapitaal eninputs
Familiale landbouw agro-concerns
Onafhankelijkheid
Voedselsoevereiniteit
Het recht van volkeren om zelf hun voedsel- en landbouwsysteem te bepalen

Rol van de stad?
Voedsel als centrale vraagstuk voor de stad
“Foodarrivesonourplates as ifbymagic” (Carolyn Steel)
Volledig afhankelijk van
Grootschalige landbouw
Lange-afstandstransport
Voedingsindustrie
Supermarkten

Voedseltransport

Rol van de stad?
Afhankelijkheid niet langer wenselijk noch mogelijk
Milieu-impact en sociale gevolgen industriële landbouw
Piek-olie
Stad als ideale schaal voor verandering

Wat kan de stad doen?
Lokale producten en korte keten
Minder vlees
Minder verspilling
Stadslandbouw
Rol voor openbare instellingen

Korte keten
Voedselteams
120 teams en 80 producenten in Vlaanderen
Regionale labels
Oregional (grensstreek Nijmegen): toerisme, zorginstellingen, ziekenhuizen
West Cork (Ierland): samenwerking toerisme en horeca
Boerenmarkten met streekproducten

Minder vlees
44% graangewassen gebruikt als veevoeder
Granen voor veevoeder = extra voedsel voor 3,5 miljard mensen
Broeikasgassen, water, land,…
Donderdag Veggiedag
Eén dag per week geen vlees = 1.100 km met de fiets ipv wagen

Minder verspilling
Voedsel is geen wegwerpproduct
Eet wat op je bord ligt en koop wat je op kan
Kwaliteitsnormen herdenken

Stadslandbouw
Niet onderschatten:
Wereldwijd 800 miljoen stadsboeren
Wereldwijd 15-20% voedsel in de stad of onmiddellijke omgeving geproduceerd
In Antwerpen: gemeenschapstuin Graaf-inneke

Stadslandbouw
PlantLab: tuinbouw zonder daglicht
In verlaten gebouwen of kelder supermarkt
Duurzaam?
Voedselsoevereiniteit?

Openbare instellingen
Cornwall Food Programme
Lokaal en biologisch voedsel voor patiënten, bezoekers en personeel ziekenhuizen in Cornwall
Boerenwinkel in ziekenhuis
Voedselprogramma Romeinse scholen
Milieu-eisen: afvalreductie, bioproducten, …
Sociale eisen: diversiteit in menu, resten naar goed doel
Kwaliteit, duurzaamheid EN educatie
2010: 78% bio, 35% lokaal, 19 % fair trade

Stedelijke voedselstrategie
Voedselprogramma’s
Voedingseducatie
Planning
Stadslandbouw
Banden met landbouw in de regio versterken
Jobs en economische ontwikkeling
Afvalbeleid
Bv. Proeftuin Amsterdam, Toronto Food Policy Council

Besluit
Van
consumenten verantwoordelijk voor de eigen keuzes
Naar
Burgers met recht op gezonde, duurzame voeding en een gezonde leefomgeving

Bedankt! Bram.Moeskops@gmail.com
www.terrareversa.be

Landbouw op een kruispunt_de rol van de stad

by BramMoeskops on Sep 20, 2011

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Landbouw op een kruispunt_de rol van de stad — Presentation Transcript