Your SlideShare is downloading. ×

Rantsoenwijze dierenartsen - deel 1 -

767

Published on

Het versimpelen van de rantsoenadviezen in de melkveehouderij.

Het versimpelen van de rantsoenadviezen in de melkveehouderij.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
767
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 2. rantsoenwijze dierenartsen Inleiding Kringloopwijzer & Rantsoenwijzer Frank Verhoeven Erik Smale ULP Harmelen/UU Utrecht Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 3. Programma 13:00 – 13:45 13:45 – 14:15 14:15 – 14:30 14:30 – 14:40 Introductie cursus door Frank Verhoeven Uitleg rantsoenwijzer en checklisten door Erik Smale Uitleg BLGG Rantsoencheck door Gerard Abbink Vervolg afspraken plannen (voorstel 29 oktober met dhr. Malestein)  naar bedrijf Arjen de Regt te Linschoten 15:00 – 15:15 Introductie door Arjan de Regt 15:15 – 15:30 Rantsoencheck door Gerard Abbink 15:30 – 16:30 Opsplitsing in drie groepen: 1. Aan de slag met checklist Koe 2. Aan de slag met checklist Mest 3. Aan de slag met checklist Gras- en Maïskuil 16:30 – 17:00 Terugkoppeling en afronding Huiswerk: · Vul het rantsoen van De Regt in de rantsoenwijzer · Doe ervaring op in de praktijk met de checklisten en rantsoenwijzer Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 4. Wie en wat is Boerenverstand? Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 5. Fam. Smale, Joppe (Achterhoek) Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 6. 3 Hoofdstukken Blije koeien Blije boeren Blije aarde Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 7. blije koeien (diergezondheid-en welzijn, AB gebruik, leeftijd, weidegang) blije boeren (arbeid, inkomen, opvolging, plezier) blije aarde (N, P en C, klimaat, omgeving/landschap, biodiversiteit, milieuvergunningen) Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 8. Instrumenten scoren duurzaamheid Kringloop-kompas Rantsoenwijze dierenartsen Koe-kompas 10 september 2013
  • 9. Kringlooplandbouw Centraal voor blije aarde Oudere koeien Minder jongvee Zo weinig mogelijk N en P-arm voeren Prijsstijgingen? Minder weglekken naar de lucht (NH3) Zo hoog mogelijke benutting eigen ruwvoer Minder N en P in de mest (voerspoor) Betere benutting dierlijke mest Minder weglekken naar de bodem/water (duur) Kunstmest vervangen fosfaat raakt op Beter functionerende bodems Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 10. Voerprijzen stijgen Standaard A-brok fluctuaties 1992 - 2012 Prijs A-brok per 100 kg bij levering 8 ton bulk € 30 € 25 € 20 € 15 Hoogste maandprijs Laagste maandprijs Jaargemiddelde € 10 €5 €0 Bron: Wageningen UR-LEI, 2012 Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 11. Sojaprijzen stijgen Soja fluctuaties 1992 - 2012 € 600.00 Prijs Soja per 100 kg groothandel € 500.00 € 400.00 € 300.00 Hoogste maandprijs Laagste maandprijs Jaar gemiddelde € 200.00 € 100.00 €- Bron: Wageningen UR-LEI, 2012 Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 12. Kunstmestprijzen stijgen Prijs fluctuaties KAS 1992 - 2012 € 45 Prijs KAS per 100 kg bij levering 8 ton in bulk € 40 € 35 € 30 € 25 Hoogste maandprijs € 20 Laagste maandprijs Jaargemiddelde € 15 € 10 €5 €0 Bron: Wageningen UR-LEI, 2012 Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 13. De melkprijs? Melkprijs fluctuaties 1992 - 2012 50 € Melkprijs in euro per 100 kg 45 € 40 € 35 € Hoogste maandprijs Gemiddelde jaarprijs Laagste maandprijs 30 € 25 € 20 € Bron: Wageningen UR-LEI, 2012 Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 14. De overheid houdt de sector in de tang met regels GLB Verplicht 7% braakleggen Verplicht wisselteelt Verplicht permanent grasland Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal – gemeentelijk) Besluit milieu (> 200 melkkoeien) Natura 2000 (provinciaal) NEC-richtlijn (gemeente, NH3) Besluit huisvesting/maatlat Duurzame Melkveehouderij Schoon & zuinig convenant BGM (besluit gebruik meststoffen, landelijk) IPPC (klimaat,landelijk) Besluit landbouw milieubeheer Nitraatrichtlijn (Europees, landelijk) Kader Richtlijn Water (waterschap) Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 15. Er liggen ook wel serieuze uitdagingen! Fosfaat: de 1e limiterende productiefactor? Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 16. Kringlooplandbouw Speerpunten 2. Kwaliteiten eigen voer 3. Rantsoen efficientie 4. Benutting eigen mest 1. Bodem Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 17. Kringlooplandbouw BEX (het voerspoor) N en P Aanvoer (kracht)voer N en P Benutting eigen voer BEREKEND Rantsoenwijze dierenartsen N en P Afvoer melk en vlees N en P excretie (BEX) 10 september 2013
  • 18. Kringlooplandbouw BEA (ammoniak) N en P Aanvoer (kracht)voer N emissie (BEA) N en P Afvoer melk en vlees N en P Benutting eigen voer BEREKEND Steeds betere inschatting verliezen uit de kringloop Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 19. Kringlooplandbouw BEN (nitraat) & BEP (fosfaat) N emissie (BEA) N en P Aanvoer (kracht)voer N en P OVERSCHOT - N BEA (NH3) = N en P BODEMOVERSCHOT (BEN & BEP) Rantsoenwijze dierenartsen N Afvoer melk en vlees N en P Aanvoer (kunst)mest 10 september 2013
  • 20. Kringlooplandbouw Omgesmolten tot kringloopwijzer! Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 21. Kringlooplandbouw oude MINAS komt terug Gratis te downloaden via www.mijnkringloopwijzer.nl Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 22. kVEM benutting/ha Kringlooplandbouw legt diversiteit bloot Intensiteit kg melk/ha Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 23. Focus op bodem, mestruwvoerkwaliteit = Focus op vakmanschap! NETTO KVEM BENUTTING Hoeveel vreet de koe van eigen land? Hoeveel gras en maïs word er geoogst? Bemesten voor wat er is gegroeid VOERVERLIEZEN BENUT ? INKUIL- EN OPSLAG VERLIEZEN BEMEST BEWEIDINGS VERLIEZEN BRUTO KVEM PRODUCTIE BODEMVERLIEZEN/ OPBOUW BODEMVOORAAD Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 24. En dan kom je bij de bodem…
  • 25. En bij het ruwvoer … bunker IR - I0000800.027 33,6 °C Niet beschermd 30 2 3 25 1 20 15 4 11,3 01.10.03 19:20:12 Auerbach, 2007 Niet afgedekt
  • 26. Onze uitdaging: koe- en kringloop adviezen integreren! Risico-factoren toevoegen? - rantsoen (advisering) steekt verkeerd in elkaar: boer wil veel liters, maar heeft slecht ruwvoer - geen mogelijkheden om rantsoenen gemengd te voeren - slechte rantsoenefficiëntie (risico hoge footprint) - geen ruwvoerplanning/stal-voerbalans - te veel maïs in het bouwplan en (dus in het) rantsoen - achteruitgang bodem organische stof (lange termijn verlies productiviteit en nutriëntenvoorziening) - te veel jongvee (zie je ook terug in KVEM benutting/ha) - onvoldoende hectares: te afhankelijk van (duur)voer - type koe past niet bij het type boer (fokkerijbeleid) Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 27. Praten we over hetzelfde? Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 28. Malestein Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 29. Terug naar de eenvoud! 1. Beredeneren 2. Berekenen  goede voorzet 3. Beoordelen 4. Aanpassen Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 30. Koeien voeren gemeten in het voer Water Ruw As Voedermiddel Stikstof bevattend (RE) Droge stof Ruw vet Organische stof Ruwe celstof Stikstofvrij Koolhydraten Overige Koolhydraten Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 31. Koeien voeren gemeten in het voer Kengetal Eigenschap Invloed Ruwe As Mineralen + grond Laag bij weinig verontreiniging in kuil Ruw Eiwit Eiwit op pens en darm niveau Afhankelijk van maaistadium en bemesting Ruw Vet Energie in vorm van onverzadigde en verzadigde vet Slecht beïnvloedbaar, hoger bij nieuw ingezaaid land en jong gemaaid gras Koolhydraten Reserve en celwandkoolhydraten Verschil van samenstellen hangt van het maaistadium af, bemesting zonuren etc. Ruwe celstof Moeilijk verteerbare celwanden Laag bij jong (bladrijk) gemaaid gras/ hoog bij ouder gemaaid gras Suikers Snel fermenteerbare energie Afhankelijk van het aantal zonuren Zetmeel (bij maïskuil) Energie op pens en darmniveau Afhankelijk van bemesting en mate van afrijping Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 32. Koeien voeren berekend in het voer Fermenteerbare Organische Stof = voor de pens beschikbaar) FOS = VOS - RVET - (RE x %BRE/100) - (ZET x %BZET/100) - 0,50 x FP FP = Fermentatie producten Maar wat verteerd de koe? OS * VC = Verteerbare Organische stof (VCOS) Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 33. Verteerbaarheid varieert • Lastig te bepalen! • Factoren: • • • • • • Droge stofpercentage Botanische samenstelling Mechanische bewerking Maaistadium Bemesting Grondsoort Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 34. Rantsoenwijzer Principes Melkproductie is een resultaat van rantsoen & management • • Er wordt niet ‘gevoerd’ op productie maar op gezonde koeien en goede vertering De productie is een resultaat van goede vertering van kwaliteits(ruw)voer en goed management Een koe produceert melk uit energie en niet uit eiwit • FOS is ‘belangrijker’ dan RE De vertering van het voer is minstens zo belangrijk als de hoeveelheid VEM & DVE per kg Droge Stof • De benutting is veel belangrijker Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 35. Koeien voeren Uitgangspunten beredeneren Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 36. Rantsoenwijzer Vuistregels Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 37. Ruwvoer Wat ligt op ‘t erf? Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 38. Ruwvoer Hoe is het voer gewonnen? Ultiem is als boeren weer voer gaat oogsten ipv grasmaaien Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 39. Rantsoenwijzer • Checklisten Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 40. Bijvoeren wat is er te koop? gRE totaal snel g Zetmeel g Suiker VEM g DVE g OEB g FOS totaal snel gP Tarwe 110 60 590 30 1030 90 -20 630 420 3.1 Rantsoenwijze dierenartsen Mais Pulp Soja Sojabest Raap 80 90 420 440 340 20 20 150 50 230 620 0 0 0 0 10 80 90 90 90 1100 930 1010 1000 850 85 95 230 370 135 -35 -65 160 40 145 430 660 550 400 500 140 240 180 50 330 2.7 0.9 6.5 6.0 10.5 Persp 100 20 0 0 1060 100 -70 720 170 0.9 Bostel 250 70 30 0 950 130 60 400 100 6.5 10 september 2013
  • 41. Koeien voeren Uitgangspunten behoefte Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 42. Ruwvoeranalyse • Per graskuil • DS%, RE, VEM, FOS, DVE en OEB Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 43. Rantsoen samenstellen 1. 2. Rantsoenwijze dierenartsen 3. 10 september 2013
  • 44. Rantsoenwijzer De basis 6 basis metingen • • • • • • Droge Stof bepaling Suiker Zetmeel Ruw Eiwit (stikstof) Ruw vet Mineralen (as) Dit resulteert in de volgende kengetallen Berekend kengetal Afhankelijk van: VEM (Voederwaarde eenheid melk) Verteerbaarheid, Ruw as, Ruw eiwit FOS (Fermenteerbare organische stof) Verteerbaarheid, Ruw as DVE (Darm verteerbaar eiwit) Bestendigheid Ruw eiwit, FOS OEB (Onbestendig eiwit balans) DVE en totaal RE Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 45. Rantsoenwijzer verteerbaarheid van het gras Lastig te bepalen, afhankelijk van • • • • • • Droge stofpercentage Botanische samenstelling Mechanische bewerking (inkuilen & mengen) Maaistadium Bemesting Grondsoort Verteerbaarheid is juist bepalend bij de belangrijkste kengetallen! Verklaard waarom een standaard advies kan afwijken…. Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 46. Rantsoenwijzer Checklist graskuil Scorekaart • • • • • • • Rantsoenwijze dierenartsen Droge stofpercentage Blad/stengel verhouding Geur Temperatuur Kleur (Ruw Eiwit) Veerbaarheid Structuurschade (lengte/gespleten punten) 10 september 2013
  • 47. Rantsoenwijzer Checklist graskuil Geur en smaak is belangrijker dan VEM en DVE Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 48. Rantsoenwijzer Checklist maïskuil Scorekaart • Droge stofpercentage • Aandeel zetmeel • Zetmeel bestendigheid (opslagduur/korrel kneuzing) • Temperatuur • Kleur (Ruw Eiwit) • Hakselfijnheid Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 49. Rantsoenwijzer Checklist koe Scorekaart • • • • Rantsoenwijze dierenartsen Voerselectie Restvoer % Herkauwactiviteit Pensvulling (pensmatras) 10 september 2013
  • 50. Rantsoenwijzer Checklist koe Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 51. Rantsoenwijzer Checklist mest Scorekaart • • • • • Rantsoenwijze dierenartsen Lengtedelen (verteerbaarheid) Restant Mestdikte (afstemming voeders) Geur (ammoniak) Kleur (benutting eiwit) 10 september 2013
  • 52. Rantsoenwijzer Checklist mest Een goede mestflat hoor je ploppen, ploppend is kloppend Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 53. Rantsoenwijzer Beredeneren Kentgetal Hoeveelheid (gr/kg ds) Beredenatie RE 150 Voldoende voor melk(eiwit)productie VEM 940-980 (hoog- en laagproductief) Dekking totale energiebehoefte voor melkproductie en onderhoud FOS 580 Voldoende pensenergie voor vorming microbieel eiwitvorming DVE 85-95 (hoog- en laagproductief) Benutbare hoeveelheid eiwit voor melkproductie en onderhoud OEB 0 Balans tussen eiwit en energie Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 54. Rantsoenwijzer Berekenen De rantsoenwijzer • Startpunt is gras- en maiskuilanalyses • Rantsoen samenstellen in Excel-programma (2 groepen, hoog en laag) • Extra passende producten ter aanvulling uitzoeken Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 55. Rantsoenwijzer Samenstellen Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013
  • 56. Rantsoenwijze dierenartsen 10 september 2013

×