MiskeveyhHayatı &AhlakAnlayışı
Hayatı  Tam adı Ebû Ali Ahmed bin Muhammed bin Yakub binMiskeveyh olan İbn Miskeveyh 936 senesinde İran’ınRey kentinde doğ...
Miskeveyh", DİA c.XX,Bayrakdar,Mehmet,İslamdaEvrimci Yaratılış Teorileri,Saruhan Müfit Selim,İbnMiskeveyh Düşüncesinde Tan...
İbn Miskeveyh dönemin önemli isimlerininyanında kâtiplik ve kütüphanecilik yaptı. İlk öncevezir Ebu’l-Fadl İbnu’l Amîd’in ...
Miskeveyh daha çok etik alanındaki eserleriyleİslam Felsefe geleneğinde tanınmıştır. Hatta etikkonuları ilk ele alan İslam...
AhlâkFelsefesi
İbn Miskeveyhe göre karakterformasyonu (tehzîbül-ahlâk) ahlâk ilmininasıl amacını teşkil eder. Karakter(huluk, çoğulu ahlâ...
İbn Miskeveyh konuyla ilgili tahlilinbaşlangıcında, tabii ahlâkı bir veriolarak kabul etmekle birliktedoğrudan tabii mizaç...
Ahlâkî eğitimle kazanılan psikolojikyapının niteliği esasen ahlâkî faziletkavra­mıyla ilgilidir. Bu sebeple filozof,karakt...
Ruhî güçlerin dengeli ve uyumlu işleyişigerçek bir fazilet ölçüsü olan itidal ilkesinegöredir. İtidalden fazilet, ifrat ve...
Tabii adalet birlik ve bütünlük arz edentabii âlemdeki denge, uyum ve düzeninilkesi olup bu adalet Fârâbînin deüzerinde du...
Ruhun belli tutkularının tatmin edilme veyaedilmeme durumu ahlâkî yaşantınınmerkezine haz-elem tecrübesini yerleştirir.İbn...
Filozofa göre haz, esas itibariyle yaşayan birvarlığın var oluş gayesine ulaşıp bunualgılaması olduğu için kemal fikriylei...
Sosyal hayattan ayrılmak insanıntabiatına aykırıdır. Ayrıca temel faziletler,ancak insanın bir toplum içindeyaşamasıyla or...
 Demek ki bir Toplum İçerisinde Sosyal Hayatımızı şekillendiren İctimai Bilimler geçmişte olduğu gibi şimdi ve  gelecek...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Ibni miskeveyh

1,954 views
1,714 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,954
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
31
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ibni miskeveyh

  1. 1. MiskeveyhHayatı &AhlakAnlayışı
  2. 2. Hayatı Tam adı Ebû Ali Ahmed bin Muhammed bin Yakub binMiskeveyh olan İbn Miskeveyh 936 senesinde İran’ınRey kentinde doğdu. 940 veya 951 senesinde doğmuşolabileceği ortaya atılmıştır. İbn Miskeveyh öğrenimini, doğduğu kent olan Reykentinde tamamladı, iyi bir eğitim gördü. İbn Miskeveyhdöneminin ünlü bilginlerinden ve hocalarından ders aldı.Çağının önde gelen filozofları (İbn Sinâ, Ebu Reyhan el-Beyrûni ve Ebu Hayan et-Tevhîdî gibi) ile bilgi alış-verişinde bulundu. İbn Miskeveyh özellikle Farabi’dençok etkilenmiş ve meşşai ekolün önemli isimlerindenolmuştur.Müslüman filozoflar evrimdenbahsetmişlerdir.Onların zihnindeki evrim tasarımı Allahıniradesiyle olan akışla ilgilidir.Bilimi yeterince anlamayansözde dini kesimler ile,dini yeterince anlamayan sözdebilimsel çevreler birbiriyle ideolojik açıdan tartışa
  3. 3. Miskeveyh", DİA c.XX,Bayrakdar,Mehmet,İslamdaEvrimci Yaratılış Teorileri,Saruhan Müfit Selim,İbnMiskeveyh Düşüncesinde Tanrı ve Alem,Ankara,İlahiyatYayınları I.Baskı,Mart,2005,)İbn Miskeveyh asıl ilgi alanıolan felsefenin dışında uzunca bir süre kimya ile deilgilendi, çeşitli araştırmalar yaptı. Kimya alanında yaptığıçalışmalardan hiçbiri bugüne ulaşmamıştır. İbnMiskeveyh felsefe ve kimya dışında tıp, edebiyat, tarih,ahlak ve metafizik ile de ilgilenip, bu konularda birçokeser kaleme aldı. Özellikle ahlak sistemi ile dikkat çekenİbn Miskeveyh ahlak konusunda çok önemli bir yeresahip olmuştur. Eserlerinde Farâbi metodunu izlese de,genel olarak Farâbi’nin aksine pratiğe nazariyeden önceyer verip, pragmatizme yaklaştı. Kendisinden öncekiMeşşai ekolü filozofları gibi Eflatun ile Aristo’nunfikirleriyle İslam dinini uzlaştırmaya çalıştı
  4. 4. İbn Miskeveyh dönemin önemli isimlerininyanında kâtiplik ve kütüphanecilik yaptı. İlk öncevezir Ebu’l-Fadl İbnu’l Amîd’in kütüphanememurluğunu yapmış, ün ve itibar kazanmayabaşlamıştı. Daha sonra da sarayda kâtiplik, özelkütüphane memurluğu, hazinedarlık vemuallimlik gibi çeşitli görevler aldı. Ahlâk felsefesinde özellikle Eflatun, Aristo veCalinos’tan etkilenen İbn Miskeveyh ahlâkıngayesinin üstün saadete erişmek olduğunudüşünmekteydi. Ona göre ahlâkın dört temelfazileti hikmet, şecaat, rikkat ve adaletti. Bufaziletlerin tek başına yaşayan bir insanda değilde toplumda oluşabileceğini öne sürdü. Bunedenle ona göre ahlâk, “sosyal ahlâk”tı
  5. 5. Miskeveyh daha çok etik alanındaki eserleriyleİslam Felsefe geleneğinde tanınmıştır. Hatta etikkonuları ilk ele alan İslam filozofu olduğundanbazı kimselerce kendisine "Muallim-i Selase"(Üçüncü Öğretmen) -bu sıfat, Aristonun"Muallim-i Evvel", Farabinin "Muallim-i Sâni"oluşu gözönüne alınarak kendisine verilmiştir-unvanı verilmiştir. Miskeveyh Plato ve Aristonunyanı sıra, Porfirius, Pisagor, Galen, Afrodisyaslıİskender gibi Yunanlı filozofların eserlerindenetkilenmiş ve yararlanmıştır. Felsefe tarihçilerinegöre İbn Miskeveyh öldüğünde geride 20 cilteser bıraktı. Fakat bu eserlerin çoğu bugüneulaşamamıştır. 1030 senesinde İsfahan’da öldü.
  6. 6. AhlâkFelsefesi
  7. 7. İbn Miskeveyhe göre karakterformasyonu (tehzîbül-ahlâk) ahlâk ilmininasıl amacını teşkil eder. Karakter(huluk, çoğulu ahlâk), ruhu kendi fiillerinidüşünüp taşınmadan davranışa sevkedenpsikolojik yapıdır. Söz konusu fiillerinfazilet ölçülerine uygun olup olmamasıbakımından kazanılan karakterformasyonunun ahlâkî önemi açıktır.Ancak burada filozofun öncelikletemellendirmek istediği konu ahlâkındeğişip değişmediğidir. Çünkü eğer ahlâkîyapı doğuştan geliyorsa değiştirilemez vebu durumda ahlâk eğitiminin hiçbir anlamı
  8. 8. İbn Miskeveyh konuyla ilgili tahlilinbaşlangıcında, tabii ahlâkı bir veriolarak kabul etmekle birliktedoğrudan tabii mizaçtankaynaklanmayan her türlü ahlâkıneğitim ve alışkanlıkladeğiştirilebileceği fikrinden yanaolduğunu özellikle vurgulamıştır.Tahlilin sonunda tabii ahlâk kavramınıreddederek her türlü ahlâkın er veyageç değiştirilebileceğine dair Aristocu
  9. 9. Ahlâkî eğitimle kazanılan psikolojikyapının niteliği esasen ahlâkî faziletkavra­mıyla ilgilidir. Bu sebeple filozof,karakter formasyonu kavramını Eflâtuncugeleneğe uyarak nefsin temel güçleriyleirtibatlandırmıştır. Ancak İbn Miskeveyh,bazan Aristoyu takip ederek fazileti ikiside rezilet olan iki aşırılığın ortası, bazanda fazileti reziletin karşıtı sayar. Sonuçtaakıl gücünün fazileti hikmet, öfke gücününfazileti şecaat, şehvet gücünün fazileti iseiffettir. Bütün bu güçlerin dengeli veuyumlu işleyişi ise adalet faziletini ortaya
  10. 10. Ruhî güçlerin dengeli ve uyumlu işleyişigerçek bir fazilet ölçüsü olan itidal ilkesinegöredir. İtidalden fazilet, ifrat ve tefritten dereziletler doğar. İbn Miskeveyh, adaletkavramına ahlâkî bir fazilet olmanınötesinde anlamlar yüklemiş ve bu konuyaayırdığı Risale fi mâhiyyetil-adlde adaletitabii, vaz’i ve ilâhî olmak üzere üçeayırmıştır. Bir de insana ait ihtiyarîadaletten söz edilirse de filozofa göre bukavram anılan üçlü tasnif içinde zatenaçıklanmıştır.
  11. 11. Tabii adalet birlik ve bütünlük arz edentabii âlemdeki denge, uyum ve düzeninilkesi olup bu adalet Fârâbînin deüzerinde durduğu kozmik düzendekiadalettir. Vaz’î adalet, yasama faaliyetiyleilgili olup evrensel ve yerel hukukunilkesini oluşturur. İlâhî adalet metafizikâleme hükmeden denge ve düzen ilkesidir.Filozofa göre Pisagorcular bu ilkenin sayıolduğunu ileri sürmüşlerdir. İhtiyarî adaletise ruhun güçlerinin uyum içindeişleyişinden doğan bir ahlâkî fazilet olupmanevî sağlığın teminatıdır.
  12. 12. Ruhun belli tutkularının tatmin edilme veyaedilmeme durumu ahlâkî yaşantınınmerkezine haz-elem tecrübesini yerleştirir.İbn Miskeveyhe göre haz, Ebû Bekir er-Râzînin tanımladığı gibi "tabii du-rumadönüş" değildir; çünkü bu tanım, manevîolanları bir yana maddî hazları bile yeterinceaçıklayamamaktadır. Fizikî âlem oluş vebozuluşlar dünyasıdır; düzenli oluşlar kadarbozuluşlara da açık olan fizikî durum gerçekanlamdaki maddî nazların kaynağı olamaz.Maddî hazlar için yönelmemiz gereken amaçadalet ölçüsüdür. Dolayısıyla maddî nazlarınkaynağı adalete dönmek, maddî elemlerinkaynağı adaletten sapmaktır; bu ise adaletinzıddı olan zulümdür.
  13. 13. Filozofa göre haz, esas itibariyle yaşayan birvarlığın var oluş gayesine ulaşıp bunualgılaması olduğu için kemal fikriyleirtibatlıdır. Gerçek ve mutlak haz kaynağı isemutlak iyi olan Allahtır; çünkü O mutlak gayeve mutlak kemaldir. Her varlık Ona âşıktır veOna yönelmiştir. Dolayısıyla gerçek haz vemutluluğun doruğuna Ona duyulan aşk ileulaşılabilir. Ancak bütün İslâm filozoflarıiçinde en açık ifadeyle İbn Miskeveyh bukavramların çağrıştırdığı sosyal hayattanuzak, uzlete dayalı bir çileci ahlâk anlayışınıkesinlikle reddeder. Zira insan içtimaî vesiyasî bir varlıktır.
  14. 14. Sosyal hayattan ayrılmak insanıntabiatına aykırıdır. Ayrıca temel faziletler,ancak insanın bir toplum içindeyaşamasıyla ortaya çıkacak olandeğerlerdir. İslâm dininin hac, cumanamazı ve cemaatle namaz gibiyükümlülükler getirmesi de bunu gösterir.Çünkü dinin amacı, "insan" kelimesininkökünde bulunan "ünsiyefi toplu ibadetşekilleri vasıtasıyla cemiyet içindeyerleştirmektir.
  15. 15.  Demek ki bir Toplum İçerisinde Sosyal Hayatımızı şekillendiren İctimai Bilimler geçmişte olduğu gibi şimdi ve gelecekte de insanlık için büyük önem arz etmektedir. Nazlım & Atalay

×