Your SlideShare is downloading. ×

Mofald ldo and dto relation draft report by reshmiraj committee

602

Published on

A draft Report on Relationship between DDC and District Technical Office(DTO) for proper management of physical Infrastructure development under the ministry prepared by the committee formed under …

A draft Report on Relationship between DDC and District Technical Office(DTO) for proper management of physical Infrastructure development under the ministry prepared by the committee formed under Joint secretary of Ministry of Federal Affairs and Local Development Mr Reshmi Raj Pandey with financial assistance from GIZ

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
602
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 1 d:of}bfd:of}bfd:of}bfd:of}bf िज ला वकास स म तको कायालय, िज ला ा व धक कायालय र िज ला ि थत वषयगत नकायको वीचमा काय िज मेवार बाँडफाड र स ब ध सु ढकरण स ब धमा ग ठत कायदलको सुझाव तवेदन , २०७० माननीय म ी यू, स घीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय, संहदरवार । नेपाल सरकार, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयका माननीय म ी तरको म त २०७०/ / को नणयानुसार िज ला वकास स म तको कायालय, िज ला ा व धक कायालय एवम् अ य बषयगत नकायका वीचमा काय िज मेवार को बाँडफाड र अ तर नकाय सम वय र स ब धको खाका तयार गन म ालयका सहस चव रे मीराज पा डेको संयोजक वमा ६ सद यीय कायदल गठन भएको, ( कायदलको काय ववरण अनुसुची १ मा संल न) उ त कायदललाई ा व धक सहयोग पु याउन जमन ा व धक सहयोग नकाय (GIZ) को सहयोगमा २ जना वषय व नयु त गर व भ न स ब के य तर र थानीय तरमा सरोकारवाला नकाय, पदा धकार संग छलफल गर तवेदन तयार गर यसै साथ संल न तवेदन म ालयमा म त २०७०/३/६ मा पेश ग रएको छ । तवेदन तयार गन ी रे मीराज पा डे - संयोजक - सहस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी गोपी खनाल - सद य - सहस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी राम कृ ण सापकोटा - सद य - उपमहा नदशक, DOLIDAR ी जीवन कु मार े ठ - सद य - उपमहा नदशक, DOLIDAR ी रमेशकु मार के .सी. - सद य - उपस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी पु षो तम नेपाल - काय म व धक , थानीय शासन तथा सामुदा यक वकास काय म ी तीथ ढकाल - सहस चव , राि य योजना आयोग ी लोकदशन रे मी - सहस चव , अथ म ालय ी र व सजु - काय म नदशक , राि य योजना आयोगको स चवालय Dr. Horst Mattaeus , GIZ-SUNAG- Chief ी अ ण रे मी , GIZ-SUNAG
  • 2. 2 तवेदन : १) पृ ठभू म :- नेपालको अ त रम सं वधान, २०६३ ले....." थानीय तरका योजनाको प हचान, तजुमा र काया वयनमा स बि धत थानीय वाय त शासन स ब धी नकायलाई नै जवाफदेह वनाउन कानूनमा यव था भए बमोिजम नेपाल सरकार र थानीय वाय त स ब धी नकाय वीच िज मेवार र राज व प रचालन तथा वाँडफाड गर , जनतालाई थानीय तरमै सेवा उपल ध गराउन तथा लोकत को थानीय तर दे खनै सं थागत वकास गन वके करण तथा अ धकारको न ेपण गन संवैधा नक यव था गरेको, थानीय वाय त शासन ऐन,२०५५ ले राजनै तक, वि तय, शास नक एवम् बजार वके करणका मा यमबाट अ धकार, िज मेवार , ोतसाधन थानीय तरका थानीय नकायलाई न े पत गन र थानीय नकायले प न ती ा त अ धकारलाइ जाता ीक कृ या, पारदश यवहार, जन उ तरदायी र जनताको यापक एवम् अथपूण सहभा गता जुटाई जनताको माग र ाथ मकतालाई जवाफदेह पूवक संवेदनशील भई संवोधन गन आव यक संय र कृ यालाई सं थागत गन कानुनी यव था गरेको । वाय त शासन ऐनका ावधान यवि थत पमा थानीय तरमा सं थागत गन थानीय वाय त शासन नयमावल , २०५६, थानीय नकाय आ थक शासन नयमावल -२०६४, थानीय नकाय ोत प रचालन काय व ध, २०६९, एवम् वषयगत नकायबाट जार भएका नी त नद शका एवम् काय म द तावेज जार भई वके ि करणको नी तगत यव था गन व वध कृ या यव था अवल वन गर काय वयनमा रहेका । य तै पाँचौ आव धक योजना दे ख नै न तगत र रणनी तक व यमान बष य आव धक योजनाले प न बके करण, न ेपण त नी तगत र रणनी तक तब ता दशाएको । थानीय शासन तथा सामुदा यक वकास काय म (LGCDP) ले प न वषयगत न ेपणलाई सहयोग पु याउदै थानीय तरमा कायरत आपु त प का सबै सेवा दायकले सम व यत पमा जनताका वशेषग र वप न र पछ डएका वगका माग र ाथ मकतालाई स बोधन गराउने भावकार सेवा वाह गन र नाग रकले उ त सेवा सु नि चतता ा त गन सबै तहका स ब सरोकारवालाको मता अ भवृ गद समावेशी, लै गीक समतामूलक, वाल एवम् वातावरण मै ी वकास लाई थानीय तरमा सं थागत गन तब ता समेत देखाई काया वयनमा रहेको । LGCDP को आगामी चरणमा प न थानीय तरको योजना तजुमा, काया वयन, अनुगमन र मु यांकनमा स ब सबै नकायको र सरोकारवाला सबैको एक कृ त एवम् सुढृढ यास के य, थानीय एवम् सामुदा यक तरमा जार रहने तव ता समेत जाहेर गद वीकृ तीको अि तम चरणमा रहेको । थानीय तरमा २०५८/५९ दे ख नै न ेपण भएका कृ ष, श ा, वा य एवम् थानीय पूवाधार संग स ब सबै नकाय र सरोकारवाला सबै वीच अझ कायगत सम वय सु ढ गर सम व यत र एक कृ त सेवा वाह गन थप तव ता समेत आगामी ावण दे ख लागु हुने ग र ता वत LGCDP -2 मा दशाइएको ।
  • 3. 3 यसै सल सलामा उपरो त कानूनी, नी तगत, कृ यागत एवम् सं थागत यव थाका वावजुद प न यवहारमा काया वयनमा आउन नस क काय ममा दोहोरोपन आई भावकार सेवा वाहमा वाधा अवरोध आई जनताका ब दो आकां ा, ाथ मकतालाई स बोधन गन स कएको छैन । उपरो त प र े यमा व यमान नी त, कानून, एवम् नदशन काया वयनका कमी कमजोर को समी ा गर थानीय तरमा कायरत सबै स ब प ले संयु त पमा एक आपसमा पारद शता कायम गद जनताका चाहना, आव यकता एवम् ाथ मकता लाई यवि थत योजना प तका आधारमा संवोधन गन यवहारगत सुझाव खो ने यास यस तवेदनले दने अपे ा रा दै तदनुसार प रि थ तको व लेषनण गर सुझाव तुत ग रएको छ । २) वके करण / न ेपण स ब धमा भएका यास र नी तगत यव था नेपालमा वके करण स ब धी कर व शता द लामो अनुभव छ । स वत १९७६ मा काठमाड (भोटा हट े मा) यु न सपा लट को बैधा नक आदेश (सनद) जार ग र थापनाको साथै थानीय नकाय गठनको शु वात भएको पाइएको छ । लग तै व.सं. १९८३ मा दाङ देउखुर मा मा यजन कचहर को थापना भई के ह शास नक वि तय एवम् या यक अ धकारह ती नकायलाई दान ग रएको छ । राणाकाल, अ त रम जात काल, पंचायतकाल, जात को पुनवहाल प चात एवम् लोकताि क गणत कालमा वके करणले सं वधान/कानून/ नी तमा थान पाएता प न यवहारमा फतलो काया वयन दे खएको छ। र सावभौम जनता "नाग रक के ि त वाय त शासन प त" को अनुभू त गन बाट वि चत एवम ् उपे त भएको महसुस ग र राखेको छन ् । व भ न कालमा भएको यव था न नानुसार तुत ग रएको छ । क) राणाकाल (१९०३ - २००७) • थानीय नकायको व धवत थापना, • २००४ दे ख थानीय नकायले संवैधा नक मा यता ा त गरेको, • २००६ सालमा गाँउ तरमा गाँउ पंचायत र नगर तरमा नगर पंचायत गठन गन ऐनह जार भएका, • यी ऐनह ले ामीण /नगर पूवाधार, ाथ मक श ा जन वा यलाई असर गन फोहोर मैला यव थापन, सामािजक सुर ा कायका ला ग दमकल एवम् अ य कोप नय ण, • थानीय तरमा घरधुर कर, सेवाशु क , द तुर, भाडा, ख रद व गन पाउने अ धकार ख) अ त रम जात काल ( व.सं. २००७ - व.सं. २०१७) • सा वकमा कायम भएका गाँउ पंचायत, नगरपा लका कायम राखी सा वकमा जार भएका अ ऐनह खारेज गर नगरपा लका ऐन २००९ र गाँउपंचायत ऐन २०१३ जार भएको • २००९ मा भुवन ाम वकास लागु भएको • नेपाललाई ३५ िज ला र १५० लकमा वभाजन गर ामीण वकासलाई ाथ मकता • २०१३ मा प हलो योजनागत वकास र शास नक सुधारका सं थागत यव था पंचवष य योजना (२०१३-१७) र नजामती सेवा ऐन जार भई योजनागत वकास र शास नक सुधारको सं थागत यव था लागु भएको ।
  • 4. 4 • उ नत वउ, वजन, शीप, अनौपचा रक श ा इि ज नय र ग व ध गाँउ तर स म पुगेको । • ता लम ा त ाम कायकता र ाम से वका नयु त भई गाँउमा सामािजक जागरण काय मको थालनी • थानीय वाय तताको माग शु ग) पंचायत काल (२०१७-२०४६) • नेपाल अ धरा यको शास नक संरचनामा प रवतन, ५ े , १४ अंचल, ७५ िज ला कायम • गाँउ, नगर, िज ला, अंचल र रा य पंचायत गर ५ तहको पंचायत यव था को शु वात र वग य हतका ला ग म हला, युवा, कसान, ौढ, मजदुर र भु.पु सै नक संगठनह को औपचा रक त न ध व • २०१९ सालमा सं वधानबाट नै पंचायत यव थाको संवैधा नक मा यता • २०१८ साल र २०१९ सालमा येक तहका पंचायतका ला ग छु ा छु ै ऐन र वके करणको अवधारणालाई रा यको नी त र स ा तमा समावेश • २०२० सालमा शासन शि त वके करण आयोगको गठन • उ त आयोगवाट गाँउ/ नगर िज ला पंचायतलाई शाि त सुर ाको अ धकारसमेत दने ग र न ेपणको ावधान लागु • २०२२ सालमा थानीय शासन ऐन लागु र मुख िज ला अ धकार लाई िज ला पंचायतको स चव रा ने यव था • २०२८ सालमा गृह पंचायत म ालय अ तगत थानीय तरका वकास काय म संचालनका ला ग थानीय वकास वभागको गठन • प हलो पटक थानीय वकास काय मको प रभाषा र गाँउ/नगर/िज ला तरका काय मको तर , क सम , पंच र कमचार को िज मेवार , ाथ मकताको े , तबेदन यव था , मदानको तशत र अनुगमन सुप रवे णको यव था समेत समे ट दुईवटा पुि तका काशन • २०२८ सालमा नै थानीय शासन ऐनमा संशोधन गर .िज.अ. लाई स चवबाट हटाइयो • २०३७ सालमा जनमत सं ह प चात थानीय वकास म ालयको गठन र थानीय वकास अ धकार लाई िज ला पंचायतको स चवको पमा समेत नयु त गर थानीय वकास नमाणको सम वयको िज मेवार सुि पएको • २०३९ सालमा वके करण ऐन र २०४१ मा वके करण काय यव था नयमावल जार • २०४१ साल दे ख नै थानीय तरका वकास कायह एकै छाना मु न बाट वाह हुने गर िज ला पंचायत अ तगत वकास संग स बि धत सबे कायालय िज ला पंचायत मातहत शाखाको पमा थापना • ब भ न िज लामा दातृ नकायको सहयोगमा िज ला पंचायतको सम वयमा एक कृ त ामीण वकास योजना संचालन र मु य वषयगत कायालय को यसमा स ब ता • (२०२८-३२) मा नयाँ श ा योजनाले श ाको के यकरण र समुदाय बाट वा म व झके र सरकारले िज मेवार लएको र के करण भएको • कृ षी े ह रत ाि त बाट उ नत वउ, वजन व ध तथा यवसा यक कृ ष खेती णाल को सु वात • वा य े मा औलो उ मुलनको कारण पहाडबाट तराईमा त बसाईसराई
  • 5. 5 (घ) जात पुनबहाल (२०४६-२०६३) • गाँउ पंचायत/नगर पंचायत/िज ला पंचायतलाई गाँउ वकास स म त/नगरपा लका र िज ला वकास स म त नामाकरण • २०४७ सालको नेपाल अ धरा यको सं वधानमा वके करणलाई रा यका नी त नदशक स ा तमा समावेश ग र थानीय नकायबाट राि यसभामा त न ध व को यव था • २०४८ सालमा गाँउ वकास स म त/नगरपा लका र िज ला वकास स म त ऐन जार भई नयाँ यव था अनुसार थानीय नकायको नवाचन स प न • गाँउ वकास स म त माफत सोझै अनुदान जाने यव थाको शु वात (३ लाख, ५ लाख, १० लाख) र उ त अनुदानबाट थानीय तरमा व वध काय म ह संबोधन गुने ग र नदशन जार • २०४८ सालमा शासन सुधार आयोगको तबेदनले थानीय नकाय/गैरसरकार सं थाको भु मकामा बढो तर गनु पन र थानीय नकायको वकास कायमा बढ िज मेवार वनाई सेवा वाह सु नि चत गनु पन सफा रस • २०५३ मा उ च तर य वके करण सम वय स म त गठन र उ त तबेदनगका क तपय सफा रशका आधारमा २०५५ मा थानीय वाय त शासन ऐन जार • जात पुनबहाल प चात २०५४ मा थानीय नकायको दो ो नवाचन स प न र थानीय नकायको हरेक तह बाट समावेशी बनाउने यास (२० तशत म हला र समाजमा पछ डएका वग/जा तको त न ध व) • २०५५ भा म हनामा थानीय पूवाधार तथा कृ ष सडक बभाग , थानीय वकास म ालय अ तगत गठन • २०५६ मा थानीय वाय त शासन नयमावल र थानीय नकाय आ थक शासन नयमावल जार भएका • २०५७ मा व तीय आयोगको गठन र २०५८ मा ब तीय वके करणको खाका (ROAD MAP) वीकृ त • २०५८ मा बके करण काय योजना DIMC बाट वीकृ त • थानीय वाय त शासन प तको सं थागत वकास एवम् मता वृ गन व भ न दातृ सं थाह बाट सहयोग ा त, ाय सबै िज ला बकास स म त/नगरपा लकालाई ा व धक र आ थक सहयोग (PDDP, LGP, DLGSP, RUPP, UDLE, DPP, DACAW, PARH, DFDP, आ द) • २०५८/५९ दे ख वषयगत े (कृ ष, श ा, वा य र २०६०/६१ दे ख थानीय पूवाधार ),िज. व.स.मा न ेपण • २०५८ सालमा थानीय तरमा िज ला वकास स म त अ तगत िज ला ा व धक कायलय थापना • सू मा आधा रत नशत अनुदान णाल लागु र यूनतम शत काय स पादन मापनका आधारमा थानीय नकायमा ो साह अनुदान णाल लागु • श ा, वा य र थानीय यातायात े मा े गत वकास अवधारणा (SWAP) अनुसार संचालन • २०६४/६५ दे ख थानीय शासन तथा सामुदा यक वकास काय म संचालन र थानीय शासनमा प न SWAP अवधारणाको स ा तको शु वातका साथै माग र आपू त प को मता अ भवृ गर सामुदा यक सशि तकरण, व भ न सरोकारवाला सेवा दायक संग समुदायको सं थागत स ब ध थापना र थानीय नकाय को मता अ भवृ गर सम व यत पमा थानीय तरमा सेवा उपल ध गराउने तव ता स हत काय म खाका (Frame work)
  • 6. 6 ङ) अ त रम सं वधान काल (२०६३ दे ख हालस म) • नेपालको अ त रम सं वधान २०६३ मा रा य पुनसंरचना र थानीय वाय त शासन स ब धी छु ै माग समाबेश गर वके करण / न ेपण लाई सं थागत गन संवैधा नक मा यता • थानीय नकाय आ थक शासन नयमावल २०५६ संशोधन ग र २०६४ जार • सं वधानको भावना अनुसार नयाँ लै गीक समानता र सामािजक समावेशीकरण नी त थानीय नकायमा लागु र अथ म ालयबाट वीकृ त लै गीक स बेदन शल बजेटको थालनी • वप न वग न सांकन, नाग रक सचेतना के माफत सामािजक समाबेशीकरण र समाबेशी वडा नाग रक मंच, माफत योजना तजुमा कृ याको सं थागत थालनी • थानीय नकायको सबै तहमा समावेशी एक कृ त योजना तजुमा स म तको गठन र योजना तजुमा र ाथ म ककरणमा संल नता • युनतम शत काय स पादन सुचकका आधारमा ो साह अनुदान णाल सबै िज. व.स./नगरपा लका मा लागु र सबै गा. व.स.मा यूनतम शत प तसंग अनुदानको आव यकता र सहभा गता मक योजना कृ या MC/PM णाल को अ भ न अंग • PEFA/FRRAP तजुम गर थानीय नकायको व तीय जो खम यूनीकरणको यास जार र व भ न वि तय जो खम यूनीकरणका उपाय लागु गन तब ता • बाल मै ी /वातावरण मै ी/लै गीक स बेदनशील र समावेशी थानीय नकायको काय संचालन कृ यामा वशेष जोड • के ह िज लामा आव धक िज ला वकास योजना , नगरपा लकामा आव धक नगर र गाँउ वकास स म तमा आव धक गाँउ वकास योजना स ब सबै सरोकारवाला संग सम वय एवम् वषयगत े समेत समेट तजुमा काय जार रहेको र सा वकमा भएका आव धक योजनाको स म ा गर प रमाजन अव थामा रहेको • छु ा छु ै अनुदान स ब धी काय बधीह लाई एक कृ त ग र थानीय नकाय ोत प रचालन तथा यव थापन काय वधी २०६९ लागु भएको र सं वधानका नयाँ ावधानह लाई थानीय नकायको ोत प रचालन, यव थापन, योजना तजुमा, संचालनमा समाबेश ग र उ तरदायी र पारदश नाग रक के त थानीय नकायको यव था ग रएको • मता वकास स बि ध नद शका /काय वधी जार भई थानीय नकायको मता वकास योजना संचालनमा रहेको • वप न वगलाई ल त गर सबै गा. व.स.मा सामािजक प रचालनको काय म गैरसरकार सं थासंग सहकाय गर संचालन मा रहेको • थानीय वकास म ालयको काय े यापक बनाई संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय नामाकरण ग रएको र म ालयको महाशाखा/शाखामा समयानुकु ल प रवतन ग रएको • २०६९ मा म ालयमा ा व धक महाशाखा गठन भएको • अनुगमन णाल लाई भावकार बनाई प रणाम मुखी अनुगमन णाल लागु ग रएको , DPMAS लाई सं थागत ग रएको
  • 7. 7 व भ न आव धक योजनामा वके करण स ब धी नी तगत यव था वके करणलाई भावकार पमा लागु गन आव धक योजनाह मा वके करणलाई अ धकार थाना तरण (Decencentralization), अ धकार यायोजन (Delegation), अ धकार न ेपण (Devolution) तथा निजकरण (Privatization) का मा यमबाट अ धकार िज मेवार र साधन ोत थानीय नकायलाई दान गर नी तगत पमा उ तरदायी र जवाफदेह बनाउने यास ग रएको छ । १) पाँचौ योजना (२०३२-३७) • पंचायत र वकास लाई एक अकाको प रपूरक पमा रा खएको • पंचायत े लाई वकास कायमा बढ साथक गराउने यव था • के य अनुदान र ा व धक टेवा माफत थानीय नकाय लाई सश त बनाउने यव था • थानीय तरका काय मलाई िज ला, नगर र गाँउ तरमा बग करण, तत-तत नकायबाट संचालन गराउने यव था २) छैठौ योजना (२०३७-२०४२) • थानीय गाँउ, नगर र िज ला तहमा थानीय आव यकतानुसार ग रने वकास आयोजना काय मह ( वा य, श ा, कृ ष, खानेपानी, सचाई, बाटोघाटो, पुलपुलेसा आ द) को तजुमा , काया वयन , अनुगमन र ममत संभारमा पंचायतको मह वपूण भू मका हुने • एक कृ त ामीण वकास , दुगम वकास तथा ता लम काय मह थानीय नकाय के त गर संचालन गन • थानीय नकायको ोत प रचालन , आयोजना यव थापनमा मता वृ गन ा व धक र आ थक सहयोग उपल ध गराउने ३) सातौ योजना ( २०४२-४७) • थानीय योजना तजुमा कृयालाई बके करण गद लैजाने • गाँउ /नगर े ले आ-आ नो आव धक योजना तजुमा गन • थानीय पंचायतह लाई नेतृ व लन सं थागत यव था , थानीय नेतृ व वकास र थानीय ोत प रचालन व न गन ४) आठौ योजना ( २०४७-५४) जात पुनवहाल प चात आठौ योजनाले वके करण र थानीय वकास स ब धमा न न नी त अवल बन गरेको पाइएको छ । • कु ल वकास खचको ७०% रकम ामीण वकासमा खच गन यव ता गरेको • नवग ठत थानीय वाय त शासनका नकायह लाई कानूनी पले वत , व नयि त , वशा सत नकायका पमा संचालन र वकास गन यव था • थानीय तहमा योजनाको छनौट , तजुमा , काया वयन , अनुगमन तथा मु यांकन साथै थानीय तरको वजेट , लेखा र कमचार स ब धी स पूण अ धकार र िज मेवार िज ला वकास स म त, नगरपा लका र गाँउ वकास स म तलाई सुि पने
  • 8. 8 • थानीय नकायलाई एकमु ट अनुदान उपल ध गराउन थानीय वकास कोष तथा वषयगत तो कएको कोष थापना गन • थानीय नकायले उठाएको राज व आफै आ नो वकास काममा खच गन वाय तता दने यव था • थानीय वकास काय उपभो ता स म तबाट संचालन गराउने यव था ५) नवौ योजना ( २०५४-५९) • थानीय नकायह लाई सबल, स म र सश त बनाई थानीय वकास काय मह लाइ थानीय तहमा यव था गन ग त शल र वचा लत तु याउने • थानीय नकायलाई सुि पएको िज मेवार र कत य नवाह गन आव यक पन साधन ोत, प हचान गन , जुटाउने र ाथ मकता तो क उपयु त ढंगले तनको बाँडफाड गन , उपयोग गन ग र साधन ोत मा थको अधार कानून वारा नै थानीय नकायलाइ दान गन • थानीय वाय त नकायह लाई वषयगत े को वकासका ला ग के ले योग गन गरेको अ धकार न ेपण गन । • थानीय जनताका माग स बोधन गन गर थानीय तरमा नै योजनाको प हचान, छनौट, काया वयन, अनुगमन तथा मु यांकन, ममत संभार र यव थापन आ द कायह को अ धकार सु पने । • उपरो त योजना च मा सबै चरणमा यापक जनसहभा गता जुटाई, उपभो ता समूहलाई संल न गराउने र थानीय वकासका काय मह मा नजी े र गैरसरकार सं थालाई संल न गराउने • थानीय सरकार अ तगत काम गन कमचार लाई थानीय सेवा उपभोग गन जनता त उ तरदायी बनाउन थानीय नकायको छु ै सेवा गठन गन • अि तयार र आव यक बजेट न ेपणका साथै मानव संशाधन , ाव धक मता वकास , आव यक सूचना वाह, ए काईसौ शता द वा चुनौतीसंग जु न स म, सबल, सु ृढ र जनताका आव यकता त उ तरदायी थानीय वाय त सरकारको गठन र थानीय तहबाटै सम वकास यव थापन गन तफ वके करण नी त के त गन ६) दशौ योजना (२०५९-६४) रणनी तह : • थानीय वाय त शासन ऐन २०५५ को उ े य अनु प काय गन थानीय नकायलाई वाय तता दान गन • थानीय नकायको सेवा दान गन र उ तरदायी ढंगले संचालन गन मता अ भवृ गन • थानीय शासन कृ यामा यापक सहभा गता अ भवृ गन • थानीय नकायलाई आ त रक एवम् वाहय ोत प रचालन गन स म बनाउने • नी तगत , कानूनी र सं यागत र काया वयन गत सुधार याउने ७) तीन बष य अ त रम योजना ( २०६४/६५--६६/६७) गणत पश्चात तजुमा भएको आब धक योजनाले लएको नी तगत यव था: • वके करण र न ेपणलाई रा य संचालनको मूल नी त र थानीय सरकार पव न गन मुख मा यमको पमा अवल वन गन सबै सरकार र गैरसरकार नकायलाई िज मेबार बनाइनेछ
  • 9. 9 • थानीय नकाय वीच राज व प रचालन र बाँडफाड गदा स तु लत र समतामुखी वसास हुने गर सामािजक र आ थक ि टकोणबाट पछ डएका े , वग समुदायको सम उ थानका ला ग वशेष यान दइनेछ • थानीय नकायवीच काय िज मेवार का आधारमा राज व प रचालन तथा बाँडफाड गन यव था मलाइनेछ • के य र थानीय नकायको काय िज मेवार प ट पान , काय िज मेवार अनु प हुने गर वि तय यव था मलाउने, सुि पएका िज मेवार र काय गन स ने ग र आव यक पन संय ह ता तरण गन • न ेपण काया वयन काय योजना काया वयनमा याउने • थानीय नकायलाई दइने अनुदान यूनतम शत र काय स पादन मापन संग आव ग रने छ । के य नकायबाट थानीय नकायमा जाने अनुदानलाई सूचीब ग र वाह ग रने छ । • योजना नी त, काय म तजुमा गदा अ धकार बाद अवधारणा अवल बन ग रनेछ र समावेशीकरण को नी त अवल बन गर उनीह को अ धकार र मौ लक वत ताको संर ण एवम् स बधन ग रने छ। • सामािजक प रचालनका मा यमबाट वप न वग एवम् प छ डएका े को उ थान का ला ग ामीण एवम् शहर े मा सामािजक सशि तकरण , पूवाधार तथा आय आजनका कृ याकलाप संचालन गर ामीण एवम् शहर ग रवी यू नकरण गन । • योजना कृ याको येक तह र चरणमा सरोकारवाला लाई सहभागी गराउने । व षय योजना (२०६७/६८-२०६९/७०) वके करण, वाय त शासन र थानीय वकासको उ े य " वके करणका मा यम बारा थानीय नकायको नेतृ वदायी भू मकामा ोत,साधन , शीप तथा व धको समेत उपयोग गद जनताका आधारभूत सेवा एवम् सु वधाह भावकार ढंगले उपल ध गराई वकास तथा सेवाका अवसरह मा थानीयवासीको पहुँच अ भवृ गन" उपरो त उ े य पू त गन के ह मुख रणनी त: • राजनी तक, शास नक र ब तीय अ धकारह थानीय नकायमा न ेपण गर अ धकार स प न, िज मेवार तथा उ तरदायी थानीय नकायको थापना र संचालन गन • तानीय शासन प तको सु ढ करण गन वषयगत म ालयह बाट तयार ग रने ग रएको न ेपण काययोजना अनु पको न ेपण र थानीय नकायको मता अ भवृ गद एक कृ त पमा सेवा उपल ध गद सुशासनको याभू त गन • थानीय तरमा काय म संचालन गन सरकार गैरसरकार र सामुदा यक सं था तथा उपभो ता स म त एवम् सरोकारवाला सं थाह को भू मका प ट गद तनीह लाई थानीय नकाय त उ तरदायी बनाई काय म संचालन गन यव था गन । काय नी त: • थानीय वाय त शासन प तको सु ढ करण गन राि य योजना आयोग र थानीय वकास म ालय संग सम वय गर े गत म ालयह बाट तयार ग रएको / ग रने न ेपण काय योजना भावकार पमा काया वयन ग रनेछ
  • 10. 10 • अ धकार न ेपणको अवधारणा अनुकु ल हुने गर थानीय तहमा व भ न नकायह बाट संचालन हुने योजनाह को सम वय, सहजीकरण र जानकार आदान दान गन भावकार यव था मलाइने छ • थानीय आव यकता र मागमा आधा रत वकास आयोजनाह संचालन गन डालो बजेट णाल का आधारमा ोतको प रचालन ग रनेछ । • थानीय नकायमा संचालन हुने व भ न सरकार , गैरसरकार े का काय मह मा दोहोरोपन हटाई एक कृ त र सम वमया मक ढंगले काय संचालन ग रनेछ • थानीय नकायबाट दान ग रने सेवा वाह र वकास नमाण कायह भावकार पमा प रचालन गन न े पत े ह , सरोकारवाला, गैरसरकार तथा सामुदा यक सं थाह को थानीय नकाय तको जवावदेह बनाइने छ । न ेपण ि थ त र काय िज मेवार : "के य तरमा रहेको राजनी तक , शास नक तथा यव थापक य काम कत य अ धकार , साधन ोत , िज मेवार , जवाफदेह र उ तरदा य व कानून बमोिजम थानीय तहमा गठन भएका जन त न ध मूलक वाय त नकायह लाई दान गर यव थापन , नय ण , नणय र उ तरदा य व वहन गन वाय तता दान गनु न ेपणको उ े य हो " ( बके करणको ि थ तप : २०६४) थानीय वाय त शासन ऐन एवम् त स ब धी नयमावल ह ले बके करण को न ेपण कृ यालाई बढावा दएको र तदनुसार व भ न थानीय नकायको काय िज मेवार नधारण , ोत वाह, प रचालन र राजनै तक एवम् शास नक संय को साथै थानीय तरमा सहभा गता मक योजना तजुमा , काया वयन, अनुगमन मु यांकन स बि ध यव थाका साथै नाग रक समाज , उपभो ता समूह एवम् नजी े संगको सहकाय तथा पारद शता र उ तरदायी व स बि ध यव था अवल बन गन प तलाई सं थागत गन कानूनी र सं थागत खाका (Framework) तुत गरेको छ। नेपालको स दभमा न ेपणको या या आ-आ नै क समबाट हुने गरेकोले न ेपणलाई सं थागत गन क ठनाई भएको प रपे यमा वके करण काय योजना २०५८ ले वषयगत े को न ेपण कायको प हचान गर न ेपण काय एक मु ट (Package) का पमा स बि धत के य नकायले काया वयन गनु पन कु रामा जोड दएको छ जस अ तगत न ेपण गदा न न ६ वटा वषय एकमु ट पमा न े पत गनु पन यव था गरेको छ । • न ेपण गन कायको तहगत प हचान (िज. व.स., नगरपा लका/गा. व.स. तर य) र सो अनु प काय (Function ) तत-तत नकाय मा न ेपण गन यव था • न े पत काय स पादान गन ला ने व तीय ोत (Finance) को वाह तत - तत नकायको कोषमा वाह गन यव था • न े पत काय स पादन गन चा हने कमचार (Personnel) र सं थागत (Functionaries) को समू चत यव था • थानीय तरमा कायरत कमचार को थानीय नकाय त पूण उ तरदा य व (Accountablity) स ब धी यव था
  • 11. 11 • न े पत काय स पादन गन स ने गर थानीय नकायको मता (Capacity) वकास को यव था • थानीय तरमा स चा लत कायह को नर तर अनुगमन र मु यांकन (Monitoring and Evaluation) को यव था वके करण काया वयन काययोजनालाई यवहारमा उतार न ेपण काय व न गन आ थक वष २०५८/५९ को वजेट व त यले " ाथ मक श ा , वा य , हुलाक सेवा ,कृ ष सार र पशु सेवा" ज ता आधारभुत सेवाह को यव थापन थानीय नकाय वारा गराइने" कु रा समावेश ग र न ेपण कृ यालाई अगाडी बढाउन नदश गरेको थयो । यसर बजेट व त यमा उ लेख भएको हुलाक सेवालाई ा व धक कारणबाट न ेपण गन नस कने दे खएकोले , आ.व. २०५९/६० दे ख थानीय पूवाधारका वषयह ( ामीण सडक, झोलु गे पुल , क भट , खानेपानी सरसफाई , साना सचाई , भवन , बैकि पक उजा , फोहरमैला यव थापन एवम् सामािजक पूवाधार ) लाई िज ला वकास स म त माफत संचालन गन गर यव था ग रएको) । यसर उपरो त ४ वटै वषय े तहगत पमा न ेपण नभई िज ला वकास स म तमा काय र रकम िज ला वकास कोषमा पठाउने गर न ेपण भएको न ेपण कायलाई कृ ष नी त /रणनी त एवम् श ा / वा थ /पूवाधार नी त रणनी तले समेत वीकारेको छ र उ त कायलाई काया वयन गन वा य र कृ ष म ालयबाट नद शका समेत जार भएका छन र श ा े मा नयमावल बमोिजम ब यालय यव थापन स म तम ह ता तरण गन नदश जार भएको छ। वषयगत े को न ेपण ि थ त देहाय बमोिजम छ । क) श ा • व यालय े सुधार काय म (SSRP) ले वके करणलाई आ मसात गर व यालय यव थापन स म तलाई िज मेवार बनाउन खोजेको • समुदायमा ह ता त रत व यालयह लाइ यवि थत गन नद शका जार भएको • Flash Report का आधारमा व याथ के त (Per child) अनुदान उपल ध गराउन यव था गरेको र व यालय न साकं न का आधारमा श क यव थापन । • ब यालयलाई बाल मै ी / लै गीक समतामूलक बनाउन छा ा भना दर र Retention Rate मा सुधार गन वशेष यव था गरेको • व यालय यव थापन स म तलाई उ तरदायी बनाई रकम ब यालय खातामा अनुदान र काय मगत पमा पठाउने गरेको • ाथ मक ब यालयका श कको तलव ,भ ता रकम िज. व.स लाई अि तयार दइ िज ला वकास कोष माफत वाह गन गरेको • िज ला तरमा िज. व.स. सभाप त, नगर तरमा नगर मुख तथा गा. व.स. तरमा गा. व.स. अ य संयोजक वमा िज ला श ा स म त, नगर श ा स म त र गाँउ श ा स म त गठन गरेको • व यालय सुधार योजना (SIP) लाई समेत आधार मानी रकम नकास गन गरेको • िज ला, नगर, गाँउ श ा योजना वनाउने काय मको थालनी भएको • व यालयमा सामािजक प र ण लाई अ नवाय ग रएको, श क र अ भभावक संघलाई िज मेवार बनाएको • िज ला वकास योजनामा िज ला श ाको वा षक काय म समावेश गन ग रएको
  • 12. 12 • वषयगत कायालयको िज ला बकास कोषबाट वा हत रकमको आ.ले.प. ,िज. व.स. को आ.ले.प शाखाबाट हुने गरेको र के बाट वाह हुने रकम को.ले. न.का. र दुवै रकम म.ले.प. वभागबाट अि तम ले.प. हुने गरेको • काय मको अनुगमन िज. व.स. को सुप रवे ण तथा अनुगमन स म तबाट समेत हुने यव था मलाएको • थानीय नकायबाट कर व २०-२५% स म श ा े मा लगानी हुने गरेको तर श ा अ तगतको लगानीको गणना हुने नगरेको • SSRP श ा े को वषयगत SWAP अनुसार संचालन हुने गरेको ख) कृ ष वकास र पशु वा थ सेवा • कृ ष नी त २०६१ र कृ ष वकास रणनी त २०६४ ले कृ ष े को काय मलाई न ेपण गन यव था गरेको • कृ ष सार र पशु वा थ सेवा व तारका काय म ह िज. व.स.माफत संचालन हुने गर न ेपण ग रएको • कृ ष े न ेपण लाई यवि थत गन “कृ ष े न ेपण काय व ध २०५९” वीकृ त भई लागु भएको • कृ ष काय म र पशु वा थ काय मको नय मत बजेट िज ला वकास कोष माफत वाह भई थानीय नकाय आ थक शासन नयमावल २०६४ वमोिजम खच गन र आ.ले.प. समेत सोह वमोिजम गन यव था मलाइएको • के ह िज लामा कृ ष े लाई गाँउ वकास स म त अ तगत संचालन हुने गर समेत गा. व.स तरमा न े पत ग रएको र हाल ४० िज लामा कसान दे ख कसान, गैर सरकार सं था/नीिज े संगको सहकाय समेत संचालन गन सै ाि तक वीकृ त भई काया वयनका ला ग नद शका तयार अि तम चरणमा रहेको • NARC अ तगत NARDF बाट गैर सरकार सं था माफत कृ ष सार काय लागु ग रएको • कृ ष सहकार सं था माफत समेत काय म संचालन हुने ग रएको • काय मको संयु त सुप रवे ण अनुगमन समेत हुने गरेको • थानीय नकायबाट पूिजगत बजेटको १५% रकम कृ ष े मा लगानी हुने गर यव था भएको • PAF बाट संचा लत अ धकाशं काय मको लगानी कृ ष े अ तगत रहेको र अ य वकास साझेदार (Development Partners) र अ तरराि य गैरसरकार सं था (INGO's) बाट समेत कृ ष े मा लगानी वृ गरेको ग) वा य • थानीय वा य शासन सु ढ करण काय म (Local Health Governance Strengthening Programme ) अ तगत ८ िज ला मा वा य े का काय म न ेपण ग रएको • राि य वा य नी त, १९९१ , वा य े रणनी त २००३ र वा य े काय म काया वयन योजनाले वके ि त वा य योजना यव थापनको नी त अवल बन गरेको • सू मा आधा रत वा य े अनुदान पठाउने यव था मलाएको • थानीय तरमा वा यसंग स बि धत जनशि त नयु त गन अ धकार थानीय तरमा दान गरेको • क तीमा ५०% बजेट िज ला तरमा संचालन हुने काय मका ला ग छु ् याउने तव ता
  • 13. 13 • िज ला तरमा वा य े को आव धक योजना वनाउने ल य रहेको • थानीय तरको योजना प तमा वा य े को योजना समावेश गन पन यव था रहेको • २८ िज लामा थानीय वा य उपचौक / चौक , ाथ मक वा य के थानीय नकाय माफत संचालन गन यव था भएजप न नर तरता हुन नसके को • उप वा थ / वा य चौक संचालनका ला ग गा. व.स को अ य को संयोजक वमा वा य स म त गठन भएको • ह ता त रत वा य चौक यव थापनका ला ग “ थानीय वा य सं थाह को ह ता तरण र संचालन नद शका २०६० जार भएको • गा. व.स. / नगरपा लकाह ले प न आ नो आ दानीबाट आ-आ ना े अ तगतका वा थ चौक सु ढ करणका ला ग काय म संचालन, भौ तक पूवाधार नमाण, औषधी उपकरण खर द एवम् मानव संसाधनका ला ग रकम उपल ध गराउने गरेको तर राि य लेखामा कतै गणना हुने यव था नभएको • वा य े मा प न SWAP अनुसार काय म संचालनमा रहेका घ) थानीय पूवाधार • थानीय पूवाधार नी त २०६१ , रणनी त २०६४ ले थानीय पूवाधारका ७ उप े ( थानीय यातायात, सचाई तथा नद नय ण , लघु जल व युत तथा वैकि पक उजा , खानेपानी तथा सरसफाई, आवास भवन तथा शहर वकास , फोहरमैला यव थापन, सामािजक पूवाधार) प रभा षत गरे थानीय नकायमा न ेपण गन नी त अवल वन गरेको • थानीय वकास म ालय र थानीय नकायह लाइ ा व धक सहयोग उपल ध गराउन के मा “ थानीय पूवाधार तथा कृ ष सडक बभाग” र िज लामा िज ला ा व धक कायालय” थापना ग रएको • थानीय पूवाधारका काय मह िज लामा न ेपण ग र िज ला वकास कोष माफत रकम वाह हुन गरेको • थानीय नकायह बाट समेत पूिजगत बजेटको कर व ६०% भ दा बढ थानीय पूवाधारका े मा लगानी हुने गरेको • िज ला ा व धक कायालयको ३ कारको संगठन संरचना (१७ िज लामा १ स. ड.ई, ३ ईि ज नयर र ६ स.ई, १ ले.पा, २५ िज लामा १ स. ड.ई २ ईि ज नयर र ६ स.ई र १ ले.पा, एवम् ३३ िज लामा १ इि ज नयर, ३ स.ई र १ ले.पा स हतको ) व यमान रहेको • थानीय नकायह को प न थानीय तरमा ा व धक कमचार आव यकतानुसार थायी , अ थायी/करारमा नयुि त तथा परामश वापत परामशदाता नयु त गन गरेको • नगरपा लकामा के तरबाट ा व धक सहयोग वापत कु नै संरचना नरहेको • वषयगत म ालयह ले प न सचाई , भवन तथा खानेपानी, लघु जल ब युत र उजा काय म न ेपण गरेको, खानेपानी वभाग र संचारई वभाग अ तगत छु ै ड भजन कायालयबाट काय म संचालन हुने गरेको र लघु र बैकि पक उजा काय म िज. व.स.मा वषयगत शाखा थापना गर संचालन समेत गन गरेको • हाल फोहरमैला यव थापन शहर वकास म ालयमा गा भएको
  • 14. 14 थानीय वाय त शासन ऐन २०५५ र त स बि ध नयमावीमा र व यमान नी तमा कायगत एकताका ला ग भएका मु य ावधान थानीय तरमा थानीय नकायह ले आ-आ नो े मा कायरत सरकार , गैरसरकार , नजी े र सामुदा यक सं था / सहकार वीच सम वय याउन न न अनुसारका ावधान रहेका छन् । क) काय े मा प टता: वाय त शासन ऐन २०५५ को दफा २८ मा गाँउ वकास स म तको, दफा ९६ मा नगरपा लकाको र दफा १८९ मा िज ला वकास स म तको वषयगत काय िज मेवार तो कएको छ ।( व तृत ववरण अनुसुची......मा) • उ त काय िज मेवार लाई प ट गन थानीय नकाय वि तय आयोगबाट सन २००४ मा ग रएको अ ययनले के तर र थानीय तरका कायह को प ट बाँडफाड गन सु च स हतको प टता याउने र दोहोरोपन हटाउन सुझाव दएको छ । ( अनुसूची...........) • उ त अ ययन तवेदनलाई समेत आधार मा न ामीण वकास त ठानले २०६१ र व व बैकं को सहयोगमा थानीय वकास म ालयबाट २०६४ मा बके करणको ि थ तप मा समेत काय िज मेवार को खाका तुत गरेको छ • उपरो त सबै अ ययन तवेदनका आधारमा ीमान मु य स चव यूको संयोजक वमा सबै वषयगत म ालयका स चव यूह एवम् िज मेवार पदा धकार , रा य योजना आयोग/अथ म ालयका त न धह समेतको संल नतामा थानीय वकास म ालयले न ेपण काय व ध २०६५ तयार गर मं.प.मा पेश गरेको । (हेनुहोस अनुसूची .........) राि य योजना आयोगबाट िज ला तरमा संचालन हुने काय मको िज लागत सू च र वजेट , साल बसाल पमा भाग २ मा का शत गन गरेको छ । उ त सू चमा के य तरबाट िज ला तरमा ऐनको दफा २४३ (१) वमोिजम स बि धत वषयगत म ालयले मा य स ा तका आधारमा गाँउ तर य , नगर तर य , िज ला तर य र के तर य काय म/ कृ याकलापको वग करण गर थप प टता याउने िज मेवार नवाह गनु पनमा यसमा वग करण हुने नगरेको अथ म ालयबाट २०६४ मा का शत वजेट तजुमा नद शकाले िज ला तरमा संचालन हुने काय म थानीय वाय त शासन ऐन २०५५ र त स बि ध नयमावल २०५६ बमोिजम योजना प त भ पन प ट ावधान रहेकोले यसको पालना हुन नस क रहेको वा थ नी त/कृ ष नी त/ थानीय पूवाधार नी त/ श ा नी त र काय मले थानीय तरका काय म न ेपण / वके करण गन र प टता याउने िज मेवार तो कएको छ । थानीय तरमा थानीय नकायको संयोजक वमा काय म तजुमा , काया वयन र अनुगमन गन यव था गरेको थानीय पूवाधार वकास नी तको नी त ६.१.१ वमोिजम थानीय पूवाधार स ब धी काय र ोत साधन थानीय नकायबाट न ेपण गन यव था गरको छ। उपरो त नी तगत र कानूनी आधारमा थानीय तरमा जाने वषयगत े मा स ब सरकार , गैरसरकार , नजी , सामुदा यक सं थाले गन कायको सम वयको उ तरदा य व स बि धत वषय े को भएता प न अ तर वषय े मा पार प रकता कायम गन िज मेवार नकाय थानीय नकाय नै हुन यव था रहेको
  • 15. 15 थानीय नाग रकको स ब ता /सहभा गता र भावकार माग र ाथ मकताह लाई स बि धत वषयगत े को स ब ता समेत जुटाई स बोधन गन थानीय नकायबाट सहजीकरण गन यव था कायम ख) सम वय संय : थानीय नकायले थानीय तरमा कायरत स ब सबै सरोकारवाला संग सम वय गन कानूनी एवम् सं थागत के य तर र थानीय तरको संय देहाय बमोिजम छ : • थानीय वाय त शासन ऐनको दफा २४१ बमोिजम स माननीय धानम ीको अ य तामा ग ठत उ च तर य वके करण काया वयन तथा अनुगमन स म तको गठन र उ त स म तले ऐनको उ े य , नी त तथा यव था अनु प कायह स पादन भएका छन्/छैनन ् सो को अनुगमन गन र वाय त शासन स बि ध मा यता अनु प काय गन लगाउने िज मेवार तोके को छ • उ त स म तको अ धकार र िज मेवार लाई काया वयन गन गराउन ऐनको दफा २४१ (६) बमोिजम थानीय वकास म ीको संयोजक वमा काय स म त गठनको यव था • ऐनको दफा २३७ वमोिजम वि तय आयोगको गठन र उ त आयोगले थानीय नकायले लगाउने कर, नेपाल सरकार र थानीय नकाय वीच बाँडफाड गनु पन राज व, कर प त र लेखा णाल समसाम यक बनाउने स ब धमा राय सुझाव तुग गन िज मेवार तोके को • राि य योजना आयोगको संयोजक वमा ोत साधन बाँडफाँड, वजेट पूवानुमान पठाउने स म तको गठन थानीय तर: • ऐनको दफा २६ (४) , १९७(३) नयम २०३ , नयमावल को नयम २०४ वमोिजम तथा ोत प रचालन तथा यव थापन काय व धको दफा १५,१६,१७ वमोिजम ग ठत वषयगत स म त, एक कृ त योजना तजुमा स म तको गठन र योजना तजुमा र ाथ म ककरण गन यव था • ऐनको दफा २१ वमोिजमको वडा स म त तथा ोत प रचालन तथा यव थापन काय व धको दफा २०(झ) वमोिजम वडा नाग रक मंच योजनाबाट ाथ म ककरण गन यव था • काय वधीको दफा १८ वमोिजम सम वय स म त र दफा २१ वमोिजम ग ठत अ तर नकाय सम वय स म तम, दफा २६ वमोिजम आयोजना अनुगमन तथा सहिजकरण स म तको यव था • नयमावल को नयम २७३ (ग) वमोिजम ग ठत थानीय नकाय संयु त स म तको यव था • काय वधीको दफा ५० वमोजेम उ तरदा य व कटान गर काय संचालन गनु पन ावधान • काय व धको दफा ५६ वमोिजम गाँउ वकास स म त सहिजकरण स म तको गठन • काय व धको दफा ५७ वमोिजम वषयगत े को अनुदान काया वयन स बि ध यव था • ऐनको दफा ४७,५१, २०४, २०९ वमोिजम र काय व धको दफा ६३ वमोिजम सरकार एवम् गैरसरकार नकाय वच सम वय कायम गन ावधान • ऐनको २०४ (२) वमोिजम योजना आयोगले म य थता गन यव था ग) योजना संचालनमा
  • 16. 16 • ऐनको दफा ४३ र १९५ वमोिजम आव धक योजना तजुमा गदा वषयगत े का योजनाको ल य, नी त रणनी त समेत उ त आव धक योजनामा समावेश ग र तजुमा गनु पन र स बि धत वषयगत कायालयलाई शु वात दे ख नै योजना च मा संल न गराउनु पन • थानीय नकायले योजनाको काया वयन वयम् आफै नगर वषय े संग स बि धत वषयगत कायालय वा नजको सम वयमा अ े संग स बि धत गैरसं था वारा संचालन गनुपन • िज ला ि थत वजेट पूवानुमान वाँडफाड तथा रकम वाह कृ यामा स ब सबै नकाय र सरोकारवाला संग परामश ग र गन • थानीय नकायले सहजीकरण , सम वय, अनुगमन , सुशासन कायम गनमा र थानीय समुदायको सशि तकरण र तनको सेवा दायकसंग स व ध थापनामा सहजीकरण गन पन यव था • ऐनको दफा २०३ मा िज ला वकास योजना स ब धमा राि य योजना आयोग र नेपाल सरकारको दा य व घ) कायालय , वषयगत शाखा स ब धी यव था • ऐनको दफा २५७(१) वमोिजम थानीय नकायले आ नो मातहतमा वषयगत शाखा थापना गन स ने • वषयगत कायालयलाई िज ला तर य वकास नमाण स बि ध काममा िज ला वकास स म तले नदशन दन स ने (२५७(२) • थानीय नकायले वजेट काय म स ब धमा स बि धत म ालयह संग सोझै स पक रा न स ने यव था (दफा २४०) • नेपाल सरकारले आफू लाई ा त अ धकार थानीय तरको कु नै तहमा सु पन स ने (२४२) • ऐनको दफा २४३(३) वमोिजम वषयगत म ालयले थानीय नकायलाई ा व धक सहयोग उपल ध गराउने • थानीय पूवाधार नी तको नी त ६.२.३ वमोिजम िज ला ा व धक कायालयले िज ला वकास स म त अ तगत वषयगत शाखा थापना नहु जेल स म वषयगत शाखाको पमा काम गन छ र िज ला ा व धक कायालयका ा व धक कमचार ह िज. व.स.को ा व धक भना नग जेल वकास स म तमा काजमा ख टइ काम गन छन ् । • थानीय वाय त शासन ऐनको दफा २५६ वमोिजम स बि धत थानीय नकायको अनुरोधमा नेपाल सरकार वा नेपाल सरकारको अनुदानबाट संचा लत नकायका कमचार ह लाई काजमा पठाउन स ने यव था • नजामती सेवा ऐन २०४९ को दफा १८ (१४) , नजामती सेवा नयमावल २०५० को नयम ४२ (ख) वमोिजम पूल दरव द मा राखी काजमा खटाउन स नेछ । उपरो त सबै संवैधा नक , कानूनी र नी तगत तव ताका वावजूद प न वके करण/ न ेपण र थानीय वाय त शासनका मा य स ा त वमोिजम थानीय तरमा कायरत रहेका सबै सेवा दायक (सरकार , गैरसरकार , नीिज, नाग रक समाज, वयमसेवी सं था) एक आपसमा पार प रक सहयोग ,
  • 17. 17 सम वय ग र एक कृ त पमा थानीय नाग रकका भावकार माग/ ाथ मकतालाई संवेदनशील पमा स बोधन गन यव था र कायशैल मा प रवतन आउन सके न । य तो अव थामा के ह अ तर न हत कारणह : • बषयगत म ालय, वयम् थानीय वकास म ालय तथा ग ठत सम वय गन नकायको थानीय वाय त शासन र अ धकार न ेपण गन राजनी तक नेतृ व एवम् उ च शास नक यि त व / पदा धकार वाट उ साहजनक अ तरआ माबाट तव ता दे खन आएन • थानीय तरमा नवा चत जन त न ध नभएकोले र था पत संघ, नाग रक समाजको प न भावकार माग र थानीय वाय त शासन स ब धमा दवावमुलक अ भयान संचालन हुन सके न • येक दशकमा राजनी तक प रवतन र येक दशक वके करण / न ेपणका स दभ मा सं मणकालबाट गु ीरहनु पन र था पत मा यतामा समेत नर तरता कायम गन स कएन • वषयगत म ालयले वके करणको आ-आ नै क समले या या गन र आ-आ ना इकाईह माफत के कृ त णाल अवल वन गर अ धकार थाना तरण (Deconcentrated) प त अवल वन गन तथा आ नै खटाएका कमचार लाई नद शत ग र काय संचालन गन रमाउने प रपाट को वकास • स ा तमा थानीय नाग रक त उ तरदायी भई काम गन नदशन दइरहे ताप न के त नै उ तरदायी वनाउने संय सशि तकरणमा वशेष जोड दइने गरेको • थानीय नकायको वषयगत सेवा वाहको मता वृ मा स वि धत वषयगत म ालयको य तकै गहन िज मेवार र दा य व रहेता प न उ त भू मका के वल संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयले मा यहोनु पन र वषयगत म ालयको सेवा कसर दने भ ने ा व धक ान उ त म ालयमा नरहेको र वषयगत म ालयसंग सहकाय गन उपयु त संय थापना , वकास र सशि तकरण हुन नसके को • LGCDP अ तगत वषयगत अनुदान थानीय नकायमा वाह गरेको पाइए ताप न के तरमा स बि धत म ालयसंग र थानीय तरमा उ त अनुदान सहभा गता मक योजना कृ या प तमा समावेश हुन नसके को के पाठ स कएको भ ने प ट लेखा जोखा हुन नसके को • थानीय नकायह प न आ नो ोत साधन वाय त शासन ऐनको भावना वमोिजम स बि धत वषयगत कायालय वा वषय े संग स बि धत गैरसरकार सं था माफत वाह गर प रचालन गन थानीय तरमा यापक अ तरकृ या ग र वषयगत े को सशत अनुदान र थानीय तरको आफै ले आजन गरेको आय एवम ् नशत अनुदान वीच पार प रक स ब ध कायम गर एउटै डालोमा िज ला तरको वजेट रा ख सम वय गराउनु पनमा उ त कृ यालाई ो सा हत एवम् सहजीकरण गरेको प न पाइएन
  • 18. 18 • राि य योजना आयोगबाट वाह हुने वजेट पूवानुमान र मागदशन पठाउने ढाँचा र कायशैल मा प न प रवतन आउन सके न र थानीय वाय त शासन प तलाई व लयो बनाउने गर स बि धत वषयगत म ालय र थानीय नकायलाई नद शत गन सके न • अथ म ालयबाट जार भएको वजेट तजुमा नद शका, २०६४ वमोिजम थानीय तरमा जाने काय मलाई थानीय नकायबाटै तजुमा, संचालन हुने ग र अनूकू ल वातावरण ृजना हुन सके न र थानीय नकायमा वाह हुने अि तयार णाल नशत अनुदान ज तै सशत अनुदानमा लागु गन स कएन • संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयवाट थानीय पूवाधारका योजनाका ला ग वाह हुने अि तयार र माग दशनमा प न एक पता र प टता याउन स कएन • िज ला ा व धक कायालय के य तरका Field Unit हुन क िज ला वकास स म तका वषयगत नकाय वा थानीय नकायलाई ा व धक सहयोग पु याउने नकाय हुन म ालय र वभाग दुबै प ट हुन सके न र थानीय पूवाधार नी त अनुसार सं थागत सु ढ करण भ दा प न वभागीय वाथ अ तगत संचालन हुने प रपाट व लयो हुँदै गएको र पटक पटक व वधा उ प न हुने खालका नणय म ालयबाट वाह गन ग रएको • थानीय पूवाधार वभागको शहर वकासमा यून उपि थ त रहेको र हाल ग ठत शहर वकास म ालयबाट प न थानीय नगरपा लकाह लाई पु याउने सहयोगमा प टता भएको दे खएन • थानीय तरमा कायम ग रने सम वय के तरमा सहिजकरणको वातावरणका साथै थानीय तरमा आपसी स व ध थापना , मनोबै ा नक तथा Behavioral Aspects समेत सरोकारवाला सवैलाई नय मत पमा के बाट Orientation/ ता लमको यव था हुनुपन मा सो समेत भएको नपाइएको • सं थागत पमा थानीय वाय त शासन सु ढ करणको वाथ भ दा प न यि त यक वाथलाई य हुने गर ल खत, मौ खक पटके नदशन हुने गरको वषयगत न ेपण संग स बि धत के ह मुख मु ाह • ीमान मु य स चव यूको संयोजक वमा सवै म ालय, योजना आयोगसंग समेत २०६५ सालमा छलफल ग र तयार भएको वषयगत न ेपण नी तको काया वयनमा नर तरताका साथै प ट तहगत रणनी तको खाका वीकृ त गर लागु हुन नसके को • वषयगत म ालयवाट ४ वटा े मा न े पत काय म प न सु ढ पमा लागु हुन नसके को , तलवभ ता र साधारण तफका के ह काय म िज. व.स. माफत र प रयोजनाका नाममा थानीय तरको काय े भ पन कृ याकलाप प न के य तरको काय मको प आ ना मातहतको कायालय/ ड भजन माफत समाना तर पमा संचालनमा याउने गरेको • थानीय नकाय (िज. व.स र न.पा) मा वषयगत शाखा थापना हुन नसके को र कमचार को दोहोरो उ तरदा य व रहनुका साथै काय मगत र शास नक उ तरदा य व प न वाँडफाड नभएको
  • 19. 19 • योजना आयोगबाट िज ला तर य काय मका ला ग एकमु ट वजेट पूवानुमान र मागदशन स बि धत िज. व.स माफत का तक मसा त भ वाह हुन नसके को र यसलाई व तुगत वनाउन नस कएको • वषयगत े का काय म िज ला वकास योजनामा संल न ग रएता प न थानीय तरको योजना तजुमा सहभा गता मक योजना तजुमा प त अवल वन गर व ती तरका थानीय नाग रकका माग / ाथ मकता स बोधन हुने गर तजुमा हुने नगरेको र के य तरबाट नै े ीय तरमा हुने गो ठ बाट सू च तयार गर िज ला वकास योजनामा कृ याकलाप समावेश गन ग रएको • थानीय तरका आव धक योजनामा वषयगत े का आव धक योजनाको ल य नी त, रणनी त एवम् काय म समावेश गर एक आपसमा पार प रक स ब ध कायम गराउन नस कएको र आव धक योजना र वा षक योजना वीच तालमेल हुन नसके को । उ त आव धक योजना एवम् राि य आव धक योजना वीच तालमेल हुन नसके को र वुझाईमा एक पता आउन नसके को • के य तरका वषयगत नकायह को न ेपण त पूण तव ता रहेको नपाइएको र वके करण/ न ेपण संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयको मा वषय ब तुको पमा लने ग रएको र आ नै वषयगत कायालयह बाट काय म संचालन गन ो साहन गन गरेको , अ धकार थाना तरणलाई ो साहन गर न ेपण (Devolution)गन के य तर उ त नरहेको • थानीय नवा चत जन त न धह को व हनताले गदा न ेपण कायमा अवरोध आई नर तरता दान गन नस कएको र न ेपण त दवाव सजना हुन नसके को वके करण काया वयन तथा अनुगमन स म त/ थानीय नकाय वि तय आयोग • DIMC/LBFC तथा अ य सम वय कायम गन ज ता नकायह ले प न न ेपण कायमा देखा परेका वाधा अवरोध हटाई ग तशीलता दान गन नसके को • थानीय नकायको मता सु ढकरण समेत हुन सके को छैन । पूण न ेपण भएको अव थामा ा त अ धकार िज मेवार र उ तरदा य व वहन गन स न संगठन संरचना , मानव संशाधन , अ मानव ोत संग सम वय र सहजीकरण गन शीप/द ता र स ब सरोकारवाला सबैलाई आफू संग आव गर संचालन यव थापन गन स ने मतामा समेत कमी दे खएको छ • थानीय नकाय , वशेष गरेर िज. व.स. ह ले काया वयन कता भ दा प न बढ सम वयकता एवम् सहजकताको भू मका नवाह गन गर आफू मा प रवतन गनु पन र थानीय तरमा कायरत सरकार गैरसरकार एवम् नजी े एवम् समुदाय संग सहकाय गर तनको ा व धक ान शीप ोतको सम वय र आ नो ोत साधनको समेत साझेदार ग र काय म संचालन गनु पन नेतृ वदायी भू मका नवाह गनु पनमा सो हुन नसके को • थानीय तरमा उ च वि तय जो खम (Fiduciary Risk) रहेको व भ न अ ययनबाट दे खएको र यसलाई यू नकरण गन तजुमा भएको PEFA/FRRAP प न भावकार काया वयनमा आउन ढलाई भइरहेको
  • 20. 20 • थानीय नकायले प ट े / उप े गत शशत / नशत अनुदान /काय म वजेट वषयगत नकाय एवम् थानीय नकायवीच वाह णाल को वकास गन नसके को • सहभा गता मक योजना कृ या वाय त शासन ऐन/ नयमको वा त वक भावना एवम् उ े य अनु प ल त वगको यापक एवम् अथपूण सहभा गतामा व ती तर बाट तजुमा भएको पाइएको छैन र तजुमा भएका योजना मागको सूची (Shopping list) लाई वडा नाग रक मंच / वषयगत योजना तजुमा स म तबाट े गत सरकार /गैरसरकार सरोकारवाला वीच यापक अ तरकृ या/छलफलबाट प रणाम मू ख बनाउन स ने गर तजुमा एवम् एक कृ त स म त े / उप े गत पार प रक स ब ध थापना गराउन यास समेत हुन सके को छैन । यसले गदा एक कृ त पमा योजना प त था पत हुन सके को छैन र लगानी भएको रकमको उपल धी मापन प ट पमा े गत हसावबाट हुन सके को छैन । यूनतम शत तथा काय स पादन मापन सूचकमा उ त यव था समावेश भएता प न योजना छनौट कृ याको व तुगत मु यांकन ख टएको टोल बाट हुने गरेको पाइएको छैन थानीय नकायको कोष संचालन: • ऐनको दफा ६०,१२५ तथा २२१ मा मश: गाँउ वकास स म त, नगरपा लकाको र िज ला वकास स म तको कोषको यव था गरेको छ र उ त कोषको संचालन थानीय नकाय आ थक शासन नयामावल को नयम ६,२२, र ४३ तथा थानीय नकाय ोत प रचालन तथा यव थापन काय व ध २०६९ को दफा ४१ दे ख ४८ मा ग रएको छ । थानीय नकायको कोषमा ज मा भएको सम त रकमलाई चालु खच र पूिजगत खच (काय म) मा वभाजन गर पूजीगत खच कु न वषय े मा लगानी गन हो र कहाँ गन हो, वषयगत े र यस संग स ब गैरसरकार सं था / नजी े / सामुदा यक सं थाका समेत लगानीका े प हचान गर े गत लगानी वाँडफाड गन गरेको पाइएको छैन । थानीय नकायले उपल ध भएस म स बि धत वषय े को आव धक योजना वारा न द ट ग रएको ल य पूरा गन लगानी गन वातावरण ृजना गनु पनमा सो गरेको पाइएन । के बाट नकासा भई जाने रकम स बि धत नकायलाई नकासा स म दने गरेको र यसको उपल धी (Result), पहुँच (Access) , सेवाको सु न चतता (Service Standard) र गुण तर (Quality) मा वशेष यान पु याएको पाइएन र समाना तर पमा एउटै कृ याकलापमा लगानी भई क को क त लगानी रहेको व तुगत लेखा जोखा समेत हुन नगर लागत खचमा वृ , अ नय मतता र टाचार हुने छद समेत दई नी तगत र कायगत पमा स बोधन गन प रपाट को वकास हुन सके न थानीय नकायको कोष थानीय नकायका ला ग ‘के य तर’ खाता भएकोले उ त खाता यव थापन र कायसंचालन तर खाता वषयगत कायालयका खाता वीचमा प न आपसी स ब ध थापना हुन स करहेको छैन, िज ला वकास स म तमा क त काय संचालन र कोष खाता रहेका छन् यसको यक न अव था समेत कायम हुन नसक वि तय जो खम व ने गरको छ ।
  • 21. 21 नेपाल सरकारले TSA लागु गरेको प र े यमा थानीय नकायमा प न उपरो त अनुभव लागु गन स ने नस ने, एक वार भु तानी णाल (Single Door Payment System) को अ ययन गर एक वार भु तानी णाल वीकृ त गन तफ सोच भएको पाइएको छैन । वषयगत कायालय र शाखा: थानीय वाय त शासन ऐनको दफा २५७ वमोिजम थानीय नकाय (न.पा/िज. व.स.) मा वषयगत शाखा थापना हुन सके न । उ त हुन नसके को अव थामा सा वकमा के य तरका म ालय/ वभाग अ तगत Deconcentrated Model मा खुलेका िज ला सेवा के गा. व.स. तर स मका कायालयह ले हाल न े पत भएका भ नएका वषय समेत हेन ग रएको छ । तर ऐनको दफा २४३ वमोिजम नत के य नकायले काय िज मेवार मा तहगत प टता गन सके को छ न संयु त पमा योजना तजुमा , काया वयन गन नै प ट टकोण लएको छ न ती वषयगत शाखाह ले णाल गत पमा थानीय नकायको कोषबाट अपे त उपल धी हाँ सल गन वषयगत कायालयलाई िज मेवार वनाउन सके को छ यसबाट थानीय वषयगत कायालय थानीय नकाय र थानीय नाग रक भ दा प न के त उ तरदायी रहेने गरेको ती कायालय अ तरगतका अ धकांश दरव द पू त हुन नसके का र र त दरव द मा भना गन बैकि पक यव था अवल वन नगरेका जसले गदा थानीय नकायबाट नसत हुने काय ममा ा व धक सहयोग पु न सके न, वाह गरेको सेवामा भावका रता महसूस भएन गैरसरकार े वा नजी े संग सेवा करार वा साझेदार मा काम गन वातावरण प न ृजना हुन नसके को ले वकासमा लगानी ग रनु पन रकम अ सर ज हुने गरेको र यसको नकासा समयमा हुने नगरेको नजामती कमचार मा पद य अहंकार (Position Status) ले प न अ तर नकाय सम वय थापनामा क ठनाई दे खएको ये ठता र क न ठता अथवा तह / ेणीको पुरातन सोच बाट ट म भावनामा काम गन सोच आउन नसके को, पर परागत Hierarchical Structure बाट Flat Structure मा वकास प चात जान नसके को थानीय नकाय र वषयगत कायालयको प ट काय म काया वयन ता लका (Calendar of Operation) र िज मेवार ता लका (Responsibility Matrix) तयार गन नग रएको ले भू मका र िज मेवार मा दोहोरोपन आई द मत हुने गरेको के तरका नकायह बाट थानीय तमा कायरत नकाय/इकाइ ज त संयु त पमा काम गन नदशन जार नभएको र य तो वातावरण तयार गनमा के प न प छ पन गरेको सम वयका ला ग था पत संय कृ याशील नरहेका र सम या समाधान मूलक बैठक अथ पमा आयोजना हुने नगरेको के बाट ख टने कमचार को छटो छटो स वाको अ न चतताले गदा प न काम गन तव तामा कमी दे खएको र थानीय नकायमा कमचार को वृ त वकास र स वा गन प त कायम हुन नसके को
  • 22. 22 कमचार त मा राजनी तको भाव ब दै गएको र व भ न क समका कमचार यु नयनह राजनी तक दलका भातृ संगठनको पमा कृ याशील रह कमचार को काम गन मनोवल ीण हुँदै गएको र यवसा यक अनुशासन कायम हुन नसके को के तरबाट थानीय तरमा जाने कमचार वषयगत शाखा खु न नसके कोले के य पूल दरव द वाट काजमा जान नसक पद थापन भएर जाने बाट प न थानीय नकाय त भ दा .......... त उ तरदायी रहने मनोबै ा नक सम या दे खएको े गत (Sectorwise) सम वय भ दा प न नकायगत (Agency) कायको णाल वकास भएकोले Departmental Compartmentalize हुने गरेबाट आमनाग रकल एक कृ त सेवा पहुँचमा क ठनाई दे खएको थानीय तरमा वषयगत कायालय /शाखा संगको अ त रम कालमा क तो स ब ध थापना गन भ ने वषयमा व नयम तजुमा नभएको वजेत पूवानुमान र मागदशन : राि य योजना आयोगबाट प न िज ला तर / थानीय तरका काय मका ला ग े गत मापद ड तयार गर वै ा नक णाल का आधार समयमा स बि धत िज ला वकास स म तमा े गत/एकमु ट वजेट पूवानुमान र के य योजना को ल य ाि तका ला ग िज लाको संभा यताको आधारमा स बि धत िज लाले पु याउन स ने योगदानको ल य सांके तक पमा (Indicative) मागदशन पठाउन सके न । िज ला आव धक योजना र राि य आव धक योजना वीचमा स ब ध थापनामा प न कमी दे खएको । वषयगत म ालयह ले प न े गत ल य र उपलि ध सुचक मा वाह गर कृ याकलाप छनौटको वाय ता थानीय तरलाई दने म यौदा था पत गन नस क थानीय चाहना/ ाथ मकताले लगानी लाई संवोधन गन सके न पठाएको वजेट पूवानुमान समयमा रकम/वजेट नकासा हुन नसक र स बि धत िज लाको भूवनोट, हावापानी आ द वचार गर वजेट काया वयन हुन सके न, यसवाट अपे त तफल ा त हुन सके न के तर बाट र िज ला तरमा प न प ट लगानीको ाथ मकता नधारण हुन सके न, MTEF, LMTEF बाट ोत यव थापन र ाथ मकता नधारण गदा प न बै ा नक मापद ड अवल वन गन स कएन यि त/प रवार/समुदाय गै.स.स.का लगानीको मा यता गन प रपाट को वकास हुन सके न र यसबाट े मा क त भाव परेको छ व लेषण हुन नस क राि य लगानीमा वयमसेवा (Voluntarism) गन कृ तले य पाउन सके न । राि य गणनामा यि तगत/ थानीय ोत लगानी आउन नसक लगानी संकु चन हुने गरेको व षय लगानी ेपण र काया वयन योजनाको प रपाट र वा षक ल य वाँडफाड थानीय तरमा चलनमा आउन सके न र वषयगत कायालयले प न थानीय तरमा य तो शीप था पत गन सके न । Micro Project र Medium Project Management को वीचमा प न वग करण हुन सके न र कृ याकलापमा प ट वग करण नभई के को यान नी त नमाण, अनुगमन, सहजीकरण र सम वय र थानीय वाय त शासन सु ढ करणमा जानु पनमा झना/म सना कृ याकलाप यव थापनमा के नद रत रहेको िज ला वकास स म त र िज ला ा व धक कायालय
  • 23. 23 थानीय नकायलाई ा व धक सहयोग उपल ध गराउने उ े यले िज लामा िज ला ा व धक कायालयको थापना भएकोमा हाल िज ला ा व धक कायालयको मु य काय िज ला वकास स म त/गाँउ वकास स म तका के ह काय मसंग स म मा सी मत रहेको छ । नगरपा लकाका िज ला ा व धक कायालयको औपचा रक स ब ध था पत हुन सके को छैन , र नगरपा लकामा सहर वकास म ालयवाट बढ ा व धक सहयोग उपल ध हुने गरेको पाइएको छ । िज ला ा व धक कायालयको काय े थानीय पूवाधार वकास नी तले प ट गरेको छ । तर ७ वटा े म ये ४ वटा े थानीय यातायात , खानेपानी सरसफाई र सचाई र सामािजक पूवाधारमा पूवाधार कायालय वढ के ि त भएको पाइएको छ र वषयगत वभाग/म ालयले थानीय तरको काम कृ त संग मेल खाने कृ याकलाप प न ड भजन कायालय खो ल संचालन ग र दोहोरोपन आउने दे खएको छ । िज ला ा व धक कायालयको काम िज ला वकास स म तको वषयगत शाखाले गन काय ( व धवत पमा वषयगत शाखा थापना नहु जेल स म) गनु पन यव था गरेको छ । थानीय नकायलाई सहयोग पु याउने ग र थापना भएको िज ला ा व धक कायालय र थानीय नकायवीच घ न ट अ तरस ब ध र सम वय हुनुपन ज र दे खएको छ । िज ला वकास स म तमा हाल नवा चत जन त नधी नभएको कारणले एउटै म ालय अ तरगत का कमचार िज ला वकास स म त/गाँउ वकास स म तलाई सहयोग पु याउने उ े यले िज ला वकास स म तमा दुईवटा नकायमा पद थापन भएको छन् तर दुइवटै नकायमा ज त आ मीयता सम वय र अ तरस ब ध हुनु पन हो य त भएको पाइएको छैन, थानीय तरमा प न व भ न शषक अ तगत ा व धक (Engineering) कमचार , थायी/अ थायी करारमा भना भएको पाइएको र तनको संचालनमा प न एक पता छैन यसो हुनुमा • प ट काय िज मेवार अ तरस व ध र भू मका प रभा षत हुन सके न • िज ला ा व धक कायालय के य नकायको कायालयको पमा रहने यव था भएको नी त अनुसार थानीय नकायको वषयगत शाखाको पमा रहने व वधामा नै कायरत रहेको • थानीय नकायको थानीय पूवाधारका योजना को सव ण , डजाइन , गुण तर नय ण ा व धक सुप रवे ण , काय स प न तबेदन तयार र क ता भु तानीमा क तो भू मका हुने र यो काय गन ा व धक कायालय का ला ग क त वजेट चा ह छ , वै ा नक पमा ेपण गर मापद ड ........... थापना भई रकम छु याएको पाइएको छैन । • थानीय पूवाधार वकास नी त , २०६१ को दफा ७.२.२.१ को िज ला ा व धक कायालय “ थानीय पूवाधार वकास योजनाको नमाण यव थापन र सुप रवे ण” मा पूणतया संल न रहने र थानीय पूवाधारको नमाण ममत संभार गुण तर कायम गराउन गुण तरमापन योजना अनुसार हुनु पनछ भ ने प ट उ लेख भएकोले िज ला ा व धक कायालयमा िज मेवार व प न न काय ज तै प हचान भएका योजनाको इि ज नय रगं काय ारि भक संभा यता अ ययन, सव ण , डजाइन , लगत इि टमेट, पे श फके शन तयार उपभो ता स म तले नमाण ममत गदा यान पु याउनुप पन
  • 24. 24 बुँदा, ठे काबाट ग रने भए वोलप तयार वोलप का सामा य शत तथा वशेष शत, इ ग ारि भक आदेश , ठे का वीकृ तको ला ग मु यांकन क मट मा त न ध व, भे रएशन अडरमा ा व धक राय , ठेके दार तथा उपभो ता स म तको काया वयन काय ता लका तयार , स झौतामा सा ी /वा अि तयार वमोिजम प का तफबाट स झौता गन, सुप रवे ण ता लका वीकृ त र सम नमाण कायको सुप रवे ण ता लकाको लागत एवम् िज मेवार यि त तयार गर पेश गन ममत संभार स ब धी नद शका वमोिजम, उपभो ता/ठेके दारले पु याउनुपन िज मेवार , गुण तर जाँच र गुण तर अनुसार भए नभएको स बि धत Employer लाई सुझाव दने , डजाइन/ इ ग प रवतन गनु पन भए अ धकार बाँडफाड वमोिजम आफै गन वा सफा रश गन आ द ज ता वषय नता त ा व धक कायालयको काम े भ रहेन गर तो कएको पाइएको छैन । • नमाण यव थापन , ममत संभार र सुप रवे ण बाहेक थानीय नकायको दै नक शास नक काय थानीय नकायको स चवालयको िज मा रहेन गर यव थामा प टता हुनु पन भएको छैन • आ थक अि तयार स ब धमा सम नमाण कायको यस नकाय अ तरगत वा षक वजेट क त वीकृ त भएको छ , यसको काय ता लका तयार गन र िज ला वकास स म तले नमाण सुप रवे णको ला ग क त रकम छु याउने हो, यसको िज मेवार ा व धक कायालयलाई दने यव थामा प ट आउन सके न • थानीय पूवाधार कायालयमा शशत अनुदान वाहेक थानीय नकायको ोतबाट संचा लत योजना/काय म ा व धक सहयोग पु याउन सके न • ा व धक कायालयका ला ग र सुप रवे ण को सल सलामा क त रकम ला ने हो वजेट छु याई ा व धक कायालयलाई उपल ध गराउने गर यव था भएको • िज लामा ि थत ा व धक कमचार को नय णमा दोहोरो पन दे खएकोले यस वारे प टता याउनु पन भएको छ • म ालयमा ा व धक महाशाखा थापना भएको प र े यमा DOLIDAR र महाशाखावीच काय प टता र िज ला ा व धक कायालयसंग महाशाखाको क तो स ब ध रहने को प टता भएको दे खएन • थानीय नकायबाट नयु त भएका ा व धक कमचार को संचालन/ यव थापनमा प न एक पता भएको पाइएन • थानीय नकायह ले आ नो वषयगत शाखा/कायालय संग क तो आपसी स ब ध थापना गन हुन , यसको व नयम (ऐनको दफा २६५(२) वमोिजम) वनाई यवि थत गनु पन र के बाट थानीय वाय तता व नमा आ ना थानीय नकायमा पठाएका कमचार ह लाई नी तगत नदशन बाहेक दै नक काय संचालन गन नद शत गन पर परामा हतो साह नगर के य म ालयको मा थानीय नकायको वषयगत कायालय ज तो यवहार हुने पर पराको अ त हुनु पन
  • 25. 25 • थानीय नकायको स चवालाय र िज ला ा व धक कायालयको शास नक नयमको प त गत वकास भएको नपाइएको • थानीय तरमा ता लम, दररेट तथा अ य नभसह व वध रहेकाले काय संचालन, यव थापनमा क ठनाई भई एकै क समका काय म संचालनमा दोहोरोपन आएकोले थानीय नकायले वषयगत े संग सम वय गर िज ला दररेट क म टले एउटै ....... र दररेट था पत गनु पन भएको पाइएन • सरकार वषय े को ा व धक कायालय ले आ-आ नो वषय े संग स बि धत गैरसरकार / नजी े बाट हुने काय ममा प न सम वय गन नस क उ तरदा य व वहन गनु पन अव था रहेकाले य तो सम वयको यव थाको िज मेवार नकाय स वि धत वषय े र ....................... थानीय नकायबाट हुनु पन सो भएको प न पाइएन िज ला वकास स म त / वषयगत शाखा/ गाँउ बकास स म तको अ तर स ब ध : वषयगत न ेपण िज ला वकास स म त स म मा सी मत रहेको वषयगत कायालयको संगठन संरचनामा कृ ष र पशु सेवाको सेवा के /उप- के स म , वा यको नवाचन े गाँउ वकास स म त तर र श ाको व यालय यव थापन सार तथा थानीय पूवाधारको िज ला तर स म मा काय सी मत रहेको । गाँउ वकास स म तह को वग करण प न भएको न पाईएको तथा संगठन संरचना प न नकै कमजोर रहेको र गा. व.स. स चव र ा व धक सहायक (गैर- ा व धक) मा बाहेक अ धकांश हाल अ य कमचार नभएको र कर व ५०० गा. व.स स चव पद वतमानमा प न र त रहेको। गा. व.स. तरमा योजनामा ा व दक सहयोगको कमीका कारण गा. व.स. तरका योजना गुण तर कायम गनमा क ठनाई रहेको । वषयगत म ालय / वभागबाट ा त रकम गा. व.स. तरका कृ याकलापका ला ग नकासा भएको रकम समेत स बि धत वषयगत कायालय माफत नै वाह गर िज. व.स.ले पो ट अ फसको काय गद गरेको र गा. व.स.को मता वकासम के तथा िज. व.स.को यान आकृ ट हुन नसके को । िज ला वकास स म तबाट सम ट गत पमा गाँउ वकास योजना तजुमाका ला ग सबै वषयगत कायालय एवम् िज. व.स., गा. व.स., गैसस.को रकम समेत समावेश गर वजेट पूवानुमान अ या प पठाउने नगरेको । िज ला ा व धक कायालयबाट गा. व.स. तरका योजनामा ा व धक सहयोग पु ने गरेको पाइएन र िज ला वकास स म तमा कायरत ा व धक कमचार बाट ा व धक सुप रवे ण हुन गरेको र उ त सहयोग नर तर हुन स करहेको छैन ।
  • 26. 26 गाँउ वकास स म तमा गाँउ वकास अनुदान बाहेकको अि तयार वाह हुन नगरेको र काय म वजेट सोझै वषयगत कायालयबाट संचालन हुने गरेकोले गा. व.स.ह संग सम वय हुन नसके को र थानीय तरमा काय ममा दोहोरपन दे खएको । थानीय नकायमा के तरबाट ख टएको कायरत कमचार / थानीय नकायका कमचार वीचको अ तर स ब ध: थानीय वाय त शासन ऐन २०५५ को दफा २४८ दे ख २५७ स ममा थानीय नकायको कमचार यव थापन यव था गरेको पाइ छ र थानीय सेवा गठन नहु जेलस म ऐनको २५९ बमोिजम थानीय नकायको दै नक काय संचालनको ला ग स चवको नयुि त गन यव था गरेको छ । िज ला वकास स म तमा अ य कमचार वयम् आफै ले नयु त गन यव था रहेकोमा हाल थानीय वाय त शासन ऐन लागु हुन भ दा अगाडी दे ख नै लेखा मुख, योजना अनुगमन तथा शास कय अ धकृ त समेतको दरव द यथावत कायम रहेको पाइएको र उ त दरव द मा के बाट कमचार सा वक झै पद थापन गन ग रएको छ । थानीय नकायका कमचार संघ/महासंघह ले थानीय नकायमा के बाट थप कमचार नपठाउन दवाव दइरहेका । थानीय सेवा गठनको अभावले थानीय नकायका कमचार को वृ त वकासको प ट काय दशा नधारण हुन सके को छैन र के बाट थानीय नकायमा जाने र थानीय नकायका कमचार वीचमा प न सुमधुर स ब ध कायम रहेको दे खएको छैन । थानीय वाय त शासन व न र सु ढ करणका ला ग के तरबाट थानीय नकायमा के क ता कमचार रहने हुन ् प ट रेखांकन हुन सके को छैन । थानीय नकायका कमचार को स वा हुन यव था नभएको कारणले वृ त वकास, संगठनको Line of Command तथा कायउ ेरणामा नकारा मक भाव परेको दे खएको र के बाट ख टने र थानीय नकायका कमचार वीचमा प न व व (Conflict) आउने गरेको छ । थानीय नकायमा कायरत कमचार शु नयुि त देखे अवकास स म यह नकायमा रह काय गनु पन वतमान यव थाले कमचार को अ य नकायको अनुभव, सकाई एवम् ता लमको समेत कमी भएको कारणले र अ य नकायमा स वा हुन Mobility समेत नभएको अ तर नकाय तह हेर े ीय /राि य तरमा स वाको यव था हुन सके न । सुझाव १) स ढ थानीय नकाय संचारलन यव थापनका ला ग वतमान रा य संघीय संरचनामा जान उ मुख रहेको प र े यमा रा यको पुन:संरचना नहु जेल स म सं मणकालमा न ेपणको सल सलामा यापक कानूनी र सं थागत प रवतन गन स भव नदे खएकोले थानीय वाय त शासनको मूलभुत स ा त अनुसार थानीञ नकायह संचालन यव थापन गर नवाचनबाट थानीय नकायमा त न ध व गनु हुने जन त नधीलाई प तगत पमा थानीय नकायको ह ता तरण गनु नै
  • 27. 27 ेय कर हुनेछ र थानीय नकाय संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयको मा वषयगत कायालयको पमा थानीय नकाय................ऐनको भावनानुसार के य सरकार र थानीय सरकारको अ तरस ब ध समेत कायम रा न ज र दे खएको छ । यसका ला ग, क) सके स म व यमान नी त र कानूनी खाका भ रह थानीय नकायको यव थापन सु ढ करण गन । ख) थानीय वाय त शासन प त स ढ हुने गर थानीय नकायको संगठन संरचना र कमचार यव थापनमा सुधार याउने, यसका ला ग हाल न ेपणमा रहेका ४ वटा वषय े (कृ ष, श ा, वा य, थानीय पूवाधार) अ तगत कृ याकलाप र सबैका सरोकारका वषय (Cross Cutting Area) अ तगत ज तै लै गक समानता र सामािजक समावेशीकरण, वातावरण मै ी, बाल मै ी , मता वकास , अनुगमन मु यांकन र वि तय जो खम यू नकरणका काय तथा सुशासन व नका कायमा बढ के ि त रहनु पन । ग) थानीय वाय त शासन ऐन २०५५, नयमावल २०५६, थानीय नकाय ोत प रचालन काय व ध , २०६९ , बजेट तजुमा नद शका २०६४ र योजना आयोगको स चवालयबाट का शत काय म पुि तकामा उ लेख भएका िज ला तरमा संचालन हुने थानीय नकायको काय े पन काय म र थानीय तरमा व भ न वकास साझेदार (Development Partners) र अ तरराि य गैर सरकार सं था (I/NGOs) , नजी े एवम् नाग रक समाज (Civil Society) र माग प /आपू त प का थानीय सरोकारवाला सबैको यापक र अथपूण सहभा गतामा थानीय तरमा संचालन हुने काय म कृ याकलापवीच दोहोरोपन आउन न दन पार प रक अ तरस ब ध कायम गन थानीय तरका नाग रकको माग/ ाथ मकता स बेदनशीलता पूवक स बोधन गन, सहभा गता मक योजना कृ या सु ढ गन, सुशासनका मा य औजारह (Tools) ह का मा यमबाट नाग रकलाई नगरानीमा संल न गराई नाग र त उ तरदा य व र पारद शता कायम गद भावकार सेवा वाहमा संल न रहने गर थानीय तरमा कायरत सबै सेवा दायकबाट भावकार , सम व यत एवम् एक कृ त पमा सेवा वाह गन यव था मलाउने घ) हाल सबै सेवा वाहको काय िज ला तरबाट हुने गरेको छ । गाँउ वकास स म त एवम् सेवा के , उपके तथा गा. व.स. तरमा कायरत सेवा दायकवीच प न पार प रक स ब ध थापना हुन नसके कोले सवा वाहमा गा. व.स. तरमा कायरत स ब सरोकारवालाको समेत मता वकास गर गा. व.स.लाई वकासको के व दुको पमा वकास गर भावकार सेवा वाहको यव था मलाउने । ङ) थानीय तरमा कायरत सबै स ब नकाय माफत योजना संचालन कृ याको िज मेवार नकायको पमा थानीय नकायलाई वक सत गर थानीय नकायको भू मका काया वयनकता भ दा प न सहजकता,सम वयकता , सुशासन एवम् नाग रक सशि तकरण तथा भूल वाह करण व कका पमा िज ला वकास स म त र गाँउ वकास स म तको भू मका र मता वक सत गन । च) थानीय तर व भ न सरोकारवालाले सामािजक प रचालनका काय म संचालनमा याईरहेकाले थानीय नाग रकह ले व भ द समूहमा आव रह समय र ोत छ रएर र सेवा दायकसंगको स ब ता था पत
  • 28. 28 पान भावकार पमा हुन नसके कोले सामािजक प रचारलनमा संल न सवैले संजाल नमाण गर दोहोरोपन हटाउने र प रपूरकता कायम गन यव था गन । छ) थानीय तरमा कायरत व भ द गैर सरकार सं था/नाग रक समाजवीचमा प न पया त सम वय हुन नस क काय ममा दोहोरोपन दे खएकोले थानीय तरको योजना कृ यामा प न ती सं थाको आव ता यून रहेकोले थानीय तरका गैर सरकार सं था , के बाट पटके काय म लएर जाने नजी े गैससह ले प न थानीय तरमा स बि धत वषय े का कायालय र थानीय नकायसंग आव रह मा काय म संचालन गन । ज) थानीय तरमा काय म संचालन गन नकायह ले व भ न मागद ड ................... तथा भ तामा व वधता दे खई एक पता कायम हुन नसके कोले के बाट यूनतम र अ धकतम सीमा तो क थानीय याला दररेट स म तले यस िज लाको भौगो लक वकटतालाई समेत हेर याला दररेट तो क अ धकार सुि पई एक पता कायम गन । झ) के बाट थानीय नकायमा पद थापना/ख टने कमचार र थानीय नकायमा व भ न ोतबाट ( शासन अनुदान, वकास अनुदान, काय म वजेट, योजना/काय म आ द) थायी/अ थायी पमा नयुि त भई कायरत रहेका कमचार को यव थापन थानीय सेवा ऐन तजुमा भई लागु नभएको अव थामा के बाट ख टने कमचार र थानीय नकायका कमचार वीच सुमधुर अ तरस ब ध प न कायम हुन स करहेको छैन , यस कारण : १) के बाट थानीय नकायमा कायरत रहने कु न कु न पद हुने........... थानीय नकाय/ वषयगत शाखाको थानीय नकायको वग करण संग संगै संगठन संरचनाको अ ययन गदा उ त वषय समेत अ ययन हुनु पन । २) थानीय नकायका मु य काय स पादन गन थानीय नकायको है सयत र काय िज मेवार अनु पको मु य दरव द मा सेवा करारमा लन स ने पद नधारण गन ३) थानीय नकायका कमचार को वृ त वकासका अवसर धेरै नै यून भएकोले तनको वृ त वकासको सढ (Career Development Ladder) ेपण प न छैन र थानीय नकायबाट के तरमा जाने वा थानीय नकायबाट थानीय नकायमा स वाको यव था नभएको कारणले प न सम या वि झई रहेकोले यसको नराकरणको ला ग समेत सोच वनाउने तफ अ सर रहने । ४) थानीय नकाय संचालनका व भ न वषयगत व नयम नभएको कारणले (आ थक, कमचार यव थापन) प न व वधा दे खएको व नयमको म यौदा तयार गर थानीय नकायको प रष बाट वीकृ त गर लागु गन । ञ) के तरमा व यमान सम वय, अनुगमन संय कृ याशील वनाउन यसको मता वकास गन । १) DIMC/DIMWC/ वि तय आयोगलाई ऐनमा उ ले खत काय ववरण अनुसार कृ याशील गराउने । २) वषयगत म ालयसंग सम वय वढाउन DIMWC ले भावकार भू मका नवाह गर वषयगत म ालयमा सम वय ................ थापना गन सहयोग पु याउने ।
  • 29. 29 ३) वके करण काय योजना (DIP) र व तीय वके करणको काय योजना (Roadmap) को स म ा गर प रमाजन गन । ४) योजना आयोग, अथ म ालय, वषयगत म ालय स हतको परामशमा संयु त योजना तजुमा र रकम वाह णाल लाई यवि थत गराउने । िज ला वकास स म तको कायलय, िज ला ा व धक कायालयवीछ अ तरस ब ध : क) िज ला वकास स म त र गा. व.स.मा नेपाल सरकार वारा पंचायत/ थानीय वकास अ धकार (स चव) र गा. व.स. स चव कर व वगत चार दशक भ दा बढ अव ध दे ख के बाट पढाउने चलन रहेको । य तै िज ला वकास स म त/गाँउ वकास स म तलाई ा व धक सेवा उपल ध गराउन सावज नक नमाण शाखा ०४६ साल स म र यसप छ २०५५ साल दे ख थानीय पूवाधार वकास कायालय र प छ गएर िज ला ा व धक कायालयको थापना भएको उ त कायालयले वषयगत शाखा थापना नभएस म िज ला वकास/गाँउ वकास स म तलाई ा व धक सहयोग दने योजनकै ला ग थापना भएको पाइएको छ तर एउटै म ालयबाट एउटै नकायमा काम गनका ला ग दुइवटा छु ा छु ै अि त वमा कायालय थापनाले गदा र भू मकामा प टता नभएबाट िज ला वकास स म तको कायालय र िज ला ा व धक कायालयवीच कायगत सुमधुर स ब ध कायम हुन सके न । यसका ला ग न न वक पह तुत ग रएका छन ् : वक प - १ i. िज ला वकास स म त अ तगत सा वकमा झै ा व धक महाशाखा/शाखामा उ त ा व धक कायालयलाई पा तरण गन र ा व धक शाखाले गनु पन काय र िज ला वकास स म त संगको अ तरस ब ध प ट गन । ii. ा व धक शाखालाई " नमाण यव थापन र सुप रवे ण" (Construction Management र Supervision) को काय िज मेवार दने, जस अ तगत प हचान भएका पूवाधार नमाण स ब धी काय मको, क) संभा यता अ ययन , डजायन इङ (न सा), लागत अनुमान , उपभो ता स म त वा ठेके दारबाट काया वय गन वषयको टुंगो लगाई, उपभो ता स म तबाट भए स झौतामा ा व धक पे श फके शन , ......................, दररेट ई. तथा नमाण यव थापन भए बोलप मा उ लेख हुने साधारण शत । वशेष शत स हतको बोलप द तावेज तयार गर रकमको सीमा हेर स बि धत िज मेवार अ धकार सम वीकृ तका ला ग पेश गन , उपभो ता स म त/ठे का स झौता भएप छ ा व धक सुप रवे ण, क ता भु तानी / र न ग .............. , नापी कताव आ द स हत भु तानीका ला ग आव यक द तावेज स बि धत अ धकार सम पेश गन, काय स प न तवेदन तयार र वीकृ तका ला ग पेश गन, नभस डजाइन र इ ग अनुसार गुण तर कायम भएको मा णत गन काय ा व धक शाखाको िज मेवार रहने , य तै जाँचपास स म तमा त नधी पठाउने, जाँचपास सफा रस गन ,
  • 30. 30 ममत संभारको ला ग समेत योजना वीकृ त आ द वषय समावेश गर आ त रक व नयम वनाउने । ख) ठे का स झौता र उपभो ता स म त संग काय गदा ....................... स मको वीकृ तको अ धकार दने िज. व र ा व धक शाखा वसी नधारण ग र यसका ला ग म ालयबाट िज ला वकास स म त/गा. व.स.को वग करण अनुसार मापद ड बनाउन स कने, ग) ा व धक महाशाखा/शाखामा क त जना , कु न तरका कमचार के बाट पठाउने िज. व.स.को वग करण अनुसार य कन गन र िज ला वकास स म तमा कायरत सबै पूवाधार संग स बि धत इि ज नय रंग ा व धक उ त ा व धक महाशाखा/शाखामा सि म लत गन र एउटै काया मक आदेश (Line of Command) मा रा ने । घ) िज. व.स. अ तगतका महाशाखा/शाखा अनुसारको काय िज मेवार का आधारमा काय म वजेट र शास नक वजेट प रष बाट वीकृ त गर स वि धत मुखलाई उ त संचालनको िज मेवार दई थानीय वकास अ धकार (स चव) ले सम ट सुप रवे ण / नय णको यव था मलाउने । ङ) िज ला ा व धक महाशाखा/शाखाले भौ तक पूवाधारको ग त तवेदन समेत तयार गर पेश गन । च) संचा लत सबै पूवाधारको सावज नक पर ण / सामािजक पर ण गन समय प न काय ता लकामा प ट गन । छ) िज ला ा व धक शाखा /महाशाखाको काय स पादन तवेदन समेत तहगत पमा आव यकता अनु प सुप रवे ण , पुनरावलोकनकता तथा स म तको अ य भई थानीय वकास अ धकार ले मु यांकन गन र आव यकतानुसार मुखको एवम् कमचार को वदा/काज वीकृ त गन । ज) आव यकतानुसार िज. व.सीका सवै शाखा/महाशाखालाई आफू लाई िज. व.स. बाट ा त अ धकारका आधारमा यायोजन गन / गराउने झ) पूवाधार नमाणको संयु त , एकल अनुगमनमा ा व धक कमचार को यव थापन शाखा/महाशाखाले गन काय ता लका थानीय वकास अ धकार बाट वीकृ त गर लागु गन ञ) िज ला ा व धक महाशाखा/शाखा अ तगत प न व श टकृ त शाखा/इकाई/ (ज तै थानीय यातायात ,भवन , खानेपानी, सचाई आ द ज ता) ृजना गन स ने । ट) कु नै वषयगत म ालय/ वभागले आ नो वषयगत शाखा िज. व.स.मा थापना गरेमा दोहोरो नपन गर यव था मलाउने । ठ) के तरबाट थानीय तरमा थानीय नकायबाट गन स ने कृ तका काय गन खोिजएका वषयगत म ालयका ड भजन कायालयबाट जनताले कम खचमा भावकार सेवा ा त नभइरहेको गुनासो यव थापन गन खारेज गन , स बि धत िज ला ा व धक शाखा व आफै शाखा काय मको .............. अनु प खोजी यव थापन गन ।
  • 31. 31 वक प - २ िज ला ा व धक कायालय र िज ला वकास स म तको कायालयमा के बाट ख टने कमचार को दरव द म ालयको पूल दरव द मा रा मे र िज ला वकास स म तको वग करण अनुसार उ त तह र तरको कमचार २ दे ख ५ वषको ला ग थानीय वाय त शासन ऐन , नजामती सेवा ऐनको ावधान बमोिजम काजमा पठाउने र िज ला वकास स म तले वीकृ त गरेको व नयम बमोिजम कमचार ले वाय त शासन ऐनको भावनानुसार काय गन । यसका ला ग : i. िज ला वकास स म त/गाँउ वकास स म तको वीकृ त मापद डका आधारमा ii. वग करणका आधारमा संगठन, संरचना र दरव द वीकृ त गन iii. िज ला वकास स म त/गाँउ वकास स म तको कायालय, स चवालयको मु य काय र वषयगत काय प हचारन गर स चवालय अ तगतका शाखा/महाशाखा र वषयगत शाखाको व पको नधारण गन । iv. अ य वषयगत शाखामा समेत कमचार के बाट काजमा पठाउने हो भने स बि धत वषयगत म ालय, सामा य शासन म ालय संग बसी संगठन व प र कायगत िज मेवार तय गन व नयम स बि धत प रष बाट वीकृ त गर लागु गन । v. सबैका सरोकारका वषय (Cross Cutting Issues) संग स बि धत म ालयका शाखा िज. व.स. अ तगत रा न समेत उपरो यव था बमोिजम नै छलफन गर व नयम बनाई तय गन । vi. गाँउ वकास स म त माफत सेवा वाहसंग य स ब ध रा ने कायालयको इकाई र सम वय गन वषय हेन गर संगठन संरचना तय गन र वषयगत सम वय स म तको यव था गन । vii. हाल गा. व.स. तरमा स.लेपा/ले.पा , वषयगत ा व धकको दरव द नभएको कारणले गा. व.स.को वग करण अनुसार दरव द वा ा व धक सहजीकरणको िज मेवार य कन गन र दरव द पू त गन वा थानीय नकायलाई भनाको अनुम त दने । ा व धक सहजीकरणका ला ग उप िज ला/सेवाके तरका कमचार पद थापन गर सम व यत सेवा वाह गन यव था मलाउने । वक प - ३ के य सरकारबाट थानीय नकायमा कु न कु न नकायमा आ नो त नधी पठाउने हो वग करणक वीकृ त संगठन ता लका तय गन के तरबाट िज ला वकास स म तमा जाने CEO काय मुख खु ला तयो गतावाट छनौट गर पठाउने र उ त CEO अ तगत अ य वषयगत मुख प न काजमा वा खु ला तयो गताबाट पठाउने यव था मलाउने , तर य तो यव था अ त रम कालमा संभव नभएकोले नवाचन भएप छ वचाराधीन रा न स कने । वक प - ४ के सरकार र थानीय नकायवीच काय स पादन (Performance Contract) करार गन ।
  • 32. 32 िज लाबाट हा सल गनु पन सम ट गत र वषयगत काय स पादन करार गन उ त करारमा सम ट गत रकम स हत के बाट ख टने र थानीय तरका कमचार को यव थापक य तथा ा व धक कमचार सूची तय गन र उपल ध हुने ा व धक सहयोग प न स झौतामा उ लेख गन मु य काय (Core Function) र थानीय नकायका कमचार बाहेक ................................ बाट गन स कने काय समेत छु याउने, ........................... वक प - ५ हालकै तरमा कायालय रा ने तर िज मेवार र काय वभाजनमा प टतता याएर मा रा ने र िज ला ा व धक कायालय र िज. व.सको संगठन संरचनाको स म ा गर दरव द तय गन । अ तरस वि धत सबै कायालयसंगको व नयम म यौदा म ालयले सबै वषयगत म ालयसंग छलफल गर तय ग र वीकृ तका ला ग स बि धत नकायको प रष बाट वीकृ त गन यव था मलाउने । यसर व नयम वनाउँदा हाल थानीय नकायका कमचार का व भ न समयमा रा खएका जागज मागलाई समेत स बोधन गन यव था मलाउने । ख) थानीय नकायको वतमान मू मकामा र कायशैल मा पर वतन िज ला वकास स म तले आ नो भू मका काया वयनकता भ दा प न सहजकता (Facililator), सम वयकता (Co-ordinator) र लै गक समता र समावेशी , बाल/वातावरण मै ी वकास, एवम् सुशासन व क का पमा तुत हुनु पन र साथै सरोकारवाला सबैको मता वकास , अनुगमन मु यांकन र वि तय जो खम यू नकरणमा आ नो यान के ि त गनु पन , काया वयनका ला ग अ य वषयगत े का वषय स बि धत वषय े संग स बि धत कायालय / शाखा तथा गैरसरकार सं था/ नजी े प रचा लत गन । यसका ला ग: थानीय नकायमा बढ से बढ नाग रकलाई थानीय शासन प तमा अथपूण सहभा गता जुटाउने वातावरण तयार गन र थानीय तरमा व यमान संय (Mechanism) र औजार (Tools) को भावकार काया वयनका ला ग सश त बनाउन सहजीकरण गन । सेवा दायकह को काय संजाल व तार गन , स ब गैर सरकार सं थाह लाई स बि धत वषयगत े को संयोजना गराउन जोड दने र उ त वषय े , उप े संगको सम वय िज ला वकास स म त/स भव भए स म गाँउ वकास स म तले गन । वषय े मुख/गैरसरकार सं था संग सम वय/संचारको नर तरतालाई स ढ करण गन र सहकायलाई वढावा दने ।
  • 33. 33 सबैको सरोकारका वषय (Cross Cutting Issues) लाई योजना च को येक चरणमा मूल वाह करण गद ती वषयसंग स बि धत सरोकारवालाको सहभा गतामा वृ गन यास नर तर जार रा ने धेरैजसो सम वयको वषय सं था/पदा धकार को काय वभाजन, वाभाव, यवहारमा भर पन हुनाले आपसी समझदार एवम् सम वय कायम गन सबै सरोकारवाला संग थानीय तरमा समय समयमा अ तरकृ या/ता लम/ गो ठ को यव था गर असमझदार हटाउने थानीय तरका मु य - मु य सेवा दायक / त नधीको अ धकार स प न सम वय/काया वयन स म त गठन गन गर थानीय तरमा सम या समाधानमा संल न गराउने ग) थानीय तरमा सम व यतम एक कृ त योजना कृ यालाई स ढ गर माग प एवम् आपू त प वीचमा दे खएको दोहोरोपन हटाई सेवा वाहलाई भावकार वनाउने , यसका ला ग: i. िज ला आव धक योजना/गाँउ वकास आव धक योजनामा वषय े को ल य, नी त रणनी त समावेश गर थानीय तरमा कायरत सबै सेवा दायक एवम् नाग रकको यापक सहभा गता जुटाई तयार गन र थानीय तरका ाथ मकता समेत नधारण गर LMTEF समेत तयार गर लागु गन ii. उ त आव धक योजना र राि य आव धक योजनावीचमा स ब ध था पत गर थानीय तरबाट राि य ल य ाि तमा स दो योगदारन पु याउने दुबै तहमा आव धक योजनावीच अ तरस ब ध था पत गराउने iii. आव धक योजनाको सम ट गत ल य र वषय े को ल य ाि तका ला ग एकमु ट नशत/शशत एवम् काय म वजेटको पमा वाह हुने वजेट पूवानुमान र माग दशन थानीय वाय त शासन ऐनको दफा २४३ वमोिजम तो कएको समयमा पठाउने िज ला वकास स म तले प न आ नो आय समेत समावेश गर वषय े गत वजेट पूवानुमान तयार गर वा षक योजना कृ यालाई सहभा गता मूलक वनाउने अ सर रहने iv. गाँउ वकास स म त तरमा जाने वषय े गत समेत वजेट पूवानुमान समेत सम ट गत एकमु ट नशत/शशत र काय म वजेट गा. व.स.मा पठाजने र गा. व.स.ले प न आ नो आ नो रकम समावेश गर वषय े मा रकम वाँडफाँड गन । v. वषयगत कायालय, वकाससंग स बि धत सबै सरोकारवाला सेवा दायकको सहयोग आव धक योजना तजुमा भए दे ख लने र वा षक योजना तजुमामा प न नर तरता दान गन र आपसी सम वय र दोहोरो संचार कायम गन सं थागत सम वयका व यमान संय को पूण उपयोग गन
  • 34. 34 vi. थानीय नकायले वषयगत े का काय म कु नै प न शतमा आफै काया वयन नगन र स बि धत वषयगत े का कायालय वा स बि धत गैसस माफत कृ या पु याई काया वयन गन vii. के बाट थानीय तरमा थानीय नकाय माफत वा समाना तर पमा वाह हुने रकमको उपल धी (Result) , पहुँच (Acess) , पु याएको सेवाको सु नि चतता (Predictability र Service Standard), गुण तर (Quality) प बारे लेखा जोखा गन प त समेत कायम गन र के ले नै दोहोरोपन हटाई सी मत ोतसाधनको सम व यत र भावकार काया वयनमा यान पु याउने घ) अि तयार र थानीय तरको कोष संचालन, रकम वाह तथा लेखाप र ण प त के तरबाट िज ला तर र गा. व.स. तरमा वाह हुने शशत / नशत अनुदान र काय म वजेट स बि धत नकायको कोषमा ज मा गन र िज ला वकास स म तले प न गा. व.स. तरका योजना/ काय ममा वाह हुने रकम स बि धत गा. व.स.को कोषमा नै पठाउने यव था गन । वषयगत े को रकम प न गा. व.स. तरका योजना /काय म संचालन गन स बि धत वषय े का नकायसंग सम वय गर गा. व.स. कोषमा तो कएको मापद ड अनुसार रकम पठाई गाँउ वकास स म तबाट वषयगत े मा लगानी गन स बि धत नकायमा पठाउने यव था गन । (ज तै - वा य े , व यालय यव थापन स म त, कृ ष वकास स म त र पूवाधार र अ य े मा लगानी गन ) संगठन ता लका अनुसार कमचार नभए िज ला तरका वषयगत कायालय संग परामश गर सेवा करार वा कमचार यव थापन गर खच गन यव था मलाउने, यस बाट रकम वाहमा दे खने समय वचत हुन स ने (तर गा. व.स.को वग करण अनुसार संगठन संरचना र दरव द पू त हुनु पन) सवै गा. व.स.ह मा दरव द ृजना गर पदपू त गन हालको मौजुदा गा. व.स. सं या वा वजेट वाहका कारण संभा य नदे खएकोले गा. व.स. आपसी समझदार मा Cluster थापना गन आपसी ा व धक सहयोग जुटाउने िज ला वकास स म त गा. व.स. तरमा संगठन व लयो नहु जेल िज ला तर य कायालयको सम वयमा सोझै स बि धत कायालयमा वजेट वाह गन र यसको जानकार अ नवाय पमा गा. व.स.लाई दने यव था मलाउने र गा. व.स.मा ा व धक सहयोगको उपिज ला तरमा ल टर माफत ा व धक सहयोगको यव था मलाउने ती काय मको अनुगमन , सावज नक प र ण आ दको सम व यत पमा गा. व.स.को अगुवाईमा तत ् तत् थान/योजनामा आयोजना गन िज. व.स.ले समेत सहजीकरण गन वतमानमा वषयगत े मा वाह हुने रकमले शास नक तहमा थप भएको पाइएकोले यसलाई पुन वचार गर थानीय योजना कृ यामा समेत सुधार गर िज ला तर/गा. व.स. तरमा कृ याकलाप वभ त गर तत ् - तत् नकायमा अि तयार पठाउने यव था गन
  • 35. 35 वषयगत म ालयबाट थानीय तरका योजना समेत सोझै आफै संचालन गन गरेको पाइएकोले उ त कायको रकम समेत थानीय नकायमा पठाउनु पन र ा व धक सहयोगको यव था तहगत पमा मलाउने िज ला वकास स म तले प न गा. व.स. तरका योजनाको ( वषयगत े को समेत ) वजेट पूवानुमान एकमु ट पमा गा. व.स.मा पठाउने यसर एकमु ट पूवानुमान पठाएको वषयगत े समेतको शशत / नशत अनुदान र काय म बजेटको अि तयार स बि धत वषयगत कायालय र गाँउ वकास स म तमा पठाउने यव था गन गाँउ वकास स म तको संगठन संरचनामा वग करण अनुसारको यापक सुधार याएर मा अ य वषयगत े को अि तयार पठाउने अ यथा सोझै िज. व.स.बाट स बि धत यव थापन स म तको नणयले खच गन गर गा. व.स, व यालय वा वा य े यव थापन स म तमा पठाउने यव था मलाउने शशत / नशत अनुदान पठाउँदा सु गत र मापद डका आधारमा पठाउने यव था गन र स वि धत वषयगत म ालयले उ त मापद ड नधारण गर लागु गनु पन िज ला वकास स म तले िज ला ि थत वषयगत कायालयको शाखाको वि तय जो खम मापनका आधारमा अि तयार पठाउने मापद डको यूनतम - अ धकतम सीमा नधारण ग र उ त मागद डका आधारमा पठाउने यव था गन । यसका ला ग थानीय नकाय आ थक शासन नयमावल मा आव यक संशोधन गनु पन । िज ला वकास स म तमा व यमान आ त रक लेखाप र णको मता नकै कमजोर भएकोले यसको मता वकास गन: i. थानीय नकायको आ.ले.प. गन के तरमा ले.प. बोडको थापना गर ले.प.को यव था, कमचार वा वीकृ त ले.प. यवसायी बाट गराउने ii. गा. व.स., न.पा.को अि तम ले.प. प न उ त वोडबाट गराउने यव था गन iii. यसको लागत वीकृ त मापद डका आधारमा स बि धत थानीय नकायले शु क भु तानी गन हाल नेपाल सरकारले सवै िज लामा TSA लागु ग रसके कोले , थानीय नकायको प न भु तानी णाल मा सुधार याउन के ह िज. व.स./न.पा./गा. व.स. मा थानीय नकायको TSA लागु गन तफ प न पहल गन Piloting गन • यसवाट एक वार भु तानी णाल लागु भई हसाव मलान गन सहज हुने • व तीय जो खम यून हुने • नकासा णाल मा सुधार आउने, अनाव यक रकम सं च त नरहने • ले.प. गन सहज हुने र थानीय नकायको आ थक शासन णाल मा सुधार आउने व वध:
  • 36. 36 के तरबाट थानीय नकायमा ख टई जाने कमचार र थानीय नकायका कमचार वीच प न सुमधुर स ब ध थापना गनु पन र थानीय नकायका कमचार को मता वकास गद वढ िज मेवार वनाउदै लैजाने र तनको वृ त वकासमा योगदान पु याउन थानीय सेवा गठनको अ ययन था ने वषयगत े का सरकार कायालयले आ-आ ना वषय े संग स बि धत गैरसरकार सं था/ नजी े / नाग रक समाजसंगको काय ममा सम वय स बि धत वषय े का मुखबाट हुनुपन र तत ् तत ् थानीय नकायले सहजीकरण गन व भ न ड भजन कायालय खोल थानीय तरका योजना/काय म संचालन हुँदै आएकोमा वषयगत म ालयबाट त काल य ता दोहोरो पन काय व द गन उपसंहार थानीय नकायको मौजुदा संगठन संरचना र काय णाल मा व यमान नी त, ऐनको प र ध भ रह नयमावल मा के ह सुधार गन के तरको सोच र काय प तमा यापक प रवतन याउने तव ता हुनुपन । यसवाट थानीय जनताको भावकार माग/ ाथ मकतालाई स बोधन गन स कने र थानीय तरमा कायरत सवै सेवा दायकको भावकार काय संजाल था पत ग र समाना तर र दोहोरोपन हटाई तानीय तरमा भावकार सेवा वाह स क छ । यसका ला ग उपरो त वक प म येको उपयु त वक प र सुझाउ अनुसार नणय गर अ त रम कायम थानीय नकायको यव थापन गन गर कायगत सुधार याउन संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालयबाट पहल हुनु पन दे खएको छ । स पक ग रएका यि त , पदा धकार ह १. ी व याधर मि लक - माननीय म ी , संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय २. ी शा तबहादुर े ठ - स चव , संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ३) ी दनेश कु मार थप लया - सहस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ४) ी भूपे कु मार ब नेत - महा नदशक , DOLIDAR क) के तर: १. कायदलका संयोजक एवम् सद यह ी रे मीराज पा डे - संयोजक - सहस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी गोपी खनाल - सद य - सहस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी राम कृ ण सापकोटा - सद य - उपमहा नदशक, DOLIDAR ी जीवन कु मार े ठ - सद य - उपमहा नदशक, DOLIDAR ी रमेश के .सी. - सद य - उपस चव, संघीय मा मला तथा थानीय वकास म ालय ी पु षो तम नेपाल - काय म व धक , थानीय शासन तथा सामुदा यक वकास काय म
  • 37. 37 ी तीथ ढकाल - सहस चव , राि य योजना आयोग ी लोकदशन रे मी - सहस चव , अथ म ालय ी र व सजु - काय म नदशक , राि य योजना आयोगको स चवालय Dr. Horst Mattaeus , SUNAG- Chief ी अ ण रे मी िज ला तर: मण ग रएको िज ला - मुगु, रामेछाप, काठमाड १. मुगु 1. ी भरत साद गौतम - थानीय वकास अ धकार , िज ला वकास स म तको कायालय 2. ी ख ग वहादुर संजाल - मुख, पशु वा य सेवा कायालय 3. ी सूय वहादुर ख ी - न.िज. श.अ. - िज ला श ा कायालय 4. ी रामजी देवकोटा - मुख , िज ला कृ ष वकास कायालय 5. ी हष बहादुर शाह - मुख , िज ला जन वा य कायालय 6. ी भीम वहादुर रोकाया - न. मुख, िज ला ा व धक कायालय २) काठमाड 1. ी ेमराज जोशी, थानीय वकास अ धकार 2. ी महेश अयाल - स. ड.ई., मुख, िज ला ा व धक कायालय

×