Spelen een ontdekkingsreis……De invloed van spelen met goed speelgoed op de ontwikkeling van het kind.Wilna van den HeuvelS...
Sommige speltheoretici zeggen dat je, als je speelt, een eigen wereld binnen stapt waar eigenregels gelden en er eigen bet...
spelen. Door een evenwicht te vinden tussen ontspanning en inspanning is een kind betergewapend om zich staande te houden ...
je kind dat zal leren, maar in de praktijk zal blijken dat het kind het al snel aan de kant legt ener niets mee doet. Het ...
op die enge wereld. Daarbij is er ook vaak sprake van een stukje krachtmeting metleeftijdgenoten. Ik ben toch lekker sterk...
Kinderen uit andere culturen spelen vaak andere spelletjes dan kinderen uit Nederland.Hoewel ze in luxe vorm vaak al in de...
ontwikkelingsgebieden stimuleren wat iets toevoegt aan de nodige variatie van aanbod van‘speelgoed’.Maar net zoals het gel...
Amsterdam/BoomJanssen-Vos., F., (2004)Spel en ontwikkeling, spelen en leren in de onderbouwAssen/Koninklijke van GorcumPoe...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Spelen een ontdekkingsreis...

798 views

Published on

Mooi artikel van collega Wilna van den Heuvel van spelagogiek

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
798
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
32
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Spelen een ontdekkingsreis...

  1. 1. Spelen een ontdekkingsreis……De invloed van spelen met goed speelgoed op de ontwikkeling van het kind.Wilna van den HeuvelSpelende kinderen op straat, in huis en op scholen. Overal zijn spelende kinderen dieontzettend veel plezier beleven. In alle landen, in alle culturen wordt gespeeld. Weliswaar nietoveral op dezelfde manier, maar spelen is ieder kind eigen.Door te spelen ontwikkelt een kind zich in al zijn facetten, alle ontwikkelingsgebiedenworden gestimuleerd. Deze uitspraak onderschrijft dus het belang van spelen voor kinderen.De leefomgeving waarin het kind speelt is van grote invloed op de manier waarop het kind totspel komt. Het gezin, broertjes, zusjes, vriendjes en vriendinnetjes, de schoolsituatie,speelgoed en uiteraard de ervaringen die het kind opdoet in het dagelijks leven bepalen medehoe en wat een kind speelt.De invloed van andere culturen wordt ook in ons land steeds beter zichtbaar.In de wijk en op school spelen kinderen uit allerlei culturen, wat het spel verrijkt. Kinderenleren middels spel hoe de wereld van de ander in elkaar steekt.Binnen de hulpverlening en het onderwijs wordt het belang van spelen onderkend en ingezetom de ontwikkeling van kinderen te stimuleren.De vraag komt echter naar boven, hoe ga je het spel inzetten, is het spelen om te spelen,spelen om iets te leren of leren door te spelen. En welke hulpmiddelen ga je daarvoor inzetten. Voor al deze doelen is het belangrijk dat er een uitnodigende omgeving wordtgecreëerd, waarbij speelgoed en de rol van de volwassene belangrijk zijn.Maar laten we eerst eens kijken wat spelen is, om wat beter zicht te krijgen op de invloed vanhet spelen met goed speelgoed op de ontwikkeling van kinderen.Wat is spelen?Iedereen denkt te weten wat spelen is, we hebben immers allemaal gespeeld, maar als jevraagt het te definiëren blijkt dat veel stof tot nadenken te geven. Allerlei elementen ofkenmerken van spel worden opgesomd. Maar wat de eigenlijke essentie van spel is?De vraag is zo complex dat de verschillende theoretici en onderzoekers op het gebied van speler tot op de dag van vandaag niet in geslaagd zijn een sluitende definitie van spel teformuleren. Wel zijn er een aantal kenmerken van spel die we in bijna iedere theorie tegenkomen. Zo is vrijwel iedere speldeskundige het er over eens dat spelen spontaan en vrijwilligis, of in wetenschappelijke termen, voort komt vanuit een intrinsieke motivatie. Concreetbetekent dit dat je speelt om het plezier, in het bezig zijn zelf; het eventuele resultaat van debezigheid is van ondergeschikt belang. (dr. L.van der Poel, 1993) Kinderen zijn niet bezig methet resultaat, ze vinden het niet belangrijk waar het spel toe leidt. Ze beslissen vaak nogtijdens het spelen wat er gebeurt en veranderen steeds opnieuw van richting. Een berg zanddie in eerste instantie puur is om lekker te graven, verandert spontaan in een tunnel waarbij jeelkaars handen ontdekt, om vervolgens te veranderen in een kasteel.Het feit dat het doel niet belangrijk is betekent ook dat je je soms helemaal kunt verliezen inspel. Je gaat zo op in de activiteit dat je vergeet wat er in je omgeving gebeurt. Je bentgedreven en zo betrokken, dat de wereld om je heen vervaagt en er een nieuwe wereldontstaat die naast de werkelijkheid staat. Het overbekende voorbeeld van het kind dat zijn balachterna rent, de straat op, zonder te kijken laat zien hoe het kind in zijn spel kan ‘zitten’.Het kind kan zelf bepalen wat er in die spelwereld gebeurt onafhankelijk van wat deomgeving daar van vindt.
  2. 2. Sommige speltheoretici zeggen dat je, als je speelt, een eigen wereld binnen stapt waar eigenregels gelden en er eigen betekenissen aan gebeurtenissen en voorwerpen worden gegeven.Een steentje wordt ineens een koekje en zacht zand wordt zout voor het eten dat gekookt isvan bladeren. Je vingers worden een spelfiguurtje dat kan lopen, springen en vliegen. Deauto’s kunnen vliegen en in een rollenspel ben jij ineens de baas. Je stapt een wereld binnenvan fantasie, je wordt prinses of een held van de tv. Je kunt je wereldje naar je hand zetten endaar word je sterk van, het draagt bij aan een positief zelfbeeld.In het spel worden spanning en ontspanning afgewisseld, waardoor het kind betrokken blijftbij zijn activiteit, bepaalde verwachtingen koestert, zich laat verrassen en nieuweontdekkingen doet. Er is geen begin- of eindpunt, het kind speelt zolang als het zelf wil,verandert zijn koers als het in hem of haar opkomt. Pas door invloeden van buitenaf zoals tijdom te eten, mee boodschappen doen, naar school moeten, of lichamelijke ongemakken zoalsvermoeidheid, honger of naar de wc moeten belemmeren de voortgang van het spel. Hierkennen we de voorbeelden dat een kind ‘vergeet’ naar het toilet te gaan en vervolgens net telaat is.Door de vrijheid die een kind heeft tijdens het spel, het spel heeft immers geen consequentiesvoor de niet-spelwereld, kan een kind volop experimenteren binnen een veilige situatie. Hetspelen is eigenlijk een grote ontdekkingsreis door de wereld van het kind.Spel om te oefenen en uit te proberenBinnen de veilige situatie van spel kan het kind materialen ontdekken en uitproberen,onderzoeken wat er nou zo leuk is aan dit speelgoed, binnen bepaalde rollenspellen zichzelfeen rol aanmeten die hij in de ‘echte’ wereld niet kan zijn.Het oefent onbewust zijn motoriek door te onderzoeken waar zijn grenzen liggen, hoe hoogkan ik in die boom, kan ik harder rennen dan mijn buurjongen, vind ik het lekker om heelhoog te schommelen. Het kind is niet bezig zijn motoriek te ontwikkelen maar ontwikkelt demotoriek door te spelen.Het spel van een zich normaal ontwikkelend kind is zo gevarieerd en divers dat het niet enkelde lichamelijke ontwikkeling oefent maar ook de cognitieve en sociale ontwikkeling.Door te experimenteren met constructiemateriaal ontstaan er bepaalde inzichten bij het kind,hoe verbindingen gemaakt kunnen worden bijvoorbeeld, hoe maak ik die toren stevig, hoegroot maak ik een huis als ik er ook nog stoelen en tafels in wil zetten. Het kind wordt alertgemaakt op de geluiden om zich heen, hoe klinken steentjes als ik ze in het zand gooi, hoeklinkt het als ik ze op de tegels laat vallen. Dus alle zintuigen worden geprikkeld en een kindervaart wat het prettig vindt.En het leukst is het als het kind dit samen met anderen kan doen. Om een gezelschapsspelletjete spelen zijn bepaalde sociale vaardigheden nodig om te kunnen overleggen, het kind moettegen zijn verlies kunnen, het ervaart dat het niet geaccepteerd wordt als je vals speelt.Anderzijds leer het kind ook soepel om te gaan met regels, want in overleg de regels van hetspel aanpassen kan een veel leuker spel opleveren. Op deze manier maakt het kind het spelspannender en net een beetje ingewikkelder of juist makkelijker. Het spel wordt aangepast aande eigen mogelijkheden, want het kind hoeft niet te presteren. Het kan alles uitproberenzonder gevolgen. Het kind verlegt eigen grenzen maar overvraagt zichzelf niet in het spel.Spelenderwijs worden kinderen dus steeds vaardiger en dat geldt voor de verschillendegebieden van de ontwikkeling.Spelen om te ontspannenIn onze hectische wereld wordt er veel van kinderen gevraagd. Ouders werken vaak beidebuitenshuis waardoor de weinige tijd die gedeeld wordt met de kinderen ook nog onrustig kanzijn. Er moet nog van alles geregeld worden waardoor er minder tijd over blijft om lekker te
  3. 3. spelen. Door een evenwicht te vinden tussen ontspanning en inspanning is een kind betergewapend om zich staande te houden in deze hectische wereld. Het spel is ontspanning. Ookvoor volwassenen is het belangrijk om te ontspannen zodat je je beter kunt concentreren enbeter kunt presteren tijdens je werk. Een onderzoek van de Amerikaanse psycholoogCzikszentmihayli toonde aan dat op zijn tijd even spelend bezig zijn (dat wil zeggen zondereen specifiek resultaat na te streven) zelfs onontbeerlijk is voor een gezond functioneren. Dr.Arnold Bakker, arbeidspsycholoog van de Universiteit Utrecht, zegt ‘nooit vakantie is eengevaarlijke vorm van werkverslaving’ (Brabants Dagblad 2005). In Japan worden extreemlange dagen gemaakt, een vakantie is daar een lang weekend maar het gebeurt ook regelmatigdat een Japanner dood neervalt tijdens zijn werk. Vrije tijd is in vele andere landen niet zogoed geregeld als in Nederland, maar de productiviteit per uur ligt in ons land veel hoger danin vele andere landen.Dus zowel voor volwassenen als voor kinderen is de balans tussen inspanning en ontspanningbelangrijk, tussen werken en spelen. Ook volwassenen spelen, maar men noemt het lievervrijetijdsbesteding.Kinderen die voldoende ruimte krijgen om te spelen kunnen zich op school beter concentrerenen zullen door te spelen ook nieuwsgieriger worden naar alles wat zich in de wereld afspeelt,dus ook meer zin krijgen om te leren.Het juiste speelgoedNet zoals de cognitieve ontwikkeling, de taalontwikkeling en de motorische ontwikkelingverloopt ook de spelontwikkeling in fasen. Zoals een kind voorzichtig begint met zijn eerstestapjes te zetten voordat hij soepel wegloopt en gaat rennen begint een kind bij het speleneerst ook met het ontdekken van de wereld om zich heen.Alle materialen en personen die het kind tegen komt worden geproefd, betast, beluisterd. Opdeze manier ontdekt het kind de eigenschappen en de mogelijkheden van de materialen, meteen blok kun je stapelen, met een bal kun je rollen. Later gaat het kind materialen combineren,hoe klinkt het bijvoorbeeld als ik een blok op tafel tik, wat kan door dit gaatje, past het wel ofpast het niet, hoeveel blokken kunnen op elkaar voordat ze omvallen. Later worden decombinaties die kinderen maken zinvoller, bv een kopje hoort bij een schoteltje, een borstelen een kam horen bij elkaar.Als het kind ongeveer 2;6 à 3 jaar is zie je constructiespel ontstaan, het kind wil iets gaanmaken van losse onderdelen. Dit gebeurt in eerste instantie nog toevallig, maar al vrij snelontdekt het kind dat hij bewust naar een doel kan werken. Hij kan een huis maken zoals hijvindt dat een huis er uit ziet. Het kind wil in deze fase ook alles mooi maken, er wordt eendierentuin uitgestald, er worden mooie tekeningen gemaakt waarin langzaamaan een steedsgerichter voorstelling te zien is. Deze fase van spel wordt lang gespeeld en wordt steedsverder uitgediept, denk maar aan de vaders met de elektrische trein op zolder.In deze periode ontstaan ook de eerste rollenspelletjes, kinderen gaan de werkelijkheidnaspelen, vadertje en moedertje is het meest geëigende voorbeeld of politie en boefje.En pas daarna ontstaat het fantasiespel, zo rond de 3 jaar. Dan komt het spel volledig totontplooiing, in deze fase creëert het kind zijn eigen wereld en worden alle facetten van deontwikkeling ten volle benut in het spel.De regelspelletjes gaan ook in stapjes, zal een kind eerst tikkertje spelen enkel om het rennenzelf, gaandeweg gaat het kind nadenken over hoe hij het snelst de ander kan vangen. Er wordteen strategie bedacht om zo snel mogelijk tot het beste resultaat te komen.De juiste moeilijkheidsgraadBij de keuze van speelgoed zul je rekening moeten houden met de ontwikkeling van je kind.Als trotse ouder ben je soms geneigd om te moeilijk materiaal te kiezen, je gaat er vanuit dat
  4. 4. je kind dat zal leren, maar in de praktijk zal blijken dat het kind het al snel aan de kant legt ener niets mee doet. Het zal dan het gevoel hebben te moeten presteren en komt niet meer totontspanning.Anderzijds is er natuurlijk ook het gevaar van te makkelijk speelgoed. Het kind moet zich weluitgedaagd voelen, uitgenodigd worden om met het spannende spel aan de slag te gaan omzijn eigen grenzen te kunnen verleggen. Maar wel nauw aansluitend op hetgeen het al kan.Het mag niet het gevoel hebben dat het ‘kinderachtig’ is.Op vrijwel alle materialen die in de speelgoedwinkel liggen wordt een leeftijd aangegeven.Dit is uiteraard een gemiddelde leeftijd, dus kijk hier kritisch naar want elk kind ontwikkeltzich in een eigen tempo.Als er nieuw speelgoed is aangeschaft is het wel belangrijk dat het spel uitgelegd wordt, alsbegeleider of ouder kun je samen de mogelijkheden ontdekken van het materiaal waarbij hetkind alle ruimte krijgt het zelf te doen. Soms gaat het (vooral jonge) kind op een eigen,gevarieerde manier om met het materiaal, dat is zijn manier van spelen. Het hoeft niet altijdzoals de spelregels aangeven, want je streeft geen specifiek doel na. Het is spelen om tespelen en niet om iets te bereiken.De stichting Speel Goed Nederland heeft een aantal folders uitgebracht waarin voor iedereleeftijdsgroep wordt beschreven welk speelgoed goed aansluit bij het ontwikkelingsniveauvan het kind.Spelenderwijs leren met emoties om te gaan.Zeker zo belangrijk bij de keuze van speelgoed is de emotionele ontwikkeling van kinderen.Door te spelen ontwikkelt een kind zich. Het kind bedenkt niet zelf dat het moet spelen om tegroeien, maar een kind dat de ruimte krijgt om in alle vrijheid te spelen zonder daarbij allerleibeperkingen opgelegd te krijgen leert positief naar zichzelf te kijken. Het krijgt hierdoor greepop de omgeving. Het kind kan ervaringen die het in werkelijkheid heeft meegemaakt,uitspelen in zijn spel. Hierdoor kan het moeilijke situaties uitspelen, emoties een plaats gevenen gebeurtenissen leren begrijpen. Een kind dat een spannende film heeft gezien kan dezenaspelen in zijn spel, niet om het zelfde gedrag na te doen, maar om zijn angst de baas teworden. Als hij de held uit de film kan naspelen zal hij beter om kunnen gaan met deze angsten ervaren dat hij in het spel ook de baas kan zijn. Het weet dat het spel is en niet echt. Hij‘doet alsof’.Doordat spelen niet gericht is op presteren, er geen resultaat wordt verwacht, is het plezierigen werkt ontspannend. Het kind bepaalt uiteindelijk zelf hoe het zijn spel invult.Een kind met een positief zelfbeeld staat open voor de wereld om zich heen en zal zichuitgedaagd voelen door die wereld om op ontdekkingsreis te gaan.Tijdens deze ontdekkingsreis wordt een balans gezocht tussen de innerlijke en omgevendewereld van het kind. Het kind wordt er sterk van, het spel heeft een positieve uitwerking ophet zelfbeeld en de eigenwaarde.Vooral door rollen- en fantasiespel krijgt het kind volop de ruimte deze eigen ervaringen uit tespelen. In de peuterleeftijd is het daarom belangrijk dat er materialen aanwezig zijn diegebruikt kunnen worden om situaties uit de nabije wereld van de peuter na te kunnen spelenwaar het zich mee kan identificeren. Zoals een fornuis net zoals papa en mama hebben of deruimte om de keukenspulletjes te gebruiken.Een kleuter zal eerder behoefte hebben aan wat ‘stoerder’ speelgoed. Vooral jongetjes zul jeerg blij maken met een zwaard of pijl en boog, een ridderspel of cowboypak. Over ditspeelgoed is vaak discussie. Worden kinderen hier niet agressief van? Kinderen hebben ditspel vaak nodig om de spannende wereld om zich heen een plaatsje te geven, ze zien beeldenop tv, ook de gruwelijke beelden van het nieuws. Door zelf dit spel te spelen krijgen ze greep
  5. 5. op die enge wereld. Daarbij is er ook vaak sprake van een stukje krachtmeting metleeftijdgenoten. Ik ben toch lekker sterker….Bij dit spel bestaat wel het gevaar dat ze zich er in verliezen. Soms dreigt de grens tussenspelen en echt vechten te vervagen waardoor fantasie en werkelijkheid in elkaar overlopen.Op zo’n moment moet je ingrijpen en het kind duidelijk maken waar de grens van spelen enniet spelen ligt. Voor kinderen die zich erg makkelijk in dit spel verliezen is het soms beter ditspeelgoed niet te kopen. Wel zul je moeten achterhalen waar dit gedrag vandaan komt.Misschien ziet het te veel enge tv programma’s of is hij eigenlijk erg onzeker en moet het zichop deze manier staande houden.Meisjes op de kleuterleeftijd kunnen zich helemaal laten gaan in een fantasiewereld vansprookjes, prinsessen, elfjes en kabouters. Zij genieten op deze leeftijd enorm van rollenspelen het materiaal dat aansluit bij deze wereld, zoals een poppenhuis dat ze kunnen inrichten ineen eigen, gefantaseerde wereld.Ook in deze fantasiewereld kunnen ze zich verliezen en het gevoel krijgen dat ze de hele dageen prinses zijn. Ook hier zal de grens tussen fantasie en werkelijkheid duidelijk moetenblijven. Een kind weet meestal goed dat het ‘doet alsof’, bij het vervagen van deze grens zulje soms moeten ingrijpen.Samen plezierHet samenspelen met andere kinderen is in deze tijd steeds lastiger te realiseren omdat hetbuitenspelen vaak niet meer zonder toezicht mogelijk is. Op straat spelen is te gevaarlijk dusals ouder zul je vaak situaties moeten creëren waarbij je de ruimte opzoekt en kinderen degelegenheid geeft met anderen te spelen.Daarentegen bezoeken steeds meer kinderen al op vroege leeftijd een kinderdagverblijf waarwel alle ruimte is om met andere kinderen om te gaan.Het kind leert tijdens het samenspel rekening te houden met de ander en te kijken naar deander. Het leert delen en tegen zijn verlies kunnen. Een spelpartner speelt weer andereervaringen uit waarvan je weer kunt leren om je op die manier voor te bereiden op allerleisituaties in de omringende wereld. Als twee kinderen winkeltje spelen zal de ene daar meergedreven in zijn en een voorbeeld kunnen zijn voor het andere kind waardoor het beter inzichtkrijgt in hoe je boodschappen doet. Ook zal een kind uit een andere cultuur ander spel latenzien waardoor kinderen van elkaar meer zicht krijgen hoe het leven van de ander er uit kanzien.De kleine stapjes zien we ook in het samenspel. In het begin zal een kind alleen spelen, deleeftijdgenoot is niet belangrijk en voegt niets toe in het spel. Later gaat het kind bewustrondkijken naar andere kinderen om te ontdekken wat de ander doet. Speelgoed van de anderwordt erg interessant en wordt vaak ‘afgepakt’, het gaat hier dan niet om het afpakken, maarhet is zo ‘leuk’.Dan komt een fase dat ze roepen dat ze samen gaan spelen, maar uiteindelijk zitten ze gezellignaast elkaar op dezelfde mat met hetzelfde materiaal te spelen maar ieder speelt zijn eigenspel. Gaandeweg ontstaan er momenten van toevallig contact, omdat het ene kind iets nodigheeft van de ander. Uiteindelijk zul je situaties zien waar kinderen bewust gaan overleggenwat voor spel ze gaan spelen, ze maken afspraken over materiaal, ruimte en rollen dieverdeeld moeten worden. ‘Jij was de baby en ik de vader….’.Later zien we natuurlijk de gezelschapsspellen waar je met velen aan deel kunt nemen. Er iseen zeker inzicht nodig, het denken moet al een bepaalde ontwikkeling hebben doorgemaakt,om een gezelschapsspel goed te kunnen spelen. Kinderen zijn ongeveer 6 jaar als ze plezierkunnen beleven aan een gezelschapsspel waarbij een zekere strategie belangrijk wordt. Eerder(ongeveer 3 jaar) kunnen ze wel al een eenvoudige lotto of memorie spelen.
  6. 6. Kinderen uit andere culturen spelen vaak andere spelletjes dan kinderen uit Nederland.Hoewel ze in luxe vorm vaak al in de winkels te vinden zijn of op de computer.Gevarieerd spelenOm alle ontwikkelingsgebieden te stimuleren is natuurlijk een variatie aan materialenbelangrijk. Speelt een kind erg eenzijdig, dan blijven er ontwikkelingskansen liggen. Probeereen kind te stimuleren met meerdere materialen te spelen en als het altijd hetzelfde kiestprobeer dan te achterhalen waarom een kind bijvoorbeeld altijd met lego speelt. Het kan zijndat het kind dit veilig vindt, hij weet wat hij daar mee moet doen en vindt het misschien lastigom nieuw materiaal uit te proberen. De oorzaken van eenzijdig spel kunnen divers zijn en zulje moeten koppelen aan dat ene kind.Voor elk ontwikkelingsgebied is een keur aan speelgoed. Om enkele voorbeelden te noemen: Voor de zintuiglijke ontwikkeling, (tijdens het spel worden de zintuiglijke functiesgeoefend zoals grijpen, kijken, voelen, luisteren en proeven) is water, zand, vingerverf,materiaal met geluiden en bijvoorbeeld mozaïek erg geschikt. Voor de motorische ontwikkeling, (via spel worden allerlei lichamelijke functiesgeoefend) zijn bewegingsmaterialen zoals fietsen, een glijbaan of skeelers belangrijk. Voor de cognitieve ontwikkeling, (het spel verbreedt de ervaringswereld en het denkenvan het kind) is bouw- en constructiemateriaal belangrijk, puzzels, gezelschapsspellen enexpressie- en fantasiemateriaal. Voor de taalontwikkeling, (door de symboolontwikkeling wordt ook de taalgestimuleerd) is vooral fantasie- en wereldspelmateriaal belangrijk zoals een boerderij, dedierentuin of elk willekeurig thema.Voor de sociale ontwikkeling, (het samenspelen, al doende leren ze rekening met elkaar tehouden, speelgoed te delen, even op elkaar te wachten, zich aan te passen aan wat de groepwil) zijn uiteraard de gezelschapsspellen van belang en veel materialen die gebruikt kunnenworden om rollenspel te spelen. Voor de emotionele ontwikkeling, (het kind kan ervaringen op een eigen niveau nogeens uitspelen, doornemen, daardoor krijgt het kind meer greep op de gebeurtenissen enverwerkt ze ook beter) is vooral expressiemateriaal zoals klei, teken- en knutselspulletjes enfantasiemateriaal van belang.Maar gelukkig heeft het meeste speelgoed meerdere mogelijkheden. Een kind kan zijn fietsook gebruiken als zijn paard, zodat hij een nog stoerder ridder kan zijn, metconstructiemateriaal kun je ook fantasiespel spelen, want het kind kan zijn eigen geweerbouwen, van de blokken maakt hij een garage waar hij vervolgens met de auto’s in kanspelen.Speelgoed dat veel gebruiksmogelijkheden heeft, op veel verschillende manieren ingezet kanworden, is aan te bevelen. Het kind zal hier het meeste plezier aan beleven en de totaleontwikkeling wordt hierdoor gestimuleerd.Bij het aanschaffen van speelgoed moet zeker ook rekening gehouden worden met onzeinterculturele maatschappij. Het is steeds belangrijker ook materiaal aan te schaffen dat inandere culturen te zien is, zodat onze kinderen ook spelen en opgroeien in deze interculturelewereld, er vertrouwd mee raken en er zich thuis voelen.Nog een belangrijke stap zijn natuurlijk de computerspellen, niet meer weg te denken. Het isbelangrijk dat een kind dat in deze tijd opgroeit kennis maakt met de computer. Er is langetijd aversie geweest voor het computergebruik door jonge kinderen. Er zijn echter veel leukespellen in de handel die een gevarieerd aanbod brengen, waar kinderen bijzonder veel plezieraan kunnen beleven. Vaak is behendigheid nodig om de computer te kunnen bedienen, maarkinderen hebben dat vaak snel onder de knie. Er zijn vele computerspellen die verschillende
  7. 7. ontwikkelingsgebieden stimuleren wat iets toevoegt aan de nodige variatie van aanbod van‘speelgoed’.Maar net zoals het geldt voor ‘gewoon’ speelgoed is eenzijdig gebruik van de computer ookniet goed. Het kind zal gestimuleerd moeten worden allerlei materialen te ontdekken om zijnwereld uit te breiden, dus computergebruik is goed binnen bepaalde beperkingen.Goed speelgoed voor spelplezier en een goede ontwikkelingSamenvattend kunnen we dus stellen dat de speelwaarde van speelgoed vorm krijgt door demogelijkheden van het materiaal en de invloed die het heeft op wat het kind er mee kan, watde waarde is voor het spel van het kind. Daarvoor moet gekeken worden naar welk speelgoedgeschikt is, elk kind is anders. Het moet dus aansluiten aan het cognitieve niveau (deverstandelijke ontwikkeling) van het kind, het moet aansluiten aan de belevingswereld en hetmoet de mogelijkheid in zich hebben om er samen met andere kinderen mee te spelen.Bovendien is de variatie in het aanbod van speelgoed van belang om de algehele ontwikkelingvan het kind te stimuleren.Dit lijkt erg complex, maar door goed naar je kind te kijken, het te observeren in zijn spel zieje de (on)mogelijkheden van het kind en waar zijn interesses liggen. Het is belangrijk dat deverkoper in de speelgoedzaak goed op de hoogte is van de mogelijkheden van speelgoed omeen goed advies te kunnen geven.Naast de speelwaarde van het speelgoed is het belangrijk dat het er aantrekkelijk uitziet. Jongekinderen genieten van kleur, maar het moet niet afleiden van de vorm. Gekleurde blokkenvoegen niets toe aan de spelmogelijkheden, maar brengen onrust. Belangrijk is dat hetspeelgoed er waarheidsgetrouw uit ziet, zodat het geloofwaardig is voor een kind. Eentelefoon heeft geen gezicht.En zeker is het belangrijk dat er gekeken wordt naar de veiligheid van speelgoed. DeKeuringsdienst van Waren houdt dit nauwlettend in de gaten. Men kan er van uitgaan dat hetspeelgoed dat in de speciaalzaken wordt verkocht aan de voorwaarden van veilig speelgoedvoldoet en dat er een waarschuwing opstaat als het niet geschikt is voor kinderen onder eenbepaalde leeftijd.Als volwassene kunnen we er toe bijdragen dat het spelplezier van het kind voorop staat endat kan door een aangename omgeving te scheppen waar voldoende ruimte is om te kunnenspelen en in contact te komen met leeftijdgenoten, maar zeker ook door goed speelgoed aan teschaffenDus laten we eerst genieten van het spelende kind, het kind laten ervaren dat spelen plezieroplevert, waardoor het prettig in de wereld kan staan en op ontdekkingsreis wil. Het kind kanhierdoor veel kracht en nieuwsgierigheid ontwikkelen, met als gevolg een intrinsiekemotivatie om te leren.Literatuurlijst:Bomhof, E., & Trossel, M., (1989).Leren samenspelen.Amersfoort/Leuven: Acco.Oers van, B., & Pompert, B.,(1992).Persoonlijkheidsontwikkeling en spel bij jonge kinderen.Uit: De wereld van het jonge kind, Zeist: Dijkstra.Csikszentmihalyi., M., (1999).Flow, psychologie van de optimale ervaring.
  8. 8. Amsterdam/BoomJanssen-Vos., F., (2004)Spel en ontwikkeling, spelen en leren in de onderbouwAssen/Koninklijke van GorcumPoel van der., L., (1994)Play, a study into the observation of play and the relationships between play, creativity,leisure and parental characteristics.Culemborg/Phaedon De Wijs, H. & de Groot, R. (1993).Speelgoed ontwerpen.In R. de groot, E.G.M.J. Hakvoort -Koomen, L. van der Poel, H. Rost , M.A. Veldhoven(red.), Speelblokken. Alphen aan de Rijn: Samsom HD Tjeenk Willink BV.Stichting Speel Goed Nederland. Diverse folders in de serie: Het kind en zijn spel.AmsterdamStichting JWI/ Opvoedingsvoorlichting (1994). Speelwijzer. Amersfoort.

×