Werkbladen ontwerp-je-eigen-economie

  • 247 views
Uploaded on

Gebruikt in 2012 voor een tweetal workshops. Hebben update nodig. Ook het niveau kan worden opgevoerd voor ET.

Gebruikt in 2012 voor een tweetal workshops. Hebben update nodig. Ook het niveau kan worden opgevoerd voor ET.

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
247
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Hoe kun je een systeem opzetten dat vóór de samenleving werkt? Welke ontwerpfouten uit de huidige economie wil je vermijden? Welke bouwstenen voor zijn er hiervoor al ontwikkeld en hoe passen we deze toe? door ______________________ (uw naam)
  • 2. Ontwerp je eigen economie Pagina 2PlanningHet plan dient meer als leidraad en houvast, dan als doel op zich!Den Bosch: + 30 minuten! Tijd Onderwerp Pagina9.00 Opbouw Locatie 169.30 Kennismaking met uw Purpose 310.00 Ontwerpfout 1 – Fiatgeld / Rente 410.30 Pauze10.45 Ontwerpfout 2 – Lintworm 611.00 Ontwerpfout 3 – Elastiek 711.15 Complementaire Systemen I 812.00 Lunch 1612.45 Complementaire Systemen II 1013.30 Match 1213.45 Uitrollend Ontwerpen / Casus Mavo 1314.15 Pauze14.30 Open Space / Eigen Case 1515.30 EindeCreative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 3. Ontwerp je eigen economie Pagina 3Kennismaken met uw purpose Theres no escaping reason, no denying purpose, for as we both know,without purpose we would not exist. It is purpose that created us, purpose that connects us, purpose that pulls us, that guides us, that drives us, that binds us, it is purpose that defines us. We are here because of you, Mr. Anderson, Were here because of you. Were here to take from you what you tried to take from us. Purpose! Agent Smith in The Matrix.Wie bent u?Wij willen graag weten wie u bent. Belangrijk is dat u zelf ook weet wie u bent. Daarvoor moetenwe op zoek naar uw purpose, uw doel, uw bestaans-reden. Uw purpose is hetgeen waar umogelijk al vele jaren – altijd al – mee bezig bent. Intiutief weten veel mensen hun levensdoel wel.Geen idee? Laat het bij uw reden om vandaag te komen. Wat trekt u aan, wat wilt u delen, wat wiltu meenemen?OpdrachtNeem plaats naast iemand die u nog niet zo goed kent. Geef een hand en noem uw naam. Praateven over wat uw purpose zou kunnen zijn en dan dat van de ander.De groepsleider vraagt nu om twee minuten stilte. Schrijf nu uw eigen purpose hieronder duidelijkop.Ik ben _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ (naam).Mijn purpose is ___________________________________ ___________________________________Naast mij zit _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ (naam).Zijn / haar purpose is _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ __Als iedereen klaar is, deelt u het purpose van uw buurman/vrouw met de groep.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 4. Ontwerp je eigen economie Pagina 4Ontwerpfout 1 De geldscheppingOnmogelijke Hamster Van geboorte tot pubertijd verdubbelt een hamster elke week zijn gewicht. Als het niet zou stoppen als volwassene, zoals dieren doen, en doorging met groeien, dan zou het op zijn eerste verjaardag 9 miljard ton wegen. Deze hamster kan al het mais dat jaarlijks, wereldwijd wordt geoogst, op één dag opeten. En nog honger hebben. Burp! Er is een reden voor, dat in de natuur, dingen groeien alleen tot een bepaald punt in omvang. Dus waarom denken economen en politici dan dat de economie voor eeuwig kan blijven groeien? Zie impossiblehamster.orgGeld ontstaat als schuldNeem een hypotheek van € 100.000.- met eenlooptijd van 20 jaar en 5% rente. Gek genoegmaakt de bank € 95.000.- met een druk op de knop.Slechts € 5.000. van jouw bedrag was al aanwezig.Het eerste jaar betaal je 5% rente. Dat is preciesdie € 5.000.- die de bank al had. In de hele looptijdvan 20 jaar betaal je € 265.329,77 terug, waarvanmeer dan de helft aan rente.Al het geld dat er is in de wereld is ooit op dezemanier, als schuld, ontstaan. Dit principe heetfractional reserve. Afbeelding 1: De rente balans. Links de lening,Rente-geld stuurt groei rechts de terugbetaling.Op deze lening betaal je dus meer rente terug dan het geleende bedrag zelf. Maar waar moet datgeld vandaan komen? Het is nooit gemaakt!De enige manier om aan dit geld te komen is door het te verdienen. Maar dat is dan wel het gelddat een ander moet gebruiken voor een afbetaling. Zo ontstaat de strijd om het geld. Gevolg: winst,groei en winst groei nemen een centrale plaats in in het bewustzijn van onze investeerders.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 5. Ontwerp je eigen economie Pagina 5Wie heeft Fiat-geld ingevoerd?Al sinds Babilonië is de wereld bekend met geld dat als Fiat geld: de Staat geeft haarschuld ontstaat. Het verhaal is: de Goden gaven hun macht fiat (goedkeuring) aan een private partij (bedrijf) om de uitgifte vanaan de Koningen. Zij kregen het fiat (goedkeuring) om het de munt te verzorgen. Vervolgensgeld te slaan. leent de Staat het geld om zich teIn onze tijden is dat recht door de staten in handen financieren, met de verplichtinggegeven van particuliere organisaties als FED, DNB en de rente terug te betalen.ECB. Let op: zij zijn niet in handen van de staat. Er is veelbewijsmateriaal dat duidt op de familie Rothschild als Fractional Reserve: de bankeigenaar van deze organisaties (en meer). heeft maar een fractie (5%-10%) van uitgeleend geld werkelijk in bezit.Principes in de knel (i) FED (Federal Reserve System) :We maken een overzicht van principes, die door deze Amerikaanse “centrale bank”. Inontwerpfout in de knel komen. Het hoeft niet uw eigen bezit van de commerciëleprincipe te zijn. Als er maar iemand het principe hanteert. banken. • Eerlijkheid ECB (Europese Centrale Bank): • Transparantie In bezit van de 27 centrale banken van de deelnemende • Democratie landen. • Rente-verbod DNB (De Nederlandsche Bank • _______ N.V.): op papier genationaliseerd, maar niet democratisch bestuud. • _______ • _______ Rente-verbod. Eeuwenlang is rente verboden geweest, in allerlei culturen, religies enVerdieping tradities. Luther was tegen, Calvijn niet. Een lang verhaal...Thuis kunt u rustig nog eens nagenieten van dit fenomeenop Internet: • Video: Money as Debt • Video: The Money MastersPauze Afbeelding 2: God zij met ons - de tekst op de zijkant van Gulden en de Nederlandse Euro munten.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 6. Ontwerp je eigen economie Pagina 6Ontwerpfout 2. De economie is een lintwormIn de mini-film The Story of Stuff leggen ze heel goed uithoe de productie-keten in elkaar zit: • Grondstoffen opgraven • Door de fabriek • Naar de winkels • Naar de consument • Naar de vuilverbranderHet geld gaat telkens tegen de richting van deproducten in. Behalve: Afbeelding 3: De producten gaan van links • Grondstoffen, vissen en wild kosten eigenlijk naar rechts door de lintworm.Gevolg: geen geld Grondstoffentekort en afvalprobleem. Het geld gaat tegen de richting in. Een nieuwe • Afval verbranden (of lozen) kost bijna geen geld cyclus – recycling – zit niet in de beweging van het geld of van de goederen.De bedrijven verdienen eraan, maar hoeven niet tebetalen voor het uitputten van de aarde en hetverbranden van kostbare grondstoffen.Oorzaak: in het economisch model gaan de grondstoffenniet rond in een cyclus. Het geld gaat ook niet rond ineen cyclus. Hoe kun je nu een circulaire economieverwachten als de basis een lintworm is?Principes in de knel (ii)We maken een overzicht van principes, die door dezeontwerpfout in de knel komen. Het hoeft niet uw eigenprincipe te zijn. Als er maar iemand het principehanteert. • Duurzaamheid • Zuinigheid • Natuurbehoud • Afval = voedsel • De vervuiler betaalt • Onafhankelijkheid • _______ Afbeelding 4: In de natuur is de levenscyclus echt rond. Recycling is ingebouwd in het systeem. Wat gebeurt er met het brood van de bakker nadat we het hebben opgegeten?Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 7. Ontwerp je eigen economie Pagina 7Ontwerpfout 3. De geldeenheid isvan elastiekEconomen nemen het sinds de oudheid voetsstoots aan: op dewaarde van het geld zelf is geen pijl te trekken. Velenbeschouwen de economie als leidend voor het nemen vanallerlei praktische beslissingen. Je rektent dan in een eenheid,waarvan de waarde zelf zo snel verandert als het weer.In de praktijk ontstaat de waarde van geld “op de markt”. Eenmarkt die dus ten prooi valt aan politici, speculanten en eenmind of its own.Sinds Napoleon zijn de natuurkundige eenheden verankerd in Afbeelding 5: Welke eenheid is niethet Systeme Internationale. Alle u bekende eenheden zijn vastgelegd in het Systemehierin vastgelegd, behalve de euro. Internationale?De directe gevolgen van deze ontwerpfout zijn lastig teherkennen. Maar elke echte crisis of personlijk drama kent zijnoorsprong in deze ontwerpfout: hyperinflatie, waardeloosonderpand, beleggingsfiasco en kapitaalvlucht, wat kan leidentot omvallende banken, landen en huishoudens in de knel.Principes in de knel (iii)We maken een overzicht van principes, die door deze Afbeelding 6: De geldeenheid is vanontwerpfout in de knel komen. Het hoeft niet uw eigen principe elastiek.te zijn. Als er maar iemand het principe hanteert. • Meten is weten • ZekerheidConclusie Principes in de knelMet deze drie ontwerpfouten – en nog meer problemen – i. Eerlijkheidkun je op twee manieren omgaan: Transparantie Democratie • Aanpassingen. We stellen een aantal aanpassingen Rente-verbod voor en laten de rest intact. Vaak moet je lobbyen bij politici of kun je een petitie tekenen. De rest van het ii. Duurzaamheid systeem laat je sowieso intact. Zuinigheid Natuurbehoud • Herontwerp. We maken een nieuw geldsysteem. Afval = voedsel Afhankelijk van de situatie kies je ervoor om een De vervuiler betaalt ontwerp te maken dat in meer of mindere mate lijkt Onafhankelijkheid op de werking van “gewoon” geld. iii. Meten is wetenIn de rest van deze workshop houden we ons grotendeels Zekerheidbezig met de optie Herontwerp. Voor het herontwerp zijneen flink aantal bouwstenen beschikbaar. Daarmee gaan wenu verder.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 8. Ontwerp je eigen economie Pagina 8Complementaire geldsystemen Complementaire munt: extraComplementaire geldsystemen zijn aanvullend op het geldsysteem dat op een anderegebruik van gewoon geld. Het is niet het idee om op een manier werkt.onbewoond eiland apart te gaan wonen en alleen nog metje alternatief te werken. Een ander, prettiger woord is Mutual Credit: het geld onstaatCommunity Currency. Gemeenschapsgeld. als iemand een transactie doet.We beginnen met de meest gebruikte systemen en zo gaan De een krijgt erbij, bij de anderwe naar steeds exotischer. gaat er van het saldo af.Je hoeft dus niet eerst geld te verdienen voor je kunt uitgeven.LETS Asset Backing: je moet jeHet Local Exchange Trading System (LETS) is de meest inkopen in het systeem metvoorkomende community currency. In Nederland zijn er al nationaal geld.ongeveer 100. Hoofddoel van een LETS-systeem is om hetgeld in de community te houden. Gewoon geld is vaak al na1 of 2 transacties uit de regio verdwenen, om te worden geinvesteerd in “rijke” gebieden. Of hetwordt overzees verplaatst. LETS-systemen zijn dus lokaal of regionaal, kennen geen rente, ofsoms een licht negatieve rente.Vaak is de “ster” gekoppeld aan een munt als de Gulden of de Euro, zodat de deelnemers eenbeetje een gevoel van waarde houden. Een nadeel van veel LETS-communities is het aanbod:diensten (massage, tai-chi) en tweede-hands goederen zijn er volop. Verse groenten zijn zelden(maar soms wel) te krijgen.LETS-systemen gebruiken vaak een soort cheques en / ofhet web-gebaseerde systeem Cyclos van Stro.Bekende buitenlandse systemen zijn de Brixton Pound ende Totnes Pound, met de waarde van £ 1.- Beidesystemen bieden de eigen munt te koop aan, zodat er ookeen muntvoorraad is als tegenwaarde.Principes van LETS • Waarde is verbonden aan een plaats • Rente-verbodLETS-UrenEen variant op de gewone LETS zijn de systemen waarbijde waarde is gekoppeld aan tijd. Oorspronkelijkontwikkeld in Ithaca, maar nu in Nederland onder denaam LETS-HEC. In België is er een project met Torekesin een Gentse krachtwijk.Bij de urensystemen gaat het echt om het uitwisselen vandiensten. Je helpt iemand in jouw buurt en iemand helptjouw oma, die te ver weg woont om er zelf voor te zorgen.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 9. Ontwerp je eigen economie Pagina 9Caire.nu is een initiatief van diverse Nederlandse ziektekosten-verzekeraars. Zij willen met eentime-bank systeem de kosten voor de verzekeraar drukken en ondertussen de service verhogen.Principes van LETS-uren • Waarde is verbonden aan een plaats • De uren van iedereen zijn evenveel waard • Rente-verbodBarterBarter is een ander woord voor ruil. Ze worden wereldwijd al jaren gebuikt om transacties tussenbedrijven mogelijk te maken, in de situatie dat er niet het kapitaal is om deze te financieren. InNederland was het lange tijd niet populair, want niet nodig. Er is nu wel TradeXchange. Er wordtgeruild in “Trade Euros”. Zij rekenen 4,5% commissie op elke transactie.Principes van Barter • Onbenutte kansen benuttenBitcoinEen nieuwkomer is de electronisch – cryptografische munt Bitcoin. Het berust op wiskundigesleutels, die moeten worden berekend om een Bitcoin te maken. Dit harvesten kost veelprocessortijd en dus energie. De bitcoins worden ook verhandeld op beurzen. De transactiestussen de deelnemers zijn op allerlei manieren beveiligd: ze weten zelf niet eens in wiens pocketde bitcoins verdwijnen. Deze geheimzinnigheid maakt het bitcoin platform interessant voor hetcriminele circuit.Principes van Bitcoin • Niemand heeft iets te maken met andermans transacties of accounts – beschermd met cryptografische sleutels • Aantal Bitcoins is wiskundig begrensd • Transacties vinden peer-to-peer plaatsRippleRipple is een social network community currency. Je kuntzelf aangeven wie je trust, wie van je vrienden volgensjou dezelfde principes als jij respecteren.Het is een mini-LETS waarbij iedere gebruiker zijn eigennetwerk heeft van direct en indirect te vertrouwenpersonen. Een betaling tussen gebruikers die niet in Afbeelding 7: Bij een Ripple netwerk sta jeelkaars netwerk zitten, is alsnog mogelijk als er via-via zelf in het midden.een pad bestaat van vrienden en vrienden-van-vriendendie elkaar vertrouwen.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 10. Ontwerp je eigen economie Pagina 10Principes van Ripple • Er is geen centrale partij(en) nodig om een transactie mogelijk te maken • Transacties vinden peer-to-peer of via-via plaats.KleureneconomieDit is het enige systeem dat één enkel getal voor het uitdrukkenvan waarde te beperkt vindt. Logisch ook, want inKleureneconomie probeer je de natuurlijke of ecologische waardete vinden.Kleureneconomie gebruikt een 3-D munteenheid, bestaande uit drie kleuren: Rood, Groen enBlauw. Rood staat voor energie. Groen staat voor alles wat wordt gerecycled. Blauw is alles watniet wordt gerecycled. Het is de bedoeling dat de mensen leren het onderscheid tussen deze driete maken in hun hoofd en in hun gedrag. Om dat de bereiken, moet het onderscheid ook in hetsysteem zitten. Daarom mag je nooit verschillende kleuren bij elkaar optellen.Het hoger doel is om te proberen in balans te komen, omdat, in kleuren gezien, we het groen vande planeet steeds meer in blauw veranderen en daarbij steeds meer rood verbruiken.Principes van Kleureneconomie • Economie = Ecologie • Openheid, volledig transparant • Denken in kringlopen en energie • Eigen verantwoordelijkheid • Waarde 3D RGB-munt gekoppeld aan zonnebloemolieAanpassingenEen stuk minder krachtige oplossingen dan eencommunity currency, maar wel handig en flexibelinzetbaar.WeggeefAls u het niet voor het geld doet, waarom zou u er dangeld voor vragen? Dit is het idee van deweggeefwinkels. Hier kun je spullen brengen en ook gratisdingen ophalen.Jammer dat het bij gebruikte spullen blijft. Diensten envoeding geven ze nog niet weg...Principe van Weggeef • Laten zien dat het ook zonder geld mogelijk is Afbeelding 8: Mark Boyle was 11 maanden lang no-impact manCreative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 11. Ontwerp je eigen economie Pagina 11Zonder GeldHeeft u het helemaal gehad met Kapitalisme, doe dan gewoon zonder geld. Enkele pioniers gingenu voor: geen inkomen en niets kopen. Je leeft van giften en die komen ook echt. Of je scharrelt inde natuur of in containers je kostje bij elkaar.Principe van Zonder Geld • Laten zien dat het ook zonder geld mogelijk isCrowdfundingWil je een film of cd maken, een dak vol zonnepanelen of een windmolen, maar wil de bank nietfinancieren? Vraag vrienden, bekenden, iedereen op facebook of begin een eigen community.Zamel in vanuit de crowd.Piratemyfilm.com zamelt al geld in voor meer dan 200 hollywood films....Principe van Crowdfunding • Projecten mogelijk maken zonder hulp van het grootkapitaal, maar door de gebruikers zelf vooruit betaald.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 12. Ontwerp je eigen economie Pagina 12MatchWe hebben een aantal ontwerpfouten in de economie uitgelegd. We hebben een flink aantalbestaande oplossingen op tafel gelegd. Maar welk probleem hoort nu bij welke oplossing? • Kies 1 kolom (Community Currency of Aanpassing) en kies telkens voor [+] of [–] • Kies 1 rij (ontwerpfout) en kies telkens voor [+] of [–][ + ] Lost het probleem op [ – ] Houdt het probleem in stand Community Currency Aanpassing Euro LETS Lets-Uren Barter Bitcoin Ripple Economie Weggeef Zonder Geld Crowdfunding Kleuren- [-]1. Geld scheping+ rente [-]2. Lintworm.Grondstoffen-tekort &Afvalprobleem [-]3. Geld-eenheidvan elastiek4. Ruimte vooruw persoonlijkdilemmaCreative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 13. Ontwerp je eigen economie Pagina 13Ontwerpen met Uitrollend OntwerpenWe gebruiken Uitrollend Ontwerpen als gids om te komen tot een ontwerp. De stappen zijngenummerd, maar je komt meerdere keren langs elke stap. Hoe je zelf wilt.We passen deze methode als voorbeeld toe op de casus Sociale Dienst.Voorbeeld Sociale Dienst MaasdorpObservatie. In de gemeente Maasdorp is de Sociale Dienst verantwoordelijk voor het verstrekkenvan bijstands-uitkeringen aan langdurig werklozen. Met de crisis worden de budgetten gekort,terwijl het aantal werklozen alleen maar toeneemt. Ook het werk bij de Sociale Werkplaats “DeTuinstoelenfabriek” staat onder druk. Want ook hierv oor nemen de subsidies van het Rijk elk jaaraf. De basisscholen zijn ook een grote kostenpost. Daarnaast staan ook de subsidies die deGemeente uitdeelt aan sportclubs op de tocht: ook hier is geen geld meer voor.Purpose. Al onze inwoners hebben recht op een menswaardig bestaan.Principes. Zelf-organisatie,transparantie, openheid, zuinigheid,vlijtDoelgroep. Alle inwoners vanMaasdorp en alle gevestigdebedrijven en organisaties. Focus opiedereen die geld krijgt, want dathebben we niet meer.Concept. Lets-Uren. Sociale Dienstfaciliteert, maar niet als piramide-top.Van werklozen en subsidies naarsteun in uren en menskracht.Business. Subsidies (sportclubs) enuitkeringen (“werklozen”) wordenuitgekeerd in Mazen. Een Maas iseen kwartier werk.Doelgroep (2). Ook de “vrijwillige”helpers in de op te richten “Meenten”(=gezamelijke moestuin) krijgenbetaald in Mazen. Langzaam krijgenalle gemeentelijke instellingeninkomen deels in Mazen.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 14. Ontwerp je eigen economie Pagina 14Oefencasus De MavoOpdracht. Vul eerst de principes aan met enkele bruikbre principes om de boel hier aan de gangte krijgen. Denk “out of the box”! Kijk goed naar je doelgroep en hun eigenschappen. Smeed jeconcept met lef en tact.Observatie. Het probleem op De Mavo is dat de voeding in de kantine niet goed is, het gebouw tevol is en dat de lessen te suf (pak je boek, pagina 23) zijn en je niet voorbereiden op de werkelijketoekomst, het tijdperk van dure olie. De fietsenstalling staat vol omgevallen fietsen die geen van dekinderen kan onderhouden. De kantinejuf kan de vele afbakbroodjes niet meer op tijd in de pauzeuit de oven krijgen. De concierges ruimen kilos afval op, verpakkingen van de koek, snoep enchips en energydrink die de kantinejuf in de automaten heeft gedaan. De kinderen lusten geenwater meer en lekkere thee kennen ze niet. In de aula is er een geweldige stereo installatie maardie staat alleen na 16:00 aan.Purpose. De Mavo bestaat om goed onderwijs te geven. Tegenwoordig gaat het minstens zoveelom basis vaardigheden als om feitelijk lesmateriaal. Communicatie! Omgaan met problemen,ruzies, verschillen. Zelf leren leren en leren aanpakken. Ondernemen. Verantwoordelijkheiddragen.Principes. De directeur heeft twee principes namelijk: • Zwart? Wit? Het zijn allemaal kinderen. • Iedereen kan lerenDoelgroepConceptBusinessCreative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 15. Ontwerp je eigen economie Pagina 15Open Space / Eigen Open Space Technology CaseNu pas komen we bij het gedeelte waar • Wie er is, dat zijn de juiste personenhet echt om gaat. Nu ga je met je eigenpurpose en principes in de hand, je • Wat er gebeurt, is het enige dat kandoelgroep in gedachten, beginnen aan gebeurenhet ontwerp van je eigen economie. • Het begint wanneer het begintMaak kenbaar aan de workshopleider danje een case wilt inbrengen. Wie geen • Als het voorbij is, is het voorbijeigen case heeft, kan meedoen bij eenander. Of rondlopen. Verder kijken. Als je • Wet van de Twee Voeten!geen bijdrage meer kunt leveren, kijkergens anders. Je kunt ook fuseren,opheffen. Alles! Open Space.Creative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch
  • 16. Ontwerp je eigen economie Pagina 16Over de workshop Ontwerp je Eigen EconomieLocatie en benodigdhedenVoor alle aanwezigen is een zitplaats nodig in een kring-opstelling. Het is fijn als iedereen iedereenkan zien. De dag wordt dus niet frontaal (schoolmeester-achtig) gepresenteerd. De deelnemershebben een mapje nodig met stevige achterkant, om deze werkbladen in te bewaren en als steunom op te schrijven. Een aantal extra pennen of potloden is ook nodig, voor wie er zelf geen meeheeft genmen.Er is een beamer nodig met laptop, liefst met afstandbediening.Doe-Het-Zelf Materiaal en LicentieHet idee is dat deelnemers de workshop zelf ook kunnen gaan Lunchgeven. Dit is op verschillende manieren voorbereid: Bring Your Own. Maak • Presentatie en werkbladen zijn gemaakt in LibreOffice. Dit geen gesmeerde is Free Software. Dat betekent dat het gratis is en blijft. Het boterhammetjes maar werkt voor ons trouwens veel prettiger dan Word en een klein pannetje Powerpoint. Alles is te downloaden van soep, een salade, een www.kleureneconomie.nl, via de Downloads pagina. stuk brood of kaas. • Extra illustraties zijn als Inkscape tekening beschikbaar. Samen delen we de Ook dit is Free Software. overvloed. Bij voorkeur vega. • De licentie van het materiaal is Creative Commons BY– SA 3.0. Dit geeft u een groot aantal rechten het materiaal aan te passen.Stichting KleureneconomieBarry Voeten en Suzanne StolkVan het Hoffdreef 383146 BR Maassluispost@kleureneconomie.nlwww.kleureneconomie.nltwitter @ichnatonfacebook groep Omgekeerde EconomieCreative Commons CC BY-SA 3.0 Maart 2012 Den Haag / Den Bosch