Your SlideShare is downloading. ×
0
Хоёрдугаар бүлэг
Хөрөнгийн зах зээл
Õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿¿ñýë õºãæèë, ò¿¿õ
Ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë íü 1991 îíä "ªì õóâü ëàëûí
òóõàé" õóóëèéã õýðýã...
Õî¸ðäîã çàõ çýýëèéã ýõë¿¿ëýõ ¿åýñ çàñãèéí ãàçðûí ç¿ãýýñ ìº ëºãèéí ýðõ
ìýäëèéã òºâëºð¿¿ëýõ áîäëîãî ÿâóóëæ òºðèéí ìýäëèéí õó...
àìã¿é èõ õºðºí㺠çàðæ áàéãóóëñàí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí äýä á¿òýö
àøèãëàãäàõã¿éä õ¿ð õºðºíãèéí áèðæ ¿íýò öààñíû êîìïàíèóä...
Ìºí ºì õóâü ëàëûí áîäëîãûã ñàëáàðûí áîëîí õºðºíãèéí çàõ
çýýëèéí õºãæëèéí áîäëîãîòîé óÿëäóóëàí ÿâóóëààã¿éãýýñ ¿íýò
öààñíû í...
Ýíý íü íýã òàëààñ Çà áèðæèä á¿ðòãýëòýé òºðèéí ìýäëèéí õóâüöààãàà
áèðæèéí ãàäóóðõ õóäàëäààãààð àðèëæààëñàíòàé ¿éëäâýðëýëèéã...
Ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë ñîíãîäîã óòãààðàà
õºãæèæ õºãæëèéíõºº äàðààãèéí øàòàíä òóëæ èðæ áàéãàà
ºíºº ¿åä çàñãèéí ã...
• Ìàêðî ò¿âøèí. ÓËÑ îðíû ýäèéí çàñàã ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëò áàéäàë ¿éëäâýðëýëèéí
óíàëò, èíôëÿöè òºñâèéí àëäàãäàë, ñàíõ¿¿ãèéí ñ...
• Ìèêðî ò¿âøèí: Õºðºíãèéí áèðæ äýýð ¿íýò öààñíû
íèéë¿¿ëýëò ìóó, ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãóóäûí ¿éë
àæèëëàãààíä çºð èë äóòàãäàë...
• 1 ¿å. 1991-1994 îí. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýðõèéí áè ãýýð
õóâü ëàëûí àæëûã ýõëýæ, ¿íýò öààñíû àíõäàã çàõ çýýëä
áàéðøóóëàõ, õ...
• 3 ¿å. 1995-1997 îíû ñ¿¿ë õ¿ðòýë ¿íýò öààñíû õî¸ðäîã çàõ çýýë, áýëýí
ìºíãºíèé àðèëæàà ÿâàãäàæ ýõýëñýíòýé õîëáîîòîéãîîð çà...
Ýíý ¿åèéí òºðèéí áîäëîãî íü çºâõºí íýã èãëýëèéã áàðüæ
íýã òàëààñ òºñºâò õºðºí㺠îðóóëàõ íýðýýð òºðèéí ºì èéí
õóâüöààã íèéò...
Îíöëîã òàëóó
1 ¿å
/1991-1994 î í /
2 ¿å
/1994-1995î í /
3 ¿å
/1995-1997/
4 ¿å 1997 î í û ñ¿¿ë÷
2000 î í û ýõýí
-Èðãýä òýãø...
Äàâóó òàë
1 2 3 4
Áî ãèí î õóãàöààí ä
áèðæèéí ¿éëë
àæèëëàãàà æèãäðýâ.
-òº 𺠺 ñ º ì ÷
õóâü÷ëàëûã
ýð÷èì æ¿¿ëýõ òàëààð
í èë...
Ñóë òàëóóä;
1 2 3 4
-Èðãýäèéí õóâüöàà,
¿í ýò öààñí û òàëààðõ
î éëãî ëò ì àø
õÿçãààðëàãäì àî áàéâ.
-Áýëýí ì º í 㺠í èé
àðè...
Õºðºíãèé çàõ çýýë çàéëøã¿é áàéäãèéí ó èð:
• Á¿õýë á¿òýí ¿éëäâýð, àæ àõóéí ãàçðóóäûí ãóòàë, õóâöàñ ìàøèí,
ìåáåë,ìãóðèë áóäà...
• Õýäèéãýýð ìàíàé õºðºíãèéí çàõ çýýë øèíý, òóëãàð,
õºãæèë ñóë á¿ðòãýë ìýäýýëëèéí îð èí ¿åèéí òåõíèê
òºõººðºìæ õýðýãëýæ, õó...
• Õóâüöàà áîíäûí áèðæèéí ãàäóóð ýìõ çàìáàðààã¿é
àðèëæààã¿é, çîõèîí áàéãóóëàëò ñàéí ÿâóóëñàí. Çàðèì
áðîêåðèéí êîìïàíèä çàðè...
Õºãæèíã¿é îðíóóäûíõòàé õàðüöóóëáàë ìàíàé õºðºíãèéí çàõ çýýë õýä õýäýí
îíöëîãòîé þì.
• Õºãæèíã¿é îðíóóäûí õºðºíãèéí áèðæ äý...
• Áóñàë îðîíä õóâüöààò êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí
áàéäàë òºëáºðèéí àäâàð àøèã àëäàãäàë áîëîí óëñ
òºð ýäèéí çàñãèéí íºõöºë áàéä...
• Áóñàä îðíóóäûí êîìïàíèóäûí çàõ çýýëèéí ¿íý íü ( ä¿ðìèéí ñàíã
õóâüöààíû òîîíä õóâààæ òîäîðõîéëñîí) íýðëýñýí ¿íýòýé îéðîëö...
¯íýò öààñíû çàõ çýýëèéí èã ¿¿ðãèéã ºðãºí õ¿ðýýãýýð àâ ¿çâýë 2 õýñýãò
õóâààí ¿çäýã.
1.Çàõ çýýë á¿ðò áàéäàã çàõ çýýëèéí ò¿ãý...
• Äàõèí õóâààðèëàëòûí ¿¿ðýã:
À. ̺íãºí õºðºíãèéã çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ñàëáàð õ¿ðýýíèé õîîðîíä
õóâààðèëàõ
Á. Õ¿í àìû...
• Àíõäàã áîëîí õî¸ðäîã çàõ çýýë
• Çîõèîí áàéãóóëàëòòàé áîëîí çîõèîí áàéãóóëàëòã¿é çàõ
çýýë
• Áèðæèéí áîëîí áèðæèéí ãàäóóðõ...
• Èõýíõ ñóäëàà èä óëñ îðîíä ¿íýò öààñíû çàõ çýýë õýâèéí õºãæèõºä
ìàêðî ýäèéí çàñãèèéí òîäîðõîé òààëàìæòàé îð èí á¿ðäñýí áà...
1. Óëñ îðíû äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí äóíäàæ ºñºëò 5%
èë¿¿ áàéõ
2. Èíôëÿöèéí äýýä ò¿âøèí 10% õýòðýõã¿é áàéõ
3.Äî...
• Õºðºíãèéí çàõ çýýë äýëõèéí áóñàä îðîíä ¿¿ñýýä õýäýí çóóí æèë
òóðøëàãà áèé áîëñîíû äàðàà ìîíãîë óëñàä øèíýýð ¿¿ññýí. Àìåð...
• Õóâü ëàëä õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýõíèé áýëòãýë àøèãëàæ õóâüöààã
äàí áèðæýýð àðèëæààëæ õ¿í àìûí èõýíõ íü õóâüöàà ýçýìøèã áîëñ...
• Ìàíàé îðíû õ¿í àì àæ àõóéí òîî öººí ñàíõ¿¿ãèéí õ¿ àäàë íü áàãà òåõíèê
òåõíîëîãè íü õîöðîãäîíãóé ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýíäýõ¿¿...
• Óëñ îðíû ýäèéí çàñàã òîãòâîðæîîã¿é øèëæèëòèéí õÿìðàëûí
áàéäàëòàé èíôëÿöèéí äîðîé ýäèéí çàñàãòàé, ãàäààäûí õºðºíãº
îðóóëà...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

хөрөнгийн зах зээлийн давуу ба сул тал ,онцлог

510

Published on

хөрөнгийн зах зээлийн давуу ба сул тал ,онцлог

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
510
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
10
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "хөрөнгийн зах зээлийн давуу ба сул тал ,онцлог"

  1. 1. Хоёрдугаар бүлэг Хөрөнгийн зах зээл
  2. 2. Õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿¿ñýë õºãæèë, ò¿¿õ Ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë íü 1991 îíä "ªì õóâü ëàëûí òóõàé" õóóëèéã õýðýãæ¿¿ëýõ àæëûí õ¿ðýýíä Õºðºíãèéí áèðæ áîëîí ò¿¿íèé õàðúÿà 29 áðîêåðûí ï¿¿ñèéã áàéãóóëæ ¿éë àæèëëàãààã íü ýõýëñíýýñ ò¿¿õýí íýã ¿åèéã ºíãºðººãººä áàéíà. 1992-1995 îíóóäàä óã çàõ çýýë äýýð ºì õóâü ëàëûí ýðõèéí áè ãèéã õóâü ëàãäàæ áóé óëñûí ¿éëäâýðèéí ãàçðûí õóâüöààãààð ñîëüæ áàéðøóóëàõ àíõäàã çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãàà, 1995 îíîîñ õîéø õóâü ëàãäñàí êîìïàíèóäûí õóâüöààíû áàãöûã òºâëºð¿¿ëýõ çîðèëãîîð õèéãäñýí áýëýí ìºíãºíèé àðèëæàà áóþó õî¸ðäîã çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäñàí.
  3. 3. Õî¸ðäîã çàõ çýýëèéã ýõë¿¿ëýõ ¿åýñ çàñãèéí ãàçðûí ç¿ãýýñ ìº ëºãèéí ýðõ ìýäëèéã òºâëºð¿¿ëýõ áîäëîãî ÿâóóëæ òºðèéí ìýäëèéí õóâüöààã äóóäëàãà õóäàëäààãààð õóäàëäàõ áîëñíîîð õóâüöààíû òºâëºðºë ýð èìòýé ÿâàãäàæ õóâü ëàãäñàí êîìïàíèóäûí õÿíàëòûí áàãö õýñýã á¿ëýã öººíõ õ¿ì¿¿ñèéí ãàðò òºâëºð áèðæèéí àðèëæàà áàãàñãàõ õÿíàëòûí áàãöûã àâñàí êîìïàíèóäûí óäèðäëàãóóä ýðõ ìýäëýý õàäãàëàõûí òóëä íýìæ ¿íýò öààñ ãàðãàõààñ àëü áîëîõîîð çàéëñõèéõ ìºí ÕÕÊ áîëîí ººð ëºãäºõ õàíäëàãàòàé áîëñîí. Àíõäàã çàõ çýýë äýýð õóâü ëàãäàõààð çàðëàãäñàí íèéò 475 ÕÊ-èéí 241-ûã á¿ðýí õóâü èëæ 234-ÕÊ-ûí õóâüöààíû 5-90℅ íü òºðèéí ìýäýëä ¿ëäñýí þì. Àíõ ìîíãîë óëñûí 1 ñàÿ 200000 ãàðóé èðãýí õóâüöàà ýçýìøèã áîëñíîîñ õîéøèõ õóãàöààíä ìîíãîëûí õºðºíãèéí áèðæ äýýð 1000ãàðóé óäààãèéí àðèëæààãààð 120ãàðóé ñàÿ øèðõýã õóâüöàà çàðàãäàæ 30000 ãàðóé òýðáóì òºãðºãèéí ã¿éëãýý õèéãäñýí.
  4. 4. àìã¿é èõ õºðºí㺠çàðæ áàéãóóëñàí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí äýä á¿òýö àøèãëàãäàõã¿éä õ¿ð õºðºíãèéí áèðæ ¿íýò öààñíû êîìïàíèóäûí çàðäëàà äààõã¿é ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íä áàéäàëä õ¿ðýýä áàéíà. Äýýðõ áàéäëààñ ¿çõýä ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë äýýð ºíãºðñºí õóãàöààíä ¿íäñýíäýý ºì èéí ýðõ ìýäëèéí õóâèàðëàõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäàæ èðñýí áºãººä óã çàõ çýýëèéã ñîíãîäîã óòãààð íü õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ íºõöºë õàðààõàí á¿ðäýýã¿é áàéñàí áàéíà. Îäîî áèä õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ºíººãèéí áàéäàëä çºâ ä¿í øèíæèëãýý õèéæ öààøäûí çîðèëãîî òîäîðõîéëîõã¿éãýýð òºðèéí çîõèöóóëàëòã¿éãýýð çàõ çýýëèéí æàìàà𠺺𺺠õºãæèíº ãýæ ¿çâýë èõýýõýí ºðººñãºë áîëíî. 2000 îíîîñ õîéø õºðºíãèéí áèðæèéí ¿íýò öààñíû àðèëæàà ¿íäñýíäýý çîãñîíãè áàéäàëä îðæ ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí ¿íýëãýý àðèëæààíû òîî ÒÎÐ-75 èíäåêñ, ¿íýò öààñíû ýðýëò çýðýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áóóð 2001.01.01 áàéäëààð áèðæèéí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí íèéò ¿íýëãýý çàñãèéí ãàçðûí áîíäûã îðîëöóóëàí äºíãºæ 40.0 òýð áóì òºãðºã áîëæýý.
  5. 5. Ìºí ºì õóâü ëàëûí áîäëîãûã ñàëáàðûí áîëîí õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí õºãæëèéí áîäëîãîòîé óÿëäóóëàí ÿâóóëààã¿éãýýñ ¿íýò öààñíû íèéë¿¿ëýëò çîãñîæ áèðæ äýýð äàìïóóðàõàä áýëýí áîëñîí êîìïàíèóäûí ýðýëò áàãàòàé õóâüöààíû õÿíàëòûí áàãöààñ ãàäóóðõ õóâü ¿ëäæýý. Ýíý íü ºì õóâü ëàõ àæèë àíõíààñàà àëñûí áîäëîãîã¿é õàâòãàéðóóëàí òàðààõ èãëýëä áàðüñàí íºãºº òàëààñ öààøèä òºâëºð¿¿ëýí ÿâàãäàõ ¿åèéí ñºðºã òàëûã óðüä èëàí õàðæ àäààã¿éòýé õîëáîîòîé áîëîõ íü îäîî íýãýíò òîäîðõîé áîëæýý. ¯¿íýýñ áîëæ äýýð õýëñýí ëýí ÕÊ-ûí ñàíõ¿¿ãèéí àäâàð äîðîéòîæ òýäãýýðèéí õóâüöààíóóäûí íýðëýñýí ¿íý áîëîõ çàõ çýýëèéí ¿íèéí õîîðîíäûí óÿëäàà àëäàãäàæ æèæèã õºðºí㺠îðóóëàã äûí ýðõ àøèã õîõèðîõ áîëñîí áà ÕÊ-óóä íýãäýí íèéëæ òàòàí áóóãäàõ ÕÕÊ áîëîí ººð ëºãäºõ õàíäëàãà íèëýýí àæèãëàãäàõ áîëñîí.
  6. 6. Ýíý íü íýã òàëààñ Çà áèðæèä á¿ðòãýëòýé òºðèéí ìýäëèéí õóâüöààãàà áèðæèéí ãàäóóðõ õóäàëäààãààð àðèëæààëñàíòàé ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ àðãà õýìæýý òóõàéí ¿åä àâààã¿é íºãºº òàëààñ ìàíàé àðä èðãýäèéí ¿íýò öààñíû òàëààðõ ìýäëýã áàãà õóâüöààíû ¿íý, àíàð à õîëáîãäîë, ¿ð àøãèéí òàëààðõ ìýäýýëýë õîìñ áàéñàíòàé õîëáîîòîé áàéíà ãýæ ¿çýæ áàéíà. Ãýòýë õºðºíãèéí çàõ çýýë ãýäýã ìààíü ñîíãîäîã óòãààðàà ºì èéí õóâààðüëàëòûã çîõèöóóëàõààñ ãàäíà ñóë ºëººòýé ìºíãºí õºðºíãèéã ýäèéí çàñãèéí èðýýä¿éòýé ñàëáàð àæ àõóé íýãæèéí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä ºëººëºõ òºñâèéí áîëîí áîäèò ñåêòîðûí ñàíõ¿¿æèëòýíä øààðäëàãàòàé óðò õóãàöààíû çýýëèéí ýõ ¿¿ñâýðèéã òàòàí òºâëºð¿¿ëýõ ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýë äýýð çóó ëàëûí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ àøèã îðëîãîî íýìýãä¿¿ëýõ íºõöºëèéã ñàíõ¿¿ãèéí áóñàä èíñòèòóóä áîëîí òîì æèæèã õºðºí㺠îðóóëàã äàä á¿ðä¿¿ëæ ºãºõ ìºíãºíèé óðñãàëûã çîõèöóóëàõ ¿íäñýí ¿¿ðýãòýé çàõ çýýë áèëýý.
  7. 7. Ìîíãîë óëñûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë ñîíãîäîã óòãààðàà õºãæèæ õºãæëèéíõºº äàðààãèéí øàòàíä òóëæ èðæ áàéãàà ºíºº ¿åä çàñãèéí ãàçðààñ õýðõýí äýìæëýã ¿ç¿¿ëõýýñ ýíýõ¿¿ çàõ çýýëèéí õóâü çàÿà èõýýèýí õàìààðàõ áîëæ áàéíà. Õàìãèéí óõàë íü äîòîîäûí ¿íýò öààñíû çàõ çýýë äýýð çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ãàäààä äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàã äûí ñîíèðõëûã òàòàõóéö ýðýëò èõòýé õóâüöààíû ìàññûã á¿ðä¿¿ëæ áèðæèéí ¿éë àæèëëàãààã èäýâõæ¿¿ëýýä çîãñîõã¿é îëîí óëñûí õºðºíãèéí áèðæ¿¿äòýé èíòåãðàö èëàëä îðîõ óãòâàð íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ à õîëáîãäîëòîé. ¯íýò öààñíû çàõ çýýëèéí õºãæèëä ºì õóâü ëàëààñ ãàäíà ººð îëîí õ¿ èí ç¿éë íºëººëæ áàéíà ãýäýã íü òîäîðõîé. ¿¿íèéã á¿ëýãëýí ìàêðî, ìèêðî ò¿âøèíä àâ ¿çâýë:
  8. 8. • Ìàêðî ò¿âøèí. ÓËÑ îðíû ýäèéí çàñàã ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëò áàéäàë ¿éëäâýðëýëèéí óíàëò, èíôëÿöè òºñâèéí àëäàãäàë, ñàíõ¿¿ãèéí ñåêòîð çàõ çýýëèéí çàð ìààð á¿ðäýæ òºëºâøººã¿é. Äîòîîäûí õóðèìòëàë áàãà, õóâèéí ñåêòîðûí õºãæèë òààðóó, óëñ îðíû áîëîí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí äýä á¿òýö õàíãàëòã¿é çýðýã õ¿ èí ç¿éë¿¿äèéã íýðëýæ áëîîõ þì. Çàðèì ñóäëàà èä ¿íýò çàõ çýýë õºãæèõºä ìàêðî ýäèéí çàñãèéí òîäîðõîé îð èí á¿ðäñýí áàéõ ¸ñòîé ãýæ ¿çäýã áàéíà. Òóõàéëáàë:- Óëñ îðíû äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí äóíäàæ ºñºëò 5% -èë¿¿ áàéõ, - Èíôëÿöèéí äýýä ò¿âøèí 10% õýòðýõã¿é áàéõ, Äîòîîäûí íèéòò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 20% äîîøã¿é õóâèéã õóðèìòëàëä çàðöóóëæ áàéõ, Ìýäýýëýë ñóäàëãààíààñ ¿çâýë ñ¿¿ëèéí æèëä èíôëÿöéí õóðä ñààð òºãðºãèéí õàíø òîãòâîðòîé áàéãàà 2000 îíû ýõíèé áàéäëààð äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí äóíäàæ ºñºëò 3.2% èíôëÿöèéí ò¿âøèí 10% äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýçëýõ õóâèé æèí 28% áàéãàà çýðýã òîîí ¿ç¿¿ëýëò õàðàãäàæ áàéíà. ̺í ã¿éëãýýíä áàéãàà ìºíãºíèé éõýíõ õóâü íü õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ãàð äýýð ýðãýëäýæ áàéãàà ãýñýí àëáàí ¸ñíû ìýäýýëýë áèé. Èéì íºõöºëä çºâõºí ýäèéí çàñãèéí íýãäñýí çºâ áîäëîãî ÿâóóëæ àäâàë äîòîîäûí õóðèìòëàë íººö áîëîëöîîã ¿íýò öààñíû çàõ çýýë äýýð äàìæóóëàí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä äàé ëàõ á¿ðýí áîëîëöîîòîé áàéãàà þì. ¯¿íèé òóëä ¿éëäâýðëýë õºðºí㺠îðóóëàëò ìºí㺠çýýë, ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí, õºãæëèéí íýãäñýí áîäëîãûã áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõ íü ç¿èòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà.
  9. 9. • Ìèêðî ò¿âøèí: Õºðºíãèéí áèðæ äýýð ¿íýò öààñíû íèéë¿¿ëýëò ìóó, ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãóóäûí ¿éë àæèëëàãààíä çºð èë äóòàãäàë ãàðäàã. Óã çàõ çýýëèéã çîõèöóóëàõ ýðõç¿éí çîõèöóóëàëò õàíãàëòã¿é çýðýã õ¿ èí ç¿éë íºëººëæ áàéíà. Ýíý íü ìàíàé õóâ ëàãäñàí êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí àäâàð ìóó, ¿íýò öààñàíä èòãýõ àðä ò¿ìíèé èòãýë ñóëàðñàí ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãóóäàä àæèëëàæ áàéãàà áîëîâñîí õ¿ íèé ìýðãýæèë àäâàð ñàõèëãà õàðèóöëàãà ¸ñ ç¿éí áàéäàë õàíããàëòã¿é çýðýãòýé õîëáîîòîé. Øóäàðãà áóñ áàéäàë íèëýýä àæèãëàãäàõ áîëñîí.
  10. 10. • 1 ¿å. 1991-1994 îí. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýðõèéí áè ãýýð õóâü ëàëûí àæëûã ýõëýæ, ¿íýò öààñíû àíõäàã çàõ çýýëä áàéðøóóëàõ, õóâèàðëàõ, õóâü ëàõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäñàí òºðèéí ¿¿ðýã ýð èìòýé áàéñàí ¿å øàò. • 2 ¿å. 1994-1995 îí. ¯íýò öààñíû àíõäàã çàõ çýýë äýýð õóâü ëàãäñàí õóâüöààò êîìïàíèóäûí õóâüöààã 1.2 ñàÿ èðãýä ýçýìøèæ ýõýëñýí, àíõäàã çàõ çýýëèéí òºãñãºëèéí ¿å øàò áóþó òºðèéí ¿¿ðýã òîäîðõîé áóñ áàéñàí ¿å. Ìîíãîë óëñàä çàõ çýýëèéí õàðèëöààíû øèëæèõ ¿åèéí ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí ýõëýë òàâèãäñàíààñ õîéø òºðèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéã áîäëîãûí õýìæýýíä àâ ¿çâýë äàðààõ 4 ¿å øàò áîëãîí àíãèëæ áîëîõîîð áàéíà.¯¿íä:
  11. 11. • 3 ¿å. 1995-1997 îíû ñ¿¿ë õ¿ðòýë ¿íýò öààñíû õî¸ðäîã çàõ çýýë, áýëýí ìºíãºíèé àðèëæàà ÿâàãäàæ ýõýëñýíòýé õîëáîîòîéãîîð çàõ çýýëèéã çîõèöóóëàõ òºðèéí áàéãóóëëàãà áîëîõ ¯íýò öààñíû õîðîî áàéãóóëàãäàæ òºðèéí òºëººëëèéã õýðýãæ¿¿ëæ ýõëýâ. ̺í "¯íýò öààñíû òóõàé " õóóëü áîëîí áóñàä õîëáîãäîõ õóóëèóäàä ¿ýíò öààñ ãàðãàã èéí ýðõ ¿¿ðãèéí òàëàà𠺺ð ëºëò îðóóëñàí þì. Ýíý ¿¿ðãèéí òàëàà𠺺ð ëºëò çîõèöóóëàëò íèéòèéã õàìàð àäàõã¿é çºâõºí öººí òîîíû îðîëöîãñîä, êîìïàíèéí óäèðëàãûí õ¿ðýýã õàìðóóëæ áàéëàà. • 4 ¿å. 1997 îíû ñ¿¿ë ýýñ 2000 îíû ýõýí ¿å õ¿ðòýë õàìðàãäàíà. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýðõèéí áè ãýýð õóâü ëàãäñàí òºðèéí ºì èéí îðîëöîîã¿é êîìïàíèéí õóâüöàà 2-3 õ¿í äýýð òºâëºð òºðèéí îðîëöîîòîé êîìïàíèóäûí àñóóäëûã Òºðèéí ºì èéí õîðîî äàí ãàíöààðàà øèéäâýðëýæ, ¯íýò öààñíû õîðîîíû ¿¿ðýã, çîðèëãî àëäàãäàæ ýõëýâ. Èéìýýñ ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí õºãæèëä àõèö äýâùèë ãàðàõã¿éãýýð ¿ë áàðàì ¿íýò öààñíû àðèëæààû õàíø áóóð , èíäåêñ áóóð ýõýëñíýýð ¿íýò öààñíû çàõ çýýëä áóóðàõ õàíäëàãà, èãëýëä îðæ ýõýëñýí áàéíà.
  12. 12. Ýíý ¿åèéí òºðèéí áîäëîãî íü çºâõºí íýã èãëýëèéã áàðüæ íýã òàëààñ òºñºâò õºðºí㺠îðóóëàõ íýðýýð òºðèéí ºì èéí õóâüöààã íèéòèéí áîëîí áèò¿¿ìæèëñýí äóóäëàã õóäàëäààãààð õóäàëäàæ ºì èéí òîäîðõîé õýñãèéã ýçýíòýé áîëãîñîí áîëîâ íºãºº òàëààñ ºì õóâü äàëûí áîäëîãûã ºðãºí õ¿ðýýòýé ÿâóóëàõ çîðèëãîî àëäàãäóóëàõàä õ¿ðãýñýí. Ýíý ¿åèéí òºðèéí áîäëîãî ã¿ð çóóðûí øèíæòýé áîëñîí ¿å. Ýäãýýð ¿å øàòóóä íü ººðñäèéí îíöëîã øèíæ, äàâóó áîëîí ñóë òàëóóäûã àãóóëæ áàéëàà. ¿¿íèéã íýãòãýæ õ¿ñíýãòýä õàðóóëúÿ.
  13. 13. Îíöëîã òàëóó 1 ¿å /1991-1994 î í / 2 ¿å /1994-1995î í / 3 ¿å /1995-1997/ 4 ¿å 1997 î í û ñ¿¿ë÷ 2000 î í û ýõýí -Èðãýä òýãø ýðõòýé, õº ðº í 㺠ýçýì ø èí ý. -¯ í ýò óààñí û àí õäàã÷ çàõ çýýë ¿¿ñýâ. -Õóâüöààò êî ì ï àí èó áàéãóóëàãäàâ. -Õóâüöàà ýçýì ø èã÷èä î ëí î î ð òàòàâ. -¯ í ýò öààñí û òóõàé ì î í ãî ë óëñû í õóóëü áàòëàãäàâ. -¯ í ýò öààñí û õî ¸ðäî ã÷ çàõ çýýë ýõëýâ. -Õóâüöààí û çàõ çýýëèéí àí õí û õàí ø òî ãòî â. -Çàðèì òº ðèéí î ðëöî î ã¿é õóâüöààò êî ì ï àí èéí õÿí àëòû í áàãöû ã õóäàëäàí àâàâ. -Áðî êåðû í ï ¿¿ñèéí ¿éë àæèëëàãàà æèãäðýâ. - Çàñãèéí ãàçðààñ º ðèéí º ì ÷èéã õóâü÷ëàõ ø èéäâýð ãàðãàâ. - Çàñãèéí ãàçðû í áî í ä àðèëæààëàãäàâ. -Òº ðèéí º ì ÷èéí 70% -èéã õóâü÷èëæ äóóñãàâ. - Õóâüöààí û òº âëº ðº ë ¿¿ñýâ. -Óí ýò öààñí û çàõ çýýëèéí ÿâö óäààø ðàâ. -Óí ýò öààñí û òóõàé õóóëüä í ýì ýëò º º ð÷ëº ëò î ðóóëàõ ø ààðäëàãà ¿¿ñýâ.
  14. 14. Äàâóó òàë 1 2 3 4 Áî ãèí î õóãàöààí ä áèðæèéí ¿éëë àæèëëàãàà æèãäðýâ. -òº 𺠺 ñ º ì ÷ õóâü÷ëàëûã ýð÷èì æ¿¿ëýõ òàëààð í èëýýä àí õààð÷ áàéâ. -¯ í ýò öààñí û çàõ çýýëä î ðî ëöî ãñäûí õ¿ðýýí ýì ýãäñýí . - Õóâüöààò êî ì ï àí èéí óäèðäëàãûí ¿¿ðýã í ýì ýãäñýí . -¯ í ýò öààñí û çàõ çýýëèéã çî õèöóóëàõ ¿í ýò öààñí û õî ðî î í û àæëûí àëáà áàéãóóëàãäàâ. -Çàðèì õóâüöààò êî ì ï àí èóä í î ãäî ë àø èã òàðààâ. -Õàì òûí ñàí ää õº ðº í 㺠î ðóóëàã÷äûí òî î í ýì ýãäñýí . -ª ì ÷ õóâü÷ëàëûí ýõí èé ¿å ø àò äóóñàâ. -Çàðèì êî ì ï àí èóäûí ¿éë àæèëëàãàà ñàéæèð÷ º ì ÷ ýçýí äýý î éðòî â. -Òº ðèéí º ì ÷èéí î ðî ëöî î òî é êî ì ï àí èóäûí óäèðäëàãûí ¿éë àæèëëàãàà ñàéæðàâ. -¯ í ýò öààñí û 2 äàõü çýýëèéí ¿éë àæèëëàãàà õýüèéí ÿâàãäàæ ýõëýâ. -¯ í ýò öààñí û í èéë¿¿ëýëò õýñýã õóãàöààí ä í ýì ýãäñýí . -Õóâüöààò êî ì ï àí èéí 80 ãàðóé õóâüä õóâüöààí û òº âëº ðº ë ÿâàãäàâ. -Òº ðèéí º ì ÷èéí õî ðî î í û àæèë æèãäðýâ.
  15. 15. Ñóë òàëóóä; 1 2 3 4 -Èðãýäèéí õóâüöàà, ¿í ýò öààñí û òàëààðõ î éëãî ëò ì àø õÿçãààðëàãäì àî áàéâ. -Áýëýí ì º í 㺠í èé àðèëæàà ýðõëýëã¿é öàã õóãàöàà àëäàãäàæ, õóâüöààí û ýðýëòèéí ¿í ý áóóðñàí . -ª ì ÷ õóâü÷ëàë, ¿í ýò öààñí û çàõ çýýëèéí òàëààðõ ì ýäýýëýë, ñóðòàë÷èëãàà, ñóðãàëò òààðóóõàí áàéí à. -ª ì ÷ õóâü÷ëàëû í ¿éë ÿâö ÿâöóó õ¿ðýýí ä ÿâàãäàæ áàéâ. -Õóâüöààò êî ì àí èéí óäèðäëàãà, õóâüöàà ýçýì ø èã÷äèéí õî î ðî í äû í àæëû í óÿëäàà áàéõã¿é áàéü. -Õóâüöààí û çàõ çýýëèéí õàí ø òî ãòâî ðã¿é áàéâ. -Õóâüöàà ãàðãàã÷ êî ì ï äàí èéí ä¿ðì èéí ñàí ã òî ãòî î õ, õº ðº í ãèéí ¿í ýëãýý õèéãäýýã¿é áàéäëààñ áî ëæ õóâüöààí û à÷ õî ëáî ãäî ëû ã ¿ýí ëýõ ì åõàí èçì òî ãòñî í ã¿é. -¯ í ýò öààñí í û çàõ çýýëèéí õóóëü ýðõç¿éí î ð÷èí ã¿éöýä çî õèî í áàéãóóëàãäñàí ã¿é. -Õóâü÷ëàãäñàí êî ì ï àí èóäû í äèéëýí õ í î ãäî ë àø èã õóâààðèëæ ÷àäàõã¿é áàéâ. -¯ í ýò öààñí û çàõ çýýëä ø èí ýýð õº ðº í 㺠î ðóóëàã÷èä î ëäñî í ã¿é, õóâüöàà ýçýì ø èã÷, õàðèëöàãñäû í òî î öº º ðº â. -ª ì ÷ õóâü÷ëàëû í ¿éë àæèëëàãààã çî õèöóóëàõ -Òº ðèéí º ì ÷èéí õî ðî î , ¯ í ýò öààñí û õî ðî î í û àæëû í óÿëäàà ì óó áàéâ.Òº 𺠺 ñ ¿í ýò öààñí û çàõ çýýëèéí òàëààðõ áî äëî ãî ã¿éöýä ÿâóóëñàí ã¿é - Õóâü÷ëàãäñàí èõýí õ êî ì ï àí èéí ¿éë àæèëëàãàà ñàéæèðñàí ã¿é. -Òº 𺠺 ñ çº âõº í òº ðèéí º ì ÷èéí õóâü÷ëàëä èë¿¿ àí õààð÷, öààø èä ãàðàõ ñº ðº ã ¿ð äàãàâàðû ã òî î öî õã¿é áî äëî ãî ÿâóóëæ áàéâ.
  16. 16. Õºðºíãèé çàõ çýýë çàéëøã¿é áàéäãèéí ó èð: • Á¿õýë á¿òýí ¿éëäâýð, àæ àõóéí ãàçðóóäûí ãóòàë, õóâöàñ ìàøèí, ìåáåë,ìãóðèë áóäàà øèã õóäàëäàæ õóäàëäàí àâ , ýäèéí çàñãèéí ýðãýëòýíä îðóóëàõ íü õýö¿¿, íýã ñàëáàðààñ íºãººä õºðºíãèéã íü øèëæ¿¿ëýí áàéðëóóëæ áîëäîãã¿é áîëîõîîð òýäãýýðèéã òºëººëñºí õóâüöààãààð òºëººë¿¿ëýí õóäàëäàæ, õóäàëäàí àâ , ýäèéí çàñãèéí ýðãýëòýíä îðóóëäàã. • Áàíêíààñ çýýë àâàõã¿éãýýð àæ àõóé íýãæ áàéãóóëëàãà àðèëæààíû áàíê, çàñãèéí ãàçàð õóâüöàà áîíä îáëèãàöè ãàðãàæ, àëáàí áîëîí àðä èðãýäèéí ñóë ºëººòýé ìºíãèéã öóãëóóëæ, ¿éëäâýð, àõóéí ãàçðûã øèíýýð áàéãóóëàõ ºðãºòãºõ ýäèéí çàñàã, íèéãìèéã õºãæ¿¿ëýõýä õºðºí㺠îðóóëàõàä çàéëøã¿é øààðäëàãòàé áàéäàã. Үнэт цаасны çàõ çýýëèéí äàâóó áîëîí ñóë òàë, îíöëîã
  17. 17. • Õýäèéãýýð ìàíàé õºðºíãèéí çàõ çýýë øèíý, òóëãàð, õºãæèë ñóë á¿ðòãýë ìýäýýëëèéí îð èí ¿åèéí òåõíèê òºõººðºìæ õýðýãëýæ, õóâüöàà ºðèéí áè ãèéí öààñàí òýìäýãòýýð áóñ, ýëåêòðîí õóâüöàà, ýëåêòðîí áîíäîíä îðóóëæ êîìüïþòåðèéí ñ¿ëæýýíä õàäãàëæ, ¿ðýãäýõ ãýýãäýõ, õóóðàì ààð ¿éëäýõ, õóëãàéä àëäàõ, øàòàõ àþóëààñ íàéäâàðòàé õàìãààëæ áàéíà. • Õóâüöàà áîíäûí àðèëæàà áàðàà ìàòåðèàë, ìºíãºí ã¿éëãýýòýé õîëüæ õóòãàñàíã¿é äàíãààð íü ýìõ öýãöòýé ÿâóóëñàí.
  18. 18. • Õóâüöàà áîíäûí áèðæèéí ãàäóóð ýìõ çàìáàðààã¿é àðèëæààã¿é, çîõèîí áàéãóóëàëò ñàéí ÿâóóëñàí. Çàðèì áðîêåðèéí êîìïàíèä çàðèì õóâü õ¿ì¿¿ñ õóâüöààã õÿìä ¿íýýð õóäàëäàí àâ , áèðæèéí ñ¿ëæýýíä îðóóëæ ºíäºð ¿íýýð áîðëóóëæ èõýýõýí àøèã îëæ áàéíà. Çàðèì áðîêåðèéí êîìïàíèóä íü ýçíèé çºâøººðºëã¿é, õóâüöààã íü äóð ìýäýí õóäàëäàõ, õóâààñàí íîîãäîë àøãèéã ºãºõã¿é çàâøèõ çýðýã õóëãàéí øèíæòýé ¿éëäýë õèéæ áàéñíûã ¿ã¿éñãýõã¿é. ÌÕÁ- èéí ºìíºõ óäèðäëàãóóä õóâüöàà ýçýìøèã èäýä ºãºõ ¸ñòîé íîãäîë àøèã, õóâüöàà áîðëóóëñíû îðëîãûã áàíêíûõàíòàé õóéâàëäàæ çàâüøñàí áîëîëòîé. • Êîìïàíèóäûí õóâüöààã õàðüöàíãóé õÿìä ¿íýýð àðèëæèæ áàéãàà íü õóðèìòëàë ìºí㺠áàãàòàé õ¿ì¿¿ñèéí ºì òýé áîëãîõ íýãýí áîëîìæ îëãîñîí.
  19. 19. Õºãæèíã¿é îðíóóäûíõòàé õàðüöóóëáàë ìàíàé õºðºíãèéí çàõ çýýë õýä õýäýí îíöëîãòîé þì. • Õºãæèíã¿é îðíóóäûí õºðºíãèéí áèðæ äýýð ãîë òºëºâ êîìïàíèóäûí øèíýýð õºðºí㺠îðóóëàõààð ãàðãàñàí õóâüöààã àðèëæäàã áîë ìàíàéä èõýíõ íü ºìíºõ õºðºí㺠îðóóëàëòààð áàéãóóëñàí ¿éëäâýð, àæ àõóéí ãàçðóóäûí õóâüöààã õóäàëäàæ öººõºí ýçíèé ìýäýëä òºâëºð¿¿ëýõ àðèëæàà õèéæ áàéíà. 1995 îíû 8-ð ñàðààñ 2001 îíû 1-ð ñàð õ¿ðòýë /äàâõàðäñàí òîîãîîð/ íðõèéí áè ãýýð àâñàí õóâüöàà áà òºðèéí ºì èéí íèéò 124.8 ñàÿ øèðõýã õóâüöààã õóäàëäàæ, 25.6 òýðáóì òºãðºãèéí àðèëæàà õèéæýý. Ýíý áîë øèíý õºðºí㺠îðóóëàëò áóñ þì. ̺í õóãàöààíä 29 êîìïàíè 15.1 ñàÿ øèðõýã õóâüöààã øèíýýð ãàðãàæ 3.9 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºíãèéã øèíýýð îðóóëñàí áàéíà. Ìîíãîëûí õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí çàðèì îíöëîã:
  20. 20. • Áóñàë îðîíä õóâüöààò êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë òºëáºðèéí àäâàð àøèã àëäàãäàë áîëîí óëñ òºð ýäèéí çàñãèéí íºõöºë áàéäëûí íºëººãººð áèðæ äýýð êîìïàíèóäûí õóâüöààíû ¿íý ºñºæ áîë ìàíàéä èéì ìýäðýìæ áàéäàãã¿é þì. • Áóñàä îðîíä õºðºíãèéí áèðæ äýýð õóâüöààíû ¿íý õÿìäðàõàä õóäàëäàí àâ , íýìýãäýõýä íü õóäàëäàæ ¿íèéí õýëáýëçëýýð àøèã îëäîã õ¿ì¿¿ñ áàéäàã áîë ìàíàéä áàðàã áàéäàãã¿é ãýæ õýëæ áîëíî.
  21. 21. • Áóñàä îðíóóäûí êîìïàíèóäûí çàõ çýýëèéí ¿íý íü ( ä¿ðìèéí ñàíã õóâüöààíû òîîíä õóâààæ òîäîðõîéëñîí) íýðëýñýí ¿íýòýé îéðîëöîî, áàãà õýëáýëçýëòýé áàéäàã áîë ìàíàéä íýðëýñýí ¿íýýñ çàõ çýýëèéí ¿íý õýò äîîãóóð áàéãàà þì. Ýíý ¿íäñýí õºðºíãèéí äàõèí ¿íýëñýí õóâüöààã äàõèí ¿íýëýýã¿é, õóüâöàà èíôëÿöèä ºðòººã¿éòýé õîëáîîòîé þì. Èéì íºõöºëä èõýýõýí õóâüöàà õóäàëäàí àâñàí õ¿í èõýýõýí ºì õºðºíãºòýé áîëîõ áîëîìæ áóé. • Ìîíãîë õºðºíãèéí çàõ çýýë òºëºâøèæ õºãæèõºä ýäèéí çàñãèéí õîöðîãäîë, õÿìðàë, áàíêíû ñàëáàðûí õóðö õÿìðàë, ¿éëäâýðëýëèéí óíàëò, àæ àõóéí íýãæèéí äèéëýíõ íü òºëáºðèéí àäâàðã¿é àëäàãäàëòàé ºð çýýëä áàðèãäñàí, áèçíåñèéí îð èí ìóó, ìèêðî ìàêðî ò¿âøíèé óäèðäëàãà ñóë, èðãýäèéí õóðèìòëàë áàãà, ÿäóó, ¿íýò öààñíû ìýäëýã òóðøëàãà äóòàãäàæ áàéãàà, ºì õºðºí㺠öººõºí ýçíèé ìýäýëä òºâëºð ã¿éöýýã¿é çýðýã õ¿ èí ç¿éëñ ñºðºã íºëººëæ áàéíà.
  22. 22. ¯íýò öààñíû çàõ çýýëèéí èã ¿¿ðãèéã ºðãºí õ¿ðýýãýýð àâ ¿çâýë 2 õýñýãò õóâààí ¿çäýã. 1.Çàõ çýýë á¿ðò áàéäàã çàõ çýýëèéí ò¿ãýýìýë èã ¿¿ðýã. ¯¿íä: • Àðèëæàà íàéìààíû èã ¿¿ðýã: Ýíý íü òóõàéí çàõ çýýë äýýðõ ¿éëäëýýñ àøèã àâàõ èã ¿¿ðýã þì. Ýíý èã ¿¿ðãèéí ÿâöàä ºì èéí ýçýä ñîëèãäîíî. • ¯íý òîãòîîõ èã ¿¿ðýãòýé: ªºðººð õýëáýë çàõ çýýë íü çàõ çýýëèéí ¿íèéã òîãòîîõ ¿éë ÿâö òýäãýýðèéí õºäºë㺺íèéã õàíãàäàã. • Ìýäýýëýë ºãºõ èã ¿¿ðýã: Ýíý íü çàõ çýýëèéí õóäàëäààíû îáúêòûí áîëîí ò¿¿íä îðîëöîã äûí òóõàé çàõ çýýëèéí ìýäýýëëèéã îðîëöîã äîä õ¿ðãýäýã. • Çîõèöóóëæ òîõèðóóëàõ èã ¿¿ðýã: Õóäàëäàà ÿâóóëàõ ã¿¿íä îðîëöîõ ä¿ðýì æóðàì áàéãóóëëàãà óäèðäëàãà áèé áîëãîäîã. ¯íýò öààñíû çàõ çýýëèéí èã ¿¿ðýã, á¿òýö
  23. 23. • Äàõèí õóâààðèëàëòûí ¿¿ðýã: À. ̺íãºí õºðºíãèéã çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ñàëáàð õ¿ðýýíèé õîîðîíä õóâààðèëàõ Á. Õ¿í àìûí õàäãàëàìæèéã ¿éëäâýðèéí áóñ õýëáýðýýñ ¿éëäâýðëýëèéí õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ Â. Èíôëÿöèéí áèø ¿íäñýí äýýð íýìýãäýë ìºíãºí õºðºíãèéã ã¿éëãýýíä îðóóëàõã¿éãýýð óëñûí òºñâèéí àëäàãäàëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ ãýæ õóâààäàã. • ¯íèéí áîëîí ñàíõ¿¿ãèèéí ýðñäëèéã äààòãàõ èã ¿¿ðýã:Ýíý ¿¿ðýã íü ¿¿ñìýë ¿íýò öààñíû àíãè òºðëèéã àøèãëàõ çàìààð õýðýãæèõ áîëîìæòîé ºì èéí õýëáýð ôúþ åðñèéí áîëîí ãýðýýã àøèãëàõ çàìàààð õýðýãæ¿¿ëíý. 2.Òóõàéí çàõ çýýëèéí ò¿ãýýìýë èã ¿¿ðýã.¯¿íä:
  24. 24. • Àíõäàã áîëîí õî¸ðäîã çàõ çýýë • Çîõèîí áàéãóóëàëòòàé áîëîí çîõèîí áàéãóóëàëòã¿é çàõ çýýë • Áèðæèéí áîëîí áèðæèéí ãàäóóðõ çàõ çýýë • Óëàìæëàëò áîëîí êîìïüþòåðæñýí çàõ çýýë Үíýò öààñ çàõ çýýëèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä:
  25. 25. • Èõýíõ ñóäëàà èä óëñ îðîíä ¿íýò öààñíû çàõ çýýë õýâèéí õºãæèõºä ìàêðî ýäèéí çàñãèèéí òîäîðõîé òààëàìæòàé îð èí á¿ðäñýí áàéõ ¸ñòîé. ¯¿íä: Мîíãîë óëñàä ¿íýò öààñíû çàõ çýýë ºíºº ¿åä áèå äààñàí á¿õýë á¿òýí ñàëáàð óëñ îðíû ñàíõ¿¿ãèéí òîãòîëöîîíû íýã á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã áîëîâ. Ýä¿ãýý ¿íýò öààñ ãàðãàã 400 ãàðóé êîìïàíè õºðºíãèéí áèðæ, ¿íýò öààñíû õàäãàëàìæèéí áîëîí òºëáºð òîîöîîíû áàéãóóëëàãà ¿íýò öààñíû êîìïàíè õºðºí㺠îðóóëàëòûí ñàí çýðýã ¿íýò öààñíû ìýðãýæëèéí 80 îð èì áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ ò¿¿íä 600 ãàðóé õ¿í àæèëëàæ áàéíà.
  26. 26. 1. Óëñ îðíû äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí äóíäàæ ºñºëò 5% èë¿¿ áàéõ 2. Èíôëÿöèéí äýýä ò¿âøèí 10% õýòðýõã¿é áàéõ 3.Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 20% äîîøã¿é õóðèìòëàëä çàðöóóëæ áàéõ 4. Õóâü íèéë¿¿ëñýí õºðºíãèéí ä¿íä õóâèéí ñåêòîð äàâàìãàéëàõ 5. ¯íýò öààñíû çàõ çýýëèéí õºãæèë çîõèõ ò¿âøèíä õ¿ðñýí áàéõ Ìîíãîë óëñàä õºðºíãèéí çàõ çýýë ¿¿ñýí õºãæèõ ¿åýñ ýõëýí ºíºº õ¿ðòýë ýäèéí çàñàã òîãòâîðòîé áóñ õóðèìòëàë áàãà èíôëÿöè ºíäºð áàéãàà íü ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä ñààä áîëñîîð áàéíà.
  27. 27. • Õºðºíãèéí çàõ çýýë äýëõèéí áóñàä îðîíä ¿¿ñýýä õýäýí çóóí æèë òóðøëàãà áèé áîëñîíû äàðàà ìîíãîë óëñàä øèíýýð ¿¿ññýí. Àìåðèêèéí ºíäºð ìýðãýæèëòýí òóðøëàãàòàé õ¿ì¿¿ñ áèðæ áàéãóóëàõ ¿íýò öààñíû õóóëèéí òºñëèéã áîëîâñðóóëàõ ìýðãýæèëòýí á¿ðòãýõýä òóñàëñàí. • ¯íýò öààñíû àðèëæààã ñ¿¿ëèéí ¿åèéí êîìïüþòåð òåõíèêýýð ÿâóóëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòûã ýõíýýñ íü ÿâóóëñàí ýíý íü ãàð àæèëëàãààã õºíãºâ èëæ õóãàöàà õîæèõ àðèëæàà ÿâóóëàõ íºõöëèéã áèé áîëãîñîí. • Áèðæèéí òîãòîëöîîã óëñ îðíóóäûí ñ¿¿ë èéí æèøãýýð á¿ðä¿¿ëæ ¿íýò öààñíû òºëáºð òîîöîîîã õàäãàëàìæèéí ¿éë àæèëëàããààã íýã äîð ýðõýëæ áàéãàà ýìõ öýãöòýé çîõèîí áàéãóóëàëòòàé áîëñîí. ¯íýò öààñíû çàõ çýýë ¿¿ñ õºãæèõ äàâóó òàëóóä:
  28. 28. • Õóâü ëàëä õºðºí㺠îðóóëàëòûí ýõíèé áýëòãýë àøèãëàæ õóâüöààã äàí áèðæýýð àðèëæààëæ õ¿í àìûí èõýíõ íü õóâüöàà ýçýìøèã áîëñîí áà àíõäàã çàõ çýýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâàãäñàíààñ õîéø òîäîðõîé õóãàöàà ýçýìøèã äýä íèëýýä õóãàöàà îëãîæ òýä çàõ çýýëèéí òàëààð çîõèõ ìýäëýãòýé áîëæ ýðñäëýýñ õàìãààëàãäñàí. • Ìîíãîë óëñ õºðºíãèéí çàõ çýýëèéã çîõèöóóëàõ õóóëü ýðõ ç¿éí áóñàä àêòûã Îëîí óëñûí æèøãèéí õ¿ðýýíä òóõàéí ¿éë ÿâäëààñ íü áîëîâñðóóëàí ãàðãàæ ìºðäñºí. ªººðººð õýëáýë çàõ çýýë èë¿¿ öýíöòýé ýäèéí çàñãèéí á¿ëãýëñýí ãýìò õýðýã, õýýë õàõóóëü, ãàçàð àâààã¿é íºõöºëä ¿¿ñ õºãæñºí. • Çàõ çýýëèéã õºãæ¿¿ëýõ òºðèéí áîëîí áóñàä îðíû õºðºí㺠îðóóëàõ ñîíèðõîë èõ õîëáîãäîõ õóóëü òîãòîîìæóóä ãàðñàí.
  29. 29. • Ìàíàé îðíû õ¿í àì àæ àõóéí òîî öººí ñàíõ¿¿ãèéí õ¿ àäàë íü áàãà òåõíèê òåõíîëîãè íü õîöðîãäîíãóé ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýíäýõ¿¿íèé õýìæýý çàõ çýýëèéí áàãòààìæ õàðüöàíãóé áàãà ¿íäýñíèé õóðèìòëàëûí ýõ ¿¿ñâýð õîìñ ýäãýýð øàëòãààíààð îëîí óëñûí ¿íýò öààñíû äýëõèé äàõèíû õóäàëäààíä îðîöîõ áîëîìæ áàãà áàéíà. • Çàõ çýýë ýäèéí çàñãèéí ç¿é òîãòëûí äàãóó óëñ îðíû ñàíõ¿¿ãèéí òîãòîëöîî ñàéí á¿ðäýýã¿é ºìíºõ ¿åä çàõ çýýëèéí áóñ òºëºâëºñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí òîãòîëöîîòîé áàéñàí þì. • Ìîíãîëä ºìíº íü ¿íýò öààñíû çàõ çýýë õºãæñºí ¿íýò öààñ ãàðãàæ áàéñàí òóðøëàãà áàéõã¿é. Öîî øèíýýð ¿¿ñ õºãæèæ áàéãàà àëäàà ãàðãàõ ìàãàäëàë èõòýé áîëîâñîí õ¿ èí òóòìàã õ¿ì¿¿ñèéí ýðõ ç¿éí ìýäëýã ñàéíã¿é, àíãëè õýëíèé ìýäëýã ò¿ãýýìýë áóñ, êîìïüþòåðèéí òåõíèê àøèãëàõ òóðøëàãà ñóäàëõàä ñºðºã òàëòàé áàéñàí. Ñóë òàëóóä:
  30. 30. • Óëñ îðíû ýäèéí çàñàã òîãòâîðæîîã¿é øèëæèëòèéí õÿìðàëûí áàéäàëòàé èíôëÿöèéí äîðîé ýäèéí çàñàãòàé, ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿éë àæèëëàãàà çîõèöóóëàõ õóóëü ýðõ ç¿éí ¿íäýñ ñàéíã¿é áàéíà. Òýäíèé õºðºí㺠îðóóëàõ ñîíèðõëûã èâýýí òýòãýõ îð èí äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë, íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí òàéëàí ìýäýý ò¿¿íèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä îëîí óëñûí øààðäëàãûí õýìæýýíä áîëîâñðîîã¿é áàéñàí. • Õîëáîî êîìïüþòåðèéí òåõíèêèéã àðèëæààíä õýðýãëýæ èðýýã¿é õºðºí㺠îðóóëàã äûí ýðõ àøãèéã õàìãààëàõ ¿¿äíýýñ íèéòýä õ¿ðãýõ ìýäýýëëèéí òîãòîëöîî á¿ðäýýã¿é áàéâ. • Õÿíàëò øàëãàëòûí ñàí áàéãóóëëàãóóä õîæèì ¿¿ññýí ñàéí áýõæýýã¿é õóóëü ýðõ ç¿éí òîãòîëöîî ñàéíã¿é îëîí äàõèí ººð ëºãäºæ áàéñàí. Ýäèéí çàñãèéí õàðèóöëàãà òîîöîõ òîãòîëöîî ñóë õºã溺ã¿é áàéñàí.
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×