DE VIER WINDSTREKENHerontwikkeling van de .Grashaven Hoorn i.o.v. Nautic Friend Media – december 2003
INHOUDSOPGAVEKORTE INLEIDING – OPDRACHT – UITGANGSPUNTEN ....................................................................
KORTE INLEIDING – OPDRACHT – UITGANGSPUNTENInleidingHet plan behelst een ontwikkelingsvisie voor de Grashaven in Hoorn. Va...
KARAKTERISTIEKEN VAN HET GEBIEDIn de stedenbouwkundige structuur van de oude binnenstad van Hoorn met haar uitlopersVisser...
1. IMPRESSIES ACHTER OP „T ZAND                                  4
2. IMPRESSIES OOSTEREILAND                             5
3.IMPRESSIES LANDTONG                        6
4. IMPRESSIES VISSERSEILAND                              7
ONTWERPUITGANGSPUNTEN 4 GEBIEDEN Achter op ‟t Zand  Het karakter van de kleinschalige bebouwing niet aantasten door nieuw...
HISTORISCHE KAARTEN        Kaart 1596         Kaart 1630                          Kaart 1934         Kaart 1743           ...
HISTORISCHE ANALYSE HAVENFRONTDe verschijningsvorm van het havenfront is door de eeuwen heen vaak gewijzigd.Op de kaart va...
CONCEPTEN VOOR ONTWIKKELINGTijdens de workshops zijn verschillende modellen onderzocht, waarbij gekeken is naar destructuu...
Dynamisch havenfrontRondom de Grashaven, nabij het havenfront komt de druk vanaf het water (watersport), en dedruk vanaf h...
Dubbel grondgebruikHet oostelijk deel van het Visserseiland en de zuidelijke landtong, grenzend aan dejachthaven, wordt ri...
Beëindiging bebouwing VisserseilandDe huidige bebouwing op het Visserseiland richt zich voornamelijk op het Hoornse Hop. H...
Verkleinen schaal GrashavenVanuit de gedachte de stad te continueren richting het water is de maat van de Grashavenvergele...
EINDMODEL “VIER WINDSTREKEN”ConclusieHet resultaat van de workshop leverde het eindmodel Vier Windstreken op. Veel ingredi...
A. VisserseilandOp het Visserseiland is aan de oostzijde een verhoogd plein gecreëerd, wat op gelijke hoogteligt als de dw...
A. Visserseiland (vervolg)Op het verhoogde plein is bebouwing gedacht als een visuele beëindiging van de bestaandebouwblok...
B. LandtongTen zuiden van de Grashaven is een groen dijklichaam geprojecteerd met daarin nautischebedrijfjes en winkels en...
C. HavenpaviljoenDe Grashaven wordt in twee sectoren verdeeld door het plaatsen van het Havenpaviljoenmidden in de haven. ...
D. OostereilandOp het voormalige gevangeniseiland staan een aantal gebouwen van historische waarde,waaraan wij een culture...
E. Achter op „t ZandUitgangspunt is handhaving bestaande kleinschalige, historische structuur met doorzichtenvanuit de sta...
F. Rondje Langs het water / Rondje GrashavenDoor de koppeling van het Oostereiland middels een steiger met de zuidelijke l...
IMPRESSIES  Impressie Grashaven          Impressie Visserseiland                          24   Impressie Oostereiland  Imp...
REFERENTIEBEELDEN                    25
26
PERSPECTIEF              27
COLOFONHet plan “ De Vier Windstreken – Herontwikkeling van de Grashaven Hoorn” werd opgesteld inopdracht van P. de Rooij ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

De Vier Windstreken | studie herontwikkeling Grashaven Hoorn | 2003

484 views

Published on

Het plan behelst een ontwikkelingsvisie voor de Grashaven in Hoorn. Vanuit een breed perspectief is getracht een voorstel te doen voor herontwikkeling van de Grashaven en het omliggende gebied. De bedoeling hiervan is de Grashaven in alle seizoenen attractiever te maken voor de stad, de bewoners, watersporters en toeristen.
Het plan “herstructurering Grashaven Hoorn” is een door Trigallez Architekten en HzA Stedebouw en Landschap, gemeenschappelijk ontwikkelde visie in opdracht van Nautic Friend Media.
Aanleiding voor bovengenoemde visie was het reeds eerder gepresenteerde plan “De Ontsnapping” van Peter de Rooij van 15 mei 2003. Waarin een pleidooi werd gedaan om de Grashaven een nieuwe impuls te geven, waardoor Hoorn weer op de “wereldkaart” van de watersport komt te staan en het meerdaags toerisme wordt bevorderd.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
484
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

De Vier Windstreken | studie herontwikkeling Grashaven Hoorn | 2003

  1. 1. DE VIER WINDSTREKENHerontwikkeling van de .Grashaven Hoorn i.o.v. Nautic Friend Media – december 2003
  2. 2. INHOUDSOPGAVEKORTE INLEIDING – OPDRACHT – UITGANGSPUNTEN .................................................................................. 2KARAKTERISTIEKEN VAN HET GEBIED ........................................................................................................... 31. IMPRESSIES ACHTER OP „T ZAND ............................................................................................................... 42. IMPRESSIES OOSTEREILAND....................................................................................................................... 53.IMPRESSIES LANDTONG................................................................................................................................ 64. IMPRESSIES VISSERSEILAND ...................................................................................................................... 7ONTWERPUITGANGSPUNTEN 4 GEBIEDEN .................................................................................................... 8 Achter op ‟t Zand .............................................................................................................................................. 8 Oostereiland ..................................................................................................................................................... 8 Landtong .......................................................................................................................................................... 8 Visserseiland .................................................................................................................................................... 8 Grashaven ....................................................................................................................................................... 8HISTORISCHE KAARTEN ................................................................................................................................... 9HISTORISCHE ANALYSE HAVENFRONT ........................................................................................................ 10CONCEPTEN VOOR ONTWIKKELING ............................................................................................................. 11 Vingerstructuur ............................................................................................................................................... 11 Dynamisch havenfront .................................................................................................................................... 12 Dubbel grondgebruik ...................................................................................................................................... 13 Beëindiging bebouwing Visserseiland ............................................................................................................. 14 Verkleinen schaal Grashaven ......................................................................................................................... 15EINDMODEL “VIER WINDSTREKEN” ............................................................................................................... 16 Conclusie ....................................................................................................................................................... 16 A. Visserseiland.............................................................................................................................................. 17 A. Visserseiland (vervolg) ............................................................................................................................... 18 B. Landtong .................................................................................................................................................... 19 C. Havenpaviljoen .......................................................................................................................................... 20 D. Oostereiland .............................................................................................................................................. 21 E. Achter op „t Zand ........................................................................................................................................ 22 F. Rondje Langs het water / Rondje Grashaven ............................................................................................. 23IMPRESSIES..................................................................................................................................................... 24REFERENTIEBEELDEN .................................................................................................................................... 25PERSPECTIEF .................................................................................................................................................. 27COLOFON ......................................................................................................................................................... 28 1
  3. 3. KORTE INLEIDING – OPDRACHT – UITGANGSPUNTENInleidingHet plan behelst een ontwikkelingsvisie voor de Grashaven in Hoorn. Vanuit een breedperspectief is getracht een voorstel te doen voor herontwikkeling van de Grashaven en hetomliggende gebied. De bedoeling hiervan is de Grashaven in alle seizoenen attractiever temaken voor de stad, de bewoners, watersporters en toeristen.OpdrachtHet plan “herstructurering Grashaven Hoorn” is een door Trigallez Architekten en HzAStedebouw en Landschap, gemeenschappelijk ontwikkelde visie in opdracht van Nautic FriendMedia.Aanleiding voor bovengenoemde visie was het reeds eerder gepresenteerde plan “DeOntsnapping” van Peter de Rooij van 15 mei 2003. Waarin een pleidooi werd gedaan om deGrashaven een nieuwe impuls te geven, waardoor Hoorn weer op de “wereldkaart” van dewatersport komt te staan en het meerdaags toerisme wordt bevorderd.UitgangspuntenBij de planvorming hebben de volgende uitgangspunten een rol gespeeld: de haven meer betrekken bij de omliggende functies: wonen, werken en recreëren aan het water; de stad meer aan het water leggen activiteiten in de haven het gehele jaar door; ontwikkeling van activiteiten op het Oostereiland; wandelroute langs het water; realiseren van een verbinding tussen het Oostereiland en de zuidelijke Landtong een voorstel voor ontwikkeling van de bestaande jachthaven en het haventerrein; winterstalling boten verplaatsen naar toekomstige jachthaven Schelpenhoek voor oplossing van de parkeerproblematiek rondom de Grashaven; extra parkeerplaatsen creëren t.b.v. bezoekers; 2
  4. 4. KARAKTERISTIEKEN VAN HET GEBIEDIn de stedenbouwkundige structuur van de oude binnenstad van Hoorn met haar uitlopersVisserseiland, Oostereiland en Julianapark is een vingerstructuur te herkennen. Het karaktervan de afzonderlijke vingers is een belangrijk onderdeel in het ontwerpproces. De Grashaven,gelegen tussen twee vingers, wordt omsloten door 4 verschillende gebieden cq. “wanden”, teweten: 1. Achter op ‟t Zand aan de noordzijde met kleinschalige historische bebouwing en stegen; 2. het Oostereiland aan de oostzijde met grootschalige orthogonale bouwblokken en open vlakte; 3. Landtong: Zuidzijde met op de kop het houten lichtbaken. Dit gebied heeft twee karakters. Het eerste is industrieel met loodsen, winterstalling van boten en parkeerterrein voor bezoekers. Het tweede is recreatief “stilte”-gebied gericht op het Markermeer en heeft een natuurlijk oplopende bossage als afscheiding met de botenstalling. 4. het Visserseiland aan de westzijde is de laatst toegevoegde structuur. Het front van de nieuwe bebouwing richt zich vooral op het Hoorns Hop. De structuur van het stratenpatroon is oost-west georiënteerd richting Grashaven; 3
  5. 5. 1. IMPRESSIES ACHTER OP „T ZAND 4
  6. 6. 2. IMPRESSIES OOSTEREILAND 5
  7. 7. 3.IMPRESSIES LANDTONG 6
  8. 8. 4. IMPRESSIES VISSERSEILAND 7
  9. 9. ONTWERPUITGANGSPUNTEN 4 GEBIEDEN Achter op ‟t Zand  Het karakter van de kleinschalige bebouwing niet aantasten door nieuwe ontwikkelingen rond de haven;  Gebruik maken van de reeds aanwezige stegen (zichtlijnen); doorzichten naar het Markermeer behouden (transparantie). Oostereiland  Het eilandgevoel behouden;  De karakteristieke bebouwing respecteren;  Het realiseren van recreatieve en culturele functies, zoals een hotel, galerie, zeilschool en manifestatieterrein. Door het plaatsen van een sterk bouwvolume op de kop(zuidzijde) van het Oostereiland ontstaat een besloten plein aan het water.  Een rondwandeling om de Grashaven mogelijk maken door koppeling van het eiland aan de zuidelijke landtong. Landtong  Een publiekstoegankelijke havenkade met haven verwante activiteiten;  Een recreatieve ligweide gericht op Markermeer (zonzijde);  De wandelroute naar de houten vuurtoren handhaven; De toe te voegen bebouwing uitvoeren in objectachtige gebouwen. Dit is tevens een verwijzing naar de historische situatie (badhuis, pakhuis, molen);  Landtong was van oorsprong grasland; onderdeel maken van de nieuwe ontwikkeling Visserseiland  De verhoogd gelegen secundaire straten van de bestaande bebouwing, waaronder de parkeergarage ligt, gebruiken in de toekomstige bebouwing aan de zijde van de Grashaven.  Bebouwing aansluiten op de bestaande bebouwing en zichtlijnen vanuit de hooggelegen straten handhaven;  Parkeerplaatsen uit het zicht door dubbel grondgebruik;  De sobere architectuur aan de noordzijde van het eiland opwaarderen middels „optopping van bestaande bebouwing;  Recreatieve wandelroute langs het Hoornse Hop versterken;  De zuidzijde van het eiland inrichten. Grashaven  Bij voorkeur dient de Grashaven te functioneren als passantenhaven met een klein gedeelte voor vaste ligplaatsen.  De winterstalling voor boten grotendeels verplaatsen naar nieuw te ontwikkelen haven aan de Schelpenhoek, behoudens onderhoudswerkzaamheden  “rondje Grashaven” door middel van een wandelroute. 8
  10. 10. HISTORISCHE KAARTEN Kaart 1596 Kaart 1630 Kaart 1934 Kaart 1743 9
  11. 11. HISTORISCHE ANALYSE HAVENFRONTDe verschijningsvorm van het havenfront is door de eeuwen heen vaak gewijzigd.Op de kaart van 1596 is te zien dat het havenfront voornamelijk werd bepaald door destadswallen. Omstreeks 1650 wordt het aanzicht van de stad vanaf het water beheerst dooreen aantal lange aanlegsteigers.Omstreeks 1743 waren deze aanlegsteigers ter plaatse van de Grashaven uitgegroeid tot hetOostereiland, het Visserseiland en de zuidelijke landtong met het houten lichtbaken. Tevenswaren er dijken ontstaan ter plaatse van het huidige Julianapark, de steiger ter plaatse van hetHoornse Hop is geheel verdwenen.De bebouwing rondom de Grashaven was o.a. gericht op laad- en los voorzieningen en hetonderhoud aan schepen. Daarnaast bevonden er zich een aantal gebouwen (molens) alsobjecten.Van oorsprong lijkt er sprake te zijn van een verbinding tussen de zuidelijke landtong en hetOostereiland.Op de kaart van 1934 is het gebied van het huidige Julianapark verder drooggelegd.De laatste jaren is vooral de bebouwing op het Visserseiland van invloed geweest op deverschijningsvorm van het havenfront.Elementen historische kaart:  solitaire bebouwing zuidelijke landtong  verbinding Oostereiland met landtong  dynamiek  geleidelijk verstedelijkingsproces 10
  12. 12. CONCEPTEN VOOR ONTWIKKELINGTijdens de workshops zijn verschillende modellen onderzocht, waarbij gekeken is naar destructuur van de stad, het gebruik en de historische ontwikkeling.VingerstructuurDe bebouwing op het Visserseiland en het Oostereiland is te beschouwen als eenvingerstructuur.In het verlengde van deze structuur is mogelijke bebouwing gedacht aan de oostzijde van deBuitenhaven en de westzijde nabij het schelpenstrand. Aan de waterkant van het Julianaparknaast de bestaande voetbalvelden is een nieuw strand gedacht. In de nieuw te ontwikkelenhaven nabij de Schelpenhoek komen de vaste ligplaatshouders, de botenloodsen ten behoevevan onderhoud, reparatie en winterstalling. Een recreatieve route loopt vanaf De NieuweSchouwburg over een wandelpromenade langs het Hop naar het Visserseiland en vervolgensover de zuidelijke landtong via een brug naar het Oostereiland richting de Binnenhaven. Eentweede kleinere wandelroute loopt rondom de Grashaven over het Oostereiland richting deoude binnenstad. 11
  13. 13. Dynamisch havenfrontRondom de Grashaven, nabij het havenfront komt de druk vanaf het water (watersport), en dedruk vanaf het land (vertier) tot uiting.In het gebruik van de zuidelijke landtong de oorspronkelijke activiteiten, laden en lossen,zichtbaar maken. Aan de kant van het Markermeer laden en lossen van de charterschepen eneen objectmatige bebouwing. Eventueel drijvende woningen aan de zijde van de Grashaven.Een markante bebouwing op de zuidpunt van het Oostereiland.Groot plein op het Visserseiland uitlopend in het water, aan beide uiteinden van het plein eenmarkant gebouw. 12
  14. 14. Dubbel grondgebruikHet oostelijk deel van het Visserseiland en de zuidelijke landtong, grenzend aan dejachthaven, wordt richting de Grashaven „opgetild‟. Hierdoor ontstaat een tweeledig karakter:(1) oriëntatie van de bebouwing onder de grasmat richting Grashaven, (2) oriëntatie van deopenbare ruimte op de grasmat richting het Markermeer. Gedacht is aan bedrijven,botenstalling en parkeergelegenheid onder de grasmat.Historisch stonden op de zuidelijke landtong een aantal objectmatige gebouwen. Dit is eenreferentie voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied. 13
  15. 15. Beëindiging bebouwing VisserseilandDe huidige bebouwing op het Visserseiland richt zich voornamelijk op het Hoornse Hop. Hetvoorstel is om nieuwe bebouwing te plaatsen aan de oostzijde van het Visserseiland, welkequa structuur aansluit op de bestaande bebouwing en deze te oriënteren op de Grashaven. Deverhoogde binnenstraat wordt daarbij door getrokken tot aan de GrashavenDoor realisatie van een oplopende brug naar het Oostereiland is het mogelijk een rondjeGrashaven te maken.Op deze wijze ontstaan 2 havens; de een bedoeld voor zeer hoge zeiljachten en de anderevoor jachten die onder de brug door kunnen. 14
  16. 16. Verkleinen schaal GrashavenVanuit de gedachte de stad te continueren richting het water is de maat van de Grashavenvergeleken met die van de Binnenhaven en de Karperkuilhaven. Daarbij kan geconstateerdworden dat de maat van de Grashaven veel groter is. Onderzocht is op welke wijze eenbeslotener cq. stedelijker karakter aan de Grashaven mogelijk is. Gekozen is de schaal teverkleinen door plaatsing van een bouwvolume in het midden van de haven. Historischekaarten laten zien dat al eerder sprake is geweest van een „eiland‟ in het midden van deGrashaven. 15
  17. 17. EINDMODEL “VIER WINDSTREKEN”ConclusieHet resultaat van de workshop leverde het eindmodel Vier Windstreken op. Veel ingrediëntenuit de eerder onderzochte modellen zijn hierin samengebracht. Het concept bestaat uit vierbouwlocaties, welke zich bevinden op het Visserseiland, de Landtong, het Oostereiland enmidden in de Grashaven en twee wandelroutes.Karakteristieken van het plan Zichtlijnen tussen bebouwing Achter op ‟t Zand  Manifestatieplein op Oostereiland door bebouwing op zuidpunt  Afmaken bebouwing Visserseiland  Ligweide met watertrap, wandelroute naar lichtbaken  Verhoogd plein t.p.v. Visserseiland met parkeergarage  Watersportgebouw in het midden  omloop Grashaven  4 wanden met eigen karakter  versterken randen grashaven  dubbel grondgebruik  schaal haven verkleinen  optioneel toren Visserseiland 16
  18. 18. A. VisserseilandOp het Visserseiland is aan de oostzijde een verhoogd plein gecreëerd, wat op gelijke hoogteligt als de dwarsstraten van de bestaande bebouwing. Twee voetgangersbruggen verbindendeze straten met het plein. Onder dit plein bevinden een parkeergarage, winkels enhorecagelegenheden. Bij deze twee laatste functies kunnen zowel de straatzijde als dehavenzijde daarvoor benut worden.Langs de haven vormt de brede kade een tweede route, “Rondje Grashaven” genaamd.De vorm van het flaneerplein volgt de straat en de kade, waardoor er richting het Markermeereen divergerende vorm ontstaat. Ter hoogte van de Landtong gaat het plein over in een bredetrap, die de route “Rondje Langs Het Water” kruist en uitkomt bij een grote aanlegsteiger.Deze steiger kan dienen als haltepunt voor een eventuele O.V.-vaardienst naar anderehavenplaatsen of als op-en-afstapplaats voor schepen met dagtoeristen. 17
  19. 19. A. Visserseiland (vervolg)Op het verhoogde plein is bebouwing gedacht als een visuele beëindiging van de bestaandebouwblokken, met zichtlijnen vanuit de verhoogde binnenstraten naar de haven.Op de kop van het Visserseiland zou aan de waterkant een woontoren gesitueerd kunnenworden.Door zijn ligging ontstaat er tussen de bestaande bouwblokken en de toren een open ruimte,in te richten als plein of plantsoen en tevens keerlus. 18
  20. 20. B. LandtongTen zuiden van de Grashaven is een groen dijklichaam geprojecteerd met daarin nautischebedrijfjes en winkels en waar bovenop drie urbanvilla‟s staan. Door de grasmat aan dehavenzijde op te tillen ontstaat er een helling, welke dienst kan doen als ligweide aan hetMarkermeer. Door het schuine dak van de bebouwing te gebruiken als grasdak is er sprakevan dubbel gebruik van de grond. Maat en schaal van de objectmatige bebouwing moetennader worden onderzocht.Aan de zijde van de Grashaven loopt de route van het Rondje Grashaven langs de winkels enbedrijfjes richting de ophaalbrug, die het havenpaviljoen verbindt met de Landtong. Het gebiedtussen de ophaalbrug en het houten lichtbaken blijft als “stiltegebied” gehandhaafd, De RouteLangs Het Water buigt linksaf en gaat de ophaalbrug over richting hetHavenpaviljoen. 19
  21. 21. C. HavenpaviljoenDe Grashaven wordt in twee sectoren verdeeld door het plaatsen van het Havenpaviljoenmidden in de haven. Het paviljoen is verbonden met een vaste steiger aan het Oostereiland enmet een ophaalbrug aan de Landtong. Grote schepen, waaronder de bruine vloot blijven in de“buitenhaven” liggen en de kleinere schepen varen onder de brug door of meren aan na hetopenen van de brug.In het havenpaviljoen zijn de havenmeester, havenwinkel, wasruimten en botenverhuurgevestigd. Aan het gebouw zitten alle aanlegsteigers gekoppeld. 20
  22. 22. D. OostereilandOp het voormalige gevangeniseiland staan een aantal gebouwen van historische waarde,waaraan wij een culturele en cq. toeristische functie willen voegen. Op de kop is eenzelfstandig gebouw (bijv. hotel) gesitueerd met daartussen een evenementen/manifestatieplein, wat in verbinding staat met het Havenpaviljoen. 21
  23. 23. E. Achter op „t ZandUitgangspunt is handhaving bestaande kleinschalige, historische structuur met doorzichtenvanuit de stad naar het water. Zichtlijnen zijn bepalend voor verdere ontwikkeling van hethavengebied. 22
  24. 24. F. Rondje Langs het water / Rondje GrashavenDoor de koppeling van het Oostereiland middels een steiger met de zuidelijke landtong zijneen tweetal wandelroutes mogelijk; een wandelroute lngs het water en een rondje Grashaven 23
  25. 25. IMPRESSIES Impressie Grashaven Impressie Visserseiland 24 Impressie Oostereiland Impressie havengebouw
  26. 26. REFERENTIEBEELDEN 25
  27. 27. 26
  28. 28. PERSPECTIEF 27
  29. 29. COLOFONHet plan “ De Vier Windstreken – Herontwikkeling van de Grashaven Hoorn” werd opgesteld inopdracht van P. de Rooij van Nautic Friend Media door Trigallez Architekten BV bna insamenwerking met HzA Stedebouw & Landschap BV bnsp.Aan deze uitgave werkten mee: Arné Peeters, Trigallez Architekten Edwin van der Waal, Trigallez Architekten Robert-Jan Weijntjes, HzA Stedebouw & Landschap René Roessingh, HzA Stedebouw & Landschap Wouter Valkenier, HzA Stedebouw & LandschapSamenstelling en Uitgave:Trigallez ArchitektenHzA Stedebouw & LandschapUitgave:TRIGALLEZ ARCHITEKTEN B.V. bna, 2003Copyrights:opdrachtgever en samenstellers. 28

×