Kwaliteit in de zorg 03092012 dt (1)

2,705 views
2,651 views

Published on

bijlage bij Telegraaf van 3 sept 2012. Mijn bijdrage staat op pag 9

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,705
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kwaliteit in de zorg 03092012 dt (1)

  1. 1. Deze bijlage valt onder de verantwoordelijkheid van de redactie van Reflex UitgeverijKwaliteit in de Zorg Ontwikkelingen in de Cardiologie Vroegtijdig opsporen van kanker Ketenzorg Verslavingszorg Revalidatiezorg Ouderenzorg en Thuiszorg Het proces na ziekenhuisopname september 2012
  2. 2. Een publicatie van Reflex UitgeverijKwaliteit in de ZorgEen onafhankelijke publicatie van Reflex Uitgeverij,gedistribueerd bij De Telegraaf op 3 september 2012.I n ho u d Uitdagingen genoeg!Wat technologie kan doen pagina 6Ontwikkelingen in de thuiszorg pagina 8Vergrijzing drukt op de zorg pagina 10Uit het ziekenhuis. En dan? pagina 11Nog genoeg te verbeteren pagina 12 D e zorg is druk bezig een verandering door te maken. Of eigenlijk een serie van veranderingen, die misschien niet los zijn te zien van elkaar. De overgang van de AWBZ naar deDan maar naar Schotland pagina 13 zorgverzekeringswet voor een deel van de ouderenzorg is inE-health als innovatie pagina 16 mijn ogen een grote vooruitgang. De AWBZ was oorspronkelijk bedoeld voor onverzekerbare zorg, waar het verzekeringsprin-Zorg voor dementie pagina 17 cipe niet op van toepassing was. In de loop der decennia is datFunctiebeperking moet hogerop pagina 18 uitgegroeid tot een enorm pakket, waar bijvoorbeeld de oude- renzorg, de psychiatrie en gehandicaptenzorg onderdak vonden.Revaliderende ouderen pagina 19 Van gehandicaptenzorg kun je zeggen dat het onverzekerbaarJe eigen virtuele privékliniek pagina 20 is, dus het is terecht dat er zo’n verzekering is. Inmiddels is het besef gerezen dat de zorg voor ouderen wel degelijk verze-De stem van de patiënt pagina 21 kerd kan worden via de zorgverzekeringswet. Het maakt hetBotten en gewrichten pagina 22 inzichtelijker wat voor zorg nodig is en geleverd moet worden, daarmee kan het meer toegespitst worden op de behoefte enControle op kanker pagina 22 het kan doelmatiger. Eigenlijk is het te betreuren dat achtereen- volgende regeringen deze mogelijkheid om de zorg te verbete-C o l o f o n ren zo lang hebben laten liggen.Project Manager RegieMaarten Le Fevre In het verlengde daarvan wordt de regie voor de zorg steedsmaarten.le.fevre@reflex-media.net meer in de handen van de patiënt zelf gelegd. Een goede ont- wikkeling, want de patiënt is in veel gevallen goed in staat omProductie/Lay-Out met de nodige steun en hulp van professionals, de juiste keuzesTammo Haan te maken. We moeten er echter ook voor waken dat er mensenVDS Vormgeving!, Drachten zijn die dit helemaal niet willen of kunnen. Er ligt een grote uit-Druk daging om als zorgverlener de juiste inschatting te kunnen ma-Dijkman Offset, Diemen ken. Zijn mensen in staat en bereid om voor een deel of geheel hun eigen regie te voeren? Ik denk dat wij als zorgverleners dieRedactie inschatting nog niet goed kunnen maken, we moeten nog leren Lode Wigersma is directeur beleid en advies bij de KNMG, de landelijkeCor Dol, Irma van der Lubbe, Mariette Raap, Annemiek de om de zorg los te laten. Als zorgverleners hebben we de neiging artsenfederatie.Waard om vaak dichter in de buurt van de patiënt te blijven dan doorFoto‘s de patiënt gewenst wordt en nodig is. Veel patiënten zijn heelThinkstock / Getty Images goed in staat om een aantal dingen zelf te doen. Het voelt voor Vraag en aanbod de patiënt over het algemeen ook fijner om zelf dingen te doen, Het is ook zaak om te kijken naar de opleidingen van beroepenDe inhoud van gastbijdragen, interviews, bedrijfsinterviews het heeft positieve effecten op de gezondheid, uiteraard op in de zorg. Want waar is behoefte aan in de maatschappij?en bedrijfspresentaties geven de mening van de gastauteurs voorwaarde dat de patiënt het kan en wil. De doelgroep bestaat meer en meer uit ouderen met één ofen geïnterviewden weer. Ondanks dat bij deze uitgave meer chronische ziekten. Het is goed om daarvoor generalistenveel aandacht is besteed aan het voorkomen van fouten en Technologie op te leiden en minder superspecialisten. Tot dusver hebbenonvolkomenheden, kan hiervoor niet worden ingestaan en Een andere verbetering is gelegen in de groeiende rol van aankomend zorgverleners nog een redelijk grote vrijheid om deaanvaarden de redactie en uitgever hiervoor derhalve geen technologie en internet. De KNMG, zorgverzekeraars en richting te kiezen die ze willen, maar dat geeft wel een kloofaansprakelijkheid. patiëntenverenigingen hebben de nationale agenda e-health tussen aanbod en vraag. Gezien de opleidingsduur van artsen isReflex Uitgeverij B.V. opgezet, waarmee we laten zien wat we willen gaan doen op haast geboden, want we doen het nog niet goed. Anderzijds ligtMax Euweplein 34 dit gebied. Zaken als telemonitoring, waarbij je via internet je er ook een grote uitdaging in taakherschikking. Artsen zouden1017 MB Amsterdam kwaal kan laten controleren, zorgportals of zelfs therapie via meer van hun taken kunnen delegeren, bijvoorbeeld aan goedT 020 520 76 50 het internet, zijn ontwikkelingen die onomkeerbaar zijn en ook opgeleide verpleegkundigen, waar er simpelweg meer van zijn.www.reflex-media.net moeten worden ingezet om mensen de juiste ondersteuning te Het is de kunst van het loslaten, maar dan moeten artsen er kunnen bieden. Het zijn methodes die gepaard moeten gaan wel op kunnen vertrouwen dat het werk daarna goed gaat. DatPaul van Vuuren met instructies en zelfcorrectie, zodat je niet veel fout kunt kan ons veel opleveren, ook al omdat artsen dan meer tijd heb-Directeur doen. Deze ontwikkelingen kunnen de kwaliteit en het gemak ben om zich met hun core business bezig te houden. Zo liggenpaul.vanvuuren@reflex-media.net dienen en bovendien de kosten drukken. Een patiënt hoeft niet er al met al heel wat uitdagingen om de kwaliteit in de zorg steeds naar de dokter en dat scheelt in kosten en de inzet van verder te verbeteren. zorgverleners. De verwachtingen zijn bekend: als we zo doorReflex Uitgeverij is gespecialiseerd in thematische gaan hebben we over vijftien jaar twee keer zoveel werkers inkwaliteitsspecials in Nederlandse, Duitse en Zwitserse de zorg nodig. Die zullen er echt niet komen, dus zullen we metdagbladen. U vindt onze publicaties onder andere in de e-health en zelfmanagement belangrijke stappen moeten gaanFrankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.), Handelsblatt, maken.Tagesspiegel (in Duitsland), Tages-Anzeiger (Zwitserland)en in het Financieele Dagblad en het NRC Handelsblad.Onze publicaties combineren zo de diepgang van vakbladenmet de oplage van dagbladen.Reflex Uitgeverij onderscheidt zich door de focus opkwaliteit en de scheiding van artikelen en gastbijdragen.Meer informatie vindt u opwww.reflex-media.net Het papier voor deze special van Reflex Uitgeverij is afkomstig uit verantwoord beheerde bossen.
  3. 3. bedrijfsinterview 3Introductie nieuwe middelen kan sneller Als nieuwe medische behan- vanuit de medische invalshoek door delingen of geneesmiddelen artsen, maar ook heel goed vanuit de beschikbaar komen, kan het invalshoek van patiënten met behulp soms lang duren voordat deze van deskundigen uit patiëntenorga- innovatie in de zorg wordt toe- nisaties. Het patiëntenperspectief gepast. Hoe kijkt u daar tegen als item voor gezondheidspolitieke aan? beslissingen wordt internationaal alsHet moment van toelating tot de markt relevant beschouwd.door de Europese autoriteiten en hetmoment waarop het middel of behan- Dus behalve minister, verzeke-deling in het basispakket in Neder- raar en fabrikant zouden ookland zit, liggen vaak ver uit elkaar. De experts en patiënten aan tafelminister van volksgezondheid neemt moeten zitten om een nieuwewel initiatieven om te proberen dat behandeling te beoordelen?proces te versnellen, maar soms zit Ja. In Nederland, maar ook elders indaar één of twee jaar tussen. Dat komt Europa, maken wij dit mogelijk doorde kwaliteit van zorg niet ten goede. Ik het oordeel over de relevantie van eenbegrijp wel dat het ministerie voort- nieuwe behandeling naar buiten tedurend zaken moet afwegen en dat het brengen in een rapport. Zo hebbenzorgbudget niet oneindig is. Maar de betrokken instanties en de ministerkwaliteit van de zorg is erbij gebaat dit rapport tijdig beschikbaar voor hundat, wanneer een nieuwe behande- overwegingen om een nieuwe behan-ling daadwerkelijk een verbetering is deling in het basispakket op te nemen.en de balans kosten-baten binnen dein Nederland erkende grenzen ligt, er Hoe kan de kwaliteit van hetgeen vertraging moet zijn een nieuwe oordeel gewaarborgd worden?behandeling op te nemen. De experts onder artsen en onder patiënten zijn zeer te spreken over Wat kan gedaan worden om dat de expert procedure. Heel actief en proces te versnellen? zonder hinder te ondervinden vanOp het moment dat een nieuwe be- commerciële informatie of andere be-handeling beschikbaar komt, hebben roeps- of overheidsbelangen, werkenartsen meestal hun nieuwe behandel- zij aan het beoordelen van de rele-richtlijnen nog niet klaar. De tijd om vantie van een nieuwe behandeling.dit tijdig te doen ontbreekt simpel- Zij gebruiken daarbij niet alleen deweg. Richtlijnen komen pas na drie wetenschappelijke informatie maartot vijf jaar uit of worden aangepast. ook de brede praktijkervaring. JuistOm dit probleem op te lossen, kan een vanuit die praktijkervaring kan be-kleinere groep van top-experts onder oordeeld worden of een verbetering opartsen op basis van de beschikbare ge- papier ook in de praktijk wel merkbaargevens een voorlopig standpunt opstel- en betekenisvol is. Door de gebruiktelen over hoe relevant de verbetering is methode en door experts intensief metmet de nieuwe behandeling en voor elkaar in gesprek te brengen ontstaatwelke patiënten met welke klachten vanzelf een uitgebalanceerd oordeel.de nieuwe behandeling dan het meestgeschikt is. Wat kunnen patiënten bijdragen aan deze spreekwoordelijke Christiaan Caanen is programma directeur van Europe-ExPro. tafel? Is de betrokkenheid van experts Het zijn vooral de deskundigen die procedure een concrete vertaling van uit fabrikanten, beroepsgroep of poli- momenteel nog onvoldoende? verstand hebben van patiëntenzaken, het patiëntenperspectief oplevert. tiek inbreng proberen te hebben op deIn het afwegingsproces van de minis- zoals een gespecialiseerd verpleegkun- procedure. Het oordeel van de expertster om een nieuwe behandeling op te dige die vanuit het perspectief van de Wat is uw rol in het geheel? moet onpartijdig tot stand komen. Metnemen in het basispakket, is er door- patiënt een concrete bijdrage kan ge- Ik kijk naar welke medische vraag- andere woorden: het gaat om de feitengaans geen uitgewerkt en onderbouwd ven omdat deze de patiënten dagelijks stukken zich voordoen. Op het gebied en die moeten op tafel komen. Daarstandpunt van de arsten beschikbaar. meemaakt. Opvallend is dat er steeds van diabetes en longziekten zijn bij- is behoefte aan en dat is uiteindelijkOp beperkte schaal betrekt de over- meer initiatieven worden genomen voorbeeld nieuwe ontwikkelingen, die de basis om heldere en transparanteheid de beroepsgroep wel, maar die om patiënten al in een vroeg stadium traag bij de patiënten komen. Voor mij besluiten te kunnen nemen om eenmoet meestal in een hele korte tijd aan tafel te hebben, maar de mening is dat een reden om met specialisten nieuwe behandeling al of niet op teeen mening geven. Een mening is ech- van patiënten zie je slechts sporadisch en met patiëntenorganisaties op dat nemen in het basispakket. nter ‘maar’ een mening en deze wordt terug in een advies. Met de patiëntpro- gebied te gaan praten. Ik zoek dangemakkelijk terzijde gelegd. Experts cedure willen we dat concreet maken. een geschikte externe, onpartijdigezouden binnen een beroepsgroep de coördinator uit het veld, meestal eenruimte moeten krijgen om vroegtijdig Hoe wordt op uw werkwijze arts of apotheker, die vervolgens deeen standpunt over de relevantie van gereageerd? groep experts samenstelt en hen be-een nieuwe behandeling uit te werken. Vanuit de patiënten-deskundigen is geleidt om in samenwerking tot een veel enthousiasme. Ze hebben ervaren oordeel te komen en dit in een rap- Op welke manier zijn patiënten dat dit een goede manier is om met port vast te leggen. Als programma betrokken? elkaar tot een finetuning te komen. Ze directeur ga ik op zoek naar fondsenIn een expertprocedure proberen we inspireren elkaar ook om vanuit meer- om de werkzaamheden van de externegeen behandelrichtlijn neer te zetten, dere invalshoeken goede manieren coördinator en het drukken van hetmaar richten experts zich op de vraag te vinden om de stem van de patiënt rapport mogelijk te maken. Voortshoe betekenisvol de verbetering van handen en voeten te geven. Besturen houd ik toezicht op het totale proces Meer informatiede nieuwe behandeling is ten opzichte van deze organisaties steunden hen waarin ik voorkom dat verstrekkers info@europe-expro.euvan wat er al beschikbaar is. Dit kan hierin omdat gezien werd dat de expert van fondsen of belanghebbenden van-
  4. 4. 4 kwaliteit in de zorg Een publicatie van Reflex UitgeverijGastbijdrage  Patiëntenverhaal MitraClipEnorm geholpen met een relatief simpele ingreepEen hartchirurg in ruste die zelf een lekkende hartklep had. Uiteraard moet ook die geholpen worden en dat gebeurde.J a, ik wist wat het was om een lekkende hartklep te hebben”, vertelt Olaf Penn.Niet zo vreemd, want hij is gepensioneerd mij dus ook overkomen. Ik wist wat de behandeling inhield en zag daar niet te- genop. Het grote voordeel is dat je geenhartchirurg. De lekkende klep tussen de operatie hoeft te ondergaan. Deze cliplinkerkamer en -boezem van het hart was wordt vrij simpel met een katheterisatieal langer bekend bij meneer Penn, maar geplaatst. Ik heb de behandeling heelde lekkage was nog niet heel groot. “Maar normaal ondergaan en ik heb het goedals het hart achteruit gaat, wordt het tijd beleefd. Ik ben er beter van geworden.”om in te grijpen. Ik moest geopereerdworden, maar ik wist gelukkig van het Hartfunctie normaalbestaan van de MitraClip af. Speciaal Olaf Penn kijkt zeer tevreden terug opvoor het plaatsen van de clip ben ik naar de behandeling, inmiddels al weer zo’nhet St. Antonius gegaan.” anderhalf jaar geleden. De achteruitgang van het hart is gestopt en de hartfunc-Geen operatie tie is dankzij de clip weer normaal. “DeHet voordeel van de kennis van de voor- lekkage is tot minimaal gereduceerd enmalige hartchirurg, die in dit geval zelf het heeft me een operatie bespaard. Hetpatiënt werd. “Het was altijd mijn in- is mooi dat met een relatief simpele in-stelling dat mijn patiënten ziek zijn en greep iemand zo enorm geholpen kangeholpen moeten worden. En dat kan worden.” nBedrijfsinterview  “MitraClip als innovatie in de cardiologie“ Via hartkatheterisatie kunt u een operatie te vervangen en dat was een voeren met een soort robotarm. Het langs te werken. Sinds vorige maand is MitraClip systeem plaatsen. Dat behoorlijke ingreep, waarbij de patiënt duurt even voor je daar ervaring mee de richtlijn verschenen dat de Mitra- behoeft enige uitleg. aan de hart-longmachine moest. Sinds hebt en handigheid in krijgt. Inmid- Clip ook een behandelingsoptie is voorOnder plaatselijke verdoving wordt een januari 2009 hebben we de mogelijk- dels zijn we behoorlijk verbeterd. We mensen met hartfalen. Dat ondersteunttoegang gemaakt tot de grote ader in de heid om de mitralisklep te repareren hebben in onze kliniek gezien dat on- ons geloof in deze methode.lies die het bloed terugvoert naar het via een katheterisatie. Dat doen we geveer tachtig procent van de patiëntenhart. Via deze ader kunnen we met een met een MitraClip systeem, een clipje direct een verbetering ervaart na het In het St. Antonius waren we er vanafkatheter toegang krijgen tot de linker- van ongeveer acht millimeter met een plaatsen van de MitraClip. Dat heeft het begin bij betrokken en ik moetzijde van het hart, waar de mitralisklep frame van cobalt chromium, een soort niet alleen te maken met het feit dat zeggen dat dat zeer professioneel wordtzich bevindt. De mitralisklep is de klep edelmetaal, met daar omheen een po- we de procedure beter beheersen, maar begeleid door de fabrikant Abbott. Wetussen de linkerboezem en -kamer in lyester laag van dacron, dat ook veel ook omdat we op voorhand beter de zijn trots dat we een belangrijke bij-het hart. Deze klep zorgt ervoor dat het in protheses wordt gebruikt. De Mi- geschikte patiënten kunnen selecteren. drage hebben geleverd aan de intro-bloed niet terug kan stromen naar de traClip zorgt ervoor dat op de plek van ductie van deze nieuwe innovatie inboezem. Als de klep lek is, gebeurt dat de lekkage de klepbladen aan elkaar Hoe maakt u die selectie? Nederland.dus wel en dat merkt de patiënt. Hij geclipt worden, zodat de klep niet of Op dit moment selecteren we patiëntenkrijgt minder zuurstof in het lichaam veel minder lekt en het hart dus beter met een kleplekkage die een hoog risico Kan de kwaliteit van de zorg inen komt in ademnood. Voorheen was functioneert, wat leidt tot een betere hebben op een operatie. Binnen deze zijn algemeenheid gehandhaafdhet noodzakelijk om zo’n klep via een levenskwaliteit voor de patiënt. groep richten we ons vooral op pati- blijven? ënten waarbij het hart nog voldoende Natuurlijk wordt er in de zorg gekeken Wat is het grote pompwerking heeft en in staat is te naar kosten en baten. Nederland liep voordeel van deze verbeteren na het plaatsen van een wereldwijd altijd mee in de top bij de manier van werken? MitraClip systeem. Door bijkomende ontwikkeling en introductie van innova- We hoeven de borstkas onderzoeken, waaronder een MRI- ties en ik denk dat we voorzichtig moeten niet open te maken om scan en echo van het hart, kunnen we zijn om die positie niet te verliezen en de klep te herstellen, en dat bepalen. We doen ook een selectie de kwaliteit te handhaven. n het is niet nodig om de met het oog: hoe fragiel is een patiënt patiënt aan de hart-long- en wat is de wil van deze patiënt om een machine te leggen. Dit is bepaalde behandeling te ondergaan. veel minder ingrijpend voor de patiënt, levert In welke opzichten verbetert de een veel kortere herstel- kwaliteit van de zorg nog meer? tijd op en dus ook een Het palet van de behandelingsopties veel kortere opnametijd wordt in ons centrum steeds groter. in het ziekenhuis. Niet iedereen krijgt zomaar een clip, zoals altijd wordt iedere patiënt in het U begon deze pro- team besproken. Zo kunnen we steeds cedure in 2009. Is de meer een custom made therapie gaan procedure sindsdien bieden, die sterk individueel is gericht. verbeterd? Die individuele toets is een sterk punt Inmiddels zijn we in het en zorgt er ook voor dat je steeds min- St. Antonius Ziekenhuis der complicaties krijgt. Ja, deze be- 130 patiënten verder. nadering kost meer tijd, maar als je Aanvankelijk was het nieuwe dingen wilt doen, moet je ook een moeilijke procedure de tijd nemen om het aan de patiënt om uit te voeren in die uit te leggen en de opties te bespreken. zin dat je verschillende In het St. Antonius hanteren we de Eu-Dr. Jan van der Heyden is cardioloog in het stappen moest leren uit- ropese en Amerikaanse richtlijnen omSt. Antonius Ziekenhuis te Nieuwegein
  5. 5. Een publicatie van Reflex Uitgeverij kwaliteit in de zorg 5Gastbijdrage  Patiëntenverhaal”Er zit niets meer in mijn aderen”Nico Waterreus was ruim drie jaar geleden de eerste Europese hartpatiënt die een oplosbare stent kreeg geplaatst.B ij de eerste klachten -bij inspanning wat pijn op de borst, in november2009- dacht Rotterdammer Nico Wa- planteerd te krijgen in plaats van een metalen stent. Na de procedure voelde Nico zich direct beter. “Het mooie van lichaam is helemaal niets achtergebleven van de ingreep. “Er zitterreus (59) niet direct aan zijn hart. deze scaffold is dat hij geleidelijk op- geen metalen stent in“Een flinke verkoudheid, dacht ik. Maar lost. Het bloedvat blijft daarna gewoon mijn kransslagader enhet ging niet over. Voor mijn werk moet open.” Twee jaar na de eerste procedure deze is net zo soepel alsik soms behoorlijk wat trappen lopen en volgde een katheterisatie via de pols om voorheen.” ndat begon ik te voelen.” Nico’s familie de vorderingen van de Absorb scaffoldbleek belast met hartklachten en na een te bekijken. Voor taxichauffeur NicoECG, inspanningstest en katheterisa- handiger dan een procedure via de lies.tie was de diagnose in het ziekenhuis Via internet werd de procedure tot insnel getrokken. Eén van Nico’s krans- de collegebanken van de Parijse uni-slagaders was ernstig vernauwd. Het versiteit gevolgd. “Je zag nog een kleinplaatsen van een stent in het bloedvat, ruitjesmotief waar de Absorb stent hadom zo de bloeddoorstroming te herstel- gezeten. Dat was alles.”len, leek de beste oplossing. Zonder klachtenDe eerste Anno 2012 voelt Nico zich prima enNico stemde er mee in om een Abbott realiseert hij zich de grote voordelenAbsorb bio-oplosbare scaffold geïm- van deze oplosbare stent: in zijnBedrijfsinterview  “Innovatie in de aderen“ De bloedvaten rondom het hart Dat idee is opgepakt. talen stent kan dat niet. Het polymeer kunnen dichtslibben. Maar u kunt In 1992 publiceerden we over de ‘biosta- van de scaffold wordt beetje bij beetje een zogenoemde stent plaatsen ble stent’. Die was gemaakt van polymeer, opgelost in kooldioxide, wat gewoon uit- om het vat weer open te krijgen. een plastic. De belangstelling was niet geademd wordt, en water. De scaffold Hoe hebben die stents zich ont- heel groot. Pas in 2000 liet mijn Japanse verdwijnt dus langzaam en het bloedvat wikkeld? collega Hideo Tamai me in Rotterdam herstelt zich. Een geleidelijk proces datProf. Serruys: We maken een toegang iets nieuws zien, een stent die volledig ongeveer zes tot 24 maanden duurt.tot een slagader in de lies of pols om zo biologisch oplosbaar was, van polymeereen katheter naar de vaten rondom het in melkzuur. Melkzuur komt overal in het U heeft actief geparticipeerd inhart te brengen. In Nederland begonnen menselijk lichaam voor. We hebben een deze ontwikkelingen. Wat is hetwe met ‘dotteren’, waarbij een katheter aantal van deze prototypen geïmplan- meest fascinerende aspect?met een ballonnetje naar een vernauwing teerd en na meer dan tien jaar hebben Je gaat oorspronkelijk uit van een studiewerd gebracht. Het ballonnetje werd we de resultaten gepubliceerd. De lange met dertig patiënten naar uiteindelijkopgeblazen en zo werd de vernauwing termijn resultaten waren overtuigend miljoenen patiënten over de hele wereld.opgerekt. Het probleem was dat na het ook al was het ontwerp in z’n beginfase Dat is een enorme verantwoordelijkheid.oprekken het bloedvat zich soms weer en was de stent niet voorzien van een Prof. Patrick Serruys was dertig jaar werkzaam als praktiserend interventie cardioloog aan het Erasmus MCging vernauwen. Om dat op te lossen medicijn. Begin 2000 begon Abbott met Dr. Van Geuns, wat zijn uw erva- en is daar nog steeds wetenschappelijk zeer actief in zijnmaakten we een stent van metaal, een de ontwikkeling van de bio-oplosbare ringen met de metalen stents? vakgebied.soort kippengaas. Dat hield het bloedvat scaffold genaamd Absorb dat een uniek Dr. Robert-Jan van Geuns: We implan-goed open, maar had als nadeel dat het ontwerp heeft en is voorzien van een teren stents sinds ongeveer twintig jaar worden met een nieuw oplosbaar pro-een permanente implantatie was. Toen medicijn om ontsteking in de kransslag- en sinds tien jaar stents met medicijnen. duct. Dat is gelukt.ik deze stents in de jaren tachtig bij pa- aders te voorkomen. Klinisch onderzoek Daarmee hebben we goede resultatentiënten plaatste, voelde het voor mij niet toont aan dat Absorb succesvol is in het behaald, maar er is verbetering mogelijk. Wat is het belang van dezegoed. Op dat moment was het de beste openen van het vernauwde bloedvat, het De metalen stents hebben de neiging innovatie voor patiënten?oplossing. Daarna ontstond de gedachte herstellen van de bloedtoevoer en het om littekenweefsel te genereren, ter- Het belangrijkste is dat we nu iets hebbendat het mooi zou zijn als je een stent zou lost na verloop van tijd op. We noemen wijl ook het ziekteproces -de aderver- wat in een bloedvat aanwezig is op hetkunnen maken die na verloop van tijd, het geen stent meer, maar een scaffold, kalking- weer doorgaat. Dan krijg je een moment dat de patiënt het nodig heeft,als zijn werk erop zit, zou verdwijnen. om aan te geven dat het na verloop van probleem, want dat levert ziekte in de maar er wordt geen vreemde metalenDat was in 1986. tijd verdwijnt. Vanwege de overtuigende metalen stent en de behandeling wordt stent in het lichaam achtergelaten voor data die hebben we hebben laten zien dan een stuk lastiger. een lange termijn. met de Absorb oplosbare scaffold was er grote interesse van veel bedrijven op Wat ziet u als belangrijkste voorde- Zijn alle patiënten geschikt voor dit gebied. Er zijn nu vijftien bedrijven len van de bio-oplosbare scaffold? een bio-oplosbare scaffold? wereldwijd die bio-oplosbare scaffolds Als de scaffold uiteindelijk is opgelost, We zijn begonnen met de makkelijk- testen in onderzoeken. De Abbott Ab- heb je weer alle mogelijkheden om ver- ste vernauwingen, maar we zijn onze sorb scaffold heeft als eerste CE Mark volgbehandelingen te doen. Verder ken- ervaring aan het uitbreiden. We willen goedkeuring gekregen en wordt nu op nen we bij de metalen stents plotselinge aansluiten bij de ervaring en studies de markt gebracht in Europa. afsluitingen, een stenttrombose. Dat ri- die we hebben gedaan. Met de scaffold sico is klein, maar blijft altijd bestaan. verwachten we een verbetering op de Is een tijdelijke ondersteuning Met de oplosbare scaffold heb je daar lange termijn ten opzichte van de metalen van het bloedvat genoeg? geen last van. Verder voldoet de oplos- stents. Daarom maken we bij voorkeur Ja. Het bloedvat groeit opnieuw en cre- bare scaffold minstens aan alle eisen een keuze om deze behandeling toe te ëert nieuwe, mooie lagen. Een bloedvat die we al stelden aan de vorige stent. Hij passen bij patiënten met een lange levens- dat is behandeld met een oplosbare scaf- moet door bochten en vernauwingen in verwachting die niet eerder behandeld fold kan weer reageren op inspanning, de bloedvaten kunnen, hij moet goed te zijn. De reacties van patiënten zijn goed. door te verwijden en zo meer bloed te plaatsen zijn. We hebben een heel rijtje Als je de procedure goed uitlegt, zijn zeRobert-Jan van Geuns is cardioloog in het Erasmus MC verplaatsen. Een bloedvat met een me- van eisen en dat moet gecombineerd geïnteresseerd in deze innovatie. nte Rotterdam.
  6. 6. 6 kwaliteit in de zorg Een publicatie van Reflex UitgeverijArtikel  Technologie in de zorgketenTechnologie voor verbetering zorgAls het gaat om verbetering in de kwaliteit van de zorg, dan spelen de wetenschap en technologie een steeds grotere rol.auteur: Cor DolT echnologische ontwikkelingen kunnen helpen om de kwaliteit van de zorg teverbeteren. Om de zorg beheersbaar enbetaalbaar te houden, is technologie éénvan de oplossingen en misschien zelfs welde belangrijkste. Technologie kan helpenom de gezondheidszorg zoveel mogelijkbij mensen thuis te krijgen, van preventietot behandeling.Voor de maatschappijDe wetenschap is er van doordrongen datzij in een aantal grote maatschappelijkeuitdagingen een belangrijke rol kan spelenen/of nieuwe wegen kan doen inslaan. Opde Technische Universiteit van Eindhovenis men het commitment ‘wetenschap voorde maatschappij’ (science for society) aan-gegaan dat actief is op drie gebieden, diegezamenlijk deze uitdagingen behoorlijkdekken: energie, smart mobility en ge-zondheid. Binnen gezondheid is dat verder een puzzelstukje van het geheel. We heb- ker dan dat van buitenaf een norm wordt Zo hebben Bart Hengeveld, Riny Voortuitgesplitst, hoewel de onderdelen niet los ben elkaar nodig om een heel andere kijk opgelegd. Die norm wordt in de praktijk met enkele andere onderzoekers van devan elkaar gezien moeten worden: smart op gezondheid te ontwikkelen. Als we de namelijk makkelijk naast zich neergelegd. TU/e, Radboud Universiteit en Kentalisenvironment, smart diagnosis en smart kwaliteit in de ketenzorg willen verbeteren, / PonteM een communicatiemiddel ont-interventions. Prof. dr. ir. Caroline Hum- dan moeten we zoeken naar innovatie in Samen ontwikkelen wikkeld voor niet-sprekende, meervoudigmels is verantwoordelijk voor ‘smart en- de zorg. Preventie is in dat kader een groot Op het snijvlak met ouderenrevalidatie gehandicapte kinderen tot vier jaar. Hetvironment’, of in het Nederlands, ‘slimme goed.” Immers, wie niet ziek wordt door lopen eveneens projecten. Robotica is een lijkt een onmogelijke taak om samen metomgeving’. “Het gaat er om mensen de gezond te leven, doet geen beroep op de interessante ontwikkeling die zeker moge- hen iets te ontwikkelen waarmee ze zoudenkracht en macht te geven om gezond te gezondheidszorg. lijkheden biedt, maar het is ook belangrijk kunnen communiceren. Maar toch: doorleven in hun alledaagse omgeving. Smart om te kijken hoe je dat goed aan kunt la- te praten met therapeuten en te kijkendiagnosis focust op het verzamelen van Springende cirkels ten sluiten bij een doelgroep die er weinig hoe de kinderen reageren, kun je wel zienbetrouwbare real-time informatie over de Een voorbeeld. In Eindhoven is Master mee heeft. Caroline Hummels: “Een pure hoe ze handelen en hoe de omgeving op zegezondheidstoestand, met een minimum student Terence Wilson bezig met de ont- techno-push helpt volgens mij niet. Je zult reageert. Een van de gehandicapte kinde-aan stress voor de patiënt. Smart interven- wikkeling van een app voor de smartphone: altijd een balans moeten vinden met de ren deed mee in het onderzoek. Na aflooptions zoekt naar oplossingen om op een Bouncers. Deze app geeft op het achter- ethische vragen. Je kunt wel een robot ont- van een sessie met een nieuw ontwikkeldminimaal invasieve manier (dus zo veel grondscherm van de mobiel cirkels weer, wikkelen, maar wat laat je die dan doen? Je apparaat, liet ze door middel van huilenmogelijk zonder te ‘snijden’) levenslang de die over het scherm bewegen. Het idee is kunt hem thuis algemene taken laten doen, en stampvoeten weten dat ze het niet eenskwaliteit van leven te verhogen.” dat de cirkels vrienden en andere mensen die ondersteunend kunnen zijn voor oude- was met het einde van de sessie. Dat zijn in de persoonlijke omgeving zijn. De app ren. Ik denk dat we er goed aan doen om vormen van communicatie die door ieder-Complete keten geeft geen precieze gegevens over hoeveel technologie in te zetten waar het mensen een begrepen worden, maar ook subtielereBelangrijk is dat wordt gekeken naar de bewogen wordt, maar geeft een gemiddelde zekerheid en support geeft, zonder dat ze vormen van communicatie zijn goed tecomplete zorgketen, zelfs al voordat ie- van ongeveer het laatste half uur. Afhan- geïsoleerd worden van hun dagelijkse om- begrijpen. Dergelijke uitdagingen geldenmand ‘patiënt’ wordt. Dus: ook preventief. kelijk van de hoeveelheid beweging gaat de geving.” Omdat een deel van de doelgroep ook bij dementerende ouderen, waarvoorCaroline Hummels geeft een voorbeeld: cirkel met een bepaalde snelheid over het deze technologische ontwikkelingen met ook projecten lopen.“Hoe kun je mensen mogelijkheden geven scherm. In totaal geeft de app dus een beeld argusogen volgt, is het volgens de professorom gemotiveerd te raken om gezond te van hoeveel iemand beweegt ten opzichte juist belangrijk om het samen met hen te Rollende balleven? Wat kun je doen tegen overgewicht, van de directe mensen om hem heen, wat ontwikkelen. Plus goed nadenken over de Zo langzamerhand komt de tijd dat dehoe kun je mensen meer laten bewegen? bewust én onbewust een stimulans geeft geschikte training en coaching, welke plat- eerste resultaten van het werk van de we-Wat kun je doen om mensen elkaar te laten om te bewegen. Mensen die de app hebben forms je moet gebruiken. Je kunt wel aan tenschappers opgeschaald worden naarondersteunen in persoonlijke, maar ook uitgeprobeerd en naar de zin van vrienden ‘telecare’, dus zorg op afstand gaan doen, een groter geheel. Caroline Hummels: “Nusociale en maatschappelijke gezondheid?” te lang een stilstaande cirkel vertoonden, maar dan is het wel zaak om te zoeken naar moeten we het dusdanig groot gaan inzet-Het zijn geen kleine retorische vragen die kregen van die vrienden een sms’je met de een manier die dicht bij de leefwereld van ten dat veel meer mensen daar profijt vande professor noemt, die de rol van tech- mededeling om nu toch eens van die bank de gebruikers ligt. kunnen en mogen hebben. In die fase zittennologie echter duidelijk ziet: “Ik denk dat af te komen. Ondanks deze sms’jes blijkt we nu. Er zijn allerlei externe partijen dietechnologie erg goed ondersteunend kan dat de app vooral intrisiek, dus vanuit de De zinsnede ‘met hen ontwikkelen’ is niet de handen ineen gaan slaan om de bal aanzijn, maar het is nooit het einddoel. Tech- mensen zélf, een stimulans geeft om te altijd eenvoudig te realiseren, maar zelfs het rollen te brengen. En de bal gaat steedsnologie kan nooit leidend zijn, maar is bewegen. Dat is eigenlijk nog belangrij- in de moeilijkste gevallen wel mogelijk. sneller rollen.” nAdvertentie  ICIN - Netherlands Heart Institute ICIN Netherlands Heart Institute 40 jaar ICIN - Netherlands Heart Institute 40 jaar wetenschappelijk onderzoek naar hart- en vaatziekten 1972 • forty years • 2012 www.icin.nl
  7. 7. Een publicatie van Reflex Uitgeverij kwaliteit in de zorg 7gastbijdrage  ThemaDe zorg van morgen, stimulerend en helend!De gezondheidszorg blijft nog lang betaalbaar als we deze opnieuw inrichten met het concept ‘Totaalzorg In Samenhang!D e organisatie van de zorg, zoals we die nu kennen, valt op termijnniet vol te houden. Burgers moeten de “Je moet mensen actief en continu stimuleren om de verantwoordelijkheid over hun zorg terug te nemen. Dat levert Bereidheid “Het werkt”, ervaart Huub. “Burgers én professionals tonen een enorme bereid-komende jaren zelf regie gaan voeren voor hen op den duur groei op in plaats heid, als ze maar goed worden begeleid inover hun eigen zorg en dienstverlening. van beperking. We moeten terug naar de deze overgang. Ik weet zeker dat verdereAlthans, dat is de overtuiging van Huub gezonde mens als uitgangspunt en van inbedding van dit model enormeStroeks, DGA van Holding Stroeks BV. daaruit opbouwen in samenspraak met positieve effecten zal hebben op de kwa-Hij is de laatste jaren met zeer veel par- partijen die al breed in de samenleving liteit van leven, welzijn, zorg en wonentijen op meerdere plekken in het land aanwezig zijn, zoals vrijwilligers- en wel- van onze burgers. En de zorg blijft opactief als adviseur en gids van burgers en zijnsorganisaties. In combinatie met de deze manier betaalbaar. Met hetzelfdezorg- en welzijnspartijen om hen te on- huisarts kun je zo driekwart van alle geld kunnen we veel meer doen. Kortom,dersteunen bij dit streven. Alle betrokken zorgvragen en problemen die mensen Totaalzorg In Samenhang!” npartijen worden door een zogenaamde hebben, gezamenlijk opvangen.”‘wasstraat’ gehaald, waardoor ze denoodzakelijke veranderingen herken- Gezamenlijknen, erkennen en bereid zijn om samen Een radicale en innovatieve herordeningde handen aan de ploeg te slaan. van het bestaande zorgsysteem is nodig. Huub: “Het belangrijkste is het geza-Eigen verantwoordelijkheid menlijk streven naar het in tact houdenZelf heeft Huub duidelijk voor ogen van levensgeluk van burgers. Wonen,hoe het toekomstige zorglandschap er werken, welzijn, inkomen, zorg en bur-uitziet. ‘In straten, buurten en wijken Huub Stroeks is DGA van Holding Stroeks BV gerparticipatie spelen daarin allemaalgaan burgers, met betrokken professi- een rol. Gezondheid blijkt daarbij erg be-onele organisaties, samen aan tafel om wonen, leven, zorgen, welzijn, recre- langrijk. Als daar verstoring in optreedteen scan te maken van hun eigen leef-, atie en burgerparticipatie. Afgesproken dan heeft dat meteen negatieve effectenwoon- en werkgebied. Met deze scan wordt wat burgers zelf gaan oppakken op bijvoorbeeld werken en welzijn.” Hetzijn zij in staat om een actieplan op te met behulp van zelfhulp, burenhulp, zogenoemde Stepped Care model sluitstellen voor de komende jaren, vertaald vrijwilligerszorg, familiehulp, welzijns- goed aan op deze ontwikkelingen. “Jein heldere doelen. Via een laagdrem- werk en digitale ondersteuning door een moet je afvragen wat nodig is aan zorgpelige aanpak worden uitgangspunten ‘digitale marktplaats’ die afstemming en welzijn en de beschikbaarheid afstem-benoemd die van belang zijn voor de van informele zorg en mantelzorg on- men op de vraag. Op deze manier heeftstraat, buurt of wijk ten aanzien van dersteunt’, zo stelt Huub. het effect op de hele zorgketen.”Bedrijfsinterview  “Nieuw ondernemerschap in de revalidatieketen“ Kunt u een beeld schetsen van rengeneeskunde en medisch specialist de ketenzorg in Nederland op dit gebundeld zijn. moment? Frans le Fèvre: We proberen om over deMark van Vliet: De vraag naar zorg grenzen van domeinen te denken en teneemt door de voortschrijdende werken. Onze professionals zijn hierinvergrijzing toe, terwijl de arbeidsmarkt belangrijke trekkers. We merken dat zesteeds kleiner wordt. De kosten voor echt gemotiveerd zijn om gezamenlijkzorg worden een steeds grotere maat- bruggen te slaan door in elkaars keukenschappelijke last. Om de zorg efficiënter te kijken. Hiermee leren ze van elkaarsen doelmatiger te maken is er al jaren expertise en komen nieuwe integralesprake van ketenvorming, waarin zorgconcepten tot stand.zorgpartners samenwerken. Toch gaatin het huidige ketensysteem nog veel Hoe zijn ViVa! en Heliomare ditonnodige wachttijd verloren, doordat de aan het realiseren?overgang in de keten niet optimaal is. Mark van Vliet: Belangrijk is om eenDat is dure tijd, omdat het herstel van breed netwerk van ketenpartners te heb-de cliënt hiermee langer duurt. Om een ben, die bereid zijn om grensoverschrij-doorbraak te krijgen in de kwaliteit en dend te werken. We zullen spectaculairefficiency van de zorgketen, is innovatie moeten veranderen om de groeiendeen nieuw ondernemerschap binnen de vraag naar zorg het hoofd te kunnen blij-keten noodzakelijk. ven bieden. We proberen deze gedachte via de bestaande ketens als een olievlek Hoe kan die kwaliteit verbeterd Frans le Fèvre is manager revalidatie bij Heliomare, Mark van Vliet is clustermanager bij de ViVa! Zorggroep. over de regio te laten groeien. worden?Frans le Fèvre: Dat kan goed door te Mark van Vliet: Het idee van Helio- krijgen, zodat tijdig gestart kan worden Frans le Fèvre: Een regierol vanuit dewerken vanuit de zogenoemde mare en ViVa! is om hiervoor mobiele met het plannen van het hersteltraject verzekeraar kan als katalysator werken in‘stepped care’ gedachte. Laagdrempelig revalidatieteams te ontwikkelen, waar en starten van de revalidatiezorg. Om het verbinden van ketenpartners. Daar-en dichtbij huis als het kan, hoogwaar- de revalidatiearts en specialist oude- te kunnen waarborgen dat patiënten naast is het nodig dat we van buitenafdig centraal georganiseerd als het moet. rengeneeskunde hand in hand met de na maximaal vijf dagen het ziekenhuis geprikkeld worden in de innovatie. Ver-Dus het terugbrengen van de intensi- bestaande eerstelijnsvoorzieningen kunnen verlaten, is het noodzakelijk binding met de academische wereld enteit van de zorg, van de dure tweede revalidatiezorg in de eigen woonom- om in de directe nabijheid van het zie- research & development kan een belang-lijn naar de eerste, anderhalve lijn en geving aanbieden. Daarnaast streven kenhuis een hoogwaardig revalidatie- rijke brug slaan tussen de ideeën vanuitdaarnaast zorgen voor efficiënte speci- we ernaar om vroegtijdig in het zie- centrum te hebben, waarin de kracht het veld en hoe technologie daarbij kanalistische voorzieningen. kenhuis de revalidatiearts en specia- van de revalidatiegeneeskunde, oude- helpen. n list ouderengeneeskunde betrokken te
  8. 8. 8 kwaliteit in de zorg Een publicatie van Reflex Uitgeverijartikel  ThuiszorgThuiszorg voor de nieuwe ouderenDe thuiszorg verandert in een snel tempo. Ook hier wordt van de cliënt een eigen regie verwacht.auteur: Cor DolI n Nederland is de zorg er in belangrijke mate op gericht om thuis gegeven teworden. Dat is beter voor het mentaalwelbevinden van de patiënt in kwestie.Die insteek impliceert dat we thuiszorgkennen, die zich in allerlei gedaantenmanifesteert. Thuiszorg is huishoude-lijke ondersteuning, het geven van al-gemene dagelijkse lichaamsverzorging(ADL), hulp bieden om gezinnen weerop de rit krijgen, stervensbegeleiding ofhoog technologische zorg, zoals infuus-therapie. Medewerkers in de thuiszorgkomen bij mensen thuis, kennen de buurten de knelpunten die zich voordoen. Zokunnen ze ook andere hulpverleners tip-pen om te voorkomen dat situaties uitde hand lopen. nog zelf kan, eventueel met hulp van een huidige organisatievorm zoveel perso- Een servicewijk is een wijk met een hoog mantelzorger, dan scheelt dat inzet van neel vergt dat dit in de toekomst niet niveau van levensloopbestendigheid, eenFinanciën en tijdsgeest de professionele hulp. Actiz, de organi- meer valt te realiseren. Dat impliceert goed geregelde diensteninfrastructuurTegenwoordig is alles erop gericht om de satie van zorgondernemers, stelt in een dat een andere, meer efficiënte inzet van en een dienstenaanbod aan huis. Binnenzorg zo kort en gericht mogelijk te leve- persbericht dat in Nederland de kosten zorgprofessionals nodig is. een servicewijk kan een woonzorgzoneren. Dat heeft een financiële reden, maar van de ouderenzorg het snelste stijgen. voorkomen: een kleiner gebied waarinook de tijdsgeest speelt een rol. De cliënt Dat blijkt uit een recent rapport van de Servicewijken en woonzorgzones optimale condities zijn gecreëerd voorals regisseur, die de zorg zelf in handen Europese Commissie. Waar in andere De nieuwe ouder wordende mens wil wonen, welzijn en zorg, tot en met niet-neemt. Daarbij geldt als uitgangspunt landen veel ouderenzorg in handen is van meestal niet in een verzorgingshuis wo- planbare 24-uurs zorg. Daarnaast wordtdat wordt uitgegaan van wat de cliënt vrienden en familie, is in Nederland de nen. Dat vraagt om een andere invulling geëxperimenteerd met ‘zorg op afstand’,zélf nog kan. Hulp bij het douchen kostte neiging groot om het aan betaalde pro- van de combinatie wonen, welzijn en zorg waarbij bijvoorbeeld via een webcamvroeger een uur, inclusief uit- en aankle- fessionals over te laten. Ook het Centraal en dat gebeurt door het het realiseren wordt gecontroleerd of iemand zijn me-den. Maar als de cliënt aan- en uitkleden Plan Bureau signaleerde onlangs dat de van servicewijken of woonzorgzones. dicijnen wel inneemt. nBedrijfsinterview  “Kwaliteit uit Oost-Europa“ Veel ouderen willen het liefst het kan ook anders. Door het inhuren Hoe kunnen deze Oost-Europese zo lang mogelijk in de eigen, van professionele zorg uit Slowakije en verzorgenden en verpleegkun- vertrouwde omgeving blijven. Is Polen kan het voor een vast bedrag van digen hier zo goedkoop werken? dat terecht? 2.450 euro. Voor deze verzorgenden uit Slowakije en Polen horen bij de Euro- Op dit moment zijn er meer dan Oost-Europa is dat vier tot vijf maal zo pese Unie, met vrij verkeer van geld, 120.000 ouderen zonder hulp. Voor veel als ze in hun eigen land zouden goederen en arbeid. Ze blijven in dienst hen is het belangrijk om in de eigen verdienen, dus ze komen graag naar van de bureaus daar ter plekke. Als omgeving te kunnen blijven wonen. hier om deze zorg te kunnen bieden. Stichting Homecare huren we ze via een Mensen die naar een verzorgingstehuis uitzendbureau in. Als we ze in dienst gaan, sterven eerder. Dat zie je vooral Als het goed is kost het de klant niets: zouden nemen, zouden we ze volgens bij demente ouderen: ze zijn de kluts ze krijgen allemaal een PGB (Persoons de Nederlandse cao moeten betalen. kwijt, zien elke dag een andere verzor- Gebonden Budget) of een bijdrage van- We hebben onlangs ook contacten met gende aan hun bed. Omdat ze lastig uit de WMO (Wet Maatschappelijke bureaus in andere landen binnen de EU zijn, worden ze onder de medicijnen ge- Ondersteuning) omdat ze een indicatie gelegd. Er is controle geweest van de houden. Ook belangrijk is de veiligheid: hebben. De kosten van de Slowaakse Inspectie op de Gezondheidszorg en de veel ouderen durven de deur niet meer en Poolse verzorgenden vallen in de Belastingdienst en ons is verzekerd dat open te doen als er wordt aangebeld. meeste gevallen binnen het budget van het allemaal goed geregeld is. Bij vergeetachtigheid nemen ze soms het PGB en de WMO. meerdere keren dezelfde medicijnen Het ei van Columbus? in. Ze kunnen vallen. Hoe ziet de 24-uurs zorg er in de De vergrijzing slaat toe. Dat betekent praktijk uit? dat de vraag naar zorg enorm gaat toe- Is er een goede oplossing voor- Het is belangrijk dat er een klik is tus- nemen, dus je zult iets moeten doen. Dit handen? sen cliënt en hulp. De Slowaakse en is een goede en betaalbare oplossing. Er zijn ouderen die in een woonge- Poolse verzorgenden spreken Duits Cliënten zijn over het algemeen erg meenschap of zorgboerderij gaan of Engels. Ze worden onderdeel van enthousiast. n wonen. Dat kan zeker helpen. Verder het gezin, al verzorgen ze in de eerste zijn deze mensen zeer gebaat bij 24- plaats de patiënt zelf. Hulp met was- uurs zorg van een verpleegkundige of sen, aankleden, maken lunch, doen verzorgende die inwonend is. boodschappen, de was: ze nemen de totale huishouding over. Soms bij één Dat klinkt als een dure persoon, soms bij twee als de partner oplossing. niet meer in staat is om volledige hulp Uitgaande van de Nederlandse sala- te bieden. Het is te vergelijken met  de Meer informatieRoel Schoenmaker is directeur van de Stichting riëring zou dat tussen de 8.000 en hulp zoals die in de jaren vijftig in www.stichtinghomecare.nlHomecare. 10.000 euro per maand kosten, maar Nederland geboden werd.
  9. 9. bedrijfspresentatie 9Wijkverpleegkundige terug in AmsterdamLanger thuis kunnen wonen door tegemoet te komen aan unieke zorgvraag.D e wijkverpleegkundige is terug waar ze hoort: tussen de mensen. Vroegerwas het de gewoonste zaak van de we- aanraakscherm kunnen bedienen. De iconen zijn extra groot gemaakt en er komt geen toetsenbord aan te pas. Ditreld: een zichtbare wijkverpleegkundige apparaat wordt in de zorg inmiddelsdie signalen kreeg van de buurvouw, de liefkozend ‘het scherm’ genoemd. Ge-dokter of de agent. Of ze kwam langs om bruikers van dit scherm kunnen met eente kijken wat er speelde. beeldverbinding telefoneren met hun bege- leiders, mantelzorgers en medebewoners;Langer thuis maar ook computerspelletjes met elkaarIn de afgelopen tien jaar is die vanzelf- spelen, surfen op het web en e-mailen.sprekende zorg van de wijkverpleeg- De bediening van het scherm is speciaalkundige verdwenen. Veel taken vielen ontwikkeld voor mensen die niet of nau-onder andere weg door het registreren welijks ervaring hebben met computers.van zorg tot op de minuut. Omdat nietiedereen hetzelfde is, vinden we het bij Gevoel van veiligheidCordaan belangrijk rekening te houden Cordaan heeft een korte film gemaaktmet verschillen tussen mensen. Zoals over de ontwikkeling van het scherm,sociaal-culturele achtergrond, leeftijd, Wijkverpleegkudigen Marleen Zijp en Loes Sander ‘Zorg op Afstand’ (zie onderstaandeetniciteit, religie, of seksuele voorkeur. link). Hierin zien we hoe een goedlachse,En dat is niet uit te drukken in minuten. eenzaam en hebben een hoger risico op deze tijd. In het verlengde daarvan willen breedgeschouderde zorgverlener een Su-Daarom willen we toe naar zorg die zich depressie. we meer diversiteit bieden. Het gaat dan rinaamse dame op leeftijd vertrouwdricht op wat mensen nodig hebben in niet meer alleen om zorgaanbod maar ook maakt met de geheimen van het scherm.plaats van aanbodgerichte zorg. Samen met de huisarts om wonen en welzijn van onze cliënten. “Ik word steeds aangesproken door an- Nu er meer ruimte is om het beroep uit dere Surinaamse ouderen,” vertelt hijDe wijkverpleegkundige is het afgelo- te oefenen, kunnen de wijkverpleegkun- Thuiszorg anno “nu” trots. “Die vragen dan aan mij: mag ikpen jaar landelijk gelukkig weer meer digen verslechtering van de gezondheid Bij Cordaan ontvangen jaarlijks tiendui- ook zo’n computer?” Tanja van den Bus-zichtbaar geworden. En dat is een goede vroeg signaleren en tijdig een plan ma- zenden mensen zorg. Nederland vergrijst ken, voorzitter van werkgroep GGZ zegt:ontwikkeling. Als je hulp nodig hebt wil ken om erger te voorkomen. In samen- in snel tempo en in de toekomst zullen “Dit project is voor mij geslaagd omdatje toch zo lang mogelijk thuis kunnen werking met huisartsen, welzijnswerk en steeds meer ouderen een beroep doen cliënten er zo ontzettend enthousiastblijven wonen. Dat kan onder andere lokale organisaties. In die verbindende op zorgverlening. Daarom zoeken we over zijn. Ze willen eigenlijk niet meermet de hulp van de wijkverpleegkundige. rol ligt een belangrijke meerwaarde. bij Cordaan naar slimme oplossingen. zonder, omdat het hen een gevoel vanWij richten ons hierbij vooral op achter- Huisartsen vonden het bijvoorbeeld Betere zorg, dicht bij de mensen, is het veiligheid geeft en omdat ze altijd evenstandswijken. In deze wijken beleven onduidelijk welke thuiszorgorganisatie credo. Met het project Zorg Op Afstand met hun begeleider kunnen bellen”mensen gezondheid als slechter. Er is de cliënt verzorgt, waardoor de com- (ZOA) experimenteert Cordaan op een ‘Het scherm’ bevrijdt mensen uit eenvaker een ongezonde leefstijl door roken, municatie gebrekkig verliep. Daarin is innovatieve manier om de kwaliteit van sociaal isolement. Niet onbelangrijk alsweinig bewegen en overgewicht. Ook zijn nu veel verbeterd. de zorg te verbeteren. Niet alleen voor je bijvoorbeeld slecht ter been bent eninwoners van deze wijken vaker ernstig senioren, maar ook voor mensen met een daardoor nauwelijks uit huis komt. Het Respect lichamelijke of geestelijke beperking of project verkeert nog in een experimen- Nieuwe inzichten hebben ons geleerd dat een psychiatrische achtergrond. Boven- teel stadium en is nog maar voor een mensen fitter en gelukkiger zijn als ze ac- dien ontstaat er een geheel nieuwe groep beperkte groep cliënten beschikbaar. tief blijven. De opgave voor de zorg is dan die om zorg vraagt: ouder wordende cli- Als de resultaten positief blijven, gaat ook om niet alles over te nemen, maar om ënten van Surinaamse, Marokkaanse Cordaan zoveel mogelijk cliënten deze ruimte te creëren voor zelfredzaamheid en Turkse afkomst. Mensen die ook zo zorg op afstand aanbieden. n van de cliënt waar mogelijk. En, als het lang mogelijk thuis willen blijven wonen. even niet meer lukt, de helpende hand te reiken. Omdat we meer tegemoet willen Slim beeldscherm Meer informatie komen aan elke unieke zorgvraag, past Oplossing van Cordaan is een slim beeld- www.cordaan.nl/media/video/zorg_op_afstand Uit sociaal isolement door slim beeldscherm een standaard zorgaanbod niet meer bij scherm die cliënten met behulp van eenBedrijfsinterview  “Kleinschalig wonen, zoveel mogelijk als thuis“ Wat houdt kleinschalig wonen in? Wordt er samen gekookt met de goeding. We merken dat familie vaker op mogen?“Het is een nieuwe manier van zorg en cliënten? bezoek komt vanwege de laagdrempelig- Dat willenbegeleiding bieden waarbij we uitgaan “Jazeker. Vooraf bedenken cliënten in heid. Doordat familie vaker aanwezig is we niet.van de wensen van de bewoners. In overleg met medewerkers wat ze willen verandert het gedrag van cliënten, er is Het hoofd-het verleden waren er verpleeghuizen eten. Dat kan variëren van gestoofde aal minder onrust, er wordt beter gegeten en motto vanmet meerpersoonskamers; dat willen tot stamppot rauwe andijvie. In de woon- bovendien zijn er minder valincidenten.” Cordaansteeds minder mensen. Dertig eenper- kamer worden ook dagelijks activiteiten is: zolangsoonskamers werkt ook niet. Daarom ondernomen, tv gekeken, of een dutje op Mensen van dezelfde signatuur mogelijkis gezocht naar een tussenoplossing: de bank gedaan, ‘s avonds gezellig met wonen bij elkaar: leidt dat niet tot thuis, eneen woning met zes bewoners. Elke gedimd licht. Kleine teams doen al het ‘verzuiling’? als dat nietcliënt heeft een eigen slaapkamer die voorkomende werk: van ingewikkelde “Is dat negatief? Ik vind van niet. Het meer kanmen zelf kan inrichten. wondbehandelingen tot het dweilen van lijkt me heerlijk als ik later in een groep zoveel mo- de badkamer. Daardoor werken er steeds kom te wonen met Amsterdamse men- gelijk als Annemiek van DullemenEr is een gemeenschappelijke woon- dezelfde medewerkers op de woning en sen. Waar André Hazes gedraaid wordt, thuis. We locatiemanagerkamer waarin we structuur, zorg en ontstaat er een hechte professionele sa- waar ik mijn borreltje-cola krijg. Ik zou willen zocontinuïteit bieden, zoveel mogelijk als menwerking. Op deze manier wordt de zielsongelukkig worden van de hele dag dicht mogelijk de thuissituatie bena-thuis. Met het verschil dat we rekening zorg veel deskundiger en persoonlijker.  Bach of Beethoven. Ik zie het meer als deren. Dat vind je terug in de meubels,houden met de levensstijl van de bewo- klantgericht zijn: je moet zelf kunnen gezellig ingerichte woonkamers metners. Zoals tijdstip van opstaan, maar Hoe zit het met familiebezoek? bepalen waar jij je lekker voelt. Je hele banken, fauteuils, kasten in plaats vanook beleving van religie zoals bij onze Familie speelt een grote rol. Familieleden leven mag je kiezen en op het moment instellingsmeubilair.” nbewoners met moslimachtergrond kunnen mee-eten tegen een kleine ver- dat je iets overkomt, zou dat niet meer
  10. 10. 10 kwaliteit in de zorg Een publicatie van Reflex UitgeverijArtikel  VergrijzingSteeds meer mensen afhankelijk van zorgDe vergrijzing heeft nogal wat gevolgen voor de gezondheidszorg.auteur: Annemiek de Waard zorg zien te houden en ruimte bieden voor Zorguitgaven (miljoen euro) in 2000 en 2010, gemiddeld menswaardigheid, aandacht en een goedH et aantal 65-plussers groeit en die leeftijdsgroep wordt een steeds groterdeel van het totaal aantal inwoners. Deze groei in procenten per jaar. 2000 2010 Totale groei % Per jaar gesprek. Niet alles moet achter de techniek gestopt worden.” Ten tweede moet Neder- land ervoor zorgen dat mensen gezondervergrijzing versnelt nu omdat de baby- % Per jaar oud worden. Dit betekent aandacht voorboomers, de naoorlogse geboortegolf, de Curatieve zorg 24.229 45.090 6,4 4,2 vitaliteit, preventie en het bevorderen vanleeftijd van 65 jaar beginnen te passeren. Eerstelijnszorg 3.783 7.008 6,4 2,7 participatie en zelfstandigheid. Er kleeftIn het jaar 2040 zullen er bijna 4,5 miljoen Genees- en hulpmiddelen 5.836 9.120 4,6 4,3 wel een nadeel aan het gezond ouder wor-65-plussers in Nederland zijn. Hierdoor Ziekenhuizen, 11.032 22.390 7,3 4,7 den: de kans op dementie neemt met deworden steeds meer mensen vroeg of laat specialistenpraktijken leeftijd toe. Veel zorg zit nu eenmaal in deafhankelijk van zorg. Daarnaast kennen staart van het leven. De derde oplossing Overige gezondheidszorg 3.578 6.572 6,3 3,9we het begrip dubbele vergrijzing. Ge- is dat mensen tussen de 65 en 75 of 80 Langdurige zorg 15.213 29.311 6,8 4,8zondheidseconoom prof. dr. Johan Polder, jaar nog veel kunnen betekenen voor deprojectleider bij het Centrum Volksge- Ouderenzorg 8.737 15.974 6,2 3,8 samenleving. “Jonge ouderen spelen eenzondheid Toekomst Verkenningen (RIVM) Gehandicaptenzorg 3.904 7.902 7,3 4,9 rol voor oudere ouderen. We moeten heten bijzonder hoogleraar ‘Economische Geestelijke gezondheidszorg 2.572 5.435 7,8 7,2 mogelijk maken gezond oud te worden enaspecten van gezondheid en zorg’ aan de Beleid en beheer 2.039 2.998 3,9 1,9 mee te blijven doen. Dan is de vergrijzingUniversiteit van Tilburg: “Er komen dus Totaal 41.480 77.401 6,4 4,3 misschien een oplossing voor het eigenmeer ouderen en die worden ook nog eens probleem.” Bron: Zorgrekeningen, CBS Statline.ouder. De sterftecijfers dalen namelijk ook.Deze dubbele vergrijzing heeft natuurlijk Zorg optimaliserenenorm veel impact op de gezondheidszorg.” ters voor de geestelijke gezondheidszorg, Stopwatchzorg Ouderenzorg houdt in: thuiszorg en gehandicaptenzorg en vooral de ouderen- Dat klinkt zorgelijk. Kon in het verleden intramurale zorg (verpleeg- en verzor-Wat kost dat? zorg die het meest wordt getroffen door de arbeidsparticipatie nog verhoogd wor- gingshuizen). In de intramurale zorg zit-Door onder andere technologie en me- de vergrijzing.” den en gingen veel meer vrouwen aan de ten nu vooral mensen van voor de oorlogdische doorbraken stijgt de levensver- slag in de zorg en andere sectoren, nu (85-plussers), maar de babyboomers vanwachting. De twintigste eeuw bracht de Dilemma’s ouderenzorg heeft Nederland het plafond bereikt. En na de oorlog willen waarschijnlijk nietlangdurige zorg op een professioneel ni- Er zijn twee dilemma’s die spelen rondom arbeidsmigratie is ook geen oplossing, naar zo’n tehuis. De zorg neemt niet alleenveau in Nederland, terwijl in andere lan- de toekomstige ouderenzorg: is er vol- want die migranten worden ook weer toe, maar verandert ook van karakter.den bijvoorbeeld nog steeds de kinderen doende geld om het te betalen? En is er oud. “Een oplossing is het vergroten van De focus komt meer te liggen op wijken,de zorg voor hun ouders op zich nemen. voldoende personeel? Daar zit een span- de arbeidsproductiviteit: meer patiënten buurten en zo lang mogelijk thuis blijven“Dat heeft ook te maken met ruimtelijke ningsboog tussen. Bovendien wordt de per zorgverlener. Maar waar blijft dan de wonen in plaats van naar een tehuis gaan.ordening, het is daar makkelijker een beroepsbevolking kleiner. “Gaat het goed kwaliteit? De zorg kan niet altijd maar De babyboomers hebben vaak een eigendrie-generaties-woning te verkrijgen.” met de economie dan is er voldoende geld sneller en sneller. De ultieme vorm zou de woning in bezit, kapitaalkracht en wordenIn Nederland is bij de opbouw van de aanwezig, maar zijn alle mensen nodig om zogenaamde stopwatchzorg zijn, maar dat gezonder ouder. Polder: “Ik denk dat er eensociale welvaartsstaat gekozen voor for- de economische groei te realiseren. Bij past juist weer niet bij ouderenzorg. Het grotere rol voor de huisartsen en de eerstemalisering van de langdurige zorg met een minder goede economie zoals nu is beeld dat Dante van de ouderdom geeft als lijn komt. Behalve wijkverpleegkundigenonder andere veel instellingen, gediplo- er zat personeel, maar geen geld. Het is er een schip dat zeil mindert om langzaam moeten ook geriatrische professionals veelmeerde verpleegkundigen, verzorgenden nooit allebei tegelijkertijd.” Tot 2030 zijn in de haven aan te komen, verdraagt zich meer vanuit de eerste lijn gaan werken.”en andere hulpverleners. Op kosten van er in de zorg 300.000 fte’s nodig, waarvan daar op geen enkele manier mee.” Moeten Met een specialist ouderengeneeskundede samenleving. In 2010 bedroegen de meer dan de helft voor de ouderenzorg. we dan maar familie oproepen voor de zorg in de huisartsenpraktijk zullen ouderentotale zorguitgaven ruim 77 miljard euro. Bij de huidige deeltijdfactor gaat het dan of zijn er andere oplossingen? minder vaak in het ziekenhuis belanden.Dit betekent jaarlijks vijfduizend euro per om 450.000 banen. “Dit betekent dat er Nu zijn ze vaak nog ‘draaideurpatiënten’,inwoner van Nederland. Aan langdurige op elke twee zorgverleners nu, er in de Ziel in de zorg omdat ze door verschillende specialistenzorg werd een kleine dertig miljard euro periode tot 2030 één bij moet komen. Een eerste oplossing is te vinden in de voor verschillende ziekten worden behan-uitgegeven, daarbij staat de ouderenzorg Netto. Dus bovenop de extra mensen die technologie. ICT-oplossingen om langer deld. “We moeten veel meer de kwaliteitmet stip bovenaan. “De verwachting is dat nodig zijn, omdat veel van de huidige zorg- thuis te kunnen blijven wonen, zoals do- van leven centraal stellen. We moeten dede totale zorg tot het jaar 2030 jaarlijks verleners de komende jaren met pensioen motica (huisautomatisering) en slimme ouderenzorg meer optimaliseren, want ookmet 3,4 procent toeneemt. Met uitschie- zullen gaan.” sensoren in huis. Kortom, het ouderenhuis in de toekomst wordt de kwaliteit van de van de toekomst. Denk ook aan e-health. samenleving afgelezen aan de zorg voor “Er bestaan nu al bedden met sensoren, oude en kwetsbare mensen.” n Verkenning van de uitgavenontwikkeling 2007-2030 op basis van dat scheelt weer een verpleegkundige ’s volumeontwikkeling in de periode 1999-2003; gemiddelde groei per (%). nachts. Maar we moeten wel de ziel in de (Bronnen: CBS, KcBB, RIVM) Op basis van Op basis van demografie historische trends* Toekomstverkenning van het arbeidsvolume in de periode 2007-2030 op Curatieve zorg basis van demografische ontwikkelingen. Eerstelijnszorg 0,5 1,9 (1,9 - 2,0) 2007 2030 toename gemiddelde groei Genees- en hulpmiddelen 1,0 3,1 (3,0 - 3,2) per jaar (%) Ziekenhuizen 1,1 3,2 (2,5 – 4,0) Arbeidspotentieel: arbeidsjaren 6.483 6.135 -348 -0,2 20-64 jarigen (x 1.000) Overige gezondheidszorg 0,5 3,6 (1,9 - 5,5) Totaal aantal arbeidsjaren in 804 1.097 293 1,4 zorg en welzijn (x 1.000) Langdurige zorg aandeel (%) 12,4 17,9 Ouderenzorg 2,5 4,2 (3,1 - 5,5)           Gehandicaptenzorg 0,3 4,2 (3,1 - 5,4) Ziekenhuizen 197 253 56 1,1 Geestelijke gezondheidszorg 0,2 5,3 (4,9 – 5,6) Ouderenzorg 232 409 177 2,5 GGZ 64 67 3 0,2 Totaal 1,1 3,4 (3,1 - 4,0) Gehandicaptenzorg 99 106 7 0,3 * de resultaten tussen haken zijn gebaseerd op de historische trends in twee periodes met een verschillende Overig zorgpersoneel 196 245 49 1,0 groei, 1999-2003 en 2003-2007. Bron: Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010, RIVM.

×