Your SlideShare is downloading. ×
Uyghur bible romanized
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Uyghur bible romanized

432
views

Published on


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
432
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. tewrattin tallanmilar: alemning yaritilixi misirdin chiqix zebur tallanmiliri injil: metta bayan qilghan hux hewer markus bayan qilghan hux hewer luqa bayan qilghan hux hewer yuhanna bayan qilghan hux hewer hezriti eysa elchilirining paaliyetliri rimliqlargha yezilghan het korintliqlargha yezilghan birinchi het korintliqlargha yezilghan ikkinchi het galatiyaliqlargha yezilghan het efesliklerge yezilghan het filipiliklerge yezilghan het kolosiliqlargha yezilghan hetsalonikaliqlargha yezilghan birinchi hetsalonikaliqlargha yezilghan ikkinchi het timotiygha yezilghan birinchi het timotiygha yezilghan ikkinchi het titusqa yezilghan het filimungha yezilghan het ibraniylargha yezilghan het yaqup yazghan het petrus yazghan birinchi het petrus yazghan ikkinchi het yuhanna yazghan birinchi het yuhanna yazghan ikkinchi het yuhanna yazghan uchinchi het yehuda yazghan het wehiyler
  • 2. 1:1 huda hemmidin burun putun alemni yaratti. 2 u chaghda yer xari xekilsizwe qupquruq halette bolup, sularni qarangghuluq qaplighanidi. hudaning rohisu ustide lerzan perwaz qilip yuretti. 3 huda: yoruqluq bolsun! degenidi,yoruqluq peyda boldi. 4-5 huda yoruqluqning yahxi ikenlikini kordi. xuningbilen, u yoruqluqni qarangghuluqtin ayridi we yoruqluqni kunduz, qarangghuluqni bolsa keche dep atidi. keche-kunduz otup, bu tunji kun boldi. 6 andin,huda: sularning yuqiri-towen ikkige ayrilip turuxi uchun ularning arisida birpasil bolsun! dep emr qildi. 7 xuning bilen, bir pasil peyda bolup, uning astidikisularni ustidiki sulardin ayridi. hudaning emri bilen xundaq boldi. 8 huda bupasilni asman dep atidi. keche-kunduz otup, bu ikkinchi kun boldi. 9 andin,huda: asmanning astidiki sular bir yerge yighilsun we quruq tupraq korunsun!dedi. hudaning emri bilen xundaq boldi. 10 huda quruq tupraqni yer,yighilghan sularni bolsa dengiz dep atidi. huda bularning yahxi ikenlikini kordi.11 andin, huda yene: yerde her hil osumlukler; uruqluq we mewilik bolup, ozturliri boyiche unup chiqsun! dedi. hudaning emri bilen xundaq boldi. 12xuning bilen, yer yuzide her hil uruqluq we mewilik osumlukler oz turliriboyiche unup chiqti. huda bularning yahxi ikenlikini kordi. 13 keche-kunduzotup, bu uchinchi kun boldi. 14 huda yene: asmanda yoruqluq beridighanjisimlar bolsun. ular keche bilen kunduzni perqlendurup, kun, pesil we yillarniayrip turuxta belge bolsun. 15 bu jisimlar nur chechip, yer yuzini yorutuptursun! dep emr qildi. hudaning emri bilen xundaq boldi. 16 huda yoruqluqberidighan ikki chong jisimni yaratti, quyaxni kunduzni baxquridighan, aynikechini baxquridighan qildi. hemde huda yene yultuzlarnimu yaratti. 17-18 yeryuzini yorutux, kunduz bilen kechini baxquridighan qilix we yoruqluqniqarangghuluqtin ayrix uchun, huda yoruqluq beridighan jisimlarni asmanghaorunlaxturdi we ularning yahxi ikenlikini kordi. 19 keche-kunduz otup, butotinchi kun boldi. 20 huda yene: su her hil janliqlar bilen tolsun, asmanda herhil ucharqanatlar uchsun! dep emr qildi. 21 buning bilen, huda sudayaxaydighan ajayip-gharayip janliqlarni, her hil chong-kichik beliqlarni weasmandiki her hil ucharqanatlarni oz turliri boyiche yaratti. huda bujanliqlarning yahxi ikenlikini kordi. 22 huda bu janliqlargha beht ata qilip: sudayaxighuchi janliqlar kopiyip, dengiz-okyanlarni toldursun, ucharqanatlar yeryuzide ulghaysun! dedi. 23 keche-kunduz otup, bu bexinchi kun boldi. 24 hudayene: yer yuzide her hil janiwarlar oy haywanliri we chong-kichik yawayihaywanatlar peyda bolsun! dedi. hudaning emri bilen xundaq boldi. 25 xuningbilen, huda yer yuzide her hil janiwarlarni oz turliri boyiche yaratti we ularningyahxi ikenlikini kordi. 26 andin, huda: bizning obrazimizdek, yeni rohiy jehettinbizge ohxaydighan insanlarni yaritayli. ular her hil janiwarlarni dengiz-okyandiki beliqlar, asmandiki ucharqanatlar, barliq oy haywanliri we chong-kichik yawayi haywanatlarni baxquridighan bolsun! dep emr qildi. 27 buningbilen, huda insanni oz obrazidek yaratti, uni ozige ohxaydighan qilip yaratti,
  • 3. xundaqla ularni er we ayal qilip yaratti. 28 huda ulargha beht ata qilip mundaqdedi: perzent korup kopiyinglar, yer yuzini qaplap, dunyani boysundurunglar.xundaqla, dengiz-okyandiki beliqlar, asmandiki ucharqanatlar, xuningdekputun janiwarlarni baxqurunglar. 29 men silerge putun yer yuzidiki her hilziraet we mewilerni ozuqluq qilip berdim. 30 barliq chong-kichik haywanatlarwe ucharqanatlar qatarliq her hil mehluqlargha bolsa ot-chop we koktatlarniozuqluq qilip berdim. hudaning emri bilen xundaq boldi. 31 hudayaratqanlirining hemmisige qarap, ularning yahxi ikenlikini kordi. keche-kunduz otup, bu altinchi kun boldi.2:1 xundaq qilip, alem putkul mewjudatliri bilen yaritilip boldi. 2 yettinchi kunikelgende, huda yaritix ixini tamamlap bolghan bolup, u kuni aram aldi. 3 uyettinchi kunni behtlik kun qilip, uni muqeddes kun dep jakarlidi, chunki bu kunhuda yaritixni tamamlap aram alghan kun idi. 4-5 perwerdigar hudaningalemni yaritixi jeryanida mundaq ixlar boldi: perwerdigar huda alemniyaratqanda, yer yuzide ot-chop we ziraetler yoq idi, chunki huda tehi yamghuryaghdurmighanidi, xundaqla yer teriydighan ademmu yoq idi. 6 emma, yerdinsu chiqip, putun zeminni sughardi. 7 andin, perwerdigar huda yerning topisidinadem atini yasidi we uning burnidin hayatliq nepisini puwlidi. buning bilen,adem atigha hayatliq berildi. 8 perwerdigar huda xerqtiki erem degen jayda birba berpa qilip, ozi yaratqan ademni u yerge orunlaxturdi. 9 perwerdigar hudau yerde yene mewiliri xerin we chirayliq her hil derehlerni osturdi. baghningotturisida alahide ikki tup dereh bar idi. biri hayatliq beridighan dereh bolup,yene biri yahxi bilen yamanni bilduridighan dereh idi. 10 erem degen yerdin birderya eqip kelip, baghni sughiratti. baghdin chiqqan su totke bolunetti. 11birinchisi pixon deryasi bolup, altun chiqidighan hawilah degen yerni aylinipotidu. 12 u yerning altuni sap. u yerdin yene kem uchraydighan hux puraqliqdewirqay we yolluq heqiq chiqidu. 13 ikkinchisi gihon deryasi bolup, kuxdegen yerni aylinip otidu. 14 uchinchisi dijle deryasi bolup, assurning xerqidineqip otidu. totinchisi firat deryasidur. 15 perwerdigar huda adem atini erembaghqa ixlep uni perwix qilsun, dep u yerge qoyghanidi. 16 perwerdigar hudaadem atigha emr qilip: baghdiki mewilerni halighiningche ye. 17 emma, yahxibilen yamanni bilduridighan dereh ning mewisini hergiz yeme. chunki, uniyeseng, choqum olisen! dedi. 18 keyin, perwerdigar huda: ademning yalghuzyaxixi yahxi emes, uninggha layiq bolghudek bir yardemchi hemrah yaritaydedi. 19 buning bilen, perwerdigar huda yerdiki topidin yaratqan her hilhaywanat we ucharqanatlarni adem atining aldigha ulargha isim qoysun, depkelturdi. adem ata ulargha qandaq isim qoysa, xundaq atilip keldi. 20 ademata barliq ucharqanat we haywanlargha isim qoydi. wehalenki, ularning arisidaozige layiq bolghudek birer yardemchi hemrah yoq idi. 21 xunga, perwerdigarhuda adem atini qattiq uhlitiwetti. u uhlawatqanda, huda uning bir tal
  • 4. qowurghisini elip, u yerni uning goxi bilen etip qoydi. 22 perwerdigar hudaalghan qowurgha songikidin bir ayal yasap, uni adem atining aldigha elipkeldi. 23 adem ata huxal halda mundaq dedi: mana emdi songiki meningsongikimdin, goxi mening goxumdin elinghan, manga ohxax hildiki biri boldi! uayal dep atalsun, chunki u erdin elinghan. 24 bir ademning ata-anisidin ayrilip,ayali bilen birlixip bir ten boluxi ene xu sewebtindur. 25 u chaghda, adem atabilen uning ayalining her ikkilisi yalinga bolup, nomus qilixmaytti.3:1 yilan perwerdigar huda yaratqan haywanlarning ichide eng hiyligiri idi. uayaldin: huda baghdiki herqandaq derehning mewisini yeyixinglarni rasttinlameni qildimu? dep soridi. 2 ayal: baghdiki derehlerning mewilirini yesek bolidu.3 peqet baghning otturisidiki derehning mewisini yesek bolmaydu. hudabizning bu derehning mewisini yeyiximizni, hetta uninggha qoltegkuzuximiznimu meni qildi. eger bu ixni qilsaq, olimiz, dep jawas berdi. 4yilan ayalgha jawaben mundaq dedi: yalghan! hergiz olmeysiler! 5 hudasilerning uni yesenglar, kozunglarning echilip, ozige ohxax yahxi bilenyamanni bilidighan bolup qalidighanliqinglarni bilidu. 6 ayal bu derehningmewisining chirayliq we xerin ikenlikini korup, uni yese qanchilik eqilliq bolupketidighanliqini oylap, mewidin uzup yedi we uni yenida turghan erigimu berdi.umu yedi. 7 ular mewini yeyixi bilenla kozliri echilip, ozlirining yalingachliqinibilip nomus qilixti. xunga, ular enjur yopurmaqlirini bir-birige chetip, bedenliriniyepiwelixti. 8 xu kunning salqin chuxken waqtida, ular perwerdigar hudaningbaghda mengip yurgen xepisini anglap, derehzarliqning arisighayoxurunuwelixti. 9 lekin, perwerdigar huda adem atigha: sen qeyerde? depwarqiridi. 10 adem ata: men sening baghda mengip yurgenlikingni anglap,yalingachliqimdin nomus qilip, sendin qorqup yoxurunuwaldim, dep jawasberdi. 11 huda uningdin: yalingachliqingni sanga kim eytti? yaki men yeme,degen mewini yedingmu? dep soridi. 12 adem ata: sen manga hemrahbolsun, dep bergen ayal u mewidin manga bergenidi. xuning uchun yedim,dep jawas berdi. 13 perwerdigar huda ayaldin: neme uchun mundaq qilding?dep soridi. meni yilan azdurdi, xunga yedim, dep jawas berdi ayal. hudaningadem ata bilen hawa anini jazalixi 14 xuning bilen, perwerdigar huda yilangha:bu qilmixing uchun jazagha tartilisen! barliq haywanatlar ichide peqet senlamunu lenetlerge qalisen: hazirdin baxlap, yer beghirlap mengip, omurwayettopa yeysen. 15 seni ayal bilen duxmen qilimen. uning ewladi bilen seningewladingmu duxmenlixip otidu. uning ewladi sening bexingni yanjiydu, senuning tapinini chaqisen dedi. 16 keyin, perwerdigar huda ayalgha:hamilidarliqingning azabini hessilep axurimen. tughutungning tolghiqinimuziyade qilimen. xundaqtimu, eringge kuchluk ixtiyaq baghlaysen, u senibaxquridu, dedi. 17 perwerdigar huda adem atigha: ayalingning sozige kirip,men yeyixni meni qilghan mewini yegenliking tupeylidin, yermu lenitimge
  • 5. uchridi. sen emdi omurwayet japaliq ixlex bilenla ozuqlinisen. 18 yerdin tikenwe qamghaq unidu, sen bolsang yerdiki ziraetlerni yeysen. 19 bax- kozungterge chomgendila toyghudek birnerse yeyeleysen, taki olup topigha aylinipketkuche ixtin bax koturelmeysen. topidin yaritilding, xunga yene topighaqaytisen! dedi. 20 adem ata ayaligha hawa ibraniy tilidiki hayatliq degen sozbilen ahangdax degen isimni qoydi, chunki u insanlarning anisi idi. 21perwerdigar huda adem ata bilen uning ayaligha haywanning terisidin kiyimqilip, kiydurup qoydi. 22 andin, perwerdigar huda mundaq dedi: adem atabizge ohxax yahxi bilen yamanni bilidighan bolup qaldi. emdi uning hayatliqberidighan dereh ning mewisini yep qoyuxidin saqliniximiz kerek. bolmisa, umenggu yaxaydu! 23 xuning bilen perwerdigar huda ularni erem baghdinqoghlap chiqirip, yerge, yeni ozliri esli yaritilghan tupraqqa ixleydighan qilipqoydi. 24 andin, huda adem atini hayatliq beridighan derehke yeqinlaxmisundep, erem baghning xerq teripige kerus dep atilidighan mehluqlarni we bisi otchechip, u yan bu yan qozghilip yaltirap turidighan bir qilichni orunlaxturdi.4:1 adem ata ayali hawa ana bilen bille boldi. hawa ana hamilidar bolup, biroghul tughdi. u: perwerdigarning yardimi bilen bir oghulgha ige boldum dediwe ismini qabil ibraniy tilidiki ige boldum degen soz bilen ahangdax qoydi. 2keyin, u yene bir oghul tughup, ismini habil qoydi. ikkiylen chong bolghandinkeyin, habil padichi boldi, qabil bolsa dehqan boldi. 3 hosul mezgili kelgende,qabil yerning mehsulatidin elip perwerdigargha teqdim qildi. 4 habilmu qoypadisi ichidin tunji tughulghan qozilardin soyup, taza semiz yeridinperwerdigargha teqdim qildi. perwerdigar habilni we uning sowghitini qobulqildi. 5 biraq, qabilni we uning sowghitini qobul qilmidi. buningdin intayin hapabolghan qabilning chirayi tutulup ketti. 6 xu chaghda, perwerdigar qabilgha:nemixqa hapa bolisen? chiraying nemixqa tutulup ketti? 7 eger durus ixqilghan bolsang, senimu qobul qilghan bolattim! biraq, yamanliq qilsang,gunah huddi ixik aldida etilmaqchi bolup turghan yawa itqa ohxax, seningwujudungni chirmiwalidu. u seni oz ilkige almaqchi bolsimu, lekin sen uniyengixing lazim! dedi. 8 keyin, qabil inisi habilgha: yur, dalada seyle qilipkeleyli! dedi. ular daladiki waqtida, qabil inisigha qol selip, uni olturuwetti. 9perwerdigar qabildin: ining habil qeni? dep soridi. bilmeymen, men inimningbaqquchisimidim? dep jawas berdi u. 10 perwerdigar keynidinla uni: bu nemeqilghining? iningning intiqam elix uchun dad-peryad qiliwatqan qeni mangakorunup turidu. 11 sen emdi lenetke uchraysen. buningdin keyin, bu yerdeturalmaysen! chunki, sen iningni olturdung, yerge qan toktung. 12 sen yergeixligen teqdirdimu, yer sanga hosul bermeydu. sen emdi sersan bolup, yeryuzide sergerdanliqta yurisen, dep eyiblidi. 13 buni anglighan qabilperwerdigargha mundaq dedi: men bundaq eghir jazani koturelmeymen. 14sen meni bu yerdin qoghlap, huzurungdin heydewatisen! men emdi oy-
  • 6. makansiz, sersan bolup, yer yuzide sergerdanliqta yurimen. meni korgenla kixiolturuwetidu! 15 lekin, perwerdigar: yaq, seni olturgen kixi yette hesse qattiqjazalinidu, dedi. xuning bilen, perwerdigar qabilni olturmekchi bolghanlarniagahlandurux uchun, uning pexanisige alahide belge qoyup qoydi. 16 buningbilen, qabil perwerdigarning huzuridin chiqip, erem baghning xerq teripidikinod degen jayda olturaqlixip qaldi. 17 qabil ayali bilen bille boldi. ayalihamilidar bolup, bir oghul tughdi. uning ismini hanuh qoydi. qabil bir xeherbina qilip, xeherni oghlining ismida atidi. 18 hanuhtin irad toreldi, iradtinmehuyail toreldi, mehuyaildin metuxail toreldi, metuxaildin lamik toreldi. 19lamik ikki hotun aldi. birining ismi ade, yene birining ismi zille idi. 20 adeyabalni tughdi. yabal kochmen malchilarning bowisi boldi. 21 uning inisiningismi yubal idi. yubal chiltar we ney chalghuchilarning piri boldi. 22 zille tubal-qayin degen bir oghulni tughdi. tubal-qayin tu, tomur jabduqlarniyasighuchilarning piri boldi. tubal-qayinning neime isimlik bir singlisi bar idi. 23lamik ikki ayaligha po etip, mundaq dedi: ey ade bilen zille, sozumge qulaqselinglar! ey ayallirim, kongul qoyup anglanglar! manga cheqilghan bir ademniolturdum. meni urghan bir yaxni olturdum. 24 qabilni olturguchi yette hessejazalansa, meni olturguchi yetmix yette hesse jazalinidu. 25 adem ata yene ozayali bilen bille bolux netijiside, ayali bir oghul tughdi. hawa ana: huda mangaqabil olturuwetken habilning ornigha bir oghul berdi dedi. xunga, u ismini setahang jehette huda berdi qoydi. 26 settin bir oghul tughulup, ismi enoxqoyuldi. mana xu chaghdin baxlap, ademler perwerdigargha ibadet qilixqabaxlidi.5:1 towendikiler adem atining ewladliridur: huda ademni ozige ohxaydighanqilip yaratti. 2 ularni er we ayal qilip ayrip, ulargha beht ata qildi hemde ularniadem dep atidi. 3 adem ata 130 yexida ozige ohxaydighan yene bir oghulperzent korup, uning ismini set qoydi. 4 adem ata setni tapqandin keyin, yene800 yil hayat kechurup, yene kop oghul-qiz perzentlerni kordi. 5 u 930 yexidaalemdin otti. 6 set 105 yexida bir oghul perzent korup, uning ismini enoxqoydi. 7 keyin, u yene 807 yil hayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlernikordi. 8 u 912 yexida alemdin otti. 9 enox 90 yexida bir oghul perzent korup,uning ismini qenan qoydi. 10 keyin, u yene 815 yil hayat kechurup, yeneoghul-qiz perzentlerni kordi. 11 u 905 yexida alemdin otti. 12 qenan 70 yexidabir oghul perzent korup, uning ismini mahalalil qoydi. 13 keyin, u yene 840 yilhayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 14 u 910 yexida alemdinotti. 15 mahalalil 65 yexida bir oghul perzent korup, uning ismini yaret qoydi.16 keyin, u yene 830 yil hayat kechurup, yene oghul- qiz perzentlerni kordi. 17u 895 yexida alemdin otti. 18 yaret 162 yexida bir oghul perzent korup, uningismini hanuh qoydi. 19 keyin, u yene 800 yil hayat kechurup, yene oghul-qizperzentlerni kordi. 20 u 962 yexida alemdin otti. 21 hanuh 65 yexida bir oghul
  • 7. perzent korup, uning ismini metuxelah qoydi. 22 xuningdin keyin, hanuh 300yil jeryanida huda bilen yeqin yaxidi. u yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 23 uyer yuzide jemiy 365 yil yaxap, 24 putun hayatini huda bilen yeqin otkuzup, birkuni kozdin ghayib boldi. chunki, huda uni oz yenigha elip ketkenidi. 25metuxelah 187 yexida bir oghul perzent kordi. uning ismini lamik qoydi. 26keyin, u yene 782 yil hayat kechurup, yene oghul- qiz perzentlerni kordi. 27 u969 yexida alemdin otti. 28-29 lamik 182 yexida bir oghul perzent korup, uningismini nuh ahang jehette yenggillitix dep qoydi. u: perwerdigarning yerge lenetoquxi bilen, biz japaliq ixlargha qalghan. emdi bu bala bizning eghirimizniyenggillitidu dedi. 30 nuhni tapqandin keyin, lamik yene 595 yil hayatkechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 31 u 777 yexida alemdin otti. 32nuh 500 yaxqa kirgendin keyin, sam, ham, yapet isimlik u oghul perzent kordi.6:1 insanlar dunyada kopiyixke baxlighanda, qizlarmu koplep tughulghanidi. 2hudaning oghulliri xu qizlarning chirayliqliqini korup, ozliri halighan qizlarnihotunluqqa elixqa baxlidi. 3 buni korgen perwerdigar: men insanlargha bergenhayatliq rohi ularda menggu yaximaydu. chunki, ular oluxke tegixlik. kelgusideularning omri bir yuz yigirme yaxtin axmisun! dedi. 4 hudaning oghulliriinsanlarning qizliri bilen bille bolup, ewlad tapqan chaghda we keyinkiwaqitlarda, yer yuzide neghilim dep atilidighan, diwige ohxaydighanademlermu bar idi. ular qedimki zamanning baturliri we dangliq kixiliri idi. 5perwerdigar insanlarning rezillikini, niyitining herqachan yamanliqini korup, 6ozining ademni yaratqanliqigha puxayman qildi. u intayin echinghan halda: 7men yaratqan insanlarni yer yuzidin yoqitimen. xundaqla, barliq chong-kichikhaywanatlar we ucharqanatlarnimu yoq qilimen. ularni yaratqanliqim uchunepsuslinimen! dedi. 8 lekin, perwerdigar nuhtin hursen idi. 9-10 nuhning ix-izliritowendikiche: nuhning sam, ham, yapet isimlik u oghli bar idi. nuh ozzamanida birdinbir durus, qusursiz adem bolup, hudagha yeqin yaxighanidi.11 baxqa insanlar bolsa hudaning neziride gunahqa patqan bolup, yer yuziular seweblik zorawanliqqa tolghanidi. 12 huda dunyagha nezer selip,kixilerning qilmixlirining rezillikidin dunyaning intayin buzulghanliqini kordi. 13xuning bilen, huda nuhqa: dunya insanlarning zorawanliqigha tolup ketti.xunga, men ularni yoqitimen! dunya bilen qoxup putunley yoqitimen! 14 senyahxi xemxad yaghichidin ozungge bir keme yasa. yasighan kemining ichideoyler bolsun. su kirmesliki uchun, ichi-sirtini momla. 15 kemining uzunluqi biryuz ottuz u metir, kengliki yigirme ikki metir, egizliki on u metir bolsun. 16kemining eng ustide lempe bolsun, lempe bilen yagha tam ariliqida elliksantimetir egizlikte boxluq qaldur. kemini yuqiri, ottura we towen u qewetqilghin. kemining ixikini yenigha achqin. 17 men yer yuzini topan bilen gherqqilip, asman astidiki putkul janliqlarni yoqitimen. yer yuzidiki tiniqi barlikimehluqlarning hemmisini yoqitimen, 18 lekin, sen bilen aldin bir ehde tuzey.
  • 8. sen ayaling, oghulliring we kelinliringni elip kemige chiq. 19 sen yene kemigeyer yuzidiki her hil haywanlarning herbir turining erkek-chixisidin bir juptin elip,ularni saqlap qal. 20 her hil chong-kichik haywanatlar we ucharqanatlarsaqlinip qelix uchun, sening aldinggha bir juptin kelidu. sen ularni kemigekirguzgin. 21 ozunglar we haywanatlar uchun her hil ozuq-tuluklerni eliwal,dedi. 22 nuh herbir ixta huda buyrughandek qildi.7:1 perwerdigar nuhqa: bu dunyadiki kixiler arisida sening birdinbir durus kixiikenlikingni bayqidim. xunga, sen putun ailengdikilerni elip kemige chiqqin. 2men halal dep bekitken haywanatlarning her hilining erkek-chixisidin yettejuptin, haram lirining her hilining erkek-chixisidin bir juptin eliwal. 3ucharqanatlarning her hilining erkek-chixisidinmu yette juptin eliwal. xundaqbolghanda, topan ahirlaxqandin keyin, her hil haywanat, ucharqanatlar hayatqelip, yer yuzide ularning uruqi qayta kopiyeleydu. 4 ozum yaratqan putkuljanliqlarni yer yuzidin putunley yoqitix uchun, yette kundin keyin, uda qiriqkeche-kunduz qattiq yamghur yaghdurimen, dedi. 5 nuh perwerdigarningbuyruqlirini bir-birlep ijra qildi. 6 topan yer yuzini basqanda, nuh alte yuz yaxtaidi. 7 u topan balasidin qutulup qelix uchun, ayali, oghulliri we kelinlirini elipkemige chiqti. 8-9 halal we haram dep bekitilgen her hil chong- kichikhaywanatlar we ucharqanatlarmu hudaning nuhqa eytqinidek nuhning aldighakelip, jupliri bilen kemige kirdi. 10 yette kundin keyin, yer yuzini topan besixqabaxlidi. 11 nuh alte yuz yaxqa kirgen yili ikkinchi ayning on yettinchi kuni, yerastidiki hemme bulaqlar yerilip, asmandin cheleklep quyghandek qattiqyamghur yaghdi. 12 yamghur qiriq keche-kunduz tohtimay dawamlaxti. 13 delyamghur baxlanghan kuni, nuh, ayali, sam, ham, yapettin ibaret u oghli wekelinliri kemige chiqti. 14 her hil yawayi haywanatlarning chong-kichikliri, oyhaywanliri we ucharqanatlar, 15 jumlidin, tiniqi barliki putkul mehluqlar ozjupliri bilen nuhning aldigha bir juptin kelip, kemige chiqti. 16 hayatkechuruwatqan barliq janliqlar hudaning emri boyiche oz jupliri bilen kemigekirgendin keyin, perwerdigar kemining ixikini taqap qoydi. 17 yamghur qiriqkun dawamlaxti. topan ulghayghanseri keme yerdin koturuldi. 18 su tehimuegizlep, keme su yuzide leylep qaldi. 19 topan yer yuzini qaplap, hetta egiz tachoqqilirimu korunmey qaldi. 20 su orlep taki eng egiz ta choqqiliridin yettemetir egizlep ketkuche dawamlaxti. 21 netijide, yer yuzidiki hayatkechuruwatqan putkul janliqlar, yeni herqandaq ucharqanatlar, chong-kichikhaywanatlar we insanlar putunley yoqitildi. 22 demek, yer yuzidiki hayatliqnepisi bar bolghanlarning hemmisi oldi. 23 huda yer yuzidiki hemmejanliqlarni, yeni insanlar, chong-kichik haywanatlar we ucharqanatlarni yoqatti.peqet nuh bilen uning kemisidiki janliqlarla hayat qaldi. 24 topan yer yuzini biryuz ellik kun basti.
  • 9. 8:1 xundaq bolsimu, huda nuhni we kemide uning bilen bille bolghan barliqhaywanatlarni untup qalmidi. u yer yuzide xamal chiqarghanidi, su pesiyixkebaxlidi. 2 yer astidiki bulaqlar yepilip, asmandin yeghiwatqan qattiqyamghurmu tohtighanidi. 3 bir yuz ellik kun ichide su asta-asta azaydi. 4yettinchi ayning on yettinchi kuni, keme ararat ta tizmiliridiki bir taghning ustideolturup qaldi. 5 su dawamliq pesiyip, oninchi ayning birinchi kuni ta choqqilirikorunuxke baxlidi. 6 qiriq kundin keyin, nuh derizini echip, 7 bir qaghini qoyupberdi. bu qagha taki yerdiki su qurup ketkuche, kemining etrapida aylinipyurdi. 8 xuning bilen bir waqitta, nuh suning yer yuzidin yanghan yakiyanmighanliqini bilix uchun, bir kepterni qoyup bergenidi. 9 lekin, yer yuzinitehiche su qaplap turghachqa, kepter qonghudek jay tapalmay qaytip keldi.nuh qolini sunup, uni tutup kemige ekiriwaldi. 10 yene yette kundin keyin, ukepterni yene qoyup berdi. 11 kechqurun, heliqi kepter tumxuqida yengizeytun yopurmiqini chixligen halda nuhning yenigha qaytip keldi. nuhxuningdin suning yer yuzidin asasiy jehettin yanghanliqini bildi. 12 yene yettekundin keyin, u kepterni yene qoyup berdi. bu qetim kepter qaytip kelmidi. 13nuh alte yuz bir yaxqa kirgen yili birinchi ayning birinchi kuni, topan yer yuzidinputunley yenip boldi. nuh kemining qapqiqini echip, opchorisige qarap, yeryuzining quruxqa baxlighanliqini kordi. 14 ikkinchi ayning yigirme yettinchikuni, yer yuzi putunley qurup boldi. 15-16 huda nuhqa: ayaling, oghulliring wekelinliringni kemidin elip chiq. 17 yeningdiki barliq mehluqlar, yeniucharqanatlar we chong-kichik haywanatlarni elip chiq. ular yer yuzide yenekopiyip, zemingha taralsun, dedi. 18 xuning bilen, nuh ayali, oghulliri wekelinlirini elip kemidin chiqti. 19 yer yuzidiki barliq janliqlar, yeni chong-kichikhaywanatlar we ucharqanatlar oz turliri bilen top-top boluxup kemidin chiqixti.20 nuh perwerdigargha atap bir qurbanliq supisi yasap, halal dep bekitilgenhaywanat we ucharqanatlarning her turidin tallap soyup, qurbanliq supitidekoyduruwetti. 21 perwerdigar qurbanliqtin memnun bolup, konglide:insanlarning qilmixliri uchun yerge qayta lenet oqumaymen. insanlarningkichikidin tartip niyitining putunley yamanliqini bilimen. xundaq bolsimu, yeryuzidiki barliq janliqlarni hergiz bu qetimqidek qayta yoqitiwetmeymen. 22 yeryuzi bir kun mewjut bolsa, uningda terim-yighim, issiq-soghuq, qix-yaz, keche-kunduzmu mewjut bolidu! dedi.9:1 huda nuh we uning oghullirigha beht ata qilip mundaq dedi: silerneslinglarni kopeytinglar, uruq-ewladinglar putun dunyagha tarqalsun. 2 yeryuzidiki barliq chong-kichik haywanatlar, ucharqanatlar we beliqlar silerdinqorqup, silerning baxquruxunglarda bolidu. 3 burun silerge ozuqluq uchunkoktatlarni berginimdek, emdi silerge hemme haywanatlarnimu berimen. 4lekin, siler qeni bar goxni hergiz yemenglar, chunki jan qandidur. 5 buningdinbaxqa, qan tokulux bolsa, choqum hesas alimen. herqandaq bir haywan adem
  • 10. olturse, uningdinmu hesas alimen. kimdekim adem olturse, unimu olumgemehkum qilimen. 6 men ademni ozumge ohxaydighan qilip yarattim, xuninguchun, kimki baxqa bir ademning qenini tokse, uning qenimu baxqilar teripidintokulidu. 7 siler neslinglarni kopeytinglar. silerning uruq-ewladinglar putundunyani qaplisun. 8-10 andin, huda nuh we uning oghullirigha mundaq dedi:men emdi siler we silerning uruq-ewladliringlar bilen hemde yer yuzidiki barliqhaywanatlar, yeni siler bilen bille kemidin chiqqan herbir oy haywanliri, yawayihaywanatlar we ucharqanatlar bilen ehde tuzimen. 11 silerge wede berimenki,putkul janliqlar hergiz topan bilen qayta yoqitilmaydu, yer yuzini harasqilidighan topan ikkinchi kelmeydu. 12-13 men siler we barliq janliqlar bilenmengguluk bir ehdini tuzdum. bu ehdining belgisi asmanda korunidighanhesen-husendur. 14-15 meyli qachan bolmisun, yamghurdin keyin asmandikibulutlar arisida hesen-husenni korginimde, ozumning siler we putkul janliqlarbilen tuzgen ehdemni esimge alimen. topan barliq janliqlarni qaytayoqatmaydu. 16 hesen- husenning bulutlar arisida peyda boluxi ozumningsiler we yer yuzidiki putkul janliqlar bilen tuzgen mengguluk ehdemni esimgekelturidu. 17 hesen-husen mening barliq janliqlar bilen tuzgen ehdemningbelgisi bolsun. 18 kemidin chiqqan nuhning oghulliri: sam, ham we yapetleridi. ham qananliqlarning bowisi. 19 dunyagha tarqalghan hemme helqlernuhning bu u oghlining ewladliridur. 20 nuh dehqan bolup, uzumzarliqyetixturgen birinchi kixi idi. 21 bir qetim, u xaras ichip mest bolup qelip, kiyim-kecheklirini seliwetip, chedirida yatatti. 22 qananning atisi bolghan ham,atisining qipyalingachliqini korup qelip, bu ixni ikki qerindixigha axkarilapqoydi. 23 sam bilen yapet uchisigha bir uzun chapan yepinchaqlap, chedirningichige keyniche mengip kirip, chapanni atisigha yepip qoydi. ular yuzini alditerepke qilip, atisining yalinga tenige qarimidi. 24 nuh oyghinip, kenji oghlihamning qilghanlirini bilip, 25 uning oghli qanangha lenet oqup mundaq dedi:qanangha lenet yaghqay! u qerindaxlirining eng towen quli bolghay. 26perwerdigar sam etiqad qilghan huda medhiyilengey! qananning ewladisamning ewladigha qul bolghay. 27 huda yapetni gullep yaxnatqay. uningewladi samning ewladi bilen bille inaq yaxighay. qananning ewladi yapetningewladigha qul bolghay. 28 topandin keyin, nuh yene 350 yil omur kordi. 29 u950 yexida alemdin otti.10:1 nuhning oghulliri sam, ham, yapetlerning ewladliri towendikiche: topandinkeyin, u ucheylendin perzentler toreldi. 2 yapetning oghulliri: gomer, mago,maday, yawan, tubal, mexek we tiraslar idi. 3 gomerning ewladliri: axkinazlar,righatlar we togarmahlar idi. 4 yawanning ewladliri: elixa, tarxix, kittim,rodanim helqliri idi. 5 ular dengiz boylirida we arallarda yaxaydighanmilletlerning atisi boldi. yapetning ewladliri oz qebililiri we dletliri ichide yaxap,oz tillirida sozlixidighan milletlerdin bolup qaldi. 6 hamning oghulliri: kux, misir,
  • 11. liwiye we qananlar idi. 7 kuxning ewladliri bolsa: sibalar, hawilahlar, sabitalar,raamilar we sebitikahlar idi. raamining ewladliri bolsa: xibalar we dedanlar idi.8 kuxning nimrod isimlik bir oghli bolup, u yer-yuzidiki eng kuchluk baturghaaylandi. 9 u perwerdigarning aldida batur owchi bolghanidi. xunga, kixilerarisida perwerdigar seni nimrodtek batur owchi qilsun! degen soztarqalghanidi. 10 deslepte, uning padixahliqi babil, erek, akad, kalneh degenjaylarni oz ichige alatti. bu tot jay babilonda idi. 11-12 u bu yerdin assurrayonigha kengiyip, ninewi, rihubot-ir, kalah we resen degen xeherlerni binaqildi. resen xehiri ninewi bilen kalah xehirining otturisida bolup, u katta xeheridi. 13 misirning ewladliri: ludlar, anamiylar, lehabiylar, naftuhiylar, 14patruslar, kasluhiylar we kritlar idi. filistinlikler bolsa, kasluhiylarning keyinkiewladliri idi. 15 qananning tunji oghlining ismi sidon idi, yene bir oghlining ismihit idi. ularning isimliri keyin her milletlerning isimlirigha aylinip, ular xumilletlerning bowiliri boldi. 16 qanan yene yebuslar, amorlar, girgaxlar, 17hiwilar, arkiylar, sindiylar, 18 arwadiylar, simariylar we hamatiylarning bowisiboldi. keyin, qananliqlarning qebililiri nahayiti keng tarqaldi. 19 ularning zeminchegrisi sidonning jenubidin girarning yenidiki gaza xehirigiche, xerqte sodom,gomora, adma we siboimning yenidiki laxa xehirigiche baratti. 20 hamning buewladliri herqaysisi oz qebililiri we dletliri ichide yaxap, oz tillirida sozlixidighanmilletlerdin bolup qaldi. 21 sam yapetning akisi bolup, u eberlerning atisi boldi.22 samning oghulliri elam, assur, arpahxad, lod we arram idi. ularning isimlirikeyin her milletlerning isimlirigha aylinip, ular xu milletlerning bowiliri boldi. 23arramning ewladliri: uslar, hullar, geterler we maxlar idi. 24 arpahxadxalahning atisi, xalah bolsa eberning atisi idi. 25 eberdin ikki oghul toreldi.birining ismi pele ahang jehette bolunux idi, chunki u yaxighan dewrdeinsanlar bolunuxke baxlidi. yene birining ismi yoqtan idi. 26 yoqtanningewladliri: almodadlar, xelepler, hazarmawitlar, yerahlar, 27 hadoramlar,uzallar, diklahlar, 28 obaliylar, abimaellar, xibalar, 29 ofirlar, hawilahlar weyobablar idi. mana bularning hemmisi yoqtanning ewladliri bolup, 30 ularmexadin sefgharning xerq teripidiki taghqiche bolghan jaylarda yaxaytti. 31samning yuqirida tilgha elinghan ewladliri, herqaysisi oz qebililiri we dletliriichide yaxap, oz tillirida sozlixidighan milletlerdin bolup qaldi. 32 yuqiridikilernuhning ewladliridur. bular oz zeminidiki herbir qebililer boyiche hatirilengen.topandin keyin, dunyadiki putun milletler nuhning oghulliridin tarqaldi.11:1 deslepte, yer yuzide birla til bar idi, insanlar peqet bu tildila sozlixetti. 2ular xerq terepke kochuwatqinida, babilondiki bir tuzlenglikke kelip orunlaxti. 3ular ozara: hix quyup, otta pixurayli! dep meslihetlexti. buning bilen, ularquruluxta taxning ornigha hix, layning ornigha qara may ixlitidighan boldi. 4andin, ular: bir xeher bina qilayli! xeherde asmangha taqaxqudek bir munaryasap, oz namimizni chiqirip, terep-terepke tarqilip ketiximizdin saqlinayli!
  • 12. deyixti. 5 perwerdigar insanlarning bina qiliwatqan xeher we munarini korgilichuxti. 6 perwerdigar: ular birlixip bir qowm bolup, bir tilda sozlixidiken. bupeqetla ular qilmaqchi bolghan ixning baxlinixi! buningdin keyin, ular nemeqilixni halisa, xuni qilalaydu. 7 biz chuxup, ularning tiliniqalaymiqanlaxturuwetip, ularni bir-birining meqsitini uqalmaydighan qilipqoyayli, dedi. 8 buning bilen, perwerdigar ularni putun dunyagha tarqitiwetti.ular xeher bina qilix quruluxini tohtatti. 9 xunga, bu xeherning nami babilahang jehette qalaymiqanchiliq dep ataldi. chunki, perwerdigar u yerdeinsanlarning tillirini qalaymiqanlaxturuwetip, ularni dunyaning herqaysijaylirigha tarqitiwetkenidi. 10 samning ewladliri towendikiche: topan otupikkinchi yili, sam 100 yexida arpahxadni tapti. 11 keyin, u yene 500 yil hayatkechurup yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 12 arpahxad 35 yexida xalahnitapti. 13 keyin, u yene 403 yil hayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlernikordi. 14 xalah 30 yexida eberni tapti. 15 keyin, u yene 403 yil hayatkechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 16 eber 34 yexida pelegni tapti.17 keyin, u yene 430 yil hayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 18pele 30 yexida raghuni tapti. 19 keyin, u yene 209 yil hayat kechurup, yeneoghul-qiz perzentlerni kordi. 20 raghu 32 yexida seruhni tapti. 21 keyin, u yene207 yil hayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 22 seruh 30 yexidanahorni tapti. 23 keyin, u yene 200 yil hayat kechurup, yene oghul-qizperzentlerni kordi. 24 nahor 29 yexida terahni tapti. 25 keyin, u yene 119 yilhayat kechurup, yene oghul-qiz perzentlerni kordi. 26 terah 70 yil omur korup,ibram, nahor we haranlarni tapti. 27 terahning ewladliri towendikiche: terahibram, nahor we haranlarni tapti. haran bolsa lutni tapti. 28 harankaldanilarning zemini bolghan oz yurti ur xehiride atisi terahtin burun alemdinotti. 29 ibram sarahqa oylendi, nahor bolsa haranning qizi milkagha oylendi.haranning yene iskah degen balisimu bar idi. 30 sarah tughmas bolghachqa,perzent kormigenidi. 31 terah oghli ibramni, newrisi lut haranning oghli ni wekelini, yeni ibramning ayali sarahni elip, kaldanilarning zemini bolghan urxehiridin ayrilip, qanan degen rayongha ketmekchidi. biraq, ular haran degenxeherge kelgende, xu yerde olturaqlixip qaldi. 32 terah ikki yuz bex yil omurkorup, haranda alemdin otti.12:1 perwerdigar ibramgha mundaq dedi: sen yurtungdin chiqip, atang webaxqa uruq- jemetingdin ayrilip, men korsetmekchi bolghan yerge barghin. 2men sening uruq-ewladingni kopeytip, ularni bir chong helq qilimen. mensanga beht ata qilip, namingni ulu qilimen. xundaq qilip, kixiler sen arqiliq behttapidu. 3 sanga beht tiligenlerge beht ata qilimen, sanga lenet oqughanlarghalenet yaghdurimen. sen arqiliq hemme milletlerge beht ata qilimen! 4 ibramyetmix bex yexida perwerdigarning yolyoruqi bilen haran xehiridin ketti, lutmuuning bilen bille ketti. 5 ibram ayali sarah bilen jiyeni lutni we ozlirining haran
  • 13. xehiride tapqan bayliqi we qullirini elip, qanan rayonigha qarap yol aldi. ularqanan tewesige kirgendin keyin, 6 sepirini dawamlaxturup, xekem xehirigeyeqin moreh degen jayidiki chong bir dus derihining yenigha keldi. u chaghda,qananliqlar xu zeminda yaxawatatti. 7 perwerdigar ibramgha korunup,uninggha: mana bu zeminni sening ewladinggha teqdim qilimen, dedi. xunga,ibram u yerde ozige korungen perwerdigargha atap bir qurbanliq supisi yasap,ibadet qildi. 8 keyin, u jenubqa yotkilip, beytel xehirining xerqidiki taghliqrayongha bardi. ghers teripi beytelge, xerq teripi ay degen jaygha tutixidighanbu jaygha orunlixip, u yerdimu bir qurbanliq supisi yasap, perwerdigarghaibadet qildi. 9 keyin, u asta-asta qananning jenubidiki negib rayonighayotkeldi. 10 qananda acharchiliq yuz berip, ehwal intayin eghir idi. xuningbilen, ibram misirgha berip, u yerde waqtinche turmaqchi boldi. 11 ularmisirgha kirixke az qalghanda, ibram ayali sarahqa: sen bir guzel ayal. 12misirliqlar seni korse, jezmen mening ayalim ikenlikingni bilip, seni hayatqaldurup, meni olturuwetidu. 13 sen ulargha ozungni mening singlim degin.xundaq deseng, ular seni dep, mening jenimgha zamin bolmay, manga yahximuamile qilidu, dedi. 14 ibram misirgha kirgen waqtida, misirliqlar derweqeuning ayalining guzellikini bayqidi. 15 ordidiki birnechche emeldar uni korup,padixah aldida uning guzellikini teripligenidi. xuning bilen, sarah ordigha elipkirildi. 16 padixah sarahning sewebidin ibramgha yahxi muamile qildi.uninggha nurghun kala, qoy, exek, toge we er-ayal qullarni sowghat qildi. 17lekin, padixah ibramning ayali sarahni elip ketkenliki uchun, perwerdigarpadixahqa we uning ordisidikilerge apet yaghdurdi. ular qorqunchluq keselgegiriptar boldi. 18 buni sezgen padixah ibramni chaqirtip, uninggha: bu manganeme qilghining? nemixqa sarahning oz ayaling ikenlikini eytmiding? 19nemixqa uni singlim deding? xundaq deginingni anglap, men uni aldim.ayaling mana! uni elip ket! dedi. 20 buning bilen, padixah oz emeldarlirighaibramni chegridin chiqiriwetixke emr qildi. ular uni ayali we uninggha mensupbolghan hemme nersiliri bilen qoxup yolgha saldi.13:1 ibram ayali we ozige mensup bolghan hemme nersilirini elip misirdinchiqip, qananning jenubidiki negib rayonigha bardi. lutmu uning bilen billebardi. 2 ibram bay bolup, uning nurghun mal-waranliri we altun-kumuxlirimubar idi. 3 keyin, u negib rayonidin ayrilip, asta-asta ximalgha yotkilip, beytelxehirige qayta bardi. u beytel bilen ay xehirining ariliqigha, yeni u tunji qetimorunlixip, 4 qurbanliq supisi yasighan yerge qaytip kelip, u yerdeperwerdigargha ibadet qildi. 5 ibram bilen mangghan lutningmu mal-waranliriwe qulliri kop idi. 6 bu ikki ailining padiliri bek kop bolghachqa, otlaqlaryetixmey qalghanidi. 7 xunga, ibramning padichiliri bilen lutning padichiliriarisida talax-tartix chiqip qaldi. u chaghda, qananliqlar bilen periziler yenilaqanan rayonida turatti. 8 xunga, ibram lutqa: biz bolsaq uruq-tughqan,
  • 14. arimizda yaki padichilirimizning arisida talax-tartix chiqmisun. 9 ayrilip yaxayli.mana, putun zemin sening aldingda turuptu. halighan yerni talla! ong terepnitallisang, sol terep manga qalsun, sol terepni tallisang, ong terep mangaqalsun, dedi. 10 lut tot terepke nezer selip, iordan derya wadisidin zoarghichesozulghan keng tuzlenglikni kordi. bu tuzlenglikning suyi mol bolup, huddierem baghqa we misirning yerlirige ohxaytti. u chaghda, perwerdigar sodombilen gomora xeherlirini tehi harabilikke aylandurmighanidi. 11 xunga, lut uyerni tallap, xerq terepke yotkeldi. u ikkiylen mana xundaq ayrildi. 12 ibramqananda olturaqlixip qaldi. lut iordan derya wadisidiki xeherlerge yeqinlixip,sodom xehirining etrapida chedir tikip orunlaxti. 13 sodomluqlar rezillikketolghan bolup, perwerdigarning neziride ular eghir gunahkarlar idi. 14 lutibramdin ayrilghandin keyin, perwerdigar ibramgha: sen turghan jayingdinxerq, ghers, jenus we ximal tereplerge qarap baq. 15 sen koruwatqan buzeminlarni sanga we sening ewladliringgha teqdim qilimen. bu zemin menggusilerge mensup. 16 men sening ewladliringni heddi-hesabsiz kopeytimen. yeryuzidiki qumni hechkim saniyalmighangha ohxax, ularning saninimu hechkimsaniyalmaydu. 17 ornungdin tur. bu zeminni kezip chiq. men uni sanga teqdimqildim! dedi. 18 buning bilen, ibram chedirlirini yighixturup, hibron xehirigeyeqin mamrediki dus derehlikining yenida olturaqlixip, u yerde perwerdigarghaatap qurbanliq supisi yasidi.14:1 xu kunlerde, babilon begi amrafil, ellasar begi aryok, elam begikedorlawmar, goyim begi tidal qatarliq tot be birlixip, 2 sodom begi bera,gomora begi birxa, adma begi xinas, siboim begi xemeber we bela zoardepmu atilidu begi qatarliq bex be bilen jeng qilixqa chiqti. 3 bu bex beqoxunlirini birlexturup, siddim wadisigha yighdi. siddim wadisi hazirqi olukdengiz wadisidur. 4 ular on ikki yil kedorlawmar begining hokumranliqidabolup, on uchinchi yilgha kelgende, uninggha qarxi isyan koturgenidi. 5 xunga,on totinchi yili kedorlawmar be ozining we ittipaqdax beglerning qoxunlirinibaxlap berip, axtarot-karnaim degen yerde reghalarni yengdi. keyin, hamdegen yerde zuzlarni we xawa-kiryataim tuzlenglikide emlarning hemmisinitarmar qildi. 6 seir taghliq rayonida yaxawatqan horitlarnimu chol boyidiki el-paranghiche qoghlap berip tarmar qildi. 7 arqidinla, ular en-mixpat, yenikadexqa qaytip, amaleklerning putun zeminini besiwelip, hazazun-tamardayaxawatqan amorlarnimu tarmar qildi. 8 buning bilen, sodom, gomora, adma,siboim we bela, yeni zoar qatarliq bex beglikning begliri birlexme qoxuninibaxlap, siddim wadisigha jeng qilixqa chiqti. 9 ular elam xehirining begikedorlawmar, goyimning begi tidal, babilonning begi amrafil we ellasarningbegi aryoktin ibaret tot be bilen jeng qildi. 10 siddim wadisining hemme yerideqara may bilen tolghan kolchekler bar idi. sodom begi bilen gomora begiqachqan waqtida, qoxunlirining bir qismi kolcheklerge chuxup ketip, qalghanliri
  • 15. taghqa qechip ketti. 11 tot be sodom bilen gomoraning putun bayliq we axliq-tuluklirini bulang-talang qilip ketti. 12 u chaghda ibramning jiyeni lut sodomdaturatti. ular unimu mal-mulukliri bilen qoxup bulap ketti. 13 lekin, qutulupqalghan bir kixi bu ixlarni ibraniy bolghan ibramgha melum qildi. u chaghda,ibram amor qebilisidin mamre isimlik bir kixining dus derehlikining yenidaturatti. mamre we ikki inisi exkol we anir ibramning ittipaqdaxliri idi. 14 ibramjiyeni lutning esirge chuxup qalghanliqini anglap, oz ademliridin u yuz onsekkiz neper jengchini chaqirip, tot begni dan degen jayghiche qoghlap bardi.15-16 u yerde jengchilerni birqanche qisimgha bolup, kechisi hujum qilip,duxmenni meghlup qildi. ularni demexqning ximalidiki hoba degen jayghicheqoghlap, bulap ketken hemme mal-mulukni tartiwelip, oz jiyeni lutni we uningputun bayliqlirini, hotun-qizlirini we baxqa esirge chuxken ademlirini qayturupaldi. 17 ibram kedorlawmar we uning bilen ittipaqdax herqaysi beglernimeghlup qilip, ghelibe bilen qaytip kelgende, sodom begi uni qarxi elix uchunxawa wadisi han wadisi depmu atilidu gha chiqti. 18 ulu hudaning rohaniysihem salimning begi malkisidiqmu nan we xaras elip, ibramning aldigha chiqip,19 uninggha beht tilep: putun alemning yaratquchisi bolghan ulu huda ibramnibehtlik qilghay! 20 seni duxmining ustidin ghelibe qildurghan ulu hudamedhiyilengey! dedi. ibram gheniymet alghan nersilerning ondin birinimalkisidiqqa teqdim qildi. 21 sodom begi ibramgha: gheniymetlerning hemmisisanga mensup, lekin ademlirimni qayturup ber! dedi. 22 ibram uninggha:putun alemning yaratquchisi bolghan perwerdigar ulu huda aldida qesemqilimenki, 23 men sening herqandaq nersengni, hetta bir tal yipingni yakikexingning boghquchinimu almaymen. bolmisa, sen keyin: men ibramni bayqilip qoydum! deyixtin yanmaysen. 24 xuning uchun, ademlirimning yegininilahesablaymen. uningdin baxqa hechnemini almaymen. lekin, meningittipaqdaxlirim anir, exkol we mamrelerge gheniymetlerdin tegixlikini ayripberseng boldi, dedi.15:1 bu weqelerdin keyin, perwerdigar ibramgha korunup, uninggha: ibram,qorqma! men sanga qalqan bolup, nahayiti zor inam berimen, dedi. 2 lekin,ibram: i igem huda, mening perzentim bolmisa, sening bermekchi bolghaninamingning paydisi neme? mening birdinbir mirashorum demexqtin kelgenchakirim eliyezer bolidu. 3 sen manga perzent bermiding, xunga meningteelluqatimgha chakirim mirashor bolidu, dep jawas berdi. 4 arqidinla, uperwerdigarning ozige yene: chakiring eliyezer sening mirashorung bolmaydu,peqet ozungdin bolghan oghulla mirashorung bolidu degenlikini anglidi. 5xundin keyin, huda uni taxqirigha elip chiqip, uninggha: asmangha qarap,yultuzlarni saniyalaydighan bolsang sanap baq, sening ewlading ene xuyultuzlardek san-sanaqsiz bolidu! dedi. 6 ibram perwerdigarning sozlirigeixendi. perwerdigar uning etiqadini korup, uni heqqaniy adem, dep hesablidi. 7
  • 16. perwerdigar uninggha yene: seni bu zemingha ige qilix uchun, senikaldanilarning zemini bolghan ur xehiridin elip chiqqan perwerdigar menbolimen, dedi. 8 lekin, ibram: i igem huda, men bu zemingha jezmen igebolidighanliqimni nemidin bilimen? dep soridi. 9 perwerdigar uninggha: sen uyaxliq kala, ochke, qochqardin hem pahtek we yax kepterdin birdin elip,mening aldimgha kelgin, dep jawas berdi. 10 ibram bu haywanlarni hudaningaldigha apirip, quxlardin baxqisining qarnini yerip ikki parche qildi. goxlerni ikkiterepke qatar qilip tizdi. 11 quzghunlar uchuxup kelip, goxlerge qonghanda,ibram ularni qoghliwetti. 12 kun patqanda, ibram uyqugha ketti. chuxide uniqorqunchluq qarangghuluq basti. 13 perwerdigar uninggha mundaq dedi: xunibilip qoyghinki, sening ewladliring baxqa bir dlette musapir bolidu. xu dlettikikixilerge qul bolup, tot yuz yil ular teripidin azas chekidu. 14 lekin, men ularniqul qilghuchi helqni choqum jazalaymen. ular u dlettin qaytqinida, nurghunbayliqlarni elip kelidu. 15 sen bolsang uzun omur korup, ejdadliringningqexigha ketisen. 16 sening ewladliring bu yerge qaytip kelguche, u yerde totewlad otup ketidu. chunki, bu yerde turuwatqan amorlarning gunahi chekigeyetmiguche, ularni bir terep qilmaymen. 17 kun petip qarangghu chuxkendinkeyin, is chiqip turghan ochaq we yenip turghan mexel tuyuqsiz peyda bolup,heliqi ikki qatar goxning otturisidin otup ketti. 18-19 mana xu chaghda,perwerdigar ibram bilen ehde tuzup mundaq dedi: men misir chegrisidin takifirat deryasighiche sozulghan bu zeminning hemmisini sening ewladliringghateqdim qildim. bu zemin kenlar, kenizler, kadmonlar, 20 hitlar, periziler,reghalar, 21 amorlar, qananlar, girgaxlar we yebuslar dep tonulghanhelqlerning zeminlirining hemmisini oz ichige alidu.16:1 ibramning ayali sarah tughmas idi, biraq uning hejer isimlik misirliq birdediki bar idi. 2 sarah ibramgha: perwerdigar meni tughmas yaritiptu, emdi sizmening dedikim bilen bir yastuqqa bax qoyung! belkim u manga bir oghultughup berer, dedi. ibram sarahning bu sozige qoxuldi. 3 xuning bilen, sarahhejerni ibramgha kichik hotunluqqa berdi. bu weqe ibram qananda on yilturghanda yuz berdi. 4 ibram hejer bilen bille bolghandin keyin, hejer hamilidarbolup qaldi. u ozining hamilidar bolghanliqini sezip meghrurlinip, sarahnikozge ilmaydighan bolup qaldi. 5 sarah ibramgha qeyidap: hemmini qilghansen! men hejerni sanga qoxup qoyghan. emdilikte, u ozining hamilidarliqinibilipla, meni kozge ilmaydighan boluwaldi. sening yaki mening toghraikenlikige perwerdigar ozi hokum qilsun, dedi. 6 ibram: u sening dediking, usening ilkingde. uninggha qandaq muamile qilix sening ihtiyaring, dep jawasberdi. buning bilen, sarah hejerni bozek qildi, xunga hejer ibramning oyidinqechip ketti. 7 perixtining suritide korungen perwerdigar hejerni choldiki birbulaqning yenida kordi. bulaq xur degen yerge baridighan yolning boyida idi. 8perixte uningdin: ey sarahning dediki hejer, sen qeyerdin kelding? nege
  • 17. ketiwatisen? dep soridi. men ayal hojayinim sarahning yenidin qechip chiqtim,dep jawas berdi hejer. 9 perixte uninggha: sen ayal hojayiningning yenighaqaytip berip, uninggha boysunghin, dedi. 10 perixte yene mundaq dedi: mensening ewladingni xundaq kopeytimenki, ularni hechkim saniyalmaydighanqilimen. 11 sen hamilidar bolup bir oghul tughisen, ismini ismail menisianglighuchi huda qoyghin, chunki sening dad-peryading perwerdigargha yetti.12 sening oghlungning mijezi bir yawa exekke ohxaydu. hemme yerge berip,kixiler bilen jedel chiqiridu. kixilermu uninggha qarxiliq korsitidu. utughqanlirigha ochmenlik qilip yaxaydu. 13 hejer oz-ozige: men rasttinlamanga ghemhorluq qilghan hudani kordum! dedi. xuning bilen, u ozige sozqilghan perwerdigarni el-roa, menisi meni korguchi huda dep atidi. 14 xunga,kixiler u bulaqqa beer-lahayroy menisi meni korguchi hudaning buliqi dep namqoydi. bu bulaq hazirmu kadex bilen bered xehirining otturisididur. 15 hejeribramgha bir oghul tughup berdi. ibram uninggha ismail dep at qoydi. 16 uchaghda, ibram seksen alte yaxta idi.17:1 ibram toqsan toqquz yexida perwerdigar uninggha korunup: menhemmige qadir hudadurmen. sen dawamliq mening yolumda mengip, qusursizadem bol. 2 men sen bilen tuzgen ehdemde ching turup, seni kop ewladliqqilimen, dedi. 3 ibram yerge bax qoydi. huda uninggha mundaq dedi: 4mening sen bilen tuzgen ehdem mundaq: sen nurghun milletlerning atisibolisen. 5 hazirdin baxlap sening isming ibram emes, ibrahim menisi nurghunewladlarning atisi bolsun. chunki, men seni nurghun milletlerning atisi qilimen.6 men sanga kop ewladlarni berimen. ularning arisidin yengi helq wepadixahlarmu chiqidu. 7 men sen we kelgusidiki ewladliring bilen tuzgenmengguluk ehdemde turimen. men sening we ewladliringning hudasidurmen.8 sen hazir qananda musapir bolup yaxawatisen. emma, bu putun zeminnisanga we sening ewladliringgha teqdim qildim. u sening ewladliringghamenggu miras bolsun. men ularningmu hudasidurmen! 9 huda yene mundaqdedi: emdi sen we sening ewladliringmu mening ehdemde ching turuxunglarkerek. 10 silerning aranglardiki herqandaq er kixi hetne qilinixi kerek. mana bumening sen we sening ewladliring bilen tuzgen ehdemdur. 11-12 hazirdinbaxlap, siler barliq oghul bowaqliringlarni, meyli oyunglarda tughulghan yakichet elliklerdin setiwalghan qulliringlar tughqan bolsun, ularni tughulupsekkizinchi kuni hetne qilixinglar kerek. hetne qilix arimizda tuzgen ehdiningbelgisi bolup qalsun. 13 hemme erlerning hetnisini qilixinglar kerek. silerningteninglardiki belge arimizdiki tuzgen mengguluk ehdemning belgisi bolupqalsun. 14 hetne qilinmighan erni helqim qataridin chiqiriwetimen. undaq kiximening ehdemni buzghan bolidu. 15 buningdin baxqa, huda ibrahimghamundaq dedi: sening ayaling sarahning ismi hazirdin baxlap sare menisi ayalxahzade bolsun. 16 men uninggha beht ata qilip, uningdin sanga bir oghul
  • 18. teqdim qilimen. sare nurghun milletlerning anisi bolidu. uning ewladliridinpadixahlarmu chiqidu. 17 ibrahim yerge bax qoyup, kulup, konglide yuz yaxliqboway qandaqmu perzent korelisun?! sare bolsa toqsan yaxqa kirgen tursa,qandaqmu hamilidar bolalisun? dep oylidi 18 we hudagha: ismailni behtkeerixturseng boldighu! dedi. 19 lekin, huda mundaq dedi: yaq, hejer emes,ayaling sare sanga bir oghul tughup beridu. uning ismini ixaq menisi kulkeqoy. men uning we uning ewladliri bilenmu mengguluk ehdemde chingturimen. 20 ismailgha kelsek, u toghrisidiki telipingnimu anglidim. menuninggha beht ata qilip, uning neslini nahayiti kopeytimen. u on ikkipadixahning atisi bolidu. men uning ewladlirini ulu bir milletke aylandurimen.21 biraq, mening ehdem bolsa keler yili muxu waqitta sare sanga tughupberidighan oghul ixaq bilen baghlinixliq. 22 huda ibrahimgha bu sozlerni qilipbolup, uning yenidin ayrildi. 23 mana xu kuni, ibrahim hudaning emrige emelqilip, oghli ismail we ailisidiki hemme erlerni, jumlidin ailiside tughulghan wesetiwalghan qullarni hetne qildurdi. 24 ibrahim hetne qilinghanda, toqsantoqquz yaxta, 25 ismail hetne qilinghanda, on u yaxta idi. 26-27 ikkisi, ailisidikihemme erler, jumlidin ailiside tughulghan we chet elliklerdin setiwelinghanqullar bilen bille xu kun ichide hetne qilindi.18:1 keyin, perwerdigar mamrediki dus derehlikide ibrahimgha qayta korundi.kun tiklexken waqitta, ibrahim chedirining ixiki aldida olturatti. 2 u bexinikoturup qariwidi, udulida u kixining ore turghanliqini kordi-de, xu hamanularning aldigha yugurup yerge engixip, tezim qilip, 3 ulargha: janablar, eghirkormisenglar oyimizge kirip, mehman bolup qaytqaysiler. 4 herqaysinglardereh sayiside dem elip turghaysiler, men put-qolliringlarni yuyuxqa su, 5ghizalinixinglargha biraz yemeklik elip keley. aram elip, yolunglarnidawamlaxturghaysiler. kelgenlikinglardin huxal boldum, dedi. rehmet,eytqiningizche bolsun, dep jawas qayturuxti ular. 6 ibrahim derhal chedirghayugurup kirip, sarege: derhal bir halta eng yahxi undin nan pixurghin! dedi. 7arqidinla, u yene kala padilirining ichige kirip, semiz bir torpaqni tallap,chakirigha tapxurdi. u derhal torpaqni soyup, teyyarlidi. 8-9 andin, ibrahimqaymaq, sut we goxni u mehmanning aldigha qoydi. ozi bolsa, ularninghizmitide bolux uchun dereh sayiside kutup turdi. tamaq yewatqanda, ularibrahimdin: ayaling sare qeyerde? dep soridi. chedirda, dep jawas berdi u. 10mehman siyaqidiki perwerdigar uninggha: keler yili bu chaghda, men choqumqaytip kelimen. xu chaghda, ayaling sare bir oghulgha ana bolidu, dedi. sareularning keynidiki chedir aghzida ularning sozlirini anglap turatti. 11 uchaghda, ibrahim bilen sare ikkilisi qerip qalghanidi. sarening adet koruximutohtap ketkenidi. 12 xunga, sare ichide kulup, oz- ozige: men qerip qaldim,erimmu qerip qalghan tursa, emdi manga bundaq huxalliq qeyerdin kelsun?!dedi. 13 xunga, perwerdigar ibrahimgha: sare nemixqa kulup turup, oz-ozige:
  • 19. men xunche qerip ketken tursam, yene qandaqmu hamilidar bolalay?! deydu?14 perwerdigar qilalmaydighan ix yoq emesmu! eytqinimdek, keler yili delmuxu chaghda qaytip kelimen. u chaghda, sare choqum bir oghulgha anabolidu, dedi. 15 sare qorqup: men kulmidim! dep tandi. yaq, sen rasttinlakuldung, dedi perwerdigar. ibrahimning hudadin sodom ghehiri heqqideyalwurughi 16 erxtin chuxken bu mehmanlar u yerdin ayrilip, sodom xehiriterepke yuzlendi. ibrahimmu ularni uzitix uchun bille mangdi. 17 perwerdigaroz-ozige mundaq dedi: men qilidighan iximni ibrahimdin yoxursam bolmaydu.18 chunki, uning ewladliri choqum ulu we ku-qudretlik bir helq bolidu. men uarqiliq dunyadiki hemme helqlerge beht ata qilimen. 19 men uni oz baliliri weewladlirigha mening yolumni tutuxni, durus we heqqaniy boluxni buyrusun,dep tallidim. xundaq qilsa, menmu uninggha bergen wedem boyiche hemmeixni qilip berimen. 20 xuning bilen, perwerdigar: men sodom bilen gomoraxehiridikilerning heddidin axqan gunahliri ustidin qilinghan eghir erzlernianglidim. 21 men choqum chuxup, anglighanlirimning emeliyet yaki emeslikinioz kozum bilen kormekchimen, dedi. 22 andin keyin ikki kixi sodomgha ketipqaldi. biraq, perwerdigar bolsa ibrahimning qexida qaldi. 23 ibrahim uningghayeqinlixip: sen rasttin durus kixilerni gunahkarlar bilen qoxup halak qilamsen?24 eger xeherde ellik durus kixi bolsa, sen putun xeherni haras qilamsen? buellik ademni qutquzuwelix uchun xeherni saqlap qalmamsen? 25 sen choqumdurus kixilerni gunahkarlar bilen qoxup yoqatmaysen. hergiz undaqqilmaysen! undaq qilsang, durus kixiler gunahkarlar bilen bille teng jazaghauchraydu. bu mumkin emes! sen putun alemning soraqchisisen! jezmen adilhokum chiqirisen, dedi. 26 perwerdigar uninggha: eger sodom xehiride ellikdurus kixi tapalisam, ularni dep putun xeherni saqlap qalimen, dep jawasberdi. 27 ibrahim yene mundaq dedi: i igem! baxlighanikenmen,dawamlaxturay. eghir kormiseng, mendek bir ajiz bendengning yureklik haldasendin yene sorixigha ruhset qilghaysen! 28 nawada xeherde peqet qiriq bexdurus kixi bolsa, bex kixi kem bolghanliqi uchun putun xeherni harasqilamsen? perwerdigar uninggha: eger qiriq bex durus kixi tapalaydighanbolsam, bu xeherni haras qilmaymen, dep jawas berdi. 29 ibrahim yene: egerpeqet qiriq kixi bolsichu? dedi. eger qiriq kixi bolsimu haras qilmaymen, depjawas qayturdi perwerdigar. 30 ibrahim yene: i igem! hapa bolmisang, sendinyene birneme sorimaqchimen. mubada ottuz kixi bolsichu? dep soridi. egerottuz kixi tepilsimu, haras qilmaymen, dep jawas qayturdi perwerdigar. 31ibrahim dedi: i igem! sendin yureklik halda yene soriximgha ruhset qilghaysen.mubada yigirme kixi bolsichu? eger yigirme kixi tepilsa, men yenila harasqilmaymen, dep jawas qayturdi perwerdigar. 32 eng ahirida ibrahim: i igem!hapa bolmay, yene bir qetim soriximgha ruhset qilghaysen! eger peqet on kixitepilsichu? dep soridi. peqet on durus kixi bolghan teqdirdimu, men bu xeherni
  • 20. haras qilmaymen, dep jawas qayturdi perwerdigar. 33 perwerdigar ibrahimbilen sozlixip bolghandin keyin, ketip qaldi. ibrahim bolsa oyige qaytip ketti.19:1 xu kuni ahximi, heliqi ikki perixte sodomgha keldi. bu waqitta, lut xeherderwazisining aldida olturatti. lut ularni korupla, ornidin turup ularning aldighaberip, tezim qilip: 2 janablar, bizning oyge merhemet qilip, dastihinimgha dahilbolghaysiler. put-qolliringlarni yuyup, birer keche harduq elip, ete seherdeyolunglargha rawan bolsanglarmu bolar, dedi. lekin, ular: yaq, biz kechinikochida otkuzimiz, dep jawas berixti. 3 lekin, lut bek ching tutuwalghachqa,ular ahir lutning oyige bardi. lut hizmetkarlirigha petir nan pixurup, tamaqlarnimehmanlarning aldigha qoyuxni buyrudi. tamaq teyyar bolghandin keyin, ularghizalandi. 4 mehmanlar tehi yatmighanidi, sodomdiki putun qeri-yax erlerkelip lutning oyini qorxiwaldi. 5 ular lutni chaqirip, uninggha: bugun kechtesilerning oyge chuxken kixiler qeni? ularni elip chiq! biz ular bilen jinsiymunasiwet qilmaqchimiz, dedi. 6 lut sirtqa chiqip, ixikni taqiwetip, 7 ulargha:buraderler, bundaq rezil ixni qilmanglar! 8 qaranglar, mening tehi ergetegmigen ikki qizim bar. ularni silerge chiqirip berey, ularni neme qilsanglarqilinglar, lekin bu ikki kixige hergiz tegmenglar. ular bizning oyge kelgeniken,mening mehminim bolidu. xunga, men ularni qoghdixim kerek! dedi. 9 lekin,ular: yoqal! sen tehi yaqa yurttin kelip, bizge uni qil, buni qil degudek qanchilikadem sen? kozdin yoqal! bolmisa, korgulukungni ulardinmu eghir korisen,deyixip, lutni ittiriwetip, basturup kelip, ixikni buzup kirmekchi boldi. 10 lekin,heliqi ikki perixte qolini sozup, lutni oyning ichige ekiriwelip, ixikni taqiwaldi. 11andin, taxqiridiki erlerning kozlirini kor qilip, ixikni tapalmaydighan qilip qoydi.12 andin, heliqi ikki perixte lutqa: sening bu xeherde baxqa tughqanliringbarmu? oghul-qizliring, kuyoghulliring yaki baxqa tughqanliring bar bolsa, ularbu yerdin derhal chiqip ketsun. 13 chunki, biz bu xeherni harabilikkeaylanduruwetimiz. bu yer ustidin qilinghan eghir erzler perwerdigargha yetti.xunga, u bizni bu xeherni harabilikke aylanduruwetixke ewetti, dedi. 14 xuningbilen, lut taxqirigha chiqip, qizlirining layiqlirining aldigha berip, ulargha: silerbu yerdin derhal ketinglar. chunki, perwerdigar bu xeherni harabilikkeaylanduruwetmekchi, dedi. lekin, ular uni chaqchaq qiliwatidu, dep oylaxti. 15tang atqanda, perixtiler lutni aldiritip: derhal ayaling bilen ikki qizingni elip, buyerdin chiqip ket! bolmisa, silermu bu xeher bilen teng halak bolisiler, dedi. 16lut yenila arisaldi bolup turatti. lekin, perwerdigar uninggha rehim qilghachqa,heliqi ikki perixte lutning, ayalining we ikki qizining qollirini tutup, ularniyeteklep, xeherdin chiqirip qoydi. 17 xeherdin chiqix bilenla, perixtilerdin biri:siler jeninglarni elip qechinglar! keyninglargha qarimanglar, taghqa yetkuchetuzlenglikte tohtimanglar! bolmisa, olup ketisiler, dedi. 18 lekin, lut: janabliri,undaq bolmighay! 19 siler manga ich aghritip xapaet qilip, jenimniqutquzghanikensiler, bizni unche yiraq yerge ewetmenglar. u ta bek yiraq
  • 21. iken. belkim men u yerge yetip barmay turupla, balayiapetke uchrap tirikqalmasmenmikin. 20 awu kichik xeherni kordunglarmu? bu yerdin anche yiraqemes. u yerge qechiximgha ijazet beringlar. u kichik bir yer iken. men xuyerde aman qalay! dedi. 21 perixte mundaq jawas berdi: maqul! sanga ruhsetqildim. u kichik xeherni harabilikke aylandurmay qoyay. 22 chapsanraq qa!chunki, sen u yerge yetip barmighuche, sodomni weyran qilalmaymen! buxeher kichik bolghachqa, lut uni zoar menisi kichik dep atidi. 23 lut zoarghayetip barghuche, kun chiqqanidi. 24 tuyuqsiz perwerdigar sodom bilen gomoraxeherlirige asmandin ot bilen gunggurtni yaghdurdi. 25 u bu ikki xeherni, putuntuzlenglikni we putun ahalini yerdiki giyahlar bilen qoxup harabilikkeaylanduruwetti. 26 u chaghda, lutning ayali keynige burulup qariwidi, xuisketide qetip, taxtuzgha aylinip qaldi. 27 etisi tang seherde, ibrahimperwerdigar bilen sozlexken yerge bardi. 28 u sodom, gomora we putuntuzlenglikke nezer selip, yer yuzidin humdandiki isqa ohxax is-tutekningchiqiwatqanliqini kordi. 29 biraq, huda lut yaxighan tuzlengliktiki xeherlerniharabilikke aylandurghinida, ibrahimning telipini esige elip, lutni qutquzdi. 30lut zoar xehiride turuxtin qorqti. xunga, u ikki qizini elip, taghqa chiqip,ongkurde yaxaydighan boldi. 31 bir kuni, chong qizi singlisigha: atimiz yaxinipqaldi. bu yerde dunyadiki qaide-yosun boyiche bizni nikahigha elip, perzenttapidighan ermu qalmidi. 32 atimizni mest qilip qoyup, uning bilen bir orundayetip, uningdin perzent yuzi koreyli. xundaq qilsaq, ewlad qalduralaymiz, dedi.33 u kuni kechisi, ular atisini mest qilip qoyup, chong qizi uning bilen birorunda yatti. lut qattiq mest bolup, yuz bergen weqedin putunley hewersiz idi.34 etisi, chong qizi singlisigha: tunugun men atam bilen bir orunda yattim.bugun ahxam, uni yene mest qilip qoyup, sen uning bilen bir orunda yatqin.xundaq qilip, her ikkimiz atimizdin perzent yuzi korup, ailimiznidawamlaxturayli, dedi. 35 xuning bilen, u kuni kechte ular lutni yene mest qilipqoyup, kichik qizi uning bilen bir orunda yatti. u yene qattiq mest bolghachqa,yuz bergen ixtin putunley hewersiz idi. 36 xundaq qilip, lutning bu ikki qizi ozatisidin hamilidar bolup qaldi. 37 chong qizi bir oghul tughup, uning isminimoas ahang jehette atamdin dep qoydi. u hazirqi moabliqlarning atisi boldi. 38kichik qizimu bir oghul tughup, uning ismini binammi menisi helqimning oghlidep qoydi. u hazirqi ammonluqlarning atisi boldi.20:1 ibrahim mamredin qananning jenubidiki negib rayonigha yotkilip, melumwaqit kadex bilen xur ariliqidiki yerde olturdi. keyin girarda turghan waqtida, 2kixilerge ayali sareni ozining singlisi, dep eytqanidi. xunga, girar padixahiabimelek sareni ordisigha ekeldurdi. 3 bir kuni kechisi, huda abimelekningchuxide korunup: pat arida jeningni alimen! chunki, sen ekelgen bu ayal baxqakixining ayali, dedi. 4 sarege yeqinlaxmighan abimelek hudagha: mengunahsiz tursam, sen meni we mening helqimni halak qilamsen? 5 ibrahim ozi
  • 22. bu ayal mening singlim, degenghu! bu ayalmu ibrahimni mening akam, degenemesmu? men bu ixni pak wijdanim we insapim bilen qildim! dedi. 6 andin,huda uninggha mundaq jawas berdi: xundaq, sening bu ixni pak wijdaningbilen qilghanliqingni bilimen. xuning uchun, mening aldimda gunah qilipqoymisun, dep seni sarege cheqilip qoyuxungdin tosidim. 7 emdi bu ayalniibrahimgha qayturup ber. ibrahim bolsa peyghember. u sanga dua qilidu, senhayat qalisen. lekin seni agahlandurup qoyayki, eger bu ayalni erige qayturupbermiseng, putun helqing bilen qoxulup halak bolisen! 8 seherde, abimelekhemme emeldarlirini yighip, yuz bergen weqeni ulargha eytti. ular intayinqorquxup ketti. 9 abimelek ibrahimni chaqirtip, uningdin: bu neme qilghining?sen meni we memlikitimni bundaq gunah qildurghudek, sanga neme yamanliqqildim? sen manga qilmaydighan ixni qilding. 10 neme uchun bundaq qilding?dep suruxturdi. 11 ibrahim mundaq jawas qayturdi: men bu yerning ademlirinihudadin qorqmaydu, meni olturuwetip ayalimni bulap ketidu, dep oylighanidim.12 emeliyette, uning mening singlim ikenliki rast, u ata bir, ana baxqa singlim.keyin, manga nikahlandi. 13 huda meni yurtumdin ayrip, baxqa yurtlardamusapir boluxqa chiqarghanda, men uninggha: biz barghanliki yerde,ozungning chin muhebbitingni manga korsitix uchun, meni akam degin,degenidim. 14 buning bilen, padixah abimelek sareni ibrahimgha qayturupberdi, xundaqla uninggha qoy-kala, er qullar we dedeklernimu teqdim qildi. 15u ibrahimgha: qara, putun zeminim aldingda turuptu. sen qeyerde turuxnihalisang, xu yerde turup qal, dedi. 16 u saregimu: men sening pakliqingnikopchilikke ispatlax uchun, akang ibrahimgha ming kumux tengge teqdimqilimen. buning bilen, sening yaman ix qilmighanliqing hemme kixige ayanbolidu, dedi. 17-18 ibrahimning ayali sare bilen munasiwetlik ixlar tupey lidin,perwerdigar abimelekning ordisidiki ayallarning hemmisini tughmasqiliwetkenidi. xunga, ibrahim hudagha dua qildi. huda padixah abimelekni,uning ayali we kenizeklirini eslige kelturup, ularni yene perzent koreleydighanqildi.21:1 perwerdigar ozi wede qilghandek, sarege beht ata qildi. 2 sare hamilidarbolup, ibrahimning yaxinip qalghan waqtida bir oghul tughup berdi. baladerweqe huda belgiligen waqitta tughuldi. 3 ibrahim uninggha ixaq menisikulke dep at qoydi. 4 huda buyrughandek, ixaq tughulup sekkizinchi kuniibrahim uning hetnisini qildi. 5 ixaq tughulghan chaghda, ibrahim yuz yaxta idi.6 sare ozige: huda meni hursen qildi. bu ixni anglighanlarmu men bilen billehux kulidu! 7 kim sareni oz balisini emitixke muyesser bolidu, dep oylighan?xundaq bolsimu, ibrahimning qerighan waqtida, men uninggha bir oghultughup berdim! dedi. 8 bala asta-asta chong bolup emchektin ayrilghan kuni,ibrahim mehman chaqirip, chong ziyapet otkuzup berdi. 9 xu kuni, saremisirliq hejerning oghli ismailning ixaqni bozek qiliwatqanliqini kordi. 10 xuning
  • 23. bilen, sare ibrahimgha: sen bu dedek ayalni oghli bilen qoxup heydiwet!chunki dedekning oghli hergiz mening oghlum ixaq bilen mirasqa ortaq bolupqalmasliqi kerek! dedi. 11 sarening bu gepi ibrahimni intayin qayghugha saldi,chunki ismailmu uning oghli idi. 12 lekin, huda ibrahimgha: ismail we dedikinghejerning ixi toghruluq qayghurma. sarening deginidek qil. chunki, men sangawede qilghan ewladliring ixaqtin kelip chiqidu. 13 hejerning oghligha kelsek,men uningghimu nurghun perzent berimen. ular bir milletke aylinidu, chunkiumu sening oghlung, dedi. 14 etisi seherde, ibrahim hejerning murisige nanbilen bir tulum suni esip, ana-bala ikkisini yolgha selip qoydi. hejer balisi bilenu yerdin chiqip, beerxeba cholige kelip, u yerde adixip qaldi. 15-16 suyi tugepqalghanda, hejer balisini chatqalning sayisige qoyup, oz-ozige: oghlum oleydep qaldi. men qarap turup balamning olup ketixige chidimaymen! dep, biroqya yetim yerge berip olturup, derd-peryad qilixqa baxlidi. 17 balining yighaawazi hudagha yetti. hudaning perixtisi asmandin hejerge: ey hejer, sennemige qayghurisen? qorqma, balangning yighisi hudagha yetti. 18 ornungdinturup, balini qolunggha elip teselli ber. men uning ewladini ulu bir helq qilimen,dedi. 19 arqidinla, huda hejerning kozlirini nurlandurdi. hejer bir quduqni kordi.u quduqning yenigha berip, tulumgha su toldurup, balining ussuzluqiniqandurdi. 20 bala chong bolghuche, huda uninggha yar boldi. u cholde yaxap,usta mergen bolup yetixti. 21 u paran cholide turatti. xu waqitlarda, anisiuninggha misirdin bir qizni hotunluqqa elip berdi. ibrahimning padixahabimelek bilen kelixim tuzughi 22 u chaghda, abimelek oz lexker bexi fikolbilen bille ibrahimning yenigha kelip, uninggha: sening qilghan hemmeixliringda huda sanga yar. 23 xunga, sen bu yerde hudaning aldida mangaqesem qilip, wede ber: meni, perzentlirimni we ewladlirimni hergiz aldima.men ezeldin sanga sadiq bolghandek, senmu manga, yeni ozung musapirbolup turghan bu memliketke sadiq bol, dedi. 24 ibrahim ulargha: qesem qilip,wede berimen, dep jawas berdi. 25 andin, ibrahim abimelekning chakarliritartiwalghan bir quduq toghrisida abimelekke naraziliq bildurdi. 26 abimelek:bu ixni kimning qilghinidin hewirim yoq iken. senmu bu ixni manga eytmapsen,buni birinchi qetim anglixim, dedi. 27 xuningdin keyin, ibrahim abimelekkeqoy-kala teqdim qildi. ikkiylen kelixim tuzdi. 28 andin, ibrahim yette tuyaq chixiqozini bir terepke ayrip qoydi. 29 abimelek uningdin: nemixqa bundaq qilisen?dep soridi. 30 ibrahim uninggha: bu quduqni mening kolighanliqimni etirapqilghanliqingizni bildurux uchun, bu yette chixi qozini qobul qilghaysiz, depjawas qayturdi. 31 xuning bilen, u yerning ismi beerxeba menisi qesem quduqibolup qaldi. chunki, ular u yerde qesem qilghanidi. 32 ular beerxebada keliximtuzgendin keyin, abimelek bilen fikol oylirige qaytip ketti. 33 ibrahimbeerxebada bir tup soget tikip, u yerde perwerdigargha, yeni menggu hayathudagha ibadet qildi. 34 ibrahim filistinliklerning zeminida heli uzun turdi.
  • 24. 22:1 bu weqelerdin keyin, huda ibrahimning etiqadini sinap, uni: ibrahim! depchaqirdi. ibrahim: lebbey! dedi. 2 huda uninggha: sen oghlungni, yeni amraqyalghuz oghlung ixaqni elip, moraya rayonigha berip, men korsitidighantaghning ustide uni koydurme qurbanliq supitide manga atighin, dedi. 3 etisiseherde, ibrahim exekni egerlep, ixaq bilen ikki chakirini elip, koydurmequrbanliqqa ixlitidighan otunlarni teyyarlap, huda korsetken jaygha qarapmangdi. 4 uchinchi kuni, ibrahim u yerni yiraqtin kordi 5 we chakarlirigha: silerexek bilen bu yerde turup turunglar. balam ikkimiz u yerge berip, ibadet qilipkeleyli, dedi. 6 ibrahim ixaqqa otunlarni koturtup, ozi qoligha pichaq bilen otelip, ixaq bilen yurup ketti. 7 ixaq: ata, dep chaqirdi. ibrahim: he, oghlum?dedi. ot bilen otun bar, lekin koydurme qurbanliqqa ixlitilidighan qoza qeni?dep soridi ixaq. 8 ibrahim uninggha: ey oghlum! qurbanliq qilidighan qozinihuda ozi yetkuzup beridu, dep jawas berdi. ikkiylen tohtimay mengiwerdi. 9ular huda ibrahimgha korsetken jaygha kelgende, ibrahim qurbanliq supisiyasap, otunlarni ustige qoyup, oz oghlini baghlap, otun dwilengen supighayatquzdi. 10 andin, oghlini boghuzlax uchun pichaqni koturdi. 11 biraq,perwerdigarning perixtisi erxtin: ibrahim! ibrahim! dep, waqiridi. lebbey! dedi u.12 perixte uninggha: qolungni tart! baligha cheqilma! sening manga bolghanihlasmenlikingni emdi kordum. chunki, sen oz oghlungni, yeni bir taloghlungnimu mendin ayimiding, dedi. 13 ibrahim etrapigha qariwidi, mungguzichatqalgha elixip qalghan bir qochqar uning kozige cheliqti. u berip qochqarniyexip, uni oz oghlining ornida qurbanliq qilip koyduruwetti. 14 xunga, ibrahim uyerni yahwe-yireh menisi perwerdigar teminleydu dep atidi. hazirgha qederkixiler perwerdigar oz teghida teminleydu deyixidu. 15 perwerdigarningperixtisi ikkinchi qetim asmandin ibrahimgha: 16 perwerdigar deyduki: sensoyumluk bir tal oghlungni ayimighanikensen, men oz namim bilen qesemqilimenki, 17 sanga beht ata qilix bilen, nurghun ewladlarni berimen. ularningsani asmandiki yultuzlardek, dengiz sahilliridiki qumdek kop bolidu. seningewladliring duxmen xeherlirini ixghal qilidu. 18 mening emrimge itaetqilghanliqing uchun, sening ewladliring arqiliq yer yuzidiki hemme helqlerbehtke erixidu dedi. 19 ibrahim chakarlirining yenigha qaytip kelip, ular bilenbille ozi olturaqlaxqan yerge, yeni beerxebagha qaytti. nahorning ewladliri 20bir mezgildin keyin, ibrahim inisi nahorning ayali milkaning erige sekkiz oghultughup bergenlikini anglidi. 21 ular: tunji oghul uz, keynidikiliri buz,arramliqlarning atisi bolghan kemuel, 22 kesed, hazo, pildax, yidlaf we betuelidi. 23 betuel bolsa ribeqaning atisi boldi. milka ibrahimning inisi nahorgha busekkiz oghulni tughup berdi. 24 nahorning kichik hotuni reumamu tot oghultughup berdi. ular: tebah, gaham, tahax we maakah idi.23:1 sare yuz yigirme yette yax omur kordi. 2 u qananning kiriat-arba, yenihibron degen jayida alemdin otti. ibrahim uninggha hesret bilen yigha-zar qildi.
  • 25. 3 ibrahim ayalining jesitining yenidin chiqip, hitlarning yenigha kelip: 4 mensilerning aranglarda bir musapir. ayalimni depne qilix uchun manga bir parcheyer setip bergeysiler, dedi. 5-6 ular ibrahimgha: janabliri, qulaq salsila! bizningnezirimizde sili bir kuchluk qebile baxliqi, ayallirini eng yahxi yerliklirimizdinbirige depne qilghayla. hechqaysimiz silidin qebrilik yer ayimaymiz, dedi. 7ibrahim ulargha tezim qilip: 8 eger siler ayalimni bu yerge depne qiliximgharazi bolsanglar, soharning oghli efrondin 9 makpelah yezisidiki ongkurnimanga setip berixni telep qilghaysiler. u ongkur uning etizining chetide. usilerning aldinglarda ongkurning bahasini kesip berse, u yerni setiwelipailemge qebristanliq qilay deymen, dedi. 10 baxqa hitlar bilen bille xeherderwazisining aldida olturghan efron kopchilikning aldida: 11 janabliri, qulaqsalghayla, men etizni ongkur bilen qoxup silige berdim. kopchilik aldida unisilige sowghat qildim. ayallirini u yerge depne qilghayla, dep jawas berdi. 12lekin, ibrahim hitlarning aldida tezim qilip, 13 hemme ademge anglitip,efrongha: sozumge qulaq selip, pul toliximni qobul qilghaysiz. ayalimni u yergedepne qilmaqchimen, dedi. 14 efron jawas qayturup: 15 janabliri, u yer arantot yuz kumux tenggige erziydu. sili bilen mening otturamda bu neme idi!ayallirini u yerge depne qiliwergeyla, dedi. 16 ibrahim efronning kopchilikaldida eytqini boyiche uninggha tot yuz tengge tolep berdi. 17 xundaq qilip,efron mamrening xerqiy teripidiki makpelah yezisidiki u yerni ibrahimningigidarchiliqigha otkuzup berdi. u yer etizliq, etizliqtiki ongkur we etizliqetrapidiki del-derehlerni oz ichige alatti. 18 xeher derwazisining aldighatoplanghan hitlarning hemmisi bu yerning emdi ibrahimgha mensupbolghanliqini etirap qildi. 19 xundaq qilip, ibrahim ayali sareni qanandiki xuongkurge depne qildi. 20 hitlargha mensup bolghan bu etiz we etizliqtikiongkur emdi ibrahimning qebristanliqi bolup, uning hususiy mulkige aylandi.24:1 ibrahim qerip ketkenidi, perwerdigar herqandaq ixta uninggha beht ataqilip keldi. 2 melum bir kuni, u ailisidiki ghojidargha: qolungni yotamningastigha qoyup turup, 3 perwerdigar, yeni putun alemning yaratquchisi bolghanhudaning aldida qesem qilip, oghlum ixaqni bu yerdiki imansiz qananliqlardinoylendurmey, 4 choqum yurtumgha berip, tughqanlirim arisidin bir qiz elipberidighangha wede bergin, dedi. 5 lekin, chakar uningdin: eger u qiz ozyurtidin bu yerge kelgili unimisichu? u chaghda, oghlingizni elip yurtingizghaqaytip ketemdim? dep soridi. 6 ibrahim mundaq jawas berdi: oghlumni hergizu yerge aparma! 7 perwerdigar, yeni erxtiki huda meni yurt we uruq-jemetimdin ayrip, bu zeminni ewladlirimgha teqdim qilixqa qesem qilip wedebergen. xunga, u oz perixtisini sening aldinggha ewetip, oghlumgha u yerdinbir qiz tepixinggha yardem qilidu. 8 mubada u qiz sen bilen kelixke unimisa,bu qesemdin haliy bolisen. lekin, oghlumni hergiz u yerge aparmighin! 9buning bilen, heliqi chakar qolini hojayini ibrahimning ikki yotisining astigha
  • 26. qoyup turup, ibrahimning tapxuruqini beja kelturuxke qesem berdi. 10 chakarhojayinining togiliridin onni tallap, ulargha her hil qimmet bahaliq sowghatlarniartip, yolgha chiqti. ular arram-naharaim rayonigha berip, nahor turghanxeherge yetip kelgendin keyin, 11 xeherning sirtidiki bir quduqning yenidatogilerni chokturdi. bu, kun petip qalghan cha bolup, qizlar quduqqa su alghilichiqidighan waqit idi. 12 chakar mundaq dep dua qildi: i perwerdigar! senhojayinim ibrahim etiqad qilip kelgen hudasen. hojayinimgha mehir-xepqetkorsitip, iximni ong qilghaysen. 13 men hazir quduq yenida turimen. xeherqizliri bu yerge sugha kelidu. 14 men ularning birige: komzikingizdiki sudinichiwalsam qandaq? deymen. eger u: iching! togiliringizgimu su ekelip bereydese, bu qiz hizmetkaring ixaqqa tallap bergining bolsun. buningdin seninghojayinimgha mehribanliq qilghanliqingni bileleymen. 15 uning duasiayaghlaxmayla, ribeqa komzikini muriside koturup, quduqning yenigha keldi. ubetuelning qizi idi. betuel bolsa ibrahimning inisi nahor bilen uning ayalimilkaning oghlidur. 16 ribeqa tehi yuzi echilmighan, intayin chirayliq, pak qizidi. u quduqning yenigha berip, komzikige su tartip chiqti. 17 ibrahimningchakiri qizning aldigha yugurup berip, uningdin: manga suyingizdin azraqbersingizchu, dep soridi. 18 qiz uninggha: mana, iching, depla, derhalmurisidiki komzekni qoligha elip, heliqi chakargha berdi. 19 chakar suni ichipboluxigha, ribeqa uninggha: togiliringizgimu su ekelip berey, ularmu ichipqansun, dedi. 20 ribeqa derhal komzektiki suni oqurgha quyghandin keyin,yene yugurup berip quduqtin su tartip kelip, hemme togilerni qanghudeksughirip berdi. 21 chakar perwerdigar yolini ochuq qilghan-qilmighanliqini bilixuchun, jimjit kozitip turdi. 22 togiler suni ichip bolghandin keyin, u bex yerimgramliq altun halqini qizning burnigha, we yene yigirme u gramliq bir jup altunbilezukni bilikige selip qoydi. 23 andin: siz kimning qizi bolisiz? silerningoyunglarda biz qonghudek yer barmu? dep soridi. 24 qiz uninggha: nahorbilen milkaning oghli betuelning qizi bolimen. 25 bizning oyde siler qonghudekyer bar hemde malliringlargha yem-hexekmu kengri, dep jawas berdi. 26buning bilen, heliqi chakar sejde qilip, perwerdigargha ibadet qilip, 27 mundaqdedi: perwerdigar hojayinim ibrahim etiqad qilip kelgen hudagha medhiyileroqulsun! u hojayinimgha mehribanliq korsitip we qilghan wedisige sadiq bolup,meni udul hojayinimning oz tughqinining yenigha baxlidi. 28 heliqi qizanisining yenigha yugurup berip, yuz bergen putun ixni ailisidikilerge sozlepberdi. 29 ribeqaning laban isimlik bir akisi bar idi. u yugurup chiqip, quduqningyenidiki ibrahimning chakirining yenigha bardi. 30 u singlisining halqa webilezuk seliwalghinini korgen we singlisidin chakarning degen sozlirinianglighanidi. u quduqning tuwide togilerning yenida turghan ibrahimningchakirining aldigha berip, 31 uninggha: perwerdigar behtlik qilghan adem,nemixqa taxqirida turisiz? men bilen yurung, oyge barayli! men silerge oyteyyarlap qoydum, togilergimu jay teyyarlap qoydum, dedi. 32 u oyge kirdi.
  • 27. laban bolsa togilerdiki mallarni chuxurup, ulargha chop saldi. andin,ibrahimning bu chakiri we hemrahlirigha put-qollirini yughili su elip keldi. 33tamaqlar kelturulgende, chakar: men sizge deydighinimni dep bolmighucheghizalanmaymen, dedi. qeni, gepingizni eyting, dedi laban. 34 u mundaq dedi:men ibrahimning chakiri. 35 perwerdigar hojayinimgha koptin- kop beriket ataqilip, uni intayin bay qildi. perwerdigar uninggha qoy-kala padiliri, altun-kumux,er-ayal qullar, toge we exeklerni berdi. 36 hojayinimning ayali sare yaxanghanwaqtida, uninggha bir oghul tughup bergenidi. hojayinim putun bayliqini xuoghligha atidi. 37 hojayinim oz tapxuruqlirigha emel qilixim uchun, meniqesem qildurdi. u: sen oghlumni bu yerdiki qananliqlar arisidin oylendurmey,38 mening yurtumgha berip, uni oz tughqanlirim arisidin oylep qoy degenidi.39 men hojayinimdin: eger qiz bu yerge kelgili unimisa, qandaq qilimen? depsorisam, 40 u: men hizmitide bolup kelgen perwerdigar perixtisini seningaldinggha ewetidu. u sening ixingni ong qilidu. sen oghlumgha oz yurtumdikitughqanlirim arisidin hotun elip ber. 41 sen tughqanlirimning oyige barsangla,ular qizini bermigen teqdirdimu, qesemdin yenila haliy bolghan bolisendegenidi. 42 bugun men quduq yenigha kelginimde, hudagha dua qilip: iperwerdigar hojayinim ibrahim etiqad qilip kelgen huda, iximni ong qilghaysen.43 men hazir quduq yenida turimen. birer qiz bu yerge sugha kelse, menuningdin: komzikingizdiki sudin azraq ichiwalsam bolamdu? dep soraymen. 44eger u qiz qoxulsa we togilirimgimu su ekelip berse, u sen hojayinimningoghligha tallap qoyghan qiz bolsun dedim. 45 duayim ayaghlaxmayla, ribeqakomzikini muriside koturup, quduqning yenigha su alghili keldi. men uninggha:suyingizdin azraq ichiwalsam bolamdu? degenidim. 46 u derhal murisidikikomzekni qoligha elip: mana, iching! togiliringizgimu su ekelip berey dedi. suniichtim, u togilergimu su ekelip berdi. 47 andin, men uningdin: siz kimning qizibolisiz? dep soriwidim, u: nahor bilen milkaning oghli betuelning qizi bolimendedi. xunga, men uning burnigha halqa, qollirigha bilezuk selip qoydum. 48 xuwaqitta, sejde qilip, hojayinim ibrahim etiqad qilip kelgen hudagha medhiyeoqup, ibadet qildim. chunki, u meni udul hojayinimning oz tughqinining oyigeelip kelip, uning qizini hojayinimgha kelinlikke tepiximgha imkaniyet yaritipbergenidi. 49 emdi siler ozunglarning hojayinimgha sadiqliq we mehir- xepqetkorsetmekchi bolghanliqinglarni yaki undaq qilixni halimaydighanliqinglarnimanga eytinglar. buningdin men qandaq qiliximni bileleymen. 50 laban bilenbetuel chakargha: bu ix perwerdigarning orunlaxturuxiken, biz nemedeyeleymiz? 51 mana ribeqa, uni elip ketsingiz bolidu. u perwerdigarningorunlaxturghinidek, hojayiningizning kelini bolsun, dep jawas berdi. 52ibrahimning chakiri bu sozni anglap, sejde qilip, perwerdigargha ibadet qildi.53 arqidin, u kiyim-kechek, altun we kumuxtin yasalghan zibuzinnetbuyumlirini chiqirip, ribeqagha sundi. uning akisi bilen anisighimu qimmetbahaliq sowghatlarni sowgha qildi. 54 xundaq qilip, ibrahimning chakiri
  • 28. hemrahliri bilen bille yep- ichip, u yerde bir keche qondi. etisi seher turup,ribeqaning oyidikilirige: hojayinimning yenigha qaytiximgha ruhset qilghaysiler,dedi. 55 lekin, ribeqaning akisi bilen anisi uninggha: ribeqa biz bilen onkunche turup, andin keyin barsun, dedi. 56 lekin, u: bizni kechikturmigeysiler.perwerdigar hemme iximizni onguxluq qilghaniken, hojayinimning yenighaqaytiximgha ruhset qilghaysiler, dedi. 57 biz qizdin sorap koreyli, u nemedeydiken, dep jawas berixti ular. 58 xuning bilen, ular ribeqani chaqirip,uningdin: sen bu kixi bilen ketixni halamsen? dep soridi. halaymen, dep jawasberdi u. 59 xuning bilen, ular ribeqani uning inikanisi, ibrahimning chakiri weuning hemrahliri bilen qoxup yolgha saldi. 60 ular ribeqagha beht tilep,mundaq dua qildi: ey singlimiz, minglighan, on minglighan insanlarning anisibolghaysen! ewladliring duxmenlirining xeherlirini ixghal qiliwalghay! deyixti.61 ribeqa we uninggha hemrah bolidighan dedekler seperge teyyarlinip,togilerge mindi. ibrahimning chakiri ribeqani elip, yolgha rawan boldi. 62 xuwaqitta, ixaq beer-lahayroy degen yerdin ayrilip, ozi olturuwatqan qananningjenubidiki negib rayonigha qaytip keldi. 63 bir kuni kun petix waqtida u daladahudani chongqur seghinip, bexini koturup qariwidi, toge karwininingkeliwatqanliqini kordi. 64-65 ribeqa ixaqni korux bilenla, togidin chuxup,ibrahimning chakiridin: dalada biz terepke qarap keliwatqan awu kixi kim? depsoridi. u mening kichik hojayinim, dep jawas berdi chakar. buning bilen, ribeqayuzini yaghliqi bilen yepiwaldi. 66 chakar ozining qilghan ixlirini ixaqqa bir-birlep sozlep berdi. 67 ixaq ribeqani anisi sare hayat waqtida turghanchedirgha baxlap kirip, nikahigha aldi. anisi wapat bolghan bolsimu, uribeqaning muhebbitidin ozige teselli tapti.25:1 ibrahim keturah isimlik yene bir ayalni kichik hotunluqqa aldi. 2 uibrahimgha zimran, yoqxan, medan, midiyan, ixbak we xuahtin ibaret alteoghul tughup berdi. 3 yoqxan xiba bilen dedanning atisi boldi. dedanningewladliri axurim, letuxim we leummim helqliri boldi. 4 midiyanning oghulliri efa,efer, hanuh, abidah we eldalar idi. yuqiridikilerning hemmisi keturahtindunyagha kelgen ewladlar idi. 5 ibrahim putun mal-muluklirini ixaqqaatiwetkenidi. 6 lekin, u ozi hayat waqtida ikki kichik hotundin bolghanoghullirighimu sowghatlarni berip, andin bu oghullirini ixaqtin yiraq tursun dep,xerqiy zemingha ewetti. 7-8 ibrahim uzun omur korup, yuz yetmix bex yexidaejdadlirining qexigha ketti. 9 uning oghulliri ixaq bilen ismail uni makpelahyezisidiki ongkurge depne qildi. bu ongkur mamre degen yerge yeqin bolup,burun hit qebilisidin bolghan soharning oghli efronning etizliqi idi. 10 ibrahimhitlardin setiwalghan etizliq del xu idi. ibrahimning ayali saremu muxu yergedepne qilinghanidi. 11 ibrahim wapat bolghandin keyin, huda uning oghliixaqqa beht ata qildi. ixaq xu waqitta beer-lahayroy dep atalghan quduqningyenidiki jayda turuwatatti. 12 sarening dediki misirliq hejer ibrahimgha tughup
  • 29. bergen ismailning ewladliri towendikiche: 13 aldi bilen tunji oghli nebayot,andin keyin qalghan oghulliri kedar, adbeel, mibsam, 14 mixma, duma,massa, 15 hadad, tema, yetur, nafix we qedema tughuldi. 16 ular on ikkiqebilining baxliqliri bolup, ular yaxighan yeza we qixlaqlar ularning isimliri bilenataldi. 17 ismail yuz ottuz yette yexida ejdadlirining qexigha ketti. 18 uningewladliri olturaqlaxqan jay hawilah rayonidin xur degen yerge qeder idi. xurmisirning xerqiy teripide bolup, assurgha baridighan yolda idi. ular ibrahimningbaxqa ewladliri bilen chiqixalmidi. 19 ibrahimning oghli ixaqning ix-izliritowendikiche: 20 ixaq qiriq yexida ribeqagha oylendi. ribeqa bolsa paddan-arramning arran degen yeridin bolghan betuelning qizi we labanning singlisiidi. 21 ribeqa perzent kormigenliki sewebidin, ixaq uning uchunperwerdigargha dua qildi. perwerdigar uning duasini qobul qilip, ribeqahamilidar boldi. 22 bala qoxkezek bolup, ular tughuluxtin ilgiri, anisiningqorsiqida qattiq soquxti. ribeqa: manga neme bolghini? dep perwerdigardinsoridi. 23 perwerdigar uninggha mundaq jawas berdi: sening qorsiqingdin ikkihelq chiqidu. tughulupla ayrim bolidu. biri yene biridin kuchluk bolup, chongikichikige hizmet qilidu. 24 uning ay-kuni toxup, qoxkezek tughdi. 25 awwaltughulghini qizghu bolup, putun bedini haywanningkidek tukluk idi. xunga,uning ismini esaw menisi tukluk dep qoydi. 26 keyin tughulghinining qoliesawning tapinini ching tutuwalghanliqi uchun, ismini yaqup menisi tapinighaesiliwalghuchi dep qoydi. ular tughulghanda, ixaq atmix yaxqa kirgenidi. 27ikki bala chong boldi. esaw usta owchi bolup, dalada yuruxni yahxi koretti.lekin, inisi yaqup jimjit yuridighan adem bolup, hemixe oyde turatti. 28 ixaqesawni yahxi koretti. chunki, u esaw owlap kelgen ow goxige amraq idi. ribeqabolsa yaqupni yahxi koretti. 29 bir kuni, yaqup qizil purchaq xorpisiqaynitiwatatti. owdin echirqap qaytip kelgen esaw 30 yaqupqa: qorsiqim bekechip ketti. qizil purchaq xorpisidin tezrek bersengchu! dedi. xu sewebtin, uidom menisi qizil depmu ataldi. 31 yaqup uninggha: tunji oghulluq mirashoququngni manga otunseng, sanga bu xorpidin berey, dep jawas qayturdi.32 boldi! boldi! qorsiqim echip oley dep qaldim. tunji oghulluq mirashoquqining manga neme keriki? dedi esaw. 33 yaqup uninggha: sen awwalmening aldimda tunji oghulluq miras hoququngni manga otungenlikinggeqesem qilip ber, dedi. esaw qesem qilip, tunji oghulluq miras hoquqiniyaqupqa otunup berdi. 34 andin, yaqup uninggha nan bilen purchaq xorpisiniberdi. esaw ghizalanghandin keyin, ornidin turup chiqip ketti. bu uning tunjioghulluq miras hoquqigha etibarsiz qarighanliqidindur.26:1 ibrahimning zamanida, qananda bir qetim acharchiliq yuz bergenidi.keyin, yene bir qetim acharchiliq boldi. ixaq girar xehiridiki filistinliklerningpadixahi abimelekning aldigha bardi. 2 perwerdigar ixaqqa korunup, uningghamundaq dedi: sen misirgha barmay, men tur degen jayda turup qal. 3 sen bu
  • 30. yerde tursang, men sanga yar bolimen hemde seni behtlik qilimen. men buzeminni sanga we sening ewladliringgha teqdim qilimen. atang ibrahim bilentuzgen ehdemde ching turimen. 4 men sanga asmandiki yultuzlardek nurghunewlad berimen hemde bu putkul zeminni ulargha teqdim qilimen. seningewladliring arqiliq yer yuzidiki putkul helqler beht tapidu. 5 chunki, ibrahimmanga itaet qilip, putun qanun we emr-permanlirimgha riaye qildi. 6 xuningbilen, ixaq girarda turup qaldi. 7 uning ayali ribeqa intayin guzel idi. yerlikkixiler uningdin ayali ribeqani kim dep sorisa, u uni oz singlim, dedi. chunki, uyerlik kixilerning ozini olturuwetip, ribeqani elip ketixidin qorqatti. 8 ixaq uyerde birmezgil turdi. bir kuni, filistinliklerning padixahi abimelek derizisidinsirtqa qarawatqanda, ixaqning ribeqa bilen quchaqlixiwatqanliqini korup qaldi.9 padixah abimelek ixaqni chaqirtip, uningdin: u sening ayaling iken, nemeuchun uni singlim degeniding? dep soridi. ixaq jawas berip: eger men uniayalim degen bolsam, uni elix uchun silerning meni olturuwetixinglardinqorqqanidim, dedi. 10 abimelek uninggha: bu neme qilghining? eger helqimichide biri sening ayaling bilen bir orunda yatqan bolsa, sen putun helqimiznigunahqa tiqqan bolatting! dedi. 11 andin, padixah abimelek oz helqige buyruqchuxurup: kimdekim bu kixige yaki ayaligha cheqilsa, jenidin juda qilinidu,dedi. 12 ixaq u yerde dehqanchiliq qilatti. perwerdigar uninggha beriketbergechke, u yili birge yuz hesse hosul aldi. 13 u barghanseri ronaq tepip,katta bay boldi. 14 filistinlikler uning nurghun qoy-kala padiliri we qulliribarliqini korup, uninggha heset qilixqa baxlidi. 15 xunga, ular uning atisiibrahim hayat waqtida chakarlirigha qazdurghan quduqlarni topa bilentinduruwetti. 16 keyin, abimelek ixaqqa: sen bizdin kuchiyip ketting. dlitimizdinchiqip ket! dedi. 17 buning bilen, ixaq u yerdin ayrilip, girar jilghisigha berip, uyerge orunlixip, birmezgil turdi. 18 ibrahim hayat waqtida, birmunchequduqlarni qazdurghanidi. biraq, u alemdin otkendin keyin, filistinlikler uninghemme quduqlirini topa bilen tinduruwetkenidi. ixaq ularni qayta qazdurup,yenila deslep atisi qoyghan isimliri bilen atidi. 19 ixaqning chakarliri girarjilghisida bir quduq qezip, su tapti. 20 biraq, girarning padichiliri ixaqningpadichiliri bilen majiralixip, hemmisi: bu bizning suyimiz deyixti. xunga, ixaq uquduqni esek menisi majira dep atidi. 21 ixaqning chakarliri yene bir quduqqazghanidi. ular yene bu quduq uchun majiralaxti. xunga, ixaq bu quduqnisitna menisi ochmenlik dep atidi. 22 ixaq u yerdin ayrilip, yene bir quduqqazdurdi. bu qetim majira chiqmidi. xunga, u bu quduqning ismini rihubotmenisi azade yer dep atidi. u: perwerdigar ahir bizni azade yerde yaxaxqamuyesser qildi. biz bu yerde choqum ronaq tapimiz dedi. 23 ixaq u yerdinayrilip, beerxebagha kochup bardi. 24 u kuni kechte perwerdigar uningghakorunup: men atang ibrahim etiqad qilghan huda, qorqmighin! men sanga yar.men hizmetkarim ibrahimning sewebidin, sanga beht ata qilimen weewladliringni kopeytimen dedi. 25 ixaq u yerde qurbanliq supisi yasap,
  • 31. perwerdigargha ibadet qildi. xundin keyin ixaq u yerge orunlixip qaldi hemdeuning chakarliri u yerde yene bir quduq qazdi. 26 padixah abimelek ahuzzatdegen meslihetchisi bilen lexker baxliqi fikolni elip, girardin ixaqni ziyaret qilipkeldi. 27 ixaq ulargha: burun siler manga ochmenlik qilip, meni dlitinglardinqoghlap chiqarghanidinglar. emdi neme uchun yene men bilen koruxkilikeldinglar? dedi. 28 ular jawaben: biz perwerdigarning sanga yar ikenlikinibilduq. xunga, biz bir- birimizge qesem berip, kelixim tuzsek bolghudek. 29 bizsanga ziyan-zehmet yetkuzmigendek, seningmu bizge ziyan-zehmetyetkuzmeslikke wede berixingni telep qilimiz. burun biz sanga hemixe yahximuamile qilip, seni u yerdin aman-esen ketkuzgeniduq. emdi perwerdigarningsanga beht ata qilghanliqi eniq boldi, dedi. 30 ixaq ziyapet teyyarlap, ularnimehman qildi. 31 ular seher turup, ozara qesem berixip, kelixim tuzuxti. ixaqular bilen dostane hoxlixip, ularni uzitip qoydi. 32 u kuni, ixaqning chakarlirikelip, uninggha ozliri qazghan quduq toghrisida hewer berip: biz su taptuq!dedi. 33 u quduqni xeba menisi qesem dep atidi. xunga, u xeher hazirghichebeerxeba menisi qesemlexken quduq dep atilip kelmekte. 34 esaw qiriqyexida imansiz hitlardin ikki qizni hotunluqqa aldi. bu ikki qiz beerning qiziyudit bilen elonning qizi basimat idi. 35 ular ixaq bilen ribeqaning araminiqoymidi.27:1 ixaq qerip ketti, kozimu kormes bolup qaldi. u tunji oghli esawni chaqirip,uninggha: oghlum, dedi. mana men, dep jawas berdi esaw. 2 ixaq mundaqdedi: qara, men qerip kettim, olumum yiraq emes. 3 sen oqyayingni elip,dalagha chiqip ow owlap kelip, 4 men yahxi koridighan lezzetlik tamaq pixurupmanga yeguz. xuning bilen, men oluxtin ilgiri sanga ahirqi heyrlik duayimniqilay. 5 ribeqa ixaqning qilghan sozlirini anglap, esawning owgha chiqipketken waqtidin paydilinip, 6 yaqupqa mundaq dedi: men baya dadangningakang esawgha: 7 sen ow owlap kelip, lezzetlik tamaq pixurup manga yeguz.xuning bilen, men oluxtin ilgiri perwerdigar aldida sanga heyrlik dua qilaydegenlikini anglidim. 8 oghlum, gepimge qulaq selip, mening deginimni qil. 9qoy padisigha berip, semiz oghlaqtin ikkini elip kel. men uni dadang yahxikoridighan temde pixuray. 10 sen ekirip yeguzseng, u wapat boluxtin burunsanga heyrlik dua qilidu, dedi. 11 lekin, yaqup anisigha: sizge melum,esawning putun bedini tukluk, mening tenim bolsa tuksiz. 12 mubada dadamtenimni tutup qalsa, mening uni aldighanliqimni bilip qalidu. u chaghda, uningheyrlik duasini elix bu yaqta tursun, eksiche qarghixigha uchraymen! dedi. 13anisi uninggha: ey oghlum, lenet bolsa manga bolsun! mening deginimni qil.oghlaqlarni elip kel, dedi. 14 xuning bilen, yaqup oghlaqlarni ekelip, anisighatapxurdi. anisi tamaqni dadisi yahxi koridighan tem bilen pixurdi. 15 andin,esawning oyde saqlighan eng yahxi kiyimlirini achiqip, yaqupqa kiydurdi. 16uning ikki qoli we boynining tuksiz jaylirini ochke yungi bilen yogep, 17
  • 32. lezzetlik tamaq bilen yaqqan nanni uninggha tutquzdi. 18 yaqup atisiningyenigha kirip: ata, dedi. oghlum, sen qaysi oghlum bolisen? dedi atisi. 19yaqup uninggha: men chong oghlingiz esaw. tapxuruqingizni orundap boldum.qopung, men owlap kelgen ow goxige eghiz tegip, andin manga heyrlikduayingizni qilghaysiz, dep jawas qayturdi. 20 oghlum, nemanche tez owlapkelding? dep soridi ixaq. perwerdigaringiz bolghan huda teliyimni ongdinkelturup, manga yardem qildi, dep jawas qayturdi yaqup. 21 ixaq yaqupqa:oghlum, yenimgha kel, tutup korey, sen rasttin esawmu, emesmu? dedi. 22yaqup yenigha bardi. ixaq tutup korup: awazing yaqupning, qolung bolsa,esawningkige ohxaydiken, dedi. 23 u uning yaqup ikenlikini perq etelmidi.chunki, yaqupning qoli esawningkige ohxax tukluk turatti. u yaqupqa duaqilidighan chaghda, 24 yene bir qetim: sen rasttin esawmu? dep soridi.xundaq, dep jawas berdi yaqup. 25 ixaq uninggha: goxni ekel, uni yegendinkeyin, sanga dua qilay, dedi. yaqup goxni elip kirdi we uninggha xaras tutti. 26ixaq yep-ichip bolghandin keyin: oghlum, aldimgha kelip, meni soy, dedi. 27yaqup aldigha berip soydi. ixaq yaqupning kiygen kiyimlirining puriqinipurighandin keyin, sozige ixinip, uninggha heyrlik duasini qildi: oghlumningtenidiki hux puraq, del perwerdigarim beriket bergen tupraqning puriqighaohxaydiken. 28 huda asmandin sanga hasiyetlik yamghur yaghdurup,tupriqingni munbet qilghay. u sanga mol axliq-tuluk, esil xarablarni teqdimqilghay. 29 baxqa ellermu hizmitingde bolghay, helqler sanga tizlinip hormetbildurgey. qerindaxliringgha hakim bolghaysen. anangning ewladliri sangaegilgey. sanga lenet oqughanlargha lenet yaghqay, sanga beht tiligenler behttapqay. 30 yaqup ixaqning duasini elip chiqip turuxighila, akisi esaw owdinqaytip keldi. 31 esawmu goxni lezzetlik pixurup, atisining aldigha elip kirip: ata,qopung, men owlap kelgen ow goxige eghiz tegip, manga heyrlik duayingizniqiling, dedi. 32 sen kim bolisen? dep soridi ixaq. chong oghlingiz esawbolimen, dep jawas berdi esaw. 33 ixaqning putun ezasini titrek basti weuningdin soridi: undaqta, hazir manga ow goxini elip kelgen kim? sen kelixtinburun men uni yep, uninggha heyrlik dua qilghanidim. bu beht mengguuninggha mensup bolup ketti. 34 bu gepni anglighan esaw intayin echinip, unselip yighlap turup: ata, mangimu heyrlik dua qilghaysiz! dedi. 35 ining kiripmeni aldap, sening behtingge olturuptu, dedi ixaq. 36 esaw: bu uning meniikkinchi qetim aldixi. uning yaqup dep atilixi ejeblinerlik emes iken! u meningtunji oghulluq miras hoququmni tartiwalghanidi. emdi manga mensup bolghanheyrlik duanimu tartiwaptu. ata, men uchun heyrlik duayingiz qalmidimu? dedi.37 ixaq mundaq jawas berdi: men uni sanga hojayin qiliwettim. uning putunqerindaxlirini bu idiomning menisi aldamchi dur. uning hizmitide bolidighanqiliwettim. men yene uninggha axliq-tuluk, esil xarablarni beghixlidim. eyoghlum, emdi men sanga yene nemini berimen? 38 esaw atisigha yeneyalwurdi: ata, sizning peqet birla heyrlik duayingiz barmu? mangimu heyrlik
  • 33. dua qilghaysiz! dep un selip yighlap ketti. 39 andin, ixaq mundaq dedi: munbettupraqtin nesiweng yoqtur. hasiyetlik yamghur sanga yaghmaydu. 40 senqilichqa tayinip yaxaysen, iningning hizmitide bolisen. lekin, sen uningghaqarxi chiqqiningda, uning boyunturuqidin qutulisen. 41 esaw yaqupqa qaritakonglige ochmenlik pukti. chunki, atisi heyrlik duasini yaqupqa qilghanidi. uichide: atam alemdin otuxke az qaldi. olumini uzitiwetipla, yaqupniolturuwetimen dep oylidi. 42 ribeqa baxqilardin esawning pilanini anglap qelip,yaqupni chaqirtip: gepimge qulaq sal! akang esaw seni olturup, derdinichiqarmaqchi. 43 ey oghlum, sen mening deginimni qil: derhal haranrayonigha, akam labanning yenigha qechip ket. 44 akang esawning achchiqiyanghuche, xu yerde tur. 45 u sening qilghanliringni untup qalghanda, menadem ewetip seni qayturup kelimen. neme uchun bir kunning ichide herikkinglardin ayrilip qalghudekmen, dedi. 46 ribeqa ixaqqa: men esawningimansiz hitlardin alghan axu ikki ayalidin toyup kettim. eger yaqupmu hitlardinqiz alsa, uningdin olginim yahxi, dedi.28:1 ixaq yaqupni yenigha chaqirip, uninggha dua qilip, mundaq buyrudi: senqananliq qizlargha oylenme. 2 paddan-arram rayonigha berip, anangning atisibetuelning oyige bar. u yerde anangning akisi labanning qizliridin birni al. 3hemmige qadir huda sanga beht ata qilip, kop perzent berip, ularni nurghunmillet qilghay! 4 u ibrahimgha bergen wedisi boyiche sanga we seningewladliringgha beht ata qilghay. sen hazir musapir bolup yaxawatqan yerni,yeni huda ibrahimgha wede berip bermekchi bolghan zeminni sanga teqdimqilghay! 5 xuning bilen, ixaq yaqupni paddan-arram rayonigha, bowisi arramliqbetuelning oghli labanning yenigha yolgha saldi. laban ribeqaning akisi bolup,ribeqa bolsa esaw bilen yaqupning anisi idi. 6-7 esaw ixaqning yaqupqa duaqilip, uni paddan-arramgha oylinixke ewetkenlikidin, xundaqla ixaq uningghadua qilghanda, qananliq qizlargha oylenmeslikni tapilighanliqi hemdeyaqupning ata-anisining buyruqi bilen paddan-arramgha ketkenlikidin hewertapti. 8 esaw buningdin atisi ixaqning qananliq ayallarni yahxikormeydighanliqini chuxendi. 9 xunga, u ibrahimning oghli ismailning yenighaberip, ayallirining ustige taghisi ismailning qizi mahalatni aldi. mahalatnebayotning singlisi idi. 10 yaqup beerxebadin ayrilip, harangha qarap yolghachiqti. 11 kun patqanda, u bir yerge yetip kelip, xu yerde qondi. u bir taxnibexigha qoyup, yerde yetip uyqugha ketti. 12 u chuxide yerdin takiasmanghiche taqixidighan bir pelempeyni kordi. hudaning perixtiliripelempeyde yuqiri-towen mengip yuretti. 13 u yene perwerdigarningpelempeyning usti terepte turup, uninggha: men perwerdigar, bowang ibrahimwe atang ixaq etiqad qilip kelgen huda bolimen. men hazir sen yatqan zeminnisanga we sening ewladliringgha ata qilimen. 14 ularning sani yerdiki qumdekkop bolup, xerqtin gherbke, jenubtin ximalgha tarqilip, putun zeminni
  • 34. qaplaydu. yer yuzidiki putkul milletler sen we sening ewladliring arqiliq behttapidu. 15 men sanga yar bolimen. sen qeyerge barsang, seni xu yerdeqoghdaymen hemde seni bu yerge qayturup kelimen. sanga bergen wedemniixqa axurmighuche, seni hergiz taxlimaymen! dewatqanliqini kordi. 16 yaqupuyqusidin oyghinipla: men bilmeptikenmen, perwerdigar heqiqeten bu yerdeiken! dedi. 17 u qorqup ketip: bu nemidegen qorqunchluq jay, bu baxqa yeremes, del hudaning oyi, erxke chiqidighan derwaza iken! dedi. 18 etisi tangseherdila, yaqup ornidin turup, bexigha qoyghan heliqi taxni hatire qilix uchuntiklep, ustige ya qoyup, uni hudagha atidi. 19 bu yerning burunqi ismi luzbolsimu, yaqup uni beytel menisi hudaning oyi dep atidi. 20 andin u hudaghaqesem qilip: eger sen manga yar bolup, sepirimde meni qoghdap, mangayemek- ichmek, kiyim-kechek yetkuzup berip, 21 meni yurtumgha aman-esenqaytursang, xu waqitta sanga menggu egiximen. 22 men hatire qilip tax tiklepqoyghan bu jay insanlar sanga ibadet qilidighan muqeddes jay bolsun. mangabeghixlighanliringning ondin birini sanga teqdim qilimen, dedi.29:1 yaqup sepirini dawamlaxturup, xerq tereptikilerning zeminigha keldi. 2 udaladiki bir quduqning yenida u top qoyning yatqanliqini kordi. padichilarqoylirini xu quduqtin sughiratti. quduqning aghzida bir yoghan tax yepiqliqturatti. 3 qoylarning hemmisi yetip kelgende, padichilar birlikte quduqningaghzidiki taxni domilitiwetip, qoylirini sughiriwelip, andin yene xu tax bilenquduqning aghzini yepip qoyatti. 4 yaqup bu padichilardin: buraderler, silerqeyerlik? dep soridi. biz haranliq, dep jawas qayturuxti ular. 5 siler nahorningoghli labanni tonumsiler? dedi u. tonuymiz! dep jawas berdi ular. 6 yaqupyene: u qandaqraq? dep soridi. ular: u nahayiti yahxi. ene qarang! uning qizirahile qoylirini heydep keliwatidu, dedi. 7 yaqup ulargha: kun tehi tik tursa, qoypadisini yighidighan waqit bolmisa, nemixqa qoylarni tezrek sughirip, otlaqqaapirip baqmaysiler? dedi. 8 ular: biz qoylarning hemmisini yighip, padichilarbilen birlikte quduqning aghzidiki taxni domilitiwetmiguche, qoylarnisughiralmaymiz, dep jawas berixti. 9 yaqupning padichilar bilen paringi tehitugimeyla, rahile padilirini heydep yetip keldi. 10 yaqup rahile bilen taghisilabanning qoy padisini korupla, quduqning aghzidiki taxni domilitiwetip, uningqoylirini sughirip berdi. 11-12 andin, u rahileni soyup, hayajan bilen yighlapketti we rahilege: men sizning dadingizning jiyeni, yeni ribeqaning oghlibolimen, dedi. rahile yugurgen peti qaytip berip, atisigha eytti. 13 laban jiyeniyaqupning kelgenlikini anglax bilenla, uning aldigha yugurup chiqip, quchaqlapsoyup koruxup oyige baxlap kirdi. yaqup uninggha yuz bergen putun ixni eytipberdi. 14 sen heqiqeten mening jan-jiger tughqinim! dedi laban. xundaq qilip,yaqup u yerde bir ay turdi. 15 bir kuni, laban yaqupqa: sen mening jiyenimbolsangmu, manga bikargha ixlep berseng bolmas. eytqin, qanchilik ix heqqitelep qilisen? dedi. 16 labanning ikki qizi bolup, chongining ismi leyah,
  • 35. kichikining ismi rahile idi. 17 leyahning kozliri nursiz idi, rahile bolsa guzel wekelixken qiz idi. 18 yaqup rahilege axiq bolup qalghanidi. xunga, u: eger sizrahileni manga bersingiz, men sizge yette yil ixlep berey, dep iltimas qildi. 19laban uninggha: uni baxqa birige berginimdin sanga berginim ela! sen meningyenimda tur, dedi. 20 yaqup rahileni elix uchun yette yil ixlep bergen bolsimu,bu kunler uninggha birnechche kundekla bilindi. chunki, u rahileni bekmuyahxi koretti. 21 yette yil toxqanda, yaqup labangha: biz kelixken waqit toxti,qizingizni nikahimgha bergeysiz! dedi. 22 buning bilen, laban toy ziyapititeyyarlap, xu yerdiki hemme kixilerni teklip qildi. 23 lekin, toy kechisi labanrahilening ornigha leyahni berdi. yaqup uning bilen bir orunda yatti. 24 labandedekliridin zilpani leyahqa dedek qilip berdi. 25 peqet tang atqandila, yaqupayalining leyah ikenlikini bildi. u labangha: bu neme qilghiningiz? men rahilenidep, sizge yette yil ixlidim. meni nemixqa aldidingiz? dedi. 26 laban uninggha:bu yerning aditi boyiche chong qiz yatliq qilinmighuche, kichik qiz yatliqqilinmaydu. 27 leyah bilen ikkinglarning bir heptilik toy murasimini otkuzgendinkeyinla, rahilenimu nikahinggha alsang bolidu. biraq, uning uchun mangayene yette yil ixlep berixing kerek! dep jawas berdi. 28 yaqup maqul boldi.leyah bilen bir heptilik toy murasimini otkuzgendin keyin, laban rahilenimuuninggha hotunluqqa berdi. 29 laban dedekliridin bilhani rahilege dedek qilipberdi. 30 yaqup rahile bilenmu bir orunda yatti. u rahileni leyahtin yahxi koretti.xundaq qilip, u labangha yene yette yil ixlep berdi. 31 perwerdigar leyahningyaqup teripidin yahxi korulmigenlikini korup, uninggha perzent ata qildi. rahilebolsa tughmas idi. 32 leyah hamilidar bolup, bir oghul tughdi. u: perwerdigarmening derdimni koruptu, emdi erim meni yahxi koridighan bolidu dedi. xunga,u balining ismini ruben ahang jehette derdimni kordi dep qoydi. 33 u yenehamilidar bolup, ikkinchi oghlini tughdi. u: perwerdigar manga bu oghulnimuberdi, chunki mening yahxi korulmigenlikim uninggha yetiptu dedi. xunga, ubalining ismini ximon menisi u anglidi dep qoydi. 34 u yene hamilidar bolup,uchinchi oghlini tughdi. u: emdi erim manga tehimu yeqinlixidu, chunki menuninggha u oghul tughup berdim dedi. xuning bilen, balining ismini lawiyahang jehette yeqinlixix dep qoydi. 35 u yene hamilidar bolup, totinchi oghlinitughdi. u: emdi men perwerdigargha medhiye oquy dedi, xunga balining isminiyehuda ahang jehette medhiye dep qoydi. xuningdin keyin, u tughmidi.30:1 rahile yaqupqa bala tughup berelmigechke, hedisige heset qilip,yaqupqa: mendinmu bala teping, bolmisa olginim yahxi! dedi. 2 yaquprahilege achchiqlap: seni tughmas qilip qoyghan huda tursa, men nemeqilalayttim? dedi. 3 rahile uninggha: siz mening dedikim bilha bilen bir orundayeting. u manga bala tughup bersun, buning bilen menmu ana bolup qalay,dedi. 4 xundaq qilip, rahile dediki bilhani erige kichik hotunluqqa berdi. yaqupbilha bilen bir orunda yatti. 5 bilha hamilidar bolup, yaqupqa bir oghul tughup
  • 36. berdi. 6 rahile: huda adil hokum chiqirip duayimni anglap, manga bir oghulberdi! dedi. xunga, balining ismini dan ahang jehette adil hokum chiqirix depqoydi. 7 bilha yene hamilidar bolup, yaqupqa ikkinchi oghulni tughup berdi. 8rahile: men hedem bilen qattiq kurex qilip, ahir uni yengdim dedi. xunga,balining ismini naftali menisi kurixim dep qoydi. 9 leyah ozining tughuti tohtapqalghanliqini sezip, dediki zilpani yaqupqa kichik hotunluqqa berdi. 10 zilpayaqupqa bir oghul tughup berdi. 11 leyah: men heqiqeten teleylik! dedi webalining ismini gad menisi teleylik qoydi. 12 zilpa yaqupqa ikkinchi oghulnitughup berdi. 13 leyah: men heqiqeten behtlik-he! ayallar meni behtlik ayaldeyixidu! dedi. xunga, balining ismini axer menisi behtlik dep qoydi. 14 ormamezgilide, leyahning chong oghli ruben bughdayliqtin tughmasliq kesilige xipabolidighan bir hil dora osumluk tepiwelip, leyahqa berdi. buni korgen rahileleyahqa: manga oghlung tepiwalghan dora osumluktin biraz bergin, dedi. 15leyah uninggha: mening erimni tartiwalghining yetmemdu? emdi meningoghlum tepiwalghan dora osumluknimu tartiwelip, meni bala tughuxtinmehrum qilmaqchimusen? dep jawas qayturdi. rahile: eger sen oghlungtepiwalghan dora osumlukni manga berseng, bugun keche yaqup sen bilenbille bolsun, dedi. 16 xu kuni kun patqanda, yaqup bughdayliqtin qaytipkelginide, leyah aldigha chiqip uninggha: bugun ahxam choqum men bilenyeting. chunki, oghlum tepiwalghan dora osumlukning bedilige siz bilen bugunkeche bir orunda bolux hoquqigha erixtim, dedi. xunga, u keche yaqup leyahbilen bille yatti. 17 leyahning duasi hudagha yetti. u yene hamilidar bolup,yaqupqa bexinchi oghulni tughup berdi. 18 leyah: huda manga ejir qildi,chunki men oz dedikimni erimge berdim! dedi. xunga, u balining ismini issakarahang jehette ejir dep qoydi. 19 leyah yene hamilidar bolup, yaqupqa altinchioghulni tughup berdi. 20 u: huda manga qimmetlik sowghat berdi. emdi erimmanga yahxi muamile qilidu. chunki, men uninggha alte oghul tughup berdimdedi. xunga, u balining ismini zebulun ahang jehette sowghat dep qoydi. 21uningdin keyin, u bir qiz tughdi we uning ismini dina dep qoydi. 22 keyin, hudarahileni yad etip, duasini ijabet qilip, uni perzent yuzi koridighan qildi. 23 uhamilidar bolup, bir oghul tughdi. u: huda manga oghul berip, meni nomustinhalas qildi. 24 perwerdigardin yene bir oghul tileymen! dedi. xunga, oghliningismini yusup ahang jehette yene bersun dep qoydi. 25 rahile yusupnitughqandin keyin, yaqup labangha: manga ruhset qiling. oz yurtumgha qaytay.26 ayal we bala- chaqilirimni elip ketiximge ruhset qiling. ular mening sizgeixlep bergen ix heqqim bolsun. mening sizge qandaq tirixip ixliginim ozingizgemelum, dedi. 27 laban uninggha: sen mendin huxal bolsang, mening yenimdinayrilma. men hazir bay bolup kettim. perwerdigarning manga beht ataqilghanliqi sening yenimda bar bolghiningdin ikenlikini pal echix arqiliq tonupyettim. 28 eytqin, qanchilik heq sorisang, jezmen xunchilik berimen, dedi. 29yaqup mundaq jawas berdi: mening qandaq jan tikip ixligenlikim, ejrim bilen
  • 37. qoy- kaliliringizning qandaq kopiyip ketkenliki ozingizge ayan. 30 men kelixtinilgiri, sizning qol-ilkingizde anche yoq idi, hazir bayliqingiz xunche kopeydi.perwerdigar mening yeningizda bolghinimdin sizge beht ata qildi. emdi men ozailemni oylixim kerek, dep jawas qayturdi. 31 emise, sanga neme beriximkerek? dep soridi laban. yaqup mundaq jawas berdi: manga ix heqqi kerekemes! eger towendiki bu teklipimge qoxulsingiz, charwiliringizni dawamliqbaqay. 32 teklipim mundaq: bugun charwiliringizning arisigha kirip, taghil,chipar we qara qoylarni hemde chipar we taghil ochkilerni ayrip chiqay. bularmening ix heqqim bolsun. 33 kelguside sizge semimiylikimni mundaqkorsetmekchimen: siz mening ix heqqimni tekxurup kelginingizde, egermening charwilirimning ichide taghil we chipar bolmighan ochke yaki qarabolmighan qoylarni uchratsingiz, ularni oghrilap kelingen dep bileleysiz. 34laban: sening teklipingge qoxuldum, deginingdek bolsun! dedi. 35 biraq xukuni, laban esli yaqupqa tegixlik bolghan taghil we chipar erkek ochkiler bilenchipar we aq reng arilaxqan chixi ochkilerni hemde barliq qara qoylarni astirtinayrip chiqip, oz oghullirigha baqturdi. 36 andin, u bu mallarni yaquptin ukunluk yiraqliqtiki bir jaygha elip ketti. yaqup labanning qalghan padilirini baqti.37 buni bilgen yaqup terek, badam we chinar derehliridin kok xahlarni kesip,qowziqini taghil xekilde, yeni bir yolida qowzaq bar, yene bir yolida qowzaqyoq qilip soydi. 38-39 u bu xahlarni mallarning oqurlirigha, yeni mallarningaldigha sanjip qoydi. mallar su ichkili kelgende, xu yerde juplixip qalatti. mallarxahlarning aldida juplexse, taghil we chipar qozilarni tughatti. 40 yaqup ularniqalghanlardin ayrip qoydi. u qalghanlarni labanning taghil we qara qoylirighaqaritip qoyup uruqlandurdi. xundaq qilip, yaqup oz padilirini kopeytti hemdelabanning padiliridin ayridi. 41 saghlam mallar juplexse, yaqup xahlarniularning aldidiki oqurgha sanjip qoyatti, mallar xu xahlarning yenida juplixetti.42 lekin, teni ajiz mallar juplexse, xahlarni sanjimaytti. uzun otmey, oruqmallar labangha qelip, semiz mallar yaqupqa otti. 43 xundaq qilip, yaqupbarghanseri beyip, nurghun qoy padiliri, er-ayal qullar, toge we exeklerge igeboldi.31:1 yaqup labanning oghullirining: atimizning putun mal-mulkini yaqupbuliwaldi. uning putun bayliqi bizning atimizgha teelluq! degenlikini anglapqaldi. 2 yaqup ozimu labanning burunqidek dostane muamileqilmaywatqanliqini sezdi. 3 bu chaghda, perwerdigar yaqupqa: sen ata-bowang yaxighan yurtunggha, yeni uruq-tughqanliringning yenigha bar, mensanga yar bolimen dedi. 4 buning bilen, yaqup rahile bilen leyahqa ademewetip, ularni ozi qoy baqidighan yerge kelip, ozi bilen koruxuxni buyrudi 5 weulargha: dadanglarning manga burunqidek dostane muamilidebolmaywatqanliqini seziwatimen. lekin, atam etiqad qilip kelgen huda mangayar bolup kelmekte. 6 silerge melumki, men putun kuchum bilen atanglarning
  • 38. hizmitini qildim. 7 lekin, u meni aldap, ix heqqimni on qetim ozgertti. gerche uxundaq qilghan bolsimu, huda uning manga ziyan yetkuzuxige yol qoymidi. 8laban: chipar mallar sening ix heqqing degende, putun mallar chipar qozatughdi, taghil mallar sening ix heqqing degende, putun mallar taghil tughdi. 9xundaq qilip, huda atanglarning mallirini manga elip berdi. 10 bir qetim, qoylarjuplixidighan mezgilde, men bir chux kordum. chuxumde, juplixiwatqan erkekochkilerning hemmisining taghil yaki chipar ikenlikini kordum. 11 hudaningperixtisi chuxumde: ey yaqup! dedi. men: lebbey! dedim. 12 u: qara,juplixiwatqan erkek ochkilerning hemmisi taghil we chipar. mening bundaqqiliximning sewebi, labanning sanga qilghanlirining hemmisini korup turdum.13 men bolsam beytelde sanga korungen hudadurmen. sen u yerde bir taxnimanga atap, hatire qilip tikliding, uning ustige ya quydung we u yerde mangaqesem berding. emdi sen oz yurtunggha qaytip ketixke hazirlan! dedi. 14rahile bilen leyah yaqupqa mundaq jawas berdi: biz beribir atimizdin birernerse miras alalmaymiz. 15 u bizni talaning adimi, dep qaraydu. u bizni sattiwe bizning toyluqimiznimu yep ketti. 16 huda bizning dadimizdin sizge elipbergen bayliq esli dadimizgha emes, belki bizge we bizning perzentlirimizgemensup. huda sizge neme degen bolsa, xuni qiling! 17-18 buning bilen, yaqupqanangha, yeni atisi ixaqning yenigha berixqa hazirlandi. u ayalliri, bala-chaqilirini togige mindurup, putun mal-waranlirini heydep, ozining paddan-arramda toplighan mal- muluklirini elip qechip ketti. 19 rahile atisi labanningqoy qirqighili ketkenlikidin paydilinip, uning butlirini oghriliwaldi. 20 yaquplabangha uqturmay, oghriliqche yolgha chiqti. 21 u ozining barliq teelluqatlirinielip aldirap qechip, firat deryasidin otup, giliad edirliqigha qarap rawan boldi.labanning yaqupni qohlixi 22 u kundin keyin, labangha yaqupning qachqanliqitoghrisida hewer yetti. 23 u oz tughqanlirini elip, yaqupni qoghlidi hemde yettekundin keyin, giliad edirliqida yaqupqa yetixti. 24 xu kuni kechide hudalabanning chuxide korunup, uninggha: ehtiyat qil! yaqupqa tosqunluq qilmadedi. 25 yaqup chedirini giliad rayonidiki bir taghning ustige qurghanidi. labanwe uning tughqanlirimu yaqupqa yetixip, chedirlirini xu etrapta tikti. 26 labanyaqupqa: sen neme uchun meni aldap, qizlirimni esirge ohxax elip ketting? 27neme uchun gep-soz qilmay, oghriliqche qachting? eger sen manga uqturupqoyghan bolsang, men seni choqum huxal- huramliq bilen chiltar chelip,nahxa eytip, daqa-dumbaq ichide uzitip qoymamtim? 28 eng bolmighanda,manga newrilirim bilen qizlirimni soyup uzitip qoyux pursitinimu bermiding.bundaq qilixing bekmu ehmeqliq boldi! 29 eslide edibingni beridighankuchummu bar idi. lekin, tunugun keche atang etiqad qilip kelgen huda sangatosqunluq qilmasliqimni eytti. 30 men oz yurtungni seghinghanliqingni,ailengge qaytmaqchi bolghanliqingni chuxinimen. lekin, mening butlirimninemixqa oghrilap qachting? dedi. 31 yaqup uninggha: men sizni qizliringizniqolumdin zorluq bilen tartip ketermikin dep oylap, intayin qorqup qachqanidim.
  • 39. 32 lekin butliringizgha kelsek, butliringiz kimdin chiqsa, xu tirik qalmisun!tughqanliringiz guwah bolsun. qolimizda ozingizge tewe neme tapsingiz, xunielip keting, dep jawas qayturdi. chunki, yaqup rahilening atisi labanningbutlirini oghriliwalghanliqini bilmeytti. 33 laban aldi bilen yaqupning chedirighakirip ahturdi. keyin, leyah we ikki dedekning chedirlirigha kirip ahturdi. biraq,hechneme tapalmidi. andin, u rahilening chedirigha kirdi. 34 rahile atisiningbutlirini togidiki hurjungha yoxurup qoyup, ozi ustide olturuwalghanidi. labanchedirni ahturup chiqip, hech nerse tapalmidi. 35 rahile atisigha: hapabolmang dada, men ay korup qaldim. aldingizda ore turghudek halim yoq,dedi. labanning ahturmighan yeri qalmidi, lekin butlarni tapalmidi. 36 buningbilen, yaqup derghezepke kelip labangha mundaq dedi: siz mening keynimdinxunche qoghlap kelgudek, men zadi neme gunah qildim, qaysi qaide-nizamgha hilapliq qildim? 37 putun yuk- taqlirimni ahturup chiqtingiz, zadi birernersingizni taptingizmu? qeni, uni chiqirip, sizningmu meningmutughqanlirimizning aldida korsiting! kopchilik korup beqip, arimizda kimningheq, kimning naheqliqige hokum qilsun. 38 men sizning yeningizda bolghanyigirme yil ichide qoy, ochkiliringizdin bala taxlighinimu yoq, birersiniyeginimmu yoq. 39 yirtqu haywanlar olturuwetken qoylarnimu sizge ekelipkorsetmey, ozumning qoylirimdin seplep qoydum. kechisi bolsun, kunduzibolsun, qoylarni oghri alsa, manga tolettingiz. 40 men hemixe kunduziissiqning derdini tartsam, kechisi soghuqning derdidin kechiche kozumniyumalmidim. 41 yigirme yildin buyan sizge mana xundaq ixlep keldim. ikkiqizingizni elix uchun on tot yil, padilar uchun alte yil ixlidim. xundaq bolsimu, ixheqqimni on qetim ozgerttingiz! 42 bowam ibrahim etiqad qilghan, atam ixaqihlasmen bolup kelgen huda manga yar bolmighan bolsa, siz meni choqumquruq qol qayturghan bolattingiz. lekin huda mening derdimni, japaliq ejrimnikorup, tunugun keche sizni eyiblidi. 43 laban yaqupqa jawaben: bu qizlarmening qizlirim, bu balilar bolsa mening newrilirim. qoylarmu mening qoylirim,koz aldingdiki nersilerning hemmisi mening. men qizlirim bilen newrilirimni elipqalalmighandikin, 44 bizning bir kelixim tuzginimiz tuzuktek turidu. tuzgenkeliximimizni untup qalmasliqimiz uchun, bu yerge tax dwileyli, dedi. 45-46xuning bilen, yaqup qoligha chong bir taxni elip, uni tiklep qoydi wetughqanlirigha tax yighdurup, dwe qilip qoydi. keyin kopchilik tax dwisiningyenida tamaq yeyixti. 47 laban oz tilida bu yerni jegar- sahaduta dep atidi.yaqup oz tilida galead ikkili sozning menisi keliximni eslitidighan dwe dep atidi.48 laban yaqupqa: buningdin keyin, bu tax dwisi ikkimizning otturisidikikeliximni eslitix hatirisi bolsun, dedi. mana bu, u yerning galead dep atilixiningsewebidur. 49 laban yene: biz ayrilghandin keyin, perwerdigar ustimizdinkozitip tursun, dedi. xunga, bu jay mispah menisi kozitix munari ataldi. 50laban keynidin: eger sen qizlirimgha yaman muamile qilsang yaki ularningustige hotun alsang, baxqilar bilmigen teqdirdimu, esingde bolsunki, huda
  • 40. bizni kozitip turidu. 51 men ikkimizning otturisida bu taxlarni dwilidim hem butaxni tuwruk qilip tiklidim. 52 bu bizge guwah bolsunki: men hergiz bulardinhalqip otup, sanga ziyankexlik qilmaymen, senmu bulardin halqip otup mangaziyankexlik qilmaysen. 53 ikkimizning arisida ibrahim, nahor we ularning atisietiqad qilghan huda hokum qilsun, dedi. xuning bilen, yaqup bu keliximgewapa qilix uchun, oz atisi ixaq ihlasmen bolup kelgen hudaning nami bilenqesem qildi. 54 andin, u taghda mal boghuzlap, qurbanliq qildi hemdetughqanlirini teklip qilip, ular bilen hemdastihan boldi. tamaqtin keyin, ular xuyerde qondi. 55 etisi tang seherde, laban newriliri we qizlirini soyup, ularghabeht tilep, oyige qaytti.32:1 yaqup sepirini dawamlaxturuwatqanda, yol ustide uninggha hudaningperixtiliri uchridi. 2 yaqup ularni korup: bu yer hudaning dergahi iken! dedi weu jayning ismini mahanaim menisi ikki dergah dep atidi. 3 yaqupning akisiesaw idom, yeni seir rayonida turuwatatti. yaqup uning aldigha hewerchiewetip, 4 ulargha mundaq buyrudi: akam esawgha mundaq denglar: keminiliriyaquptin salam! uningdin sizge mundaq hewer bar: men labanning yenida tahazirghiche turup, emdi qaytip keldim. 5 mende kala, qoy, ochke, exek wequllar bar. yahxi bolup qalayli dep, aldingizgha hewerchilirimni ewettim! 6yaqupning hewerchiliri qaytip kelip, uninggha: biz akingiz esaw bilen koruxtuq.u tot yuz ademni elip, siz bilen koruxkili yolgha chiqti, dep jawas berdi. 7yaqup qorqunch we texwix ichide oz ademlirini ikki topqa boldi hemde qoy,ochke, kala we togilernimu ikkige ayridi. 8 u eger esawning ademliri bir topqahujum qilsa, yene bir top qechip qutulup qalar dep oylidi. 9 andin, yaqupmundaq dua qildi: i bowam ibrahim bilen atam ixaq etiqad qilip kelgen huda,duayimgha qulaq salghaysen! i perwerdigar, sen meni yurtumgha hemdetughqanlirimning yenigha qaytixqa buyrughan we hemme ixlirimni ong qilipberidighanliqingni eytqaniding. 10 men sening mendek hizmetkaringghakorsetken barliq mehribanliqing we wapadarliqinggha layiq emesmen. burunmen iordan deryasidin otkinimde, qolumda peqet bir hasila bar idi. emdi buikki top kixini baxlap qaytiwatimen. 11 meni akam esawning qolidinqutquzghaysen. men uning meni, hetta hotun, bala- chaqilirimnimuolturuwetixidin qorqimen. 12 hemme ixlirimni asan qilidighanliqing we mangadengiz sahilidiki qumdek heddi-hesabsiz nurghun ewlad beridighanliqingtoghrisida qilghan wedengni esingde tutqaysen. 13-15 yaqup u yerde birkeche qonup, oz melining bir qismini, yeni ikki yuz ochke, yigirme teke, ikkiyuz saghliq qoy, yigirme qochqar, botilaqliri bilen qoxup ottuz chixi toge, qiriqinek, on buqa, yigirme mada exek we on hangga exekni akisi esawghasowghat qilixqa tallidi. 16 u bu mallarni ayrim-ayrim pada qilip, her bir toppadigha hizmetchi teyinlep, ulargha: siler aldimda mengiweringlar. herbir toppadining arisida belgilik ariliq qoyup heydenglar, dedi. 17 u yol baxlap
  • 41. mangghan hizmetchisige: akam esaw sanga uchrighanda, eger: hojayiningkim? qeyerge barisen, aldingdiki bu mallar kimning? dep sorisa, 18 sen: bularhizmetkaringiz yaqupning. bu bolsa uning hojayini esawgha qilghan sowghiti.ozi keynimizde keliwatidu dep jawas bergin, dedi. 19-20 u ikkinchi, uchinchiwe baxqa padilirini heydigenlerning hemmisige: siler esawgha uchrighanda:hizmetkaringiz yaqup keynimizde keliwatidu! deyixinglar kerek, dep buyrudi.yaqup ichide men bu sowghatlar bilen uning achchiqini yandursam, koruxkencheghimizda u belkim meni kechuruweter dep oylidi. 21 xuning bilen, usowghat elip mangghuchilarni awwal yolgha seliwetip, kechini xu yerdeotkuzdi. 22 xu kuni kechide, yaqup ornidin turup, ikki ayali, ikki kichik hotuniwe on bir perzentini elip yabbuk deryasidin otti. 23 ularni sudin otkuzgendinkeyin, hemme teelluqatlirinimu qarxi terepke otkuzuwetti. 24 ozi bolsa buterepte yalghuz qaldi. andin, bir kixi kelip yaqup bilen tang atquche chelixti. 25u kixi yaqupni yengelmeydighanliqigha kozi yetip, uning saghrisigha tegipqoydi. buning bilen, yaqupning songgichi ornidin chiqip ketti. 26 u kixi: tangatay dep qaldi, meni qoyup ber! dedi. sen manga beht ata qilmighuche, qoyupbermeymen, dedi yaqup. 27 u kixi uningdin: isming neme? dep soridi. ismimyaqup, dep jawas berdi u. 28 heliqi kixi yene: buningdin keyin isming yaqupemes, israil menisi huda bilen chelixti bolsun. chunki, sen huda we insan bilenchelixip xohret qazanding, dedi. 29 yaqup uningdin: eytqin, sening ismingneme? dep soridi. heliqi kixi: ismimni sorima, depla, yaqupqa beht ata qildi. 30yaqup: men huda bilen yuzmuyuz koruxken bolsammu, jenim saq qaldi! dedi.xuning bilen, u bu yerning namini peniel menisi hudaning yuzi dep atidi. 31yaqup penieldin yolgha chiqqanda, kun chiqqanidi. uning songgichi ornidinchiqip ketkechke, aqsap mangatti. 32 xu sewebtin, israillar ta bugungichehaywanlarning saghrisining peyini yemeydu, chunki huda yaqupningsaghrisigha tegken.33:1 yaqup esawning tot yuz kixini elip keliwatqanliqini korup, perzentlirinileyah, rahile we ikki kichik hotunigha bolup berdi. 2 u ikki kichik hotunini baliliribilen birinchi septe, leyahni baliliri bilen ikkinchi septe mangdurdi. engkeynide, rahile bilen yusupni mangdurdi. 3 yaqup ozi ularning aldida mangdi.u akisining aldigha kelgende, bexi yerge tegkudek yette qetim egilip tezimqildi. 4 esaw uning aldigha yugurup berip, quchaqlap soyup ketti, her ikkisiyighlixip koruxti. 5 esaw etrapigha qarap, ayallar we balilarni korup: yeningdikibu kixiler kim bolidu? dep soridi. yaqup: huda keminilirige yahxiliq qilip, bubalilarni teqdim qildi, dep jawas berdi. 6 andin, ikki kichik hotuni balilirinibaxlap aldigha otup, esawgha egilip tezim qildi. 7 keynidin, leyah we uningbaliliri, ahirda yusup bilen rahilemu uning aldigha otup, egilip tezim qildi. 8esaw yene: padilarni aldingda mangduruxtiki meqsiting neme? dep soridi.meqsitim yahxi bolup qalayli, dep ewetken sowghitimdur, dedi yaqup. 9 biraq,
  • 42. esaw: ukam, mening toqquzum tel. bu nersiler ozungde qalsun, dedi. 10 yaq,mening yuzumni qilsang, sowghitimni qobul qilghaysen. sen meni huxalliqbilen qarxi alding, didaringni korginimde, hudaning didarini korgendek boldum.11 mening sanga elip kelgen sowghitimni qobul qilghaysen, huda mangamehribanliq qilip kelmekte. u manga ehtiyajliq bolghanlirimning hemmisinibeghixlidi, dedi yaqup. yaqup esawdin sowghitini qobul qilixni qayta-qaytatelep qilghachqa, esaw ahir nailaj qobul qildi. 12 emise mangayli! men senbilen bille mangay, dedi esaw. 13 biraq, yaqup: sen bilisen, balilirim yolazabidin bek ajizlap ketti, bu mozay, qozilar tehi suttin ayrilmighan. xunglaxqa,ulardin hewer elixim kerek. eger yene bir kunla mangidighan bolsaq, hemmekala, qoylar halak bolidu. 14 sen aldimizda mengip tur. kala, qoy we balilarqanchilik mangalisa, menmu xunchilik mengip, sen bilen seirde koruxey, depjawas qayturdi. 15 undaq bolsa, men ademlirimdin birnechchini sangayardemge qaldurup ketey, dedi esaw. lekin, yaqup: uningmu hajiti yoq.ikkimizning yahxi bolup qalghini kupaye, dep jawas qayturdi. 16 xuning bilen,esaw xu kunila yolgha chiqip, seirge qaytti. 17 yaqup bolsa sukkot yezisighaberip, u yerde ozige oy, mallirigha lapas saldi. xunga, u yerning ismi sukkotmenisi lapas dep ataldi. 18 yaqup paddan-arramdin qanan rayonidiki xekemxehirige aman- esen qaytip kelip, xeher etrapidiki tuzlenglikke chedirlirini tikti.19 u bu yerni hamurning oghulliridin yuz kumux tenggige setiwaldi. xekemhamurning oghullirining biri idi. 20 u bu yerde qurbanliq supisi yasap,uninggha el-elohiy-israil menisi israil ibadet qilghan huda dep nam qoydi.34:1 bir kuni, yaqupning leyahtin bolghan qizi dina yerlik qananliqlarning qizliribilen koruxkili chiqti. 2 u yerning qebile baxliqi hiwilardin bolghan hamurningxekem isimlik bir oghli bar idi. u dinani korup, tutuwelip nomusigha tegdi. 3uninggha koyup qelip, muhebbet izhar qildi. 4 u atisi hamurdin: qandaqlabolmisun, muxu qizni hotunluqqa elip ber, dep telep qildi. 5 yaqup qiziningnomusining buzulghanliqidin hewer tapti. lekin, u chaghda uning oghulliriyaylaqta mal beqiwatqachqa, u dawrang salmay, ularning kelixini kutti. 6xekemning atisi hamur yaqupning aldigha qizini sorap kelgende, 7 yaqupningoghulliri yaylaqtin yengila kelgenidi. ular bu ixtin hewer tepip, qattiq ghezepkekeldi hem xekemning yaqupning qizining nomusigha tegixi putun israilqebilisini haqaretleydighan, yuz berixke tegixlik bolmighan set ix, dep qaridi. 8hamur ulargha: oghlum xekem qizinglarni yahxi korup qaptu. uning uninikahigha elixigha ruhset qilghaysiler. 9 biz ikki qebile quda bolayli. silerningqizliringlarni biz alayli, bizning qizlirimizni siler elinglar. 10 xundaq qilip, silerbizning yurtimizda halighan yeringlarda olturup, erkin oqet qilip, yer-zeminsetiwalsanglar boluweridu, dedi. 11 arqidin, xekem ozi dinaning atisi weqerindaxliridin mundaq dep iltimas qildi: silerning koz aldinglarda mehir-xepqetke erixsem, mendin neme telep qilsanglar xuni berimen. 12 peqet
  • 43. mening dinani nikahimgha eliximgha ruhset qilsanglar, qanchilik toyluq telepqilsanglar qolum koksumde. 13 xekem yaqupning qizi dinaning nomusighategkenliki uchun, dinaning akiliri xekemge we uning atisi hamurgha hiyle-mikirsozler bilen jawas qayturdi. 14 ular: biz singlimizni hetne qilinmighan kixigebermeymiz. bundaq qilix bizge nomus. 15 peqet siler bir xertni qobulqilsanglar, silerning telipinglargha maqul bolimiz. siler bizge ohxax hemmeerliringlarni hetne qildurunglar. 16 xundaq bolghanda, biz qizlirimizni silergeberimiz hem qizliringlarni alimiz we yurtunglarda turup qelip, bir qebile bolimiz.17 eger siler bizning hetne qilix toghrisidiki xertimizni qobul qilmisanglar,singlimizni bu yerdin elip ketimiz, dedi. 18 ularning bu sozliri hamur we uningoghli xekemning quliqigha yaqti. 19 xekem yaqupning qizigha koyup qalghanbolghachqa, hetne qilduruxqa aldiridi. u ailisining eng hormetke sazawer ezasiidi. 20 xuning bilen, hamur we xekem xeher derwazisi aldidiki kixileryighilidighan jaygha berip, yurt ehlige: 21 bu kixiler inaq ademler iken. ular buyerde turup soda- setiq ixliri bilen xughullansa bolghudek. bu yurt keng, ularsighip ketidu. biz ularning qizlirini alsaq, ular bizning qizlirimizni alsa bolidu. 22lekin, bu kixiler bizge ozgertkili bolmaydighan bir xertni qoyuwatidu, yenibizning erlirimiz ularning erlirige ohxax hetne qilduruluxi kerek iken. eger bizbu xertni qobul qilsaq, ular biz bilen bille yaxap, bir qebile bolidiken. 23 bizularni bu yerde turghuzup qelix uchun, bu xertke maqul bolayli. xundaqqilghanda, ularning malliri we putun teelluqatliri bizning bolmamdu? dedi. 24hamur bilen xekemning teklipini xeher derwazisi aldida yighilghan putunhalayiq quwwetlidi. buning bilen, xeherdiki erlerning hemmisi hetne qildurdi.25 u kundin keyin, u yerdiki erler hetne qildurup, tehi saqaymighanda,yaqupning ikki oghli, yeni dinaning oz akiliri ximon bilen lawiy qoligha qilichelip, tosalghusizla xeherge kirip, xeherdiki putun erlerni qirip taxlidi. 26 hettahamur bilen oghli xekemnimu olturuwetti. andin, ular xekemning oyidin dinanielip chiqti. 27 chong qirghinchiliqtin keyin, yaqupning baxqa oghulliri xehernibulang-talang qilip, singlisi uchun intiqam aldi. 28 ular qoy, kala, exeklirini wexeherning ba-waranliridiki barliq nersilerni bulap ketti. 29 xundaqla, ular yenebarliq bayliqlirini, hotun-qizlirini, balilirini hemde oyliridiki bar bisatlarni bulang-talang qildi. 30 yaqup ximon bilen lawiygha: siler meni balagha tiqtinglar.bugundin baxlap, qananliqlar, periziler we bu yerdiki baxqa qebililer mangaochmenlik qilidu. bizning adem sanimiz az, eger ular birlixip bizge hujum qilsa,putun ailimiz halak bolidu, dedi. 31 lekin, ular: undaqta, ular singlimizghapahixe ayalgha qilghan muamilini qilsunmu?! dep jawas qayturuxti.35:1 huda yaqupqa: sen akang esawdin qechip harangha mangghiningda,beytel xehiride sanga korungen huda men bolimen. sen emdi beytelge berip,u yerde turup qal we men uchun bir qurbanliq supisi yasa, dedi. 2 bu chaghda,yaqup oz ailisidikilerge we uning bilen bille turuwatqanlargha: siler
  • 44. butliringlarni taxliwetip, ozunglarni paklap pakiz kiyimlerni kiyinglar. 3 biz buyerdin ayrilip, beytel xehirige barimiz. men u yerde hudagha atap bir qurbanliqsupisi yasimaqchimen. chunki, men qiyinchiliqqa uchrap, musapir bolupyurgen waqtimda, huda manga yardem qilip, manga yar bolghanidi, dedi. 4buning bilen, ular putun butlirini we quliqidiki halqilarni yaqupqa tapxurdi.yaqup bu nersilerni xekem xehirige yeqin jaydiki dus derihining tuwige komupqoydi. 5 yaqup we uning oghulliri yolgha chiqqan waqitta, huda etraptikixeherlerning helqlirige qorqunch selip, ularning keynidin qoghlaxqa juretqilalmaydighan qilip qoydi. 6 yaqup putun ailisidikiler bilen qanan rayoniningluz degen yerige, yeni hazir beytel dep atilidighan jaygha yetip keldi. 7 yaqupu yerde bir qurbanliq supisi yasap, u yerni el-beytel menisi beyteldiki huda depatidi. chunki, u akisidin qechip harangha mangghanda, huda u yerde uningghakorungenidi. 8 beytelge kelgendin keyin, ribeqaning inikanisi debora wapatboldi. u beytelning jenubidiki chong bir dus derihining tuwige depne qilindi. udereh allon-baqut menisi koz yexi derihi dep ataldi. 9 yaqup paddan-arramrayonidin beytelge qaytip kelgendin keyin, huda uninggha yene korunup, behtata qilip: 10 buningdin keyin yaqup emes, israil atilisen, dedi. xuning bilen,huda uning ismini israilgha ozgertkenlikini tekrarlidi. 11 huda uninggha: menhemmige qadir hudadurmen. sen nurghun ewlad tepip kopeygin. nurghunhelqler sening neslingdin barliqqa kelidu. sen nurghun padixahlarning bowisibolisen. 12 men ibrahimgha we ixaqqa wede qilip bermekchi bolghan zeminnisanga we sening ewladliringghimu teqdim qilimen, dedi. 13 huda bu sozni qilipbolup, yaqup bilen sozlexken yerdin ayrildi. 14 yaqup huda ozige sozligenjayda bir hatire tax tiklidi. uning ustige hudagha atap xaras we ya tokti. 15 uhuda ozige korungen bu jayni beytel menisi hudaning oyi dep atidi. 16 yaqupwe ailisidikiler beyteldin yolgha chiqip, efrata xehirige az qalghanda, rahileningtolghiqi tutup, tughuti qiyin boldi. 17 tolghaq chidighusiz qattiq kelgende,tughut anisi uninggha: qorqma, yene bir oghul tughisen, dedi. 18 uning jenitumxuqigha kelip, nepisi tohtay degende, balisigha binoni menisi qayghuluqoghlum dep isim qoydi. balining dadisi bolsa uninggha binyamin menisiametlik bala dep isim qoydi. 19 rahile wapat bolup, efratagha, yeni hazirbeytlehem dep atilidighan xeherge mangidighan yolning boyigha depne qilindi.20 yaqup rahilening qebrisining ustige bir tax abide qoyghanidi. bu taxhazirghiche bar. 21 andin, israil yaqup oz sepirini dawamlaxturup, migdal-edirdegen yerdin otup chedirini tikti. 22 israil u yerde turghan waqtida, uning tunjioghli ruben atisining kichik hotuni bilha bilen bir orunda yetip, zina qildi. israilbuningdin hewer tapti. yaqupning on ikki oghli bolup, 23 leyahtintughulghanliri: tunji oghli ruben, andin ximon, lawiy, yehuda, issakar wezebulunlardur. 24 rahiledin tughulghanliri: yusup we binyamindur. 25rahilening dediki bilhadin tughulghanliri: dan we naftalidur. 26 leyahning dedikizilpadin tughulghanliri bolsa: gad we axerdur. bu oghullarning hemmisi
  • 45. paddan- arramda tughulghanidi. 27 yaqup atisi ixaqning yenigha, yeni mamredegen yerge keldi. mamre bolsa kiriat-arba, yeni hibronning yenida bolup, budel ibrahim bilen ixaq turghan jay idi. 28 ixaq yuz seksen yax omur kordi. 29 uuzun yaxap, ejdadlirining qexigha ketti. uni oghulliri esaw bilen yaqup depneqildi.36:1 towendikiler esawning ewladliridur. esawning yene bir ismi idom idi. 2esaw birqanche qanan qizlirini emrige alghan bolup, ular hitlardin elonning qiziade, hiwilardin zibionning oghli anahning qizi oholibama, 3 ismailning qizi,nebayotning singlisi basimatlardur. 4 adedin elighaz tughuldi. basimattin reultughuldi. 5 oholibamadin yeux, yalam we korahlar tughuldi. esawning buoghullirining hemmisi qananda tughuldi. 6 esaw ayalliri, perzentliri, ailisidikiputun ademliri, putun qoy-kala we qananda tapqan mal-muluklirini elip, inisiyaquptin ayrilip, baxqa yerge kochup ketti. 7 bu ikkiylenning qoy-kala webaxqa teelluqatliri nurghun bolghachqa, bu yer ulargha yetixmigenidi. 8 xungaesaw, yeni idom seir taghliq rayonigha berip turdi. 9 towendikiler edirliq rayoniseirdiki idomluqlarning atisi esawning ewladliridur. 10-13 esawning ayali adebir oghul tughdi. uning ismi elighaz bolup, uningdin bex oghul toreldi. ular:teman, omar, zefo, gatam we kenazlardur. elighazning kichik hotuni timna biroghul tughdi. uning ismi amalek idi. esawning ayali basimat bir oghul tughdi.uning ismi reul idi. reuldin tot oghul toreldi. ular: nahat, zerah, xamma wemizzalardur. 14 esawning ayali oholibama zibionning newrisi bolsa, anahningqizi bolup, u esawgha u oghul tughup berdi. ular: yeux, yalam we korahlardur.15 esawning ewladliri towendiki qebililerning qebile baxliqliri boldi: esawningtunji oghli elighaz idom rayonidiki timan, omar, zefo, kenaz, 16 korah, gatamwe amalek qatarliq qebililerning atisidur. yuqiridiki qebililerning nami esawningayali adedin bolghan ewladlarning isimliridur. 17 esawning oghli reul bolsaidom rayonidiki nahat, zerah, xamma we mizza qatarliq qebililerning atisidur.yuqiridiki qebililerning nami esawning ayali basimattin bolghan ewladlarningisimliridur. 18 yeux, yalam we korahlar esawning ayali anahning qizioholibamadin tughulghan bolup, ular oz namliridiki qebililerning atisidur. 19yuqiridiki qebililer we qebile baxliqliri esaw, yeni idomning ewladliridur. 20-21idom rayonida olturuxluq ahaliler towendiki qebililerge bolungen. ular: lotan,xobal, zibion, anah, dixon, ezer we dixanladin ibaret. bu qebililerning namliriqebile baxliqlirining isimliri bilen atalghan bolup, bu kixiler horitlardin bolghanseirning ewladliridur. 22 lotanning oghulliri: hori we himam bolup, timna bolsalotanning singlisidur. 23 xobalning oghulliri: alwan, manahat, ebal, xegho weonamlardur. 24 zibionning oghulliri: ayya we anahtur. cholde atisiningexeklirini beqiwetip, arxanglarni bayqighan del mana xu anah idi. 25 anahningbaliliri: oghli dixon we qizi oholibamadur. 26 dixonning oghulliri: hemdan,exban, itran we keranlardur. 27 ezerning oghulliri: bilhan, zaawan we
  • 46. akanlardur. 28 dixanning oghulliri: uz we arrandur. 29-30 horitlardin bolghanqebile baxliqlirining isimliri lotan, xobal, zibion, anah, dixon, ezer wedixanlardur. keyinche, bu baxliqlarning isimliri seir rayonidiki horitlardinbolghan oz qebililirining namlirigha aylandi. 31 israillarning tehi padixahibolmasta, towendiki padixahlar idomgha hokumranliq qildi: 32 beorning oghlibela. u turghan xeherning ismi dinhaba idi. 33 bela olgendin keyin, ornighabosraliq zerahning oghli yobas chiqti. 34 yobas olgendin keyin, ornigha temanirayonidin kelgen huxam chiqti. 35 huxam olgendin keyin, ornigha bedadningoghli hadad chiqti. u midiyanlarni moabta tarmar qilghan. u turghan xeherningismi awit idi. 36 hadad olgendin keyin, ornigha masriqaliq samla chiqti. 37samla olgendin keyin, ornigha derya boyigha jaylaxqan rihubottin kelgen xaulchiqti. 38 xaul olgendin keyin, ornigha akborning oghli baal-hanan chiqti. 39akborning oghli baal-hanan olgendin keyin, ornigha hadad chiqti. u turghanxeherning ismi pau idi. uning ayali mehetabel bolsa mezahabning qizi bolghanmatridning qizi idi. 40-43 esaw idomdiki timna, alwa, yetet, oholibama, ela,pinon, kenaz, teman, mibsar, magdiyel we iram qatarliq qebililerning atisibolup, bu qebililerning namliri oz qebile baxliqlirining isimliridin kelgen. yuqiriqiqebililer olturaqlaxqan jaylar xu qebililerning nami bilen ataldi.37:1 yaqup oz atisi turghan qanan rayonida olturaqlixip qaldi. 2 towendikileryaqup ailisining ix-izliridur. yusup on yette yaxqa kirgen chaghlirida, hemixeatisining kichik hotunliri bilha we zilpaning oghullirigha yardemlixip, qoy baqqilichiqatti. u akilirining qilghan yaman ixlirini atisigha melum qilip turatti. 3 israilyusupni baxqa oghulliridin bekrek yahxi koretti. chunki, yusup uning qerighanwaqtida tapqan balisi idi. israil yusupke bir ala ton tikturup berdi. 4 atilirininguni ozliridin artuq koridighanliqini sezgen akiliri yusupke xunchilik ochmenlikqilattiki, hetta uninggha siliq gepmu qilmaytti. 5 bir kuni yusup chux korup, uniakilirigha eytip berdi. ular uninggha burunqidinmu o bolup ketti. 6 u: qulaqselinglar! korgen chuxumni silerge eytip berey. 7 biz hemmeylen etizdabughday baghlawatqudekmiz. mening baghlighan bughdiyim tiklinip tuzturghudek, silerning baghlighanliringlar meningkining etrapida bexini egiptezim qilip turghudek! dedi. 8 akiliri uningdin: sen padixah bolup, bizgehokumranliq qilmaqchimu? dep soridi. yusup chuxini akilirigha orupbergenlikidin, ular uninggha tehimu o bolup ketti. 9 keyin, yusup yene bir chuxkorup, unimu akilirigha eytip berip, ulargha: men yene bir chux koruptimen.chuxumde quyax, ay, we on bir yultuz manga tezim qilip turghudek! dedi. 10yusup bu chuxni atisighimu eytip berdi. atisi uni eyiblep: qandaq chux bu? senanang, akiliring we mening sanga bax egip tezim qiliximizni oylamsen? dedi.11 buning bilen, yusupning akiliri uninggha intayin heset qilixidighan bolupqaldi. lekin, atisi bu ixni konglige pukup qoydi. 12 bir kuni, yusupning akilirixekemdiki yaylaqqa atisining qoylirini baqqili barghanidi. 13 israil yusupke:
  • 47. akiliring xekemde qoy beqiwatidu. sen ularning yenigha berip yoqlap kelgin,dedi. maqul, baray, dep jawas berdi yusup. 14 atisi uninggha: sen akiliringningwe padilarning aman-esen yaki emeslikini korup kelip, manga hewer qilghin,dedi. buning bilen, atisi hibron jilghisidin uni yolgha saldi. yusup xekemgeberip, 15 dalada akilirini izdep yurgende, bir kixi uni korup: kimni izdeysen?dep soridi. 16 akilirimni izdewatimen. ularning qeyerde qoy beqiwatqanliqinieytip bersingiz, dedi u. 17 u kixi: ular ketip qaldi. ularning dotangha barmaqchibolghanliqini anglidim, dedi. xuning bilen, yusup akilirining keynidin mengip,ularni dotandin tapti. 18 ular yusupni yiraqtin korup, u yetip kelguchemeslihetlixip, uni olturuwetmekchi boluxti. 19 ular ozara: heliqi chux piri keptu.20 mundaq qilayli! biz uni olturup, olukini suyi qurup ketken quduqqataxliwetip, yirtqu haywan yep ketiptu, deyli. qeni, uning chuxining emelgeaxqinini bir koreyli, deyixti. 21 ularning suyiqestini anglighan ruben yusupniqutquzuwalmaqchi bolup: uni oltursek bolmaydu! 22 uni zehimlendurmey,choldiki suyi qurup ketken bu quduqqa taxliwetsekla boldi, dedi. uning bundaqdeyixidiki meqset, keyin yusupni bir amal qilip ularning qolidin qutuldurup,atisigha qayturup berix idi. 23-24 yusup akilirining yenigha kelix bilenla, ularuni tutup, uchisidiki ala tonini salduruwelip, uni bir susiz quduqqa taxliwetti. 25ular tamaqqa olturghinida, bir top ismail qebilisidin bolghan sodigerlerkarwinining giliadtin misir terepke ketiwatqanliqini kordi. ular togilirige dora-derman, melhem we murmekkilerni artip kelgenidi. 26 yehuda ozqerindaxlirigha: bizning oz inimizni olturup, jinayitimizni yoxuruximizningpaydisi neme? 27 uni ozimiz qol selip olturginimizdin kore, ismaillarghasetiwetkinimiz tuzuk. u qandaqla bolmisun bizning inimiz, bizning qanqerindiximiz, dedi. qerindaxliri buninggha qoxuldi. 28 xunga, midiyandinkelgen ismail qebilisidiki sodigerler u yerdin otkende, yusupning akiliri uniquduqtin chiqirip, yigirme kumux tenggige bahalixip, ismaillargha setiwetti. bukixiler yusupni misirgha elip ketti. 29 yusup sodigerlerge setilghanda, rubenyoq idi. u qaytip kelgendin keyin, quduqning yenigha berip, yusupningyoqluqini korup, echinghan halda kiyimlirini yirtip, 30 qerindaxliri turghan yergeberip: yusup yoq turidu! oyge qandaq barimen? dedi. 31 buning bilen, ularochkidin birni boghuzlap, yusupning ala tonini ochkining qenigha milep, 32atisining aldigha apirip: biz bu ala tonni tepiwalduq, bu yusupningmu qandaq?dedi. 33 yaqup bu tonni tonup: bu mening oghlumningghu! u jezmen yirtquhaywanlargha yem boptu! dedi. 34 yaqup hesrette kiyimlirini yirtip taxlap,matem kiyimini kiyip, oghli uchun uzunghiche haza tutti. 35 uning qiz-oghullirining hemmisi uninggha teselli bersimu, qobul qilmidi. u: men takiolguche, oghlumgha haza tutimen! dedi. u oghli yusup uchun dawamliq hesretchekti. 36 xu ariliqta, midiyandin kelgen heliqi sodigerler yusupni misirghaapirip, uni padixahning bir emeldari yasawullar baxliqi potigharghasetiwetkenidi.
  • 48. 38:1 xu kunlerde, yehuda oz qerindaxlirining yenidin ketip, adullam yezisidikihira degen kixining yenigha chuxti. 2 yehuda u yerde imansiz qananliqxuaning qizi bilen tonuxup, uni nikahigha aldi. 3 qiz hamilidar bolup, bir oghultughdi. yehuda uning ismini er qoydi. 4 qiz yene hamilidar bolup, ikkinchioghlini tughdi. uning ismini onan qoydi. 5 keyin, uchinchi oghlini tughdi. uningismini xalah qoydi. xalah tughulghanda, ular kezib degen yerde idi. 6 yehudatunji oghli erge tamar isimlik bir qizni elip berdi. 7 erning qiliqi perwerdigarningneziride rezil bolghachqa, perwerdigar uning jenini aldi. 8 bu chaghda, yehudaerning inisi onangha: sen berip yenggeng bilen oylinip, akangning neslinidawamlaxtur. bu sening qilixqa tegixlik burchung, dedi. 9 lekin, onantughulidighan bala ozining bolmaydighanliqini bilip, her qetim yenggisi bilen birorunda yatqanda akisigha nesil qaldurmasliq uchun, meqsetlik halda meniniyerge aqturuwetetti. 10 uning qilmixliri perwerdigarning neziride rezilbolghachqa, perwerdigar uningmu jenini aldi. 11 andin, yehuda kelinitamargha: oghlum xalah chong bolghuche, atangning oyide tul olturup turghin,dedi. u xalahningmu ikki akisidek olup ketixidin qorqup, xundaq degenidi.xunga, tamar atisining oyige qaytip ketti. 12 melum mezgildin keyin,yehudaning ayali bolghan xuaning qizi alemdin otti. qariliq tutux waqti otkendinkeyin, u adullamliq dosti hira bilen bille timnah degen yerge bardi. u yerdeuning hizmetchiliri qoy qirqiwatatti. 13 bireylen tamargha qeynatisining timnahdegen yerge qoy qirqighili baridighanliqini eytqanidi. 14 buningdin hewertapqan tamar tul hotunluq kiyimini seliwetip, baxqa kiyimlerni kiyiwelip,baxqilargha ozini tonutmasliq uchun yuzige chumperde tartip, timnah yoliustidiki enaim xehirining derwazisigha berip olturdi. chunki, u yehudaningkichik oghli xalah chong bolup qalghan bolsimu, yehudaning ozini uningghanikahlimaydighanliqini tonup yetkenidi. 15 yehuda uni korginide, pahixe ayaldep qaridi, chunki u yuzini yepiwalghanidi. 16 yehuda uning oz kelini ikenlikinibilmey, yolning chetige berip, uningdin: neme telep qilisen? dep soridi. menbilen bir orunda yatsingiz, manga neme berisiz? dedi tamar. 17 mallirimningichidin bir oghlaq ewetip berimen, dep jawas berdi u. hop, oghlaqni ekelipberguche, birer nersingizni goruge qoyup keting, dedi tamar. 18 goruge nemetelep qilisen? dep soridi u. tamar: boyningizgha esiqliq mohringiz bilenqolingizdiki hasingizni, dedi. xuning bilen, yehuda bu nersilerni tamarghaberip, uning bilen bir orunda yatti, tamar hamilidar bolup qaldi. 19 tamaratisining oyige qaytip berip, yuzidiki chumperdisini eliwetip, tulluq kiyimliriniqayta kiyiwaldi. 20 yehuda dosti hirani u ayalgha bir oghlaq apirip berip,goruge qoyghan nersilirini qayturup kelixke ewetti. lekin, hira uni tapalmidi. 21hira enaim xehiridiki kixilerdin: burun yol boyida turghan heliqi pahixe ayalnege ketti? dep soridi. ular: bu yerde pahixe ayal zadila bolup baqmighan, depjawas berixti. 22 hira yehudaning yenigha berip, uninggha: uni tapalmidim.uning ustige, xu yerlik kixiler: bu yerde pahixe ayal bolup baqqan emes!
  • 49. deyixidu, dedi. 23 yehuda uninggha: boptu, u nersilerni alsa alsun,baxqilarning meshirisige qalmayli. her halda men oghlaqni ewettim. biraq, senuni tapalmapsen, dedi. 24 u ayche otkendin keyin, bireylen yehudagha:kelining tamar buzuqchiliq qilip, hamilidar boptu, dedi. uni ekelip otqataxlanglar! dep ghezep bilen buyruq qildi yehuda. 25 tamar oydin elipchiqilghanda, qeynatisigha adem ewetip: men bu nersilerning igisidinhamilidar boldum. qarap beqing! bu mohur we hasa kimning? dedi. 26 yehudabu nersilerni tonup: buninggha men eyiblik! men eslide uni oghlum xalahqaelip berixim kerek idi, dedi. xuningdin keyin, yehuda uning bilen qayta birorunda yatmidi. 27 tamar ay-kuni toxqanda, qoxkezekke hamilidarbolghanliqini bildi. 28 uning tolghiqi tutup, bir balining bir qoli chiqti. tughutanisi u qolni tutup, uninggha qizil yip baghlap qoyup: bu awwal tughulghini,dedi. 29 lekin, bala qolini tartip ekirip ketip, yene biri awwal tughuldi. xunga,tughut anisi: sen talixip, qandaqmu qerindixingning aldida chiqiwalding? dep,balining ismini pares menisi talixip chiqqan dep qoydi. 30 keynidin, qizil yipbaghlap qoyulghini tughuldi. uning qoligha qipqizil yip baghlanghanbolghachqa, uninggha zerah menisi qipqizil dep isim qoydi.39:1 ismail qebilisidiki sodigerler yusupni misirgha ekelip, misir padixahiningbir emeldari yasawullar baxliqi potighargha satqanidi. 2 perwerdigar yusupkeyar bolup, uning hemme ixlirini ong qildi. u misirliq hojayinining oyide turdi. 3potighar perwerdigarning yusupke yar bolup, uning hemme ixlirini ongqilghanliqini bayqidi. 4 potighar uningdin razi bolup, uni xehsiy yardemchi qilip,aile ixliri we putun teelluqatini baxquruxqa teyinlidi. 5 xu waqittin baxlap,perwerdigar potigharning putun ailisige, mal-charwilirigha we teriqchiliqighabeht ata qildi. 6 potighar hemmini yusupning baxquruxigha tapxurup, oziningyemek-ichmikidin baxqa hech ix bilen kari bolmaydighan boldi. yusupkelixken, chirayliq yigit idi. 7 uzun otmey, uninggha hojayinining ayalining kozichuxup qelip, uninggha: kel, men bilen bir orunda yat! dedi. 8 yusup ret qilip:oylap korung, hojayinim barliq teelluqatini mening baxquruxumgha tapxurdi.men bolghachqa, u putun aile ixlirigha bax qaturmaydu. 9 bu ailide menuninggha ohxax hoquqluq. sizdin baxqa hemmini manga tapxurdi. siz uningayali tursingiz, men qandaqmu bundaq ehlaqsiz ixni qilip, hudaning aldidagunahkar bolay? dedi. 10 potigharning ayali her kuni xerin sozler bilenyusupni ozige tartsimu, yusup uning bilen bir orunda yatmaq tugul, uning bilenbir yerde olturuxnimu ret qilip keldi. 11 bir kuni, yusup oz ixi bilen oyge kirdi. uchaghda, oyde baxqa hizmetchiler yoq idi. 12 potigharning ayali yusupningtonigha esiliwelip: kelgin, bir orunda yatayli! dedi. biraq, yusup qechip,taxqirigha chiqip ketti. toni bolsa ayalning qolida qaldi. 13 u yusupning toninitaxlap qechip chiqip ketkinini korup, 14 chuqan selip, oy hizmetchilirinichaqirip, ulargha: qaranglar, erim ekelgen ibraniy qul bizge haqaret kelturdi. u
  • 50. mening hujramgha kirip, nomusumgha tegmekchi bolghanidi, menawazimning bariche warqiridim. 15 u mening warqirighinimni anglap, toninielixqimu ulgurelmey, qechip chiqip ketti, dedi. 16 u yusupning tonini bermey,erining kelixini kutti. 17 eri kelgende, uninggha mundaq dedi: siz ekelgenheliqi ibraniy qul mening hujramgha kirip, manga haqaret kelturdi. 18 menwarqirighanidim, u tonini elixqimu ulgurelmey, qechip chiqip ketti. 19yusupning hojayini ayalining: sening qulungning manga qilghan muamilisimana! degen sozini anglap, intayin ghezeplendi. 20 u yusupni tutup, ordazindanigha qamap qoydi. buning bilen, yusup u yerde qamaqta bolup qaldi. 21lekin, perwerdigar yusupke yar bolup, uninggha mehir-xepqet korsetti. xunga,zindan baxqurghuchi uni yahxi korup qelip, 22 uni zindandiki baxqajinayetchilerni baxqurux we zindan ixlirigha mesul boluxqa teyinlidi. 23 yusupmesul bolghan ixlargha zindan baxqurghuchi bax qaturmaydighan boldi.chunki, perwerdigar yusupke yar bolghachqa, u baxqurghan hemme ixlaronguxluq bolghanidi.40:1 melum mezgil otkendin keyin, misir padixahining bax saqiyi bilen baxnawiyi padixahning aldida hataliq otkuzdi. 2 padixah ghezeplinip, 3 bu ikkiyuqiri emeldarni yasawul mehkimisidiki zindangha, yusup bilen bir yergeqamidi. 4 yasawul begi yusupni bu ikki emeldarni kutuxke orunlaxturdi. ularzindanda birmezgil bille turdi. 5 bir kuni kechide bax saqiy bilen bax nawaychux kordi. ikkiylenning korgen chuxlirining menisi ohximaytti. 6 etisi etigende,yusup ularni yoqlap kirginide, ularning konglining biaramliqini bildi. 7 u ulardin:siler bugun nemanchila perixan? dep soridi. 8 ular: ikkimiz ahxam chuxkorduq. lekin, chuximizning menisini yexip beridighan adem yoq, dep jawasberixti. yusup ulargha: chuxke tebir berix qabiliyiti hudadin kelidu.chuxunglarni manga eytip beringlar, dedi. 9 buning bilen, bax saqiy mundaqdedi: chuxumde aldimda bir tup uzum kochitining turghanliqini kordum. 10kochette u tal nota xah bolup, kochet bihlax bilenla checheklep, mewe pixti. 11qolumda padixahning xaras jami bolup, men uzumlerni uzup, xirnisini jamghasiqip, jamni padixahqa sundum. 12 yusup mundaq dedi: bu chuxning menisimundaq: u nota xah u kunni korsitidu. 13 u kundin keyin, padixah sizgekengchilik qilip, esli mensipingizni beridiken. siz padixahqa burun bax saqiybolghan waqtingizdikidek yene xaras tutidikensiz. 14 emma, ixliringizonguxluq bolghanda, meni untup qalmay, manga hesdaxliq qilghaysiz.padixah aldida men uchun gep qilip, zindandin chiqiximgha yardem qilghaysiz.15 men eslide ibraniymen, yurtumdin naheq tutup kelingenmen. misirdimumeni zindangha taxlighudek birer yaman ix qilghinim yoq. 16 yusupning baxsaqiyning chuxige yahxi tebir bergenlikini korgen bax naway yusupke mundaqdedi: menmu bir chux koruptimen. chuxumde beximda u sewette nan barmix.17 eng ustidiki sewette padixah yeydighan her hil undin pixurulghan
  • 51. nazunemetler barmix. lekin, ularni ucharqanatlar yewatqudekmix. 18 yusupmundaq dedi: bu chuxning menisi mundaq: u sewet u kunni korsitidu. 19 ukundin keyin, padixah kallingizni elip, jesitingizni derehke asidiken, teningiznibolsa ucharqanat yeydiken. 20 u kundin keyin, padixahning tughulghan kunibolup, padixah oz emeldarlirigha ziyapet berdi. u bax saqiy bilen bax nawaynizindandin chiqirip, emeldarlarning aldigha elip keldi. 21 u bax saqiyningmensipini eslige kelturdi. 22 bax nawayni bolsa dargha asti. bu ixlar delyusupning tebiridek bolup chiqti. 23 lekin, bax saqiy bolsa yusupni esidinchiqirip, uni putunley untup qaldi.41:1 ikki yildin keyin misir padixahi mundaq bir chux kordi: chuxide u nilderyasining boyida turuptu. 2 yette tuyaq saghlam hem semiz kala deryadinchiqip, qirghaqtiki qomuxluqta otlaptu. 3 arqidin, set we qotur yette tuyaqchiqip, qirghaqtiki u yette semiz kalining yenida turuptu. 4 bu yette qotur kalaheliqi yette semiz kalini yewetiptu. bu chaghda padixah oyghinip ketiptu. 5 uqayta uyqugha ketip, yene bir chux kordi: u bir tup bughdayning toluq weyetilgen yette dane baxaq chiqarghanliqini koruptu. 6 keynidin, heliqi bughdayyene issiq xamaldin solixip qalghan puchek yette baxaq chiqiriptu. 7 bu yettebaxaq heliqi toluq yetilgen yette baxaqni yutuwaptu. padixah oyghansa, buchuxi iken. 8 tang atqanda, padixah biaram bolup, adem ewetip, misirdikiputun tebirchiler bilen danixmenlerni chaqirtip, chuxlirini ulargha eytip berdi.lekin, uning chuxlirige hechkim tebir berelmidi. 9 bu chaghda, bax saqiypadixahqa mundaq dedi: bugun oylap baqsam, mening otkuzgen hataliqimesimge keldi. 10 bir qetim, janabliri bizge qattiq ghezeplinip, bax naway bilenmeni yasawul mehkimisidiki zindangha qamitip qoyghanidila. 11 bir kunikechide, biz ikkilimiz chux koruptuq. korgen chuxlirimizning menisi ohximaytti.12 u chaghda, bir ibraniy yax biz bilen bir zindanda idi. u eslide yasawulbegining hizmetkari iken. ikkimiz chuximizni uninggha eytip bersek, uchuximizge tebir bergenidi. 13 netijide, ixlar del uning tebiridek bolup chiqti.janabliri mening mensipimni eslige kelturup, bax nawayni dargha astila. 14padixah yusupni chaqirip kelixke adem ewetti. ular derhal berip, uni zindandinchiqirip, cha-saqallirini chuxurtup, kiyimlirini yengguxlep, padixahning aldighaelip keldi. 15 padixah uninggha: men bir chux korgenidim. chuxumge hechkimtebir berelmidi. biraq angliximche, sen tebir bereleydikensen, dedi. 16 yusup:janabliri, men xehsen ozum chuxke tebir berelmeymen. lekin, huda ozlirigeyahxi tebir beridu, dep jawas berdi. 17 padixah mundaq dedi: chuxumde mennil deryasining boyida turuptimixmen. 18 yette tuyaq saghlam hem semiz kaladeryadin chiqip, qirghaqtiki qomuxluqta otlawatatti. 19 arqidin yene yette tuyaqset qotur we awaq kala deryadin chiqti. men burun misirda bundaqqorqunchluq kala korup baqmighanidim. 20 bu qotur kalilar heliqi semizkalilarni yewetti. 21 lekin, yenila burunqidek set idiki, semiz kalilarni
  • 52. yewetkendek turmaytti. bu chaghda, men oyghinip kettim. 22 keynidin, yenebir chux kordum. chuxumde bir tup bughday yette dane toluq we yetilgenbaxaq chiqardi. 23 keynidin, yene yette dane issiq xamaldin solixip ketken ajizwe puchek baxaq chiqardi. 24 bu dansiz baxaqlar heliqi toluq yetilgenbaxaqlarni yutuwetti. men bu chuxni tebirchilerge eytip bergenidim, lekinhechkim tebir berelmidi. 25 yusup padixahqa mundaq dedi: bu ikki chuxningmenisi birdur. huda ozi qilmaqchi bolghan ixlarni janablirigha aldin bilduruptu.26 yette semiz kala yette yilni korsitidu. toluq yetilgen yette baxaqmu yetteyilni korsitidu. bu ikki chuxning menisi ohxax. 27 keynidin chiqqan yette qoturkala bilen issiq xamaldin solixip ketken yette puchek baxaq bolsa yetteqehetchilik yilni korsitidu. 28 demek, peqir heli ozlirige deginimdek, huda oziqilmaqchi bolghan ixlarni janablirigha aldin korsitiptu. 29 putkul misirda mislikorulmigen yette bayaxatchiliq yil bolidu. 30 keynidin, yette qehetchilik yilbolup, putkul misirni acharchiliq qaplap, ilgiriki bayaxat yillarni kixilerningyadidin chiqiriwetidu. 31 acharchiliq apiti xundaq qattiq boliduki, kixiler burunqibayaxat yillarni untup ketidu. 32 janablirining ohxax ikki chux koruxlirihudaning bu ixlarni pat arida jezmen emelge axuridighanliqini bilduridu. 33xuning uchun, janablirining dletni idare qilixqa eqil- parasetlik we yiraqnikoreleydighan bir kixini qoyuxlirini 34 hem emeldarlarni tallap, yettebayaxatchiliq yillirida putun memlikettiki dehqanchiliq mehsulatlirining bextinbirini yighiwelixlirini, 35 xundaqla ulargha kelgusidiki bayaxatchiliq yillirida herhil axliqni toplap, herqaysi xeherlerde axliq saqlax hoquqini berixlirini we axliqiqtisad qilix toghrisida emr chuxurux teklipini berimen. 36 keyni- keynidinkelidighan yette qehetchilik yilida bu zapas axliq putun memliket helqiniteminlep, helqni a qelip olup ketixtin saqlap qalidu. 37 padixah we uningemeldarliri yusupning bu teklipini qollap- quwwetlidi. 38 xuning bilen, padixahemeldarlirigha: biz bu ixni baxquruxqa yusuptinmu layiq kixini tapalmaymiz.chunki, uningda hudaning rohi bar iken! dedi. 39 andin, padixah yusupke:huda bu ixlarni sanga uqturghaniken, sen choqum hemmeylendin eqilliq weyiraqni koreleysen. 40 men seni memlikitimni idare qilixqa teyinleymen. putunhelqim sening emringge boysunidu. memlikitimde peqet mening hoququmlasendin yuqiri bolidu. 41 hazirdin baxlap, seni misirning bax wezirlikigeteyinlidim, dedi. 42 buning bilen, padixah oz barmiqidiki mohurluk uzuknichiqirip, yusupning qoligha saldi we uchisigha kendir rehttin toqulghan esil tonkiydurup, boynigha altun zenjir esip qoydi. 43 u yene yusupni ordining wezirlikharwisigha olturghuzdi. harwining aldida yol baxlap ketiwatqanmuhapizetchiler yol boyidiki kixilerni uninggha tezim qilixqa buyrudi. xundaqqilip, yusup bax wezirlikke teyinlinip, putun memliketni idare qildi. 44 padixahyusupke: men bolsam padixah. lekin, misirda sening ruhsitingsiz herqandaqademning midir-sidir qilixigha ruhset yoq! dedi. 45-46 padixah yusupkemisirche zafanat-paneah dep isim qoydi we uninggha on xehirining rohaniysi
  • 53. potigheraning qizi asenatni hotunluqqa elip berdi. yusup misir padixahininghizmitini qilixqa baxlighan waqtida, ottuz yaxta idi. u padixah ordisidin chiqip,misirning herqaysi jaylirini kozdin kechurdi. 47 yette bayaxatchiliq yilimezgilide dehqanchiliq mehsulatidin mol hosul elindi. 48 yusup axliqni toplap,herqaysi xeherlerde zapas axliq merkizi qurup, etraptiki jaylardinyighiwelinghan axliqni jughlidi. 49 yighilghan axliqning kopluki dengiz sahilidikiqumdek heddi-hesabsiz bolghachqa, uni hesablax mumkin emes idi. 50qehetchilik yilliri yetip kelixtin ilgiri, yusupning ayali, yeni on xehiriningrohaniysi potigheraning qizi asenat uninggha ikki oghul tughup berdi. 51yusup huda putun derdimni we atamning ailisini konglumdin koturuwetti dep,tunji oghligha manasse ahang jehette untuldurghan dep isim qoydi. 52 uikkinchi oghligha huda meni azas-oqubetlik yerde perzentke erixturdi dep,efraim ahang jehette ronaq tepix dep isim qoydi. 53 misirliqlar behrimenbolghan yette bayaxat yil ayaghlaxti. 54 yusup aldin eytqandek, yetteqehetchilik yil arqa-arqidin keldi. etraptiki hemme dletlerdimu acharchiliq yuzbergenidi. lekin, misirning hemme yeride axliq tepilatti. 55 misirliqlaracharchiliqta qalay degende, ular padixahqa yalwurup, axliq telep qildi.padixah ulargha yusupning yenigha berixni we hemme ixta uningorunlaxturuxigha boysunuxni buyrudi. 56 acharchiliq barghanseri eghirlixip,misirning hemme yerini qaplaxqa baxlidi. xunga, yusup putkul axliq ambarliriniechip, zapas axliqlarni misirliqlargha setip berdi. 57 etraptiki dletlerdikikixilermu kelixip, yusuptin axliq setiwaldi. chunki, hemme yerde acharchiliqbolup, ehwal intayin eghir idi.42:1 qanan zeminidimu acharchiliq bolghanidi. yaqup misirda axliq barliqinianglap, oghullirigha: siler bir-biringlargha qarixipla turamsiler! nemixqa birchiqix yoli tapmaysiler? 2 angliximche, misirda axliq bar iken. achliqtin olupketmeyli. u yerge berip, biraz axliq setiwelip ekelinglar, dedi. 3 buning bilen,yusupning on ogey akisi misirgha axliq setiwalghili bardi. 4 lekin, yaqupyusupning inisi binyaminni ular bilen ewetmidi. chunki, yaqup uning bireryamanliqqa uchrap qelixidin qorqatti. 5 israilning oghulliri we baxqilar axliqsetiwalghili misirgha berixti. chunki, qanandimu acharchiliq eghir bolghanidi. 6yusup misirning bax weziri bolghachqa, herqaysi jaylardin kelgenlerge axliqsetip berixke mesul idi. xunga, yusupning akiliri uning aldigha kelip, bexi yergetegkuche uninggha egilip tezim qildi. 7 yusup akilirini korupla tonup qaldi, lekintonumasqa seliwelip, ulardin jiddiy qiyapette: siler qeyerdin keldinglar? depsoridi. biz qanandin axliq setiwalghili kelduq, dep jawas berixti ular. 8 yusupakilirini tonughan bolsimu, lekin ular yusupni tonumighanidi. 9 u akiliritoghrisidiki kichik waqtida korgen chuxlirini esige elip, meqsetlik halda ulargha:siler jasus, memlikitimizning ajiz yerlirini charlighili keldinglar! dedi. 10 ular:yaq janabliri, keminiliri axliq setiwalghili keldi. 11 biz aka- ukilar rastchil
  • 54. ademlermiz, keminiliri hergiz jasus emes! dep jawas qayturuxti. 12 yusupulargha: yaq, siler memlikitimizning ajiz yerlirini charlighili keldinglar! dep chingturuwaldi. 13 ular: i janabliri, keminiliri eslide bir atidin on ikki qerindax iduq.atimiz qananda turidu. eng kichik inimiz uning yenida qaldi, yene bir inimizbolsa olup ketken! dedi. 14 yusup yene ching turup: yaq! men hazireytqandek, siler rasttinla jasus. 15 silerning semimiy yaki semimiyemeslikinglarni sinax uchun padixahning nami bilen qesem qilimenki, kichikininglar bu yerge kelmiguche, silerni hergiz qoyuwetmeymen. 16 silerdinbiringlar berip, uni elip kelinglar. gepinglar ispatlanghuche, qalghanliringlar buyerde zindanda turisiler. ininglarni ekelmisenglar, hemminglar choqum jasusbolup hesablinisiler! dedi. 17 xuning bilen, ularni zindangha qamap, u kuntutup turdi. 18 uchinchi kuni, yusup ulargha: men hudagha ihlasmenademmen. eger siler mening xertimni qobul qilsanglar, bir qoxuq qeninglardinkechimen. 19 ozunglarning semimiy adem ikenlikinglarni ispatlax uchun, biradiminglarni zindanda goruge qoyup, qalghanliringlar qaytip, alghan axliqlarniailenglerdiki acharchiliqta qalghanlargha yetkuzup beringlar. 20 andin, kichikininglarni bu yerge elip kelinglar. xundaq qilghandila, sozunglarning rastliqiispatlinidu-de, olumdin aman qalisiler! dedi. ular bu xertni qobul qilip, 21ozara: burun biz inimizgha ziyankexlik qilghachqa, emdi uning qisasighaqalduq! biz uning azabini korup turup, yalwursimu pisent qilmighaniduq.xunga, bu bala-qazagha yoluqtuq! deyixti. 22 ruben ulargha: men silerge: bubaligha tegmeyli desem, siler anglimidinglar. emdi xu qan qerzini toleydighanbolduq! dedi. 23 yusup ularning sozini chuxendi. akiliri bolsa buni bilmeytti,chunki yusup ular bilen terjiman arqiliq sozlexkenidi. 24 yusup ozini chetkeelip, yighlap taxlidi. andin qaytip kirip, ximonni ayrip, ularning aldida unibaghlatti. 25 yusup hizmetchilirige akilirining tagharlirigha axliq toldurup,axliqqa toligen pullirini tagharlirigha selip qoyuxni we ulargha yolluq ozuq-tulukteyyarlap berixni buyrudi. hemme teyyarliq putkendin keyin, 26 ular alghanaxliqlirini exeklirige artip, yoligha rawan boldi. 27 qonalghu jaygha barghanda,ulardin biri exeklerge yem berix uchun taghirini echip, oz pulining taghardaturghanliqini kordi-de, 28 qerindaxlirigha: ular pulumni qayturuwetiptu. manatagharning ichide turidu! dedi. ular hang-tang bolup, qorqqan halda ozara: bu,hudaning bizge qilghan neme ixidu? deyixti. 29 ular qanangha qaytip kelip,atisi yaqupning aldigha kirip, otken ixlarni bir-birlep sozlep berdi. 30 ularmundaq dedi: misirning bax weziri bizge qattiq gep qilip, bizni ularning dlitinicharlighili kelgen, dep eyiblidi. 31 biz uninggha: biz jasus emesmiz, bizsemimiy ademler. 32 bir atidin jemiy on ikki qerindax iduq, bir inimiz olup ketti.eng kichik inimiz qananda atimizgha hemrah bolup qaldi degeniduq. 33 biraq,u: silerning semimiy yaki semimiy emeslikinglarni sinaymen. bir adiminglarniqamaqta tutup turimen. qalghanliringlar qaytip, alghan axliqinglarniacharchiliqta qalghan ailenglerge yetkuzup beringlar. 34 andin, kichik
  • 55. ininglarni mening yenimgha elip kelinglar. xundaq qilsanglar, silerning jasusemes, belki semimiy adem ikenlikinglargha ixinip, qerindixinglarni qayturupberimen. bu yerde turup qelip, oqet qilsanglarmu bolidu dedi. 35 keyin ularaxliqlarni tokkende, oz pullirining tagharda ikenlikini koruxti. ata-balilar pulqapchuqlirini korup, intayin qorqti. 36 yaqup ulargha: siler meni hemmeoghullirimdin ayriwetemsiler? yusup yoq boldi, ximonmu tugexti. emdibinyaminnimu elip ketmekchi boldunglarmu? bala-qazaning hemmisi meningbeximghila kelemdighandu! dedi. 37 ruben atisigha wede berip: eger menbinyaminni qayturup kelmisem, mening ikki oghlumni olturuweting. kichikinimiz binyaminni manga amanet qiling. men uni choqum qayturup kelimen,dedi. 38 lekin, yaqup ulargha: bu oghlum siler bilen barmisun! uning birqorsaqtin bolghan akisi olup ketip, yalghuz qaldi. mubada u yolda birerkongulsizlikke yoluqup qalsa, men hesret chekip olup ketimen, dedi.43:1 qanandiki acharchiliq barghanseri eghirlaxti. 2 yaqupning ailisidikilermisirdin elip kelingen axliqni yep bolghandin keyin, yaqup oghullirigha: sileryene biraz axliq setiwelip kelinglar, dedi. 3 yehuda atisigha: biraq, u adembizge: kichik ininglarni elip kelmiguche, yuzumge qarighuchi bolmanglardegen. 4 eger siz kichik inimizni biz bilen bille ewetsingiz, barimiz. 5 bolmisabarmaymiz, chunki u kixi bizge: kichik ininglani elip kelmiguche, yuzumgeqarighuchi bolmanglar degen, dedi. 6 israil ulargha: siler nemixqa menimundaq qiynaysiler? neme uchun u kixige: oyde yene bir inimiz bar depeyttinglar? dedi. 7 ular mundaq jawas qayturdi: u kixi bizni we ailimizningehwalini kochilap suruxturup: atanglar hayatmu? yene baxqa qerindaxliringlarbarmu? dep soridi. biz uning soaligha jawas bermisek bolmaytti. biz uning:kichik ininglarni elip kelinglar deydighanliqini nedin bilettuq? 8 yehudaisrailgha: binyaminni manga tapxurung. biz derhal yolgha chiqayli. xundaqqilghanda, biz, siz we balilirimiz achliqtin olmeymiz! 9 kichik inimgha menkepil, putun jawabkarliqni ustumge alay. men uni aman-esen qayturup kelip,oz qolingizgha tapxurmisam, omurwayet eyiblik bolup ketey! 10 eger bizwaqitni keynige surmigen bolsaq, bu chaghqiche ikki qetim berip kelettuq,dedi. 11 israil ulargha: undaq bolsa, mundaq qilinglar. bax wezirge birazmelhem, hesel, dora-derman, murmekki, piste-badam qatarliq eng yahxi yerlikalahide mehsulatlardin sowghat algha beringlar. 12 yene bir hesse artuq pulalgha berip, aldinqi qetim tagharliringlargha selip qoyghan pullarni qayturupberinglar. ehtimal bu ixta sewenlik korungen boluxi mumkin. 13 ininglarnimu ukixining yenigha tezdin elip beringlar. 14 hemmige qadir huda uning kongligeinsap berip, binyamin bilen ximonni silerge qoxup qayturghay. nawada teqdirbalilirimni mendin ayriwetse, amalim qanche! dedi. 15 buning bilen ularteyyarlighan sowghatlirini, bir hesse artuq pul we binyaminni elip, yolghachiqti. ular misirgha barghandin keyin, yusup bilen koruxti. 16 binyaminning
  • 56. ular bilen bille kelgenlikini korgen yusup ghojidarigha: bu kixilerni oyumge elipbar. ular chuxluk tamaqta men bilen bille bolidu. siler bir mal soyup, ziyapetteyyarlanglar, dedi. 17 ghojidar buyruqqa binaen ularni yusupning oyige elipbardi. 18 ular ghojidar teripidin yusupning oyige baxlap berilghanliqidin intayinqorquxup: bizni choqum aldinqi qetim tagharlirimizda qayturulghan pullarsewebidin bu yerge elip keldi. ehtimal ular bizge tuyuqsiz hujum qilip,exeklirimizni tartiwelip, bizni qul qilixi mumkin! deyixti, 19 hemde yusupningderwazisi aldigha berix bilenla, ular ghojidargha: 20 teqsir! aldinqi qetim biz buyerge axliq alghili kelgeniduq. 21 oyge qaytix yolimizda qonidighan yerge keliptagharlarni achsaq, pullirimizning tagharlirimizda oz peti turghanliqini korduq.hazir bu pullarni qayturup berix uchun ekelduq. 22 buningdin baxqa, biz yeneaxliq setiwalidighanghimu pul ekelduq. aldinqi qetim tagharlirimizgha pullarnikim selip qoydikin bilmiduq, deyixti. 23 ghojidar ulargha: qorqmanglar!qorqmanglar! pulliringlarni men tapxurup alghanidim. uni tagharliringlarghachoqum huda, yeni atanglar etiqad qilip kelgen huda selip qoyghan ohxaydu,dedi. andin, u ximonni zindandin elip chiqip, ulargha tapxurup berdi. 24ghojidar ularni yusupning oyige baxlap, putlirini yuyuxqa su, exeklirige bolsayem berdi. 25 ular sowghatlarni teyyarlap, chuxte yusup kelgende uningghateqdim qilixni kutup turdi. chunki, ular yusup bilen tamaqta bille bolidighanliqitoghrisidiki hewerni anglighanidi. 26 yusup oyge kelgende, ular baxlirini yergetegkuche egip tezim qilip, sowghatlarni sundi. 27 yusup ular bilensalamlaxqandin keyin: siler manga yaxinip qalghan atanglar toghruluq gepqilghanidinglar. u kixi qandaq, hayatmu? dep soridi. 28 ular jawaben: mominkeminilirining atisi hayat we yahxi turuwatidu, dep, baxlirini qayta yergetegkuche egip tezim qildi. 29 yusup bir anidin bolghan oz inisi binyaminnikorup: siler manga eytqan heliqi eng kichik ininglar muxumu? ey oghlum,sanga huda beht ata qilghay dedi. 30 yusup oz inisigha bolghan qaynaq mehirhessiyatini basalmay, kopchilikning aldida un selip yighliwetkudek bolup ketti.xunga, ularning yenidin chiqip, oz hujrisigha kirip birhazaghiche koz yexi qildi.31 andin, u yuzini yuyup, hessiyatini besip, qaytip kirip, hizmetchilirige tamaqekirixke buyrudi. 32 yusup ozi yalghuz bir dastihanda, qerindaxliri ayrim birdastihanda olturdi. ziyapette bille bolghan misirliqlar yene bir dastihandaolturdi. chunki, misirliqlar ibraniylar bilen bir dastihanda olturuxni towen koretti.33 yusup qerindaxlirini ozige qaritip, chong-kichik tertipi boyiche olturghuzdi.buni korgen aka-ukiliri hang-tang bolghinidin bir-birige qarixip qoyuxatti. 34yusup ulargha oz dastihinidin tamaq bolup berdi. binyamingha bolsabaxqilarningkidin bex hesse artuq usup berdi. ular yusup bilen bille yep-ichip,intayin huxal boluxti.44:1 yusup ghojidarigha: sen ularning tagharlirigha elip keteligudek axliqqachilap, pullirini oz tagharlirigha selip qoy. 2 ularning eng kichikining
  • 57. taghirigha mening kumux jamim bilen oz pulini selip qoy! dep buyruq qildi.ghojidar buyruqqa binaen xundaq qildi. 3 etisi tang seherde, yusupningqerindaxliri exekliri bilen yolgha selip qoyuldi. 4 ular xeherdin chiqip ancheyiraqqa barmayla, yusup ghojidarigha: sen derhal ularning keynidin qoghlapberip, ulargha: siler nemixqa yahxiliqqa yamanliq qilisiler? 5 nemixqahojayinimning kumux jamini oghrilap ketisiler? hojayinim u jamda hem xarasichidu, hem pal achidu. siler eghir gunah otkuzdunglar! degin, dedi. 6 ghojidarulargha yetixkende, yusupning sozini dedi. 7 ular: ghojam, bu neme degenliri?keminiliri bundaq ixtin neridur! 8 ozlirige melum, biz hetta otken qetimdatagharlirimizda pullarning barliqini korup, uni qanandin qayturup ekelgentursaq, hojayiningizning altun-kumuxlirini yene oghrilamtuq? 9 eger ozliriqaysimizning taghiridin jamni tepiwalsila, xu olumge mehkum bolsun.qalghanlirimizmu ozlirining quli bolayli! deyixti. 10 ghojidar: bu sozunglarghaqoxulimen. emma, jamni oghrilighan kixinila elip qalimen. qalghanliringlarqaytip ketsenglar bolidu, dedi. 11 buning bilen, kopchilik derhal oz tagharliriniyerge chuxurup achti. 12 ghojidar chongining taghiridin baxlap taki engkichikiningkigiche inchikilep ahturdi. ahirda, kumux jamni binyaminningtaghiridin tepiwaldi. 13 qerindaxlar umidsizlengen halda kiyimlirini yirtixip, yuk-taqlirini exeklirige artip, yene xu xeherge qaytip kelixti. 14 yehuda weqerindaxliri yusupning aldigha qaytip barghinida, yusup tehi oyide idi. ularozlirini uning aldigha taxlap yerge atti. 15 yusup ulargha: silerning bu nemeqilghininglar? manga ohxax yuqiri mertiwidiki bir kixining silerning yurux-turuxunglargha pal achalaydighanliqimni bilmeyttinglarmu? dedi. 16 yehudajawaben: i aliyliri, biz bu ixqa neme deyeleymiz? uni almiduq, dep qandaqmuozimizni aqliyalaymiz? huda keminilirining gunahini echip taxlidi. emdi jamchiqqan kixila emes, hemmimiz ozlirining quli bolghaymiz! dedi. 17 yusupulargha: yaq! hergiz undaq qilmaymen. peqet jamni alghan kixi manga qulbolsun. qalghanliringlar atanglarning yenigha aman-esen qaytip ketinglar,dedi. 18 yehuda yusupning aldigha berip: i aliyliri, ozlirige ehwalni ochuqbayan qiliximgha ruhset qilghayla. ozliri padixah bilen barawer, keminilirigerehim qilghayla! 19 ozliri bizdin: silerning atanglar yaki baxqa qerindaxliringlarbarmu? dep sorighanlirida, 20 biz: yaxinip qalghan atimiz we atimiz yaxinipqalghanda tapqan bir kichik inimiz bar. bu inimizning bir qorsaqtin bolghanakisi olup ketken. u ularning anisidin qalghan birdinbir bala, xunga atimizuninggha bek amraq degeniduq. 21 ozliri biz keminilirige: uni elip kelinglar, ozkozum bilen korey dep tapilighandila. 22 lekin, biz bu balining atisidinayrilalmaydighanliqini, eger ayrilsa, atimizning choqum olidighanliqinieytqinimizda, 23 ozliri biz keminilirige: kichik ininglarni elip kelmiguche,yuzumge qarighuchi bolmanglar! degenidila. 24 biz atimizning yenigha berip,ozlirining sozlirini yetkuzduq. 25 keyin, u bizni yene axliq ekelixkebuyrughanda, 26 biz uninggha: inimiz biz bilen bille barmighuche, biz u
  • 58. kixining yuzige qariyalmaymiz. kichik inimiz biz bilen bille barmisa, bizmubarmaymiz degeniduq. 27 keminilirining atisi bizge: silerge melumki, ayalimrahile manga peqet ikki oghul tughup berdi. 28 ularning biri mendin juda boldi.u mendin ayrilghandin keyin, uni qayta kormidim. u choqum yirtquhaywanlargha yem boldi. 29 eger siler bu oghlumni mendin elip ketip, umuyolda birer kongulsizlikke yoluqup qalsa, qerighinimda hesret chekip, olupketimen degenidi. 30 emdi oylap baqsila! eger biz bu balini elip ketmisek,keminilirining atisi bu balining qaytip kelmigenlikini korupla, hayatidin ayrilidu.chunki, uning hayati bu balining teqdirige baghliq. 31 atimiz bilenkoruxkinimizde, inimiz yoq bolsa, u hesret chekip olup ketidu. uning oluxigebiz sewebchi bolghan bolimiz. 32 keminiliri atamgha kepillik berip: eger baliniqayturup kelmisem, omurwayet eyiblik bolup ketey degenidim. 33 xunga, ialiyliri, bu bala uchun keminiliri qelip, ozlirige qul bolsun. u bala bolsa akiliribilen bille qaytip ketsun! 34 eger bu bala men bilen bille ketmise, menatamning yuzige qandaq qariyalaymen? men atamning bundaq bala-qazaghauchrixigha chidap turalmaymen! dedi.45:1-2 yusup oz hessiyatini besiwelixqa amalsiz qelip, hizmetkarliriningtaxqirigha chiqip turuxini buyrudi. u qerindaxliri bilen yalghuz qalghanda,ozining kim ikenlikini melum qildi- de, xundaq qattiq yighlidiki, uning awazinioyning sirtidikilermu anglidi we anglap qelip, bu hewerni tezdin padixahqayetkuzdi. 3 yusup ibraniy tilida qerindaxlirigha mundaq dedi: men yusupbolimen! atam salametmu? bu gepni anglighan qerindaxliri hoduqup ketkinidingep qilalmay turupla qaldi. 4 yusup ularni aldigha chaqirdi. ular uning aldighakelgende, mundaq dedi: men silerning ininglar, yeni siler misirgha setiwetkenyusup bolimen. 5 lekin, siler bu ix uchun ensirep, ozunglarni eyibkebuyrumanglar. huda helqning hayatini saqlap qelix uchun, meni awwal buyerge ewetken. 6 bu yerdiki qehetchilikke emdi ikki yil boldi. yene bexyilghiche teriqchiliq qilghilimu bolmaydu, hosul alghilimu bolmaydu. 7 xunga,silerning neslinglarni saqlap qelix hem hayatinglarni qutquzup qelix uchun,huda chong mojize korsitip meni bu yerge awwal ewetti. 8 demek, meni buyerge elip kelgen siler emes, belki hudadur. u meni padixahning baxmeslihetchisi we misirning bax wezirlikige olturghuzup, putun memliketni idareqilixqa muyesser qildi. 9 siler atamning yenigha tezdin berip, uninggha:oghlingiz yusup: huda meni putun misir dlitining bax weziri qilip tiklidi. siz emdikechikmey, bu yerge tezdin yetip keling. 10 oghul-qizliringiz, newriliringiz, qoy-kaliliringiz we baxqa putun teelluqatingizni ekelip, goxen wilayiti etrapidamanga yeqin olturung. 11 sizning putun aile we mal-waranliringiz bilenachliqtin muxkul ehwalgha chuxup qalmasliqingiz uchun, men sizni baqimen.chunki, qehetchilik yene bex yil dawamlixidu! dedi denglar, dedi. 12 yusupyene: mana, mening kim ikenlikimni siler hemminglar oz kozunglar bilen
  • 59. kordunglar, binyamin senmu, kordung. 13 atamgha misirdiki hormitimningqanchilik yuqiriliqini eytinglar we korgenliringlarning hemmisini yetkuzup, unitezdin bu yerge elip kelinglar, dedi. 14 u inisi binyaminni quchaqlap, yeneqattiq yighlap ketti. inisimu uning boynigha esilip qattiq yighlidi. 15 andin, uyighlighan peti akiliri bilen bir-birlep soyuxup koruxti. xuningdin keyin,qerindaxliri uning bilen sozlixixke baxlidi. 16 yusupning qerindaxliriningmisirgha kelgenliki toghrisidiki hewer ordigha yetip kelgende, padixah wehizmetkarliri intayin huxal boluxup ketti. 17 padixah yusupke:qerindaxliringgha eyt, ulaghlirigha mal artip, derhal qanangha qaytip berip, 18atang bilen barliq aile tawabiatlirini bu yerge elip kelsun. men ularghamisirning eng yahxi zeminini berimen. ular bu yerde bayaxat turmuxtinbehrimen bolsun. 19 ulargha yene xunimu eytip qoy: ular atangni we hotun,bala-chaqilirinimu elip kelix uchun, misirdin harwa algha ketsun. 20 ular uyerdiki teelluqatini oylimisun, chunki misir zeminining eng yahxi nersiliriularning bolidu, dedi. 21 israilning oghulliri bu sozge binaen ix qildi. yusuppadixahning emri boyiche ulargha harwa we yolgha yeterlik ozuq teyyarlapberdi. 22 u yene herbir akisigha bir qurdin yengi kiyim sowghat qildi.binyamingha bolsa bex qur kiyim bilen u yuz kumux tengge berdi. 23 uatisigha on hangga exekke misirning eng yahxi mehsulatlirini, yene on madaexekke atisining misirgha kelix yolida istemal qilixigha axliq, nan we baxqayemekliklerni artip berdi. 24 u qerindaxlirini yolgha selix aldida ulargha yoldajedel-majira chiqarmasliqni tapilidi. 25 ular misirdin chiqip, qanangha atisiningyenigha qaytip bardi. 26 ular atisigha: yusup hayat iken! misirning bax weziriboptu! dedi. yaqupning tenliri jughuldap ketti. u ularning sozige ixenmidi. 27lekin, u ulardin yusupning eytip bergen sozlirini anglap hemde yusupning ozinielip kelixke ewetken harwilirini korup, es- hoxigha keldi. 28 u: boldi! oghlumyusupning hayat ikenlikige emdi ixendim! kozumning ochuqida berip unikorey! dedi.46:1 israil putun mal-muluklirini yighixturup, beerxebagha kelip, u yerde atisiixaq etiqad qilghan hudagha atap qurbanliq qildi. 2 xu keche, uninggha birghayibane alamet korunup, huda uni: yaqup, yaqup! dep chaqirdi. lebbey, depjawas berdi u. 3 huda uninggha: men huda, sening atang etiqad qilghanhudadurmen. sen misirgha berixtin qorqma. chunki, men u yerde seningewladliringni ulu bir helq qilimen. 4 men sen bilen bille misirgha berip, andinewladliringni choqum bu zemingha qayturup kelimen. sen alemdin otkende,yusup yeningda bolidu, dedi. 5 yaqup beerxebadin yolgha chiqti. uningoghulliri uni we hotun- balilirini misir padixahi ewetken harwilarghaolturghuzup, 6 qananda tapqan mal-waranliri bilen teelluqatlirini elip, misirghaqarap mangdi. xundaq qilip, yaqup putun ewladlirini elip misirgha keldi. 7oghul- qizliri we oghul-qiz newrilirimu bille bardi. 8 israil depmu atalghan
  • 60. yaqup bilen bille misirgha barghan ewladlirining isimliki towendikiche:yaqupning chong oghli ruben 9 we uning oghulliri: hanuh, pallu, hesron wekarmi qatarliqlar. 10 ximon we uning oghulliri: yemuil, yamin, ohad, yakin,sohar we qananliq ayalidin bolghan xaul qatarliqlar. 11 lawiy we uningoghulliri: gerxon, kohat we merari qatarliqlar. 12 yehuda we uning oghulliri:xalah, pares we zerah qatarliqlar. yehudaning yene er we onan degen oghulliribolup, ular qananda olup ketkenidi. paresning oghulliri: hesron bilen hamul. 13issakar we uning oghulliri: tolah, puwa, yos we ximron qatarliqlar. 14 zebulunwe uning oghulliri: sered, elon we yahlil qatarliqlar. 15 yuqiridikiler leyahpaddan-arramda yaqupqa tughup bergen ewladlar bolup, qizi dina bilen jemiyottuz u neper idi. 16 gad we uning oghulliri: sefon, haggi, xuniy, ezbon, eri,arodi we areli qatarliqlar. 17 axer we uning perzentliri: oghulliri yimna, yixwa,yixwi, beriya we qizi serah. beriyaning oghulliri: heber we malkel idi. 18yuqiridikiler laban qizi leyahqa dedek qilip bergen zilpa yaqupqa tughupbergen ewladlar bolup, ular jemiy on alte neper idi. 19 yaqupning ayali rahileuninggha ikki oghul tughup bergen bolup, ular yusup bilen binyamin idi. 20yusup misirda on xehirining rohaniysi potigheraning qizi asenattin manassewe efraim isimlik ikki oghul tapqanidi. 21 binyaminning oghulliri: bela, beker,axbel, gera, naman, ehi, rox, muppim, huppim we arid qatarliqlar. 22yuqiridikiler rahile yaqupqa tughup bergen ewladlar bolup, jemiy on tot neperidi. 23 dan we uning oghli huxim. 24 naftali we uning oghulliri: yahsiil, guni,yeser we xillem qatarliqlar. 25 yuqiridikiler labanning qizi rahilege dedek qilipbergen bilha yaqupqa tughup bergen ewladlar bolup, jemiy yette neper idi. 26demek, yaqupning kelinlirini hesabqa almighanda, yaqup bilen bille misirghabarghan oz ewladliri jemiy atmix alte kixi idi. 27 yusupning misirda tapqan ikkioghlini qoxqanda, yaqup jemetining misirdiki nopusi jemiy yetmix kixi boldi.yaqup we uning jemetining misirha yetip kelixi 28 yaqup yusup bilen goxenwilayitide koruxux uchun, yehudani uning yenigha yonilixni uqup kelixkeewetti. yaquplar goxenge kelginide, 29 yusup wezirlik harwisida olturup,atisining aldigha bardi. ular didar koruxux bilenla, yusup atisini quchaqlapuzunghiche yighlidi. 30 israil yusupke: men sening hayat ikenlikingni oz kozumbilen kordum. emdi olup ketsemmu razimen! dedi. 31 andin, yusup qerindaxliriwe chong oydikilirige mundaq dedi: men padixahqa silerning qanandin buyerge kochup kelgenlikinglarni melum qilay. 32 uninggha silerning charwichiikenlikinglarni, mal-mulkunglarni elip kelgenlikinglarni eytay. 33 padixah silerbilen koruxup, kespinglarni sorisa, 34 uninggha: biz kichikimizdin tartipcharwichiliq qilip kelgen. ata-bowilirimizmu charwichi idi denglar. xuning bilen,u silerni oz helqidin ayrip, goxenge orunlaxturidu, dedi. yusupning bundaqdeyixidiki sewes, misirliqlar mal baqquchilarni peqet kozge ilmaytti.
  • 61. 47:1 buning bilen, yusup padixah bilen koruxkili berip, uninggha: atam bilenqerindaxlirim qanandin qoy-kala we putun mal- muluklirini elip bu yerge keldi.hazirche ular goxende turuwatidu, dedi. 2 andin keyin, yusup bex qerindixinitallap, padixah bilen koruxuxke elip keldi. 3 padixah yusupning qerindaxliridin:siler qaysi kesip bilen xughullinisiler? dep soridi. ular jawaben: janabliri,keminiliri ata-bowilirimizgha ohxax, mal beqix bilen tirikchilik qilimiz. 4qananda qehetchilik eghir bolghachqa, mal baqidighan otlaqmu yoq. xusewebtin, biz bu yerge kochup kelduq. janabliridin keminilirining goxenwilayitide turuxigha ijazet berixlirini soraymiz, dedi. 5 padixah yusupke: atangbilen qerindaxliring bu yerge keptu. 6 misirning zemini ularning aldida turuptu.ozliri memliketning eng yahxi yerini tallisun. goxende tursimu boliweridu.ularning arisida iqtidarliq kixiler bolsa, mallirimni baxquruxqa qoysangmubolidu, dedi. 7 keyin, yusup atisi yaqupni ordigha baxlap kelip, misir padixahibilen koruxturdi. yaqup padixahqa beht-saadet tilidi. 8 padixah uningdin:qanche yaxqa keldingiz? dep soridi. 9 yaqup uninggha: men bu dunyadamusapir bolup, bir yuz ottuz yil yaxidim. bu japa-muxeqqetlik hayatimda tehiata-bowilirimdek uzun omur kormidim, dep jawas berdi. 10 hoxlixix aldida,yaqup yene padixahqa beht tilep, andin chiqip ketti. 11 yusup padixahningemri boyiche atisi bilen qerindaxlirini misirgha orunlaxturdi. u remis xehiriningyenidin dletning eng yahxi yerini ulargha zeminliqqa berdi 12 hemde atisi,qerindaxliri we ularning oydikilirige nopusning sanigha qarap, axliq yetkuzupberdi. 13 acharchiliq intayin eghirlixip ketkenliktin, hemme yerde axliqqalmighanidi. misirliqlar bilen qananliqlar achliqtin ajizlap ketti. 14 yusup axliqsetip, ularning hemme pullirini yighiwelip ordigha tapxurdi. 15 misir weqanandiki helqning qolidiki pullar tugigende, misir helqi yusupning aldighakelip, uningdin: pullirimiz tugep ketti. olumdin saqlinip qeliximiz uchun bir amalqilip, bizge axliq yetkuzup bergeyla, dep telep qildi. 16 yusup ulargha: egerpulunglar tugep ketken bolsa, melinglarni axliqqa tegixinglar, dedi. 17 buningbilen, ular mallirini yusupning aldigha elip kelixti. yusup ularning at, exek, qoy,kala we ochkilirige axliq tegixip berdi. xundaq qilip, yusup ularning mal-charwilirining bedilige xu yili ularni axliq bilen teminlidi. 18 keyinki yili, ularyene kelip: i aliyliri, heqiqiy ehwalni yoxurmaymiz. pullirimiz putunley tugidi.mallirimizmu ozlirige otup ketti. hazir bizning tenimiz we yerimizdin baxqahech nersimiz qalmidi. 19 olumdin saqlinip qeliximizgha bir amal qilghayla!yerlirimizning aq taxlinip qalmasliqi uchun, ozimiz bilen yerimizni axliqqaalmaxturup bergeyla. yerlirimiz padixahning bolsun. ozimizmu padixahningquli bolup, uning dehqanchiliqini qilayli. hayat qeliximiz uchun, yerlerniteriximizgha uruqluq bergeyla! dep telep qildi. 20 xundaq qilip, yusup padixahuchun misirning putun zeminini setiwaldi. acharchiliqning eghirliqidin misirliqlaryerlirini setixqa mejbur boldi. netijide, putun yer-zemin padixahqa otup ketti.21 putun misir helqimu uning quli bolup qaldi. 22 peqet rohaniylarning yerlirila
  • 62. oz qollirida qaldi. ularning yerlirini setixi hajetsiz idi. chunki, ular padixahtinheqsiz axliq alatti. 23 yusup helqqe: men padixah uchun silerni we yer-zeminliringlarni setiwalghanikenmen, u yerge dehqanchiliq qilixinglar uchunuruq berey. 24 hosul waqtida, hosulning bextin birini padixahqa tapxurup,qalghinini ozunglargha we ailenglerge ozuq we uruqluq qilinglar, dedi. 25 ular:i aliyliri, ozliri hayatimizni qutquzup qaldila. bizge xepqet qilip, bizni qulluqqaqobul qilghayla, deyixti. 26 xunga, yusup misirliqlargha dehqanchiliqmehsulatliri hosulining bextin bir qismini padixahqa tapxurux kerek degenqanunni tuzup berdi. bu qanun bugungiche kuchke ige bolmaqta. peqetrohaniylarning yerlirila padixahqa otmidi. 27 israillar misirning goxen wilayitideolturaqlaxti. ular ronaq tepip, ahaliliri hessilep kopeydi. 28 yaqup misirda onyette yil yaxap, bir yuz qiriq yette yil omur kordi. 29 u olux aldida yusupnichaqirtip kelip, uninggha: eger sen mendin razi bolsang, qolungni ikkiyotamning astigha qoyup, manga ghemhorluq korsitip, meni misirgha depneqilmasliqqa qesem qilghin. 30 men wapat bolghanda, meni misirdin elipchiqip, ata- bowam depne qilinghan yerge depne qilghin, dedi. yusup atisigha:tapxuruqingizni choqum orundaymen, dedi. 31 israil: undaq bolsa, mangaqesem qilghin, dedi. xuning bilen, yusup qesem qildi. israil kariwatning baxteripide bax qoyup, hudagha medhiye oqudi.48:1 birmezgildin keyin yusupke atisining aghrip qalghanliqi toghrisidiki heweryetti. xunga, yusup ikki oghli manasse bilen efraimni elip atisining yenighabardi. 2 yaqup oghli yusupning kelgenlikini anglap, yatqan ornidin kuchiningbariche kuchep turup, aran olturdi. 3 yaqup yusupke: hemmige qadir hudaqanandiki luz degen yerde manga korunup, manga beht ata qilghanidi. 4 umanga: men sening ewladliringni kopeytip, ularni nurghun millet qilimen we buzeminni sening ewladliringgha menggu zeminliqqa berimen degenidi, dedi. 5yaqup yene: ey yusup, men misirgha kelmeste, sen bu yerde ikki oghultepipsen. bu ikki oghul, yeni efraim bilen manasse, ruben bilen ximonghaohxax mening oghullirim hesablansun. 6 baxqa bala tapsang, ozungningbolsun. ular kelguside mirashorluq qilidighan yer efraim bilen manasseningzemini ichide bolsun. 7 bundaq qiliximdiki meqset, anang rahileningwejidindur. men paddan-arramdin qaytip kelginimde, anang qanan rayonidikiefratagha baridighan yol boyida meni hesrette qaldurup wapat boldi. men unixu yerdila depne qilghanidim, dedi. efrata hazir beytlehem dep atilidu. 8 israilyusupning oghullirini korup: bu balilar kim? dep soridi. 9 yusup: meningoghullirim. men misirgha kelgendin keyin, huda manga bergen balilar, depjawas berdi. israil yene: ularni yenimgha ekel, ulargha dua qilay, dedi. 10 israilqerip ketkenliki uchun, kozi torlixip yahxi kormeytti. yusup balilirini uningaldigha elip keldi. israil ularni quchaqlap, soyup qoyup, 11 yusupke: esli seniqayta korimen, dep oylap baqmighanidim. mana emdi huda manga sening
  • 63. oghulliringnimu korsetti! dedi. 12 yusup israilning tizidin ikki oghlini yergechuxurup, ozi atisining aldida bexini yerge tegkudek egip tezim qildi. 13 yusupefraimni israilning sol yenigha, manasseni ong yenigha turghuzdi. 14 lekin,israil ikki qolini almaxturup, ong qolini kichik newrisi efraimning bexigha, solqolini chong newrisi manassening bexigha qoyup, 15 yusupke beht tilep,mundaq dua qildi: bowilirim ibrahim bilen ixaq yeqin egexken huda bu ikkinewremni behtlik qilghay. meni bugungiche yeteklep kelgen huda ularghabeht ata qilghay. 16 meni putun bala-qazalardin qutquzghan perixte ularghabeht ata qilghay. mening namim, ata-bowam ibrahim bilen ixaqning nami bubalilar arqiliq menggu dawamlaxqay. ular nurghun ewladliq bolup, yer yuzidegullep yaxnighay. 17 yusup atisining ong qolini efraimning bexigha qoyghininikorup, konglide narazi bolghanidi. xunga, u atisining ong qolini efraimningbexidin manassening bexigha yotkep qoymaqchi bolup, 18 atisigha: ata, buixingiz toghra bolmidi. chongi bu. ong qolingizni uning bexigha qoyghaysiz!dedi. 19 atisi ret qilip: ey oghlum, bilimen, bilimen. manassening ewladlirimuchong helq bolidu, lekin inisi uningdinmu kuchluk bolidu. inisining ewladlirironaq tapqan kop hil helqlerge aylinidu! dedi. 20 u kuni, israil ulargha behttilep, mundaq dua qildi: kelguside israilning ewladliri kixilerge heyrlik duaqilghanda, mundaq desun: huda silerni efraim bilen manassege ohxax behtlikqilghay! xundaq qilip, yaqup efraimni uning akisi manassedin yuqiri orunghaqoydi. 21 keyin, israil yusupke: mening alemdin otuxumge az qalghanliqinibilisen. lekin, huda jezmen silerge yar bolup, silerni ata-bowiliringlarningzeminigha qayturup ketidu. 22 men sanga qerindaxliringgha qarighanda birhesse artuq zemin berimen. u yerni men amorlarning qolidin qilich weoqyayim bilen tartiwalghanidim, dedi.49:1 yaqup oghullirini aldigha chaqirip, ulargha mundaq dedi: hemminglaraldimgha kelinglar, silerge du kelidighan ixlarni eytip qoyay! 2 ey oghullirim,hemminglar kelip qulaq selinglar. atanglar israilning sozlirini kongul qoyuptingxanglar. 3 ey ruben, sen tunji oghlumsen, sen ku-qudritimsen. chong boluptapqan tunji oghlumsen, oghullirim ichide eng ghururluqi we kuchluki sen. 4biraq, sen kelkundek eqip, tutuq bermiding! sen kichik hotunum bilen birorunda yetip, korpemni bulghighachqa, emdi katta kixi bolalmaysen. 5 ximonbilen lawiy ittipaqdax bolup, ularning qilichliri rehimsizlik qildi. 6 qoxulmaymenularning yaman niyitige, qatnaxmaymen ularning suyiqestlik pilanigha, chunkiular derghezepte adem olturup, buqilarning peyini halighiniche kesti. 7yaghsun lenetler ularning ghezipige, xundaqla rehimsiz ochmenlikige.tarqitiwetermen, chechiwetermen ularni israillarning arisigha. 8 ey yehuda,qerindaxliring seni mahtar. sen duxmenning gelini siqarsen. qerindaxliringsening aldingda bax qoyar. 9 yehuda duxminige yax xirdek etilidu. unimeghlup qilip, qaytip kelidu uwisigha. sozulup yatsa uwisida, kimmu uninggha
  • 64. tegixke juret qilar? 10 yehuda tutar padixahliq engguxtirini, uning ewladliriyurguzer hakimiyetni. keyin, putkul el qoxar tohpe uninggha, putkul helq tezimqilar uninggha. 11 heddi-hesabsiz bay bolghanliqidin u, ghajap qoyuxighaqarimay tehiyining, baghlap qoyar uni eng yahxi uzumge. kiyimlirini yuyaruzum xarabida, esil tonini yuyar uzum xerbitide. 12 uning kozliri musellestinqara. chixliri suttinmu aq. 13 zebulun turar dengiz boyida, u yer keme portibolar, zemini sidon terepke sozular. 14 issakar goya kuchluk exek bolup,eghilning ichide yatar. 15 korgende u dem elix ornining yahxiliqini we yeriningmunbetlikini, artip yukning eghirini murisige, qul bolup, japaliq ixqa mejburbolar. 16 dan israil qebilisidin biri bolar, u oz helqige adil hokum qilar. 17 uyilandek yol boylirida, zeherlik yilandek chighir yollarda, cheqip atning tuyiqini,arqisigha yiqitar atliqlarni. 18 i perwerdigarim, qutquzuxungni kutmektimen! 19gad qaraqchilarning hujumigha uchrar. lekin, u keynidin hujum qilip, zerbeberer. 20 axerning zemini beeyni mol axliq ambiri bolup, padixahlarni uteminler has lezzetlik tamaqliri bilen. 21 naftali erkin ana keyiktur, u tugharsoyumluk bala keyiklerni. 22 yusup mewilik derehtur. u bulaqqa yeqindur.uning xahliri halqip oter tamdin. 23 xiddetlik hujum qilar duxmen owchiliriuninggha, oqyalar dehxetlik etilar uninggha, 24 lekin uning yayi mezmutyenila, uning qolliri kuchluk yenila. tayanghachqa u yaqup etiqad qilghan qadirhudagha, yeni israilning padichisigha, qoram texigha. 25 atang ibadet qilghanhuda sanga yardem qilar, hemmige qadir huda seni behtlik qilar. u sangahasiyetlik yamghur yaghdurup, yerdiki bulaqlarni teqdim qilar. at-kaliliringnihem awutup, ewladliringni hessilep kopeyter. 26 atang hudadin erixken bubeht, qedimki ta choqqiliridinmu, edirliqlardiki bayliqlardinmu buyuktur. manabu beht-saadet yusupning bexigha, yeni qerindaxliridin tallanghinigha qonar.27 binyamin goya yirtqu chilbore. u etigini tutqinini yalmap, kechisi oljilarniboler. 28 israilning bu on ikki oghli israil helqining on ikki qebilisining bowiliriboldi. bu sozler yaqupning herbir oghligha qilghan layiq heyrlik duasidur. 29yaqup oghullirigha mundaq dep tapilidi: ejdadlirimning qexigha ketidighanghaaz qaldim. siler meni ata- bowilirimning yenigha, yeni hitlardin bolghanefronning etizliqidiki ongkurge depne qilinglar. 30 bu ongkur qanandikimamrening xerq teripidiki makpelah yezisida bolup, ibrahim u ongkur bilenyerni hitlardin bolghan efrondin yerlik qilix uchun setiwalghanidi. 31 ibrahim weayali sare u yerge qoyulghan. ixaq we ayali ribeqamu u yerge qoyulghan. menleyahnimu u yerge depne qildim. 32 u yer bilen ongkur hitlardin setiwelinghanbolup, siler meni xu yerge qoyunglar. 33 yaqup oghullirigha bu sozlerniqilghandin keyin, yetipla, nepisi tohtap, ejdadlirining qexigha ketti.50:1 yusup atisining jesitige ozini taxlap, hesret bilen yighlap, uning yuzinisoydi. 2 keyin, yusup qol astidiki tewiplirigha atisining jesitini momlaxnibuyrudi. 3 ular adetliri boyiche qiriq kun ichide jesetni chirixtin saqlax hizmitini
  • 65. tamamlidi. misirliqlar uninggha yetmix kun matem tutti. 4 qariliq tutux mezgiliotkendin keyin, yusup padixahning emeldarlirigha: eghir kormisenglar,padixahqa mundaq denglar: 5 atam jan uzux aldida meni ozini qanandateyyarlap qoyghan yerlikke qoyuxumgha qesem qildurghanidi. xuning uchun,manga ijazet berse, u yerge berip atamni depne qilip kelsem, dedi. 6 padixahuninggha: barsun, atisigha bergen qesimi boyiche depne qilsun, dep jawasqayturdi. 7 buning bilen, yusup atisini depne qilghili ketti. padixahning barliqhizmetchiliri, orda emeldarliri we misirdiki kozge korungen erbablar yusupbilen bille berixti. 8 yusupning putun ailisi, qerindaxliri we atisining jemetlirimuuning bilen bille bardi. peqet yusupning kichik baliliri we qoy-kalilirila goxendeqalghanidi. 9 uning bilen bille barghanlarning ichide yene jeng harwilirighaolturghanlar we atliqlarmu bar idi. xundaq qilip, ular goya chong bir qoxundekboldi. 10 ular iordan deryasining nerisidiki atad degen yerdiki hamanghakelgende, qattiq yigha-zar qilixti. yusupler u yerde yette kun haza tutti. 11 bunikorgen qananliqlar: misirliqlarning depne murasimi nemidegen daghdughiliqdeyixkenidi. xunga, bu yerge abel-mizraim menisi misirliqlarning haza tutuxidep nam qoyuldi. 12 xundaq qilip, yaqupning oghulliri atisining tapxuruqiboyiche 13 uning jesitini qanangha apirip, mamrening xerqidiki makpelahtikiongkurge depne qildi. bu ongkur ibrahim hit qebilisidin bolghan efrondinqebristanliq uchun setiwalghan etizliqta idi. 14 yusup atisini depne qilip bolup,oz qerindaxliri we depne murasimigha qatnaxqan barliq kixiler bilen billemisirgha qaytip keldi. 15 yusupning atisi olgendin keyin, uning qerindaxliri:eger yusup konglide burun uninggha yamanliq qilghinimiz uchun adawetsaqlap, bizdin intiqam alimen dese, qandaq qilimiz? dep oylaxqanidi. 16xunga, ular bir kixi arqiliq yusupke: atimiz jan uzux aldida, 17 bizge sanga bunieytip qoyuximizni tapilighan: akiliring sanga yamanliq qilip qoydi. ularninggunahini kechurum qiliwet. xuning uchun, sendin bizning hataliqimiznikechurum qilixingni soraymiz. biz bolsaq atang ibadet qilghan hudaninghizmetkarliri, dep soz yetkuzdi. yusup bu sozni anglap yighliwetti. 18 andin,yusupning qerindaxliri uning aldigha berip, bexi yerge tegkuche tezim qilip,mundaq dedi: biz sening qulung bolayli! 19 yusup ulargha: qorqmanglar! menhokum qilip jazalaydighan huda emesmen! 20 siler eslide manga ziyankexlikqilmaqchidinglar, lekin huda nurghun kixilerning hayatini saqlap qelix uchun,yaman ixinglarni yahxi ixqa aylandurdi. bugun mana xunche nurghun kixilerhayat qaldi. 21 siler qorqmanglar. men choqum silergimuperzentliringlarghimu ghemhorluq qilimen, dedi. yusup qerindaxlirighamehribanliq bilen teselli berip, ularni hatirjem qildi. 22 yusup we uning atisininguruq-jemeti misirda olturaqlixip qalghanidi. yusup bir yuz on yexida alemdinotti. 23 uning omri xunchilik uzun boldiki, u hetta oghli efraimning uchinchiewladini koruxke muyesser bolghan. yusup manassening oghli makirningoghullirinimu oz qoynigha alghan. 24 u qerindaxlirigha: men alemdin otuxke
  • 66. az qaldim. huda choqum silerge kongul bolup, silerni bu yerdin elip,ibrahimgha, ixaqqa we yaqupqa wede qilip bermekchi bolghan zeminghabaxlap baridu, dedi. 25 yusup qerindaxlirigha yene: huda silerge ghemhorluqqilip, silerni u yerge elip ketken waqitta, mening jesitimni bille elip ketixkemening aldimda qesem qilinglar! dedi. 26 yusup bir yuz on yexida misirdaalemdin otti. ular uning jesitini chirixtin saqlax uchun momlap, sanduqqa selipqoydi.1:1 yaqupning herqaysi oghulliri oz bala-chaqilirini elip, yaqup bilen billemisirgha bardi. uning oghullirining isimliri 2 ruben, ximon, lawiy, yehuda, 3issakar, zebulun, binyamin, 4 dan, naftali, gad we axer idi. 5 ularning hemmisiyaqupning biwasite ewladliri bolup, jemiy yetmix kixi idi. yaqupning yene biroghli yusup bu waqitta alliqachan misirda idi. 6 keyin, yusup we uningqerindaxliri hemde barliq zamandaxliri alemdin otti. 7 xundaqtimu, israilningyene bir ismi yaqup ewladliri tez kopiyip, u yerni toldurdi we heli kuchiyip qaldi.8 keyin, yusupning misir helqige qilghan yahxiliqliridin hewiri bolmighan yengibir padixah misirda tehtke chiqti. 9 u misirliqlargha: bu israillarning bizgeqarighanda kopiyip, bizdinmu kuchiyip ketiwatqanliqigha qaranglar! 10 engyahxisi aqilane tedbir qollinip, buning aldini eliximiz kerek. undaqbolmighanda, nawada urux partlap qalsa, ular duxmenler bilen birlixip bizgehujum qilip, bu yerdin qechip ketixi mumkin, dedi. 11 buning bilen, misirliqlarisraillarni eghir emgekler bilen ezix uchun, emgek nazaretchilirini teyinlidi. ularisraillargha padixah uchun pitom we remis isimlik teminlex merkizi qilinghanxeherlerni saldurdi. 12 lekin, misirliqlar israillarni qanche ezgenseri, ularxunche kopiyip, dletning baxqa yerlirigimu tarqaldi. bu sewebtin, misirliqlarisraillardin qorqup, 13 ularni tehimu eghir ixlargha saldi. 14 misirliqlar ularnilaychiliq, kesek quyux we etiz-eriq ixlirini qilixtek eghir emgeklerge selip,intayin qattiq azablargha duchar qildi. 15 misir padixahi yene sehra we puwaisimlik ikki neper ibraniy tughut anisigha: 16 siler ibraniy ayallirini tughdurghanwaqtinglarda, bowaqning oghul yaki qiz ikenlikige qaranglar. eger oghultughulsa, bowaqni olturuwetinglar; qiz tughulsa, tirik qaldurunglar, dedi. 17lekin, bu ikki tughut anisi hudagha ihlasmen bolghachqa, padixahning emrigeboysunmay, oghul bowaqlarni olturmidi. 18 xunga, padixah ularni chaqirtip: busilerning neme qilghininglar? neme uchun oghul bowaqlarni olturmidinglar?dep soridi. 19 ular: ibraniy ayalliri misir ayallirigha ohximaydu. ular nahayitisaghlam kelidu. biz yetip barghuche, ozliri tughup bolidu, dep jawas berixti.20-21 tughut aniliri hudagha ihlasmen bolghanliqi uchun, huda ularghaghemhorluq qilip, oz aililirini qurux xeripini ata qildi. israillar dawamliq kopiyip,tehimu kucheydi. 22 buning bilen, misir padixahi putun puqralirigha: israillardin
  • 67. tughulghan oghul bowaqlarning hemmisini nil deryasigha taxlanglar, qizbalilarnila tirik qaldurunglar, dep emr qildi.2:1 israillarning lawiy qebilisidiki bir kixi oz qebilisidin bolghan birsigenikahlandi. 2 ayali hamilidar bolup, bir oghul tughdi. ana bowaqning chirayliqikenlikini korup, uni u ay yoxurun saqlidi. 3 u balini zadi yoxuralmaydighanyerge kelgende, qomuxtin bir sewet toqup, uni mom we lay bilen suwap, suotmes qildi we balini sewetke selip, andin sewetni nil deryasi boyidikiqomuxluqqa apirip, yoxurunche sugha qoyuwetti. 4 balining hedisi qandaqehwal yuz beridikin dep, yiraqtin sewetni kozitip turdi. 5 padixahning qizi deryaboyigha sugha chomulgili keldi. uning kenizekliri derya boyida seyle qilixqabaxlidi. tuyuqsiz, melike qomuxluqta bir sewetning turghinini korup qaldi-de,elip kelix uchun has kenizikini ewetti. 6 melike sewetni echip, bir oghulbowaqning yighlap yatqinini kordi. melike uninggha ich aghritip: bu choqum biribraniyning bowiqi, dedi. 7 bu chaghda, bowaqning hedisi kelip, melikige: menberip, ibraniylar arisidin siz uchun bowaqni emitidighan bir inikana tepipkeleymu? dep soridi. 8 melike: maqul, barghin, dedi. u berip, bowaqning ozanisini chaqirip keldi. 9 melike bu ayalgha: bowaqni oyungge elip ketip, menuchun emit. ix heqqingni berimen, dedi. buning bilen, ayal bowaqni oyige elipketip emitti. 10 bala heli chong bolghanda, anisi uni melikining aldigha elipbardi. melike uni oz oghli qilip beqiwaldi we men uni sudin tartipchiqiriwalghan dep, uninggha musa ibraniy tilidiki tartip chiqirix degen sozbilen ahangdax degen isimni qoydi. 11 musa chong bolghandin keyin, ibraniyqerindaxlirini yoqlap berip, ularning eghir emgeklerge seliniwatqanliqini oz kozibilen kordi. arida, u bir misirliqning ibraniy qerindaxliridin birini uruwatqanliqinikorup, 12 etrapigha qarap baxqa adem yoqqu dep oylap, heliqi misirliqniolturup, olukini qumgha komuwetti. 13 etisi, musa yene sirtqa chiqip, ikkiisrailning bir-biri bilen uruxuwatqanliqini kordi. u yolsizliq qilghan birige:nemixqa oz qerindixingni urisen? dedi. 14 heliqi kixi: kim seni bizge baxliq yakisoraqchi bolsun deptu!? sen heliqi misirliqni olturginingdek emdi menimuolturmekchimu? dedi. musa bu gepni anglap qorqup qaldi. u ichide meningqilghan iximni baxqilar jezmen bilip qaptu dep oylidi. 15 padixah bu ixtin hewertepip, musani olturmekchi boldi. biraq, musa uningdin qechip, midiyan degendletke bardi. bir kuni, u bir quduqning yenigha kelip olturdi. 16 midiyandiki birrohaniyning yette qizi bar idi. ular daim atisining qoylirini sughirix uchun buquduq bexigha kelip, su tartip, oqurlarni tolduruxatti. 17 bundaq waqitlarda,birqanche padichi kelip, ularni qoghliwetetti. bu qetim bolsa, musa ularniqoghdidi we ulargha yardemlixip su tartip berdi. 18 ular atisi reulning yenighaqaytip barghinida, atisi ulardin: bugun ejes burunla qaytip kepsilerghu? depsoridi. 19 ular: bir misirliq bizni padichilarning bozek qilixidin qutuldurdi, hettabiz uchun su tartip qoylirimizni sughirip berdi, dep jawas berixti. 20 atisi
  • 68. qizlirigha: u qeyerde qaldi? uni sirtta taxlap kelgininglar nemisi? uni biz bilenbille tamaq yeyixke chaqirip kelinglar, dedi. 21 musa reulning teklipini qobulqildi we ularning yenida turup qaldi. reul qizi ziporeni uninggha hotunluqqaberdi. 22 zipore bir oghul tughdi. musa men yaqa yurttiki bir musapir idim dep,baligha gerxom u yerde yaqa yurtluq degen soz bilen ahangdax degen isimniqoydi. 23 aridin uzun yillar otkendin keyin, misir padixahimu oldi. israillaryenila eghir emgeklerdin qattiq azas chekip, hudadin yardem tilep, nale-peryad koturuxti. ularning nale-peryad awazi hudagha yetti. 24 huda ularningnale-peryadlirini anglap, ozining ularning ejdadliridin bolghan ibrahim, ixaq weyaquplar bilen tuzgen ehdisini esige aldi. 25 u israillarning echinixliq halitinikorup, ulargha intayin ich aghritti.3:1 musa qeynatisi, midiyan rohaniysi yetro yene bir ismi reul ning qoyinibaqatti. bir kuni, u padisini heydep cholni kesip otup, hudaning teghi sinayteghigha keldi. 2 u yerde perwerdigarning perixtisi tikenliktiki yalqunjapyeniwatqan ot ichidin musagha tuyuqsiz korundi. musa tikenlikte otyeniwatqan bolsimu, tikenlikning koyup ketmeywatqanliqini kordi. 3 u bu ajayipixqu, tikenlik nemixqa koyup ketmeydighandu? yenigha berip qarap baqaychu!dep oylidi. 4 musaning yeqinlap kelginini korgen perwerdigar tikenlikningichidin: musa! musa! dep towlidi. mana men! dep jawas berdi musa. 5 hudauninggha: bu yerge yeqin kelme, choruqliringni salghin. chunki, senturuwatqan yer muqeddestur. 6 men sening atang, xundaqla ejdadliringibrahim, ixaq we yaquplar etiqad qilip kelgen huda bolimen, dedi. bunianglighan musa hudagha qaraxqa petinalmay, yuzini etiwaldi. 7 perwerdigaruninggha mundaq dedi: men helqim israillarning misirda harliniwatqanliqinikordum. ularning emgek nazaretchilirining zulmidin qilghan nale-peryadlirinianglidim. ularning azas tartiwatqanliqini bilimen. 8 xunga, men ularnimisirliqlarning qolidin qutquzup, sut bilen hesel eqip turidighan bipayanmunbet zemingha elip berix uchun chuxtum. u yer qananlar, hitlar, amorlar,periziler, hiwilar we yebuslarning makanidur. 9 helqimning qilghan nale-peryadi quliqimgha anglanmaqta. misirliqlarning ularni qandaq ezgenlikimukoz aldimda turmaqta. 10 xunga, emdi seni misir padixahining aldighaewetimen. berip, oz helqim bolghan israillarni misirdin elip chiq. 11 lekin, musahudagha: men misir padixahining aldigha berip, israillarni misirdin elipchiqalaydighan qanchilik chong adem idim? dedi. 12 huda uninggha: mensanga yar bolimen. sen israillarni misirdin elip chiqqandin keyin, siler butaghqa kelip manga ibadet qilisiler. mana bu mening seni ewetkenlikimningbelgisi, dedi. 13 men berip, israillargha: meni bu yerge silerning ejdadliringlaretiqad qilip kelgen huda ewetti desem, ular manga ixenmey: qaysi hudaheqqide sozlewatisen? uning nam-xeripi neme? dep sorisa, men nemedeymen? dedi musa. 14 huda mundaq dedi: men menggu bar bolghuchi
  • 69. durmen. sen berip, ulargha: meni silerge menggu bar bolghuchi ewetti degin.15 huda musagha yene: israillargha: menggu bar bolghuchi, yeni ejdadliringlaribrahim, ixaq we yaquplar etiqad qilip kelgen huda meni yeninglargha ewettidegin. bu, mening mengguluk namim. ewladtin ewladqiche muxu nam bileneske elinimen. 16 sen berip israillarning aqsaqallirini yighip, ulargha:perwerdigar, yeni silerning ejdadliringlar ibrahim, ixaq we yaquplar etiqad qilipkelgen huda manga korundi. u mening silerge: men misirliqlarning silergeqandaq muamile qiliwatqanliqini kordum. 17 men silerni ularning zulmidinqutulduruxqa wede qildim. men silerni sut bilen hesel eqip turidighanzemingha, yeni qananlar, hitlar, amorlar, periziler, hiwilar we yebuslarningmakanigha elip barimen dep yetkuzuxumni eytti degin. 18 aqsaqallar seningsozliringni anglaydu. andin keyin sen ular bilen birlikte misir padixahiningaldigha berip, uninggha hemminglar bir eghizdin: perwerdigar ibraniylar etiqadqilip kelgen huda bizge ayan boldi. emdi bizning u kunluk yolni besip, chol-bayawangha berip, perwerdigarimiz hudagha qurbanliq qiliximizgha ijazetbergeysiz denglar. 19 manga melumki, men misir padixahini besim bilenmejbur qilmighuche, u silerge ijazet bermeydu. 20 xunga, men oz qudritimniixqa selip, helqialem aldida her hil mojizilirimni korsitix arqiliq misirliqlarnijazalaymen. xuning bilen, misir padixahi silerni u yerdin chiqiriwetidu. 21 silermisirdin chiqidighan waqtinglarda, men misirliqlarni silerge mehribanliqkorsitidighan qilimen. xunga, siler u yerdin chiqqanda, quruq qol chiqmaysiler.22 israil ayallarning hemmisi misirliq qoxniliri we qoxnilirining mehmanliridinaltun-kumuxtin yasalghan zinnet buyumlar we kiyim-kecheklerni telep qilidu.bu nersiler bilen baliliringlarni yasandurisiler. mana xundaq qilip,misirliqlarning bayliqlirini tartiwalghan bolisiler, dedi.4:1 biraq, musa perwerdigargha: israillar manga ixenmey, sozumge qulaqsalmay, manga: perwerdigar sanga esla korunmidi dese, qandaq qilimen,dedi. 2 perwerdigar uningdin: qolungdiki neme? dep soridi. tayaq, dep jawasberdi u. 3 perwerdigar uninggha: tayaqni yerge taxla, dep buyrudi. musa uniyerge taxliwidi, u yilangha aylandi. musa uningdin qachti. 4 perwerdigarmusagha yene: yilanning quyruqini tut, dep buyrudi. musa yilanning quyruqinitutuwidi, yilan yene tayaqqa aylinip ketti. 5 perwerdigar uninggha: mana buisraillarni perwerdigarning, yeni ularning ejdadliri ibrahim, ixaq we yaquplaretiqad qilip kelgen hudaning sanga korungenlikige ixenduridu, dedi. 6perwerdigar musagha yene: emdi qolungni qoynunggha sal, dedi. musa qoliniqoynigha selip chiqirip qariwidi, qolini mahaw qaplap ketkenidi. 7 andin,perwerdigar: qolungni yene qoynunggha sal, dedi. musa qolini qoynigha selipchiqiriwidi, qoli eslige kelip, bedinining baxqa jaylirigha ohxax haletkekelgenidi. 8 perwerdigar sozini dawamlaxturup: eger ular sanga ixenmise yakideslepki mojizidin keyin yenila qayil bolmisa, keyinki mojize belkim ularni qayil
  • 70. qilidu. 9 eger bu ikki mojizimu ularni qayil qilalmisa we ularni sozungge qulaqsalduralmisa, u chaghda sen nil deryasining suyidin biraz elip, quruq yergetok. sen xundaq qilghiningda, su qangha aylinidu, dedi. 10 lekin, musa: i igem,meni eyibke buyruma, men ezeldinla sozmen emesmen. sen men bilensozlexkendin keyinmu yene xu, men mana muxundaq tili eghir ademmen,dedi. 11 perwerdigar uninggha: ademge sozlex qabiliyitini bergen kim? unisozliyeleydighan-sozliyelmeydighan, angliyalaydighan-angliyalmaydighan,koreleydighan-korelmeydighan qilghan men perwerdigar emesmu? 12 senberiwer, men sanga sozmenlik ata qilimen. neme deyixing kereklikini mensanga ogitimen, dedi. 13 lekin, musa jawaben: i igem, men sendin otunupqalay, ozung ihtiyar qilghan baxqa birsini ewetkin, dedi. 14 bu sozni anglighanperwerdigar musagha ghezeplinip: sen bilen bir lawiy qebilisidin bolghanharun isimlik bir akang barghu. uning natiq ikenlikini bilimen. u seni qarxi elixuchun alliqachan yolgha chiqti. u seni korse huxal bolup ketidu. 15 sendemekchi bolghanliringni uninggha eyt. men sanga we uninggha sozmenlikata qilimen. men her ikkinglarning neme qilixinglar kereklikini silerge ogitimen.16 u sening aghzing bolup, sanga wakaliten halayiqqa soz qilidu. sen bolsanghuddi hudagha ohxax uninggha uning neme deydighanliqini ogitisen. 17 butayaqni eliwal. chunki, sen uning bilen mojize korsitisen, dedi. 18 xuning bilen,musa qeynatisi yetroning yenigha qaytip kelip, uninggha: mening misirghaqaytip, uruq-tughqanlirimning tehiche hayat yaki hayat emeslikini koruxumgeijazet bergeysiz, dedi. yetro uning telipige qoxulup, uninggha aq yol tilidi. 19musa tehi midiyandiki waqtida, perwerdigar uninggha: sen misirgha qaytip ket!chunki, seni olturmekchi bolghan adem oldi, degenidi. 20 xuning bilen, musaayali we balilirini exekke mindurup, misirgha qarap yolgha chiqti. u hudauninggha eliwelixni buyrughan tayaqni qoligha eliwaldi. 21 perwerdigarmusaning esige selip yene mundaq dedi: misirgha qaytip barghiningdin keyin,misir padixahining aldida men seni qadir qilghan her hil mojizilerni choqumkorsetkin. lekin, men uni helqingni qoyup bermeydighan jahil qilimen. 22 uchaghda, sen misir padixahigha: perwerdigar: israil helqi mening tunji oghlum.23 oghlumni manga ibadet qilixqa berixtin tosma. ret qilidighan bolsang,sening tunji oghlungni olturimen deydu degin. 24 musa misirgha qaytix yolidikibir qonalghuda perwerdigar uninggha yoluqup, uning jenini almaqchi boldi. 25xunga, musaning ayali zipore bir parche otkur qirliq taxni qoligha elip,oghlining hetnilikini kesip, uni musaning putlirigha tegkuzup: sen heqiqetentokulgen qan arqiliq qutuldurulghan erimsen, dedi. 26 zipore oghlini hetneqilghanliqtin musani tokulgen qan arqiliq qutuldurulghan erim dedi. xuningbilen, perwerdigar musani aman qaldurdi. 27 xu waqitlarda perwerdigarharungha: sen chol-bayawangha berip, musani kutuwal, degenidi. harun yolyurup hudaning teghigha yetkende, musa bilen koruxti we uni soydi. 28 musaperwerdigarning ozige eytqan hemme sozliri we misirda korsitixke buyrughan
  • 71. barliq mojiziler heqqide harungha sozlep berdi. 29 xundaq qilip, musa bilenharun ikkiylen misirgha berip, israil aqsaqallirining hemmisini yighdi. 30 harunperwerdigarning musagha eytqan hemme sozlirini ulargha yetkuzdi hemkopchilikning aldida mojizilerni korsetti. 31 aqsaqallar uning sozlirige ixendi.ular perwerdigarning ozlirige kongul bolgenlikini we zulum ichidiki hayatighanezer salghanliqini anglighan haman, baxlirini egip hudagha sejde qilixti.5:1 xuningdin keyin, musa bilen harun misir padixahi bilen koruxup:perwerdigar, yeni israillar etiqad qilip kelgen huda sizge: helqimning menuchun heyt otkuzgili chol-bayawangha berixigha yol qoy deydu, dedi. 2 misirpadixahi ulargha: meni sozige itaet qildurup, israil helqini qoyup berguzgudekqandaq perwerdigar iken u? men perwerdigarni tonumaymen. israillarnimuqoyup bermeymen, dedi. 3 musa bilen harun: ibraniylar etiqad qilip kelgenhuda bizge ayan boldi. emdi bizning u kunluk yol besip, chol-bayawanghaberip, perwerdigarimiz hudagha qurbanliq qiliximizgha ijazet bersingiz.bolmisa, u bizni kesellik we urux bilen halak qilixi mumkin, dedi. 4 misirpadixahi musa bilen harungha: bu neme degininglar! helqning ixigha dehliyetkuzgininglar nemisi? berip ixinglarni qilinglar! 5 israillarning sani nahayitikop. siler ularning wezipilirini orunlixigha tosqunluq qiliwatisiler, dedi. 6padixah xu kunila misirliq emgek nazaretchiliri bilen ularning qol astidiki israilix baxchilirigha buyruq chuxurup: 7 bundin keyin, israillargha kesek quyuxqaburunqidek saman yighip bermenglar! samanni ozliri yighsun. 8 lekin, ularkesek sanini burunqidekla orundisun. bu sanni kemeytixinglargha qetiybolmaydu. ular hurun, ularning: hudayimiz uchun qurbanliq qilghiliberiximizgha ijazet bergeysiz deyixining sewebimu del xu! 9 ularni tehimueghir ixlargha selinglar. bundaq qilsanglar, ular tinim tapmastin ixlep, yalghangeplerge qulaq selixqa waqitmu chiqiralmaydu, dedi. 10 misirliq emgeknazaretchiliri bilen ularning qol astidiki israil ix baxchiliri berip, israillargha:padixah bizge: bundin keyin, israillargha saman bermenglar, 11 qeyerdesaman bolsa, xu yerdin ozliri ekelsun. biraq, kesekning sanidin birnimukemeytmenglar deydu, dedi. 12 buning bilen, israillar putun misirning hemmejaylirigha berip, engiz samini toplaydighan boldi. 13 emgek nazaretchiliri bolsaher kuni ularni: burun silerge saman berilgen waqittikidekla kop kesekquyisiler dep qistidi. 14 emgek nazaretchiliri misirliqlar teripidin teyinlengenisrail ix baxchilirini qamchilap, ularni: nemixqa tunugun we bugun qullarghaburunqidek sanda kesek quydurmidinglar? dep soraydighan boldi. 15 xunga,bu ix baxchiliri misir padixahining aldigha berip: janabi aliyliri, qullirighanemixqa mundaq muamile qilidila? 16 qullirigha saman yetkuzupberilmeywatidu, lekin biz yenila burunqi sanda kesek quyuxqa buyruluwatimiz.hazir qulliri tayaq yewatidu. emeliyette, bular siler misirliqlarning hataliqi, depnale qilixti. 17 padixah ulargha: herqaysing hurun, hurun nemilersen!
  • 72. perwerdigarimiz uchun qurbanliq qilip kelixke ijazet bergeyladeyixkenliringning sewebimu xu. 18 derhal qaytip berip ixingni qilix!herqaysinggha berilidighan saman yoq. kesekni yenila burunqidek sandatapxuruxisen, dedi. 19 kesek sanining kemeytilmeydighanliqini anglighan israilix baxchiliri bexigha chong bala-qazaning kelgenlikini bilixti. 20 ularpadixahning yenidin chiqip, taxqirida ozlirini kutup turuwatqan musa bilenharungha: 21 silerning neme qiliwatqanliqinglargha perwerdigar guwah. usilerning edibinglarni bersun. siler bizni padixah we uning emeldarliriningaldida yer bilen yeksan qildinglar. ulargha bizni olturuxke bahane tepipberdinglar, dedi. 22 buning bilen, musa perwerdigarning aldigha berip: i igem,oz helqingni nemixqa bundaq horlaysen? meni bu yerge nemixqa ewetting?23 men padixahning aldigha berip sening sozliringni yetkuzgendin beri, uhelqingge tehimu zulum salidighan boldi. emma, sen ularni hergizqutquzmiding! dedi.6:1 perwerdigar musagha: emdi sen mening padixahqa qilidighanlirimnikorisen. u mening zor qudritimning tesiri bilen israillarni qoyup beridu, hettaularni zeminidin qoghlap chiqiriwetidu, dedi. 2 huda musagha mundaq dedi:men perwerdigardurmen. 3 men burun ejdadliring ibrahim, ixaq weyaquplargha hemmige qadir huda bolup korundum. lekin, men ozumni ularghamenggu bar bolghuchi degen namim arqiliq axkarilimidim. 4 men ular bilenehde tuzup, ular eyni waqitta musapir bolup turuwatqan qanan zemininiulargha berixke wede qilghanidim. 5 hazir men israillarning misirliqlarningzulmidin qilghan dad- peryadlirini anglap, oz ehdemni esimge aldim. 6 xunga,sen berip, israillargha munu sozlirimni yetkuz: men perwerdigardurmen. mensilerni misirliqlarning eghir emgekliridin azad qilimen, silerni qulluqtin horlukkeerixturimen. men zor qudritimni korsitip silerni qutquzimen, misirliqlarni qattiqjazalaymen. 7 silerni oz helqim qilimen. men silerning hudayinglar bolimen.misirliqlarning qulluqidin qutulghan waqtinglarda, bu ixni meningperwerdigaringlar bolghan hudaning qilghanliqini bilisiler. 8 men silerni,ejdadliringlardin ibrahim, ixaq we yaquplargha berixke qesem qilghanzemingha elip barimen. u yerni silerge zeminliqqa berimen. menperwerdigardurmen. 9 musa bu sozlerni israillargha yetkuzdi, lekin eghirqulluq azabidin rohsizlanghan israillar uning sozige qulaq salmidi. 10perwerdigar musagha yene: 11 sen padixahning yenigha berip, uningghaisraillarning misirdin chiqip ketixige yol qoyuxni eytqin, dedi. 12 musaperwerdigarning aldida: sozumge israillar qulaq salmighan yerde, misirpadixahi qandaqmu qulaq salsun. uning ustige, men bir tili eghir adem tursam!dep jawas qayturdi. 13 biraq, perwerdigar musa bilen harungha: siler berip,israillar bilen misir padixahigha: huda bizge: israillarni misirdin elip chiqinglardep emr qildi denglar, dep buyrudi. 14 towendikiler bir qisim israil qebililirining
  • 73. aile baxliqliri. yaqupning tunji oghli rubenning oghulliri: hanuh, pallu, hesronwe karmi. ulardin ruben qebilisining tarmaq jemetliri meydangha keldi. 15ximonning oghulliri: yemuil, yamin, ohad, yakin, sohar we qananliq ayalidinbolghan xaul. ulardin ximon qebilisining tarmaq jemetliri meydangha keldi. 16lawiyning gerxon, kohat we merari isimlik u oghli bolup, ular lawiy qebilisidikitarmaq jemetlerning atiliri idi. lawiy bir yuz ottuz yette yil omur kordi. 17gerxonning libni we ximei isimlik ikki oghli bolup, ulardin lawiy qebilisiningtarmaq jemetliri barliqqa keldi. 18 kohatning amram, yishar, hibron we ozzilisimlik oghulliri bolup, kohat bir yuz ottuz u yil omur kordi. 19 merarining mehliwe muxi isimlik ikki oghli bar idi. yuqiriqilar lawiy qebilisining tarmaqjemetliridur. 20 amram oz hammisi yokebedni emrige alghanidi. u harun bilenmusani tughdi. amram bir yuz ottuz yette yil omur kordi. 21 yisharning korah,nefe we ziykri isimlik u oghli bar idi. 22 ozzilning mixail, elsafan we sitri isimliku oghli bar idi. 23 harun nahxonning singlisi, amminadabning qizi elixebaniemrige aldi. elixeba harungha nadas, abihu, eliazar we itamar isimlik tot oghultughup berdi. 24 korahtin assir, elqana, abiasaf isimlik u oghul toreldi. ularkorah qebilisidiki tarmaq jemetlerning atiliri boldi. 25 harunning oghli eliazarputelning qizliridin birni emrige aldi. u pinihasni tughdi. mana bular lawiyqebilisining aile baxliqliri. 26 perwerdigar teripidin israillarning herqaysiqebililirini top-topi bilen misirdin elip chiqinglar dep emr qilinghanlar del muxuharun bilen musa idi. 27 misir padixahidin israillarni qoyup berixni telepqilghanlarmu mana muxu musa bilen harundur. 28 perwerdigar misirdamusagha sozligen waqitta, uninggha: 29 men perwerdigardurmen. sangaqilghan sozlirimning hemmisini misir padixahigha yetkuzgin, degenidi. 30lekin, musa: men ya sozmen bolmisam, padixah mening sozumge qandaqmuqulaq salsun? dep jawas bergenidi.7:1 u waqitta, perwerdigar musagha mundaq degenidi: men seni padixahaldida huddi hudadek qilimen. akang harun bolsa sening peyghembiringbolup, sozliringni padixahqa yetkuzidu. 2 men sanga tapilighan sozlerninghemmisini harungha yetkuz. harun bolsa padixahqa israillarni uningmemlikitidin chiqip ketixke yol qoyuxni eytsun. 3 lekin, men padixahnijahillaxturimen. buning bilen, men mojize we karametlirimni misirda koplepkorsiteleymen. 4 xundaqtimu, u yenila sozungni anglimaydu. xunga, menqudritimni korsitip, misirliqlargha eghir jazalarni berimen we israillarningherqaysi qebililirini top-topi bilen misirdin elip chiqimen. 5 men qudritimnikorsitip ularni jazalap, israillarni ularning yurtidin elip chiqqan waqtimdila, ularmening perwerdigar ikenlikimni tonup yetidu. 6 perwerdigar ulargha qandaqemr qilghan bolsa, musa bilen harun del xundaq ix kordi. 7 ular padixahqasozligen waqtida, musa seksen yax, harun bolsa seksen u yaxta idi.harunning tayiqi 8 perwerdigar musa bilen harungha: 9 padixah silerge:
  • 74. ozunglarning huda teripidin ewetilgenlikinglarni bir mojize arqiliq ispatlanglardeydu. u chaghda sen musa, harungha: tayiqingni padixahning aldigha taxladegin. tayaq yilangha aylinidu, dedi. 10 musa bilen harun padixahning aldighaberip, perwerdigarning emri boyiche ix kordi. harun tayiqini padixah bilenemeldarlarning aldigha taxliwidi, tayaq yilangha aylandi. 11 padixah derhalozining alimlirini we sehirgerlirini yighdi. ular sehir ixlitip, xuninggha ohxax ixniqildi. 12 ularning herbiri qolidiki tayaqni yerge taxliwidi, ularmu yilangha aylinipketti. lekin, harunning yilini ularning yilanlirini yutuwetti. 13 emma, padixah delperwerdigar eytqandek jahilliq qilip, musa bilen harunning sozini anglimidi. 14perwerdigar musagha: misir padixahi tolimu jahil. u israil helqini qoyup berixnihalimaydu. 15 ete etigende, u nil deryasigha baridu. sen derya boyida kutupturup, uning bilen korux. yilangha aylanghan heliqi tayiqingni qolungghaeliwal. 16 sen uninggha mundaq degin: perwerdigar ibraniylar etiqad qilipkelgen huda meni sizge: oz helqimning manga ibadet qilix uchun chol-bayawangha berixigha yol qoy deyixke ewetti. siz baxtin-ahir qulaq salmaykeldingiz. 17 xunga, perwerdigar: sen emdi mening qilghan ixlirimdin meningkim ikenlikimni biliwal deydu. qarang, men qolumdiki tayaqni deryadiki sughaursam, su qangha aylinidu. 18 beliqlar tamamen olidu. derya sesip ketidu.misirliqlar derya suyidin seskinip, uni ichelmeydighan bolup qalidu. dedi. 19perwerdigar musagha yene: sen harungha: tayiqingni al. qolungni misirdikiherqaysi derya, osteng, sazliq we kollerge qaritip uzat. bu chaghda, misirninghemme yeridiki sular, hetta sogha we tax kuplerning ichidiki sularmu qanghaaylinidu degin, dedi. 20 musa bilen harun perwerdigar tapilighan ixlarni bejakelturdi. padixah we uning emeldarlirining aldida musa tayaqni koturup, deryasuyige uruwidi, derya suyi xuan qangha aylandi. 21 deryadiki beliqlar oldi.derya suyi sesiq purap, misirliqlar bu suni ichelmeydighan bolup qaldi.misirning hemme yerini qan qaplidi. 22 biraq, padixahning sehirgerlirimu sehirarqiliq ohxax ixni qildi. netijide, del perwerdigar eytqandek, padixahburunqidek jahilliq qilip, musa bilen harunning sozini anglaxni ret qildi 23 weburulupla ordigha kirip ketti. u bu ixqa qilche ehmiyet bermidi. 24misirliqlarning hemmisi nil deryasi suyini ichelmeydighan bolup qalghachqa,ichidighan su izdep, derya etraplirini kolidi. 25 perwerdigar derya suyiniqangha aylandurup, aridin bir hepte otti.8:1 uningdin keyin, perwerdigar musagha mundaq dedi: sen yene misirpadixahining aldigha berip uninggha: perwerdigar: oz helqimning mangaibadet qilix uchun chol-bayawangha berixigha yol qoy. 2 eger yene ret qilsangsanga eytip qoyayki, putun dlitingni jazalap, zeminingning hemme yerini paqabilen tolduruwetimen. 3 nil deryasi paqigha tolup ketidu. paqilar deryadinchiqip ordanggha, hujranggha, hetta orun-korpiliringge kiridu.emeldarliringning we puqraliringning oylirige, hetta ochaqlirigha, tengnilirining
  • 75. ichigimu kiriwalidu. 4 sening uchanggha, emeldarliringning we puqraliringninguchisighimu yamixidu deydu dep yetkuzgin. 5 perwerdigar musagha yene: senharungha: tayaq alghan qolungni misirdiki derya, osteng, sazliq we kollergeqaritip uzat. misir zeminini paqilar bilen qaplitiwet dep eytqin, dedi. 6 buningbilen, harun qolini misirning sulirigha qaritip uzitiwidi, paqilar chiqip misirzeminini qaplidi. 7 biraq, misirdiki sehirgerlermu sehir ixlitip, ohxax ixni qilipmisir zeminigha paqa chiqardi. 8 padixah musa bilen harunni chaqirtip,musagha: perwerdigardin u paqilarni mendin we misir helqidin yiraqlaxturuxnitilep dua qil. andin, helqingning perwerdigargha qurbanliq qilix uchunberixigha yol qoyimen, dedi. 9 musa jawaben: bolidu, siz bir waqit belgileng.men sizge, emeldarliringizgha we puqraliringizgha dua qilay. xu chaghda,paqilarning hemmisi silerdin we oyliringlardin ayrilidu. peqet nil deryasidikipaqilardin baxqa paqilarning hemmisi yoqilidu, dedi. 10 padixah uninggha:etila dua qil, dedi. musa: sizning deginingizdek bolsun. buning bilen, sizperwerdigarimiz hudadin baxqa hechqandaq hudaning yoqluqini biling. 11paqilar sizdin, ordingizdin, emeldarliringizdin we baxqa puqraliringizdinayrilidu. peqet nil deryasidila paqa qalidu, dedi. 12 xuningdin keyin, musabilen harun misir padixahining yenidin chiqixti. musa perwerdigardin misirpadixahliqigha chuxurgen paqilarni yoqitixni tilep, dua qilip yalwurdi. 13perwerdigar musaning duasini ijabet qildi. oy, hoyla we etizlardiki paqilarninghemmisi olup tugidi. 14 misirliqlar paqa oluklirini dwe-dwe qilip toplighanidi,putun dlet sesiqchiliqqa toldi. 15 biraq del perwerdigar eytqandek, paqilarningtamamen olgenlikini korgen padixah jahilliq qilip, musa bilen harunning sozigequlaq salmidi. 16 perwerdigar musagha: harungha: tayiqingni yerdiki topighaur. chang-tozanlar paxilargha aylinip, putun misirni qaplaydu degin, dedi. 17ular perwerdigarning deginidek qilixti. harun tayiqini yerdiki topigha uruwidi,chang-tozanlar paxilargha aylinip, adem we haywanlarning bedinini qaplapketti. misir zeminidiki chang-tozanlarning hemmisi paxigha aylinip ketti. 18sehirgerlermu oz sehirliri bilen paxa peyda qilmaqchi bolghan bolsimu, lekinbu ix ularning qolidin kelmidi. adem we haywanatlarning bedinini paxa qaplapketti. 19 sehirgerler padixahqa: bu ixni huda qildi! deyixti. biraq delperwerdigar eytqandek, padixah jahilliq qilip, musa bilen harunning sozigequlaq salmidi. 20 andin, perwerdigar musagha mundaq dedi: ete tangseherdila ornungdin turup, padixah derya boyigha chiqqanda uning bilenkorux we uninggha: perwerdigar: helqimning manga ibadet qilix uchunberixigha yol qoy. 21 seni agahlandurup qoyayki, eger sen mening helqimniqoyup bermeydighan bolsang, sanga, emeldarliring we puqraliringghachiwinlar topi ewetimen. oyliringlar chiwinge tolidu we hemme yerni chiwinqaplaydu. 22 lekin, mening helqim israillar yaxawatqan goxen wilayitiningehwalini baxqiche qilimen. u yer chiwinlar topidin haliy bolidu. buningnetijiside, mening perwerdigarning bu dlettimu qudretlik ikenlikimni bilisen. 23
  • 76. men oz helqimni sening helqingdin perqlendurimen. bu mojize ete korulidudeydu dep yetkuzgin. 24 perwerdigar deginini qildi. top-top chiwinlarpadixahning ordisigha we emeldarlirining oylirige besip kirip, putun misirzeminini haras qiliwetti. 25 padixah musa bilen harunni chaqirtip, ulargha:barsanglar beringlar! biraq, hudayinglargha qilidighan qurbanliqni muxu dletichide qilinglar! dedi. 26 lekin, musa: bundaq qilix toghra bolmaydu. chunki,perwerdigar uchun qilidighan qurbanliqlirimiz misirliqlarni yirgenduridu. egerbiz misirliqlarning koz aldida ularni yirgenduridighan qurbanliqlarni qilsaq, ularbizni chalma-kesek qilidu! 27 biz perwerdigarimiz hudaning emr qilghinidek ukunluk yolni besip, chol-bayawangha berip, andin uninggha qurbanliq qiliximizkerek, dedi. 28 padixah uninggha: chol-bayawangha berip, perwerdigaringlarhudagha qurbanliq qilixinglargha ijazet berey, lekin anche yiraqqa ketmenglar.men uchunmu dua qilinglar, dedi. 29 musa jawaben: men yeningizdin chiqiplaperwerdigargha dua qilay. chiwinlar topi etila sizdin, emeldarliringiz wepuqraliringizdin ayrilsun. lekin, siz bizni aldap, perwerdigargha qurbanliqqilixqa beriximizgha tosqunluq qilmasliqingiz kerek, dedi. 30 xuningdin keyin,musa misir padixahining yenidin chiqip, perwerdigargha dua qildi. 31perwerdigar musaning duasini ijabet qilip, chiwinlar topini misir padixahidin,emeldarliridin we puqraliridin ayridi. bir talmu chiwin qalmidi. 32 lekin, buqetimmu padixah yene jahilliq qilip, israil helqining chiqixigha yol qoymidi.9:1 perwerdigar musagha mundaq dedi: sen misir padixahining aldigha berip,uninggha: perwerdigar, yeni ibraniylar etiqad qilip kelgen huda: oz helqimningmanga ibadet qilix uchun chol-bayawangha berixigha yol qoy. 2 eger senularni qoyup berixni ret qilip yenila tutup turuwalidighan bolsang, 3 seniagahlandurup qoyayki, charwa malliringning hemmisini, yeni at, toge, kala,qoy we ochkiliringni waba kesilige giriptar qilimen. 4 biraq, israillarning charwamallirini misirliqlarningkidin perqlendurimen. israillarning malliridin birimuolmeydu deydu degin. 5 perwerdigar waqit belgilep: bu mojizini etilakorsitimen, dedi. 6 etisi, perwerdigar ozi eytqandek qildi. misirliqlarningcharwa mallirining hemmisi degudek waba kesilige giriptar bolup oluxkebaxlidi. lekin, israillarning charwa mallirining birimu ziyangha uchrimidi. 7padixah adem ewetip tekxurtup, israillarning malliridin biriningmu olmigenlikiniuqti. xundaqtimu, u yenila jahilliq qilip, israillarning ketixige yol qoymidi. 8keyin, perwerdigar musa bilen harungha: ochaqtin bir changgal kuleliwelinglar. musa uni padixahning aldida hawagha chachsun. 9 bu kul chang-tozan bolup, misirning hemme yerige tarqilidu. xuning bilen, barliq adem wehaywanlarning bedenlirini yiringliq chaqa qaplap ketidu, dedi. 10 buning bilen,ular qollirigha ochaq kulini elip, padixahning aldigha bardi. musa kulnihawagha chachti. netijide, adem we haywanlarning bedenlirini yiringliq chaqaqaplap ketti. 11 hetta sehirgerlermu musagha taqabil turalmidi. chunki,
  • 77. ularning bedininimu baxqa misirliqlarningkige ohxax yiringliq chaqa qaplapketkenidi. 12 xundaqtimu, perwerdigar teripidin jahillaxturulghan padixahhuddi perwerdigarning musagha eytqinidek, musa bilen harunning sozigequlaq salmidi. 13 perwerdigar musagha mundaq dedi: ete tang seherdilapadixahning aldigha berip, uninggha: perwerdigar, yeni ibraniylar etiqad qilipkelgen huda: oz helqimning manga ibadet qilix uchun chol-bayawanghaberixigha yol qoy. 14 bolmisa, bu qetim men sening we emeldarliring hemdepuqraliringning ustige eng eghir balayiapetlerni yaghdurimen. mana xuchaghda, sen alemde mendin baxqa huda yoqluqini bilisen. 15 men qudritimnikorsitip, seni we puqraliringni waba kesilige duchar qilip, silerni yer yuzidin yoqqilalayttim. 16 biraq, men undaq qilmidim. eksiche, men qudritimni sangakorsitix we namimni alemge elan qilixtek alahide meqset bilen senipadixahliqqa tiklidim. 17 lekin, sen yenila zorawanliq qilip, helqimni qoyupbermeywatisen. 18 xunga ete muxu chaghda, men misir tarihida elmisaqtintartip korulup baqmighan qattiq moldur yaghdurimen. 19 hazir senademliringge ochuqchiliqtiki charwa malliring we baxqa barliq nersiliringnidalda yerge elip kiriwelixqa emr qil. chunki, ochuqchiliqta qelip qalghan ademwe haywanlarning hemmisini moldur urup, halak qilidu deydu degin. 20perwerdigarning sozige ixengen bir qisim padixah emeldarliri derhal oz qulliriwe charwa mallirini dalda yerge elip kiriwaldi. 21 perwerdigarning sozigeixenmigenler bolsa qulliri we charwa mallirini taxqirida qoyuwerdi. 22perwerdigar musagha: sen qolungni asmangha qaritip uzat! putkul misirzeminidiki insanlar, haywanlar we barliq osumluklerning ustige molduryaghsun, dedi. 23 musa tayiqini asmangha qaritip koturuwidi, perwerdigarchaqmaq chaqturup, guldurmamilar yangritip, yer yuzige molduryaghduruwetti. 24 xuning bilen, chaqmaq cheqip, yoghan-yoghan moldurlertokulup chuxti. bu, misir tarihida hazirghiche yuz berip baqmighan eng chongmoldur apiti idi. 25 moldur misir zeminidiki ochuqchiliqta turghan nersilerninghemmisini, jumlidin adem, haywan, etizdiki ziraetler we barliq del-derehlerniweyran qiliwetti. 26 peqet israillar yaxaydighan goxen wilayitidila molduryaghmidi. 27 misir padixahi derhal musa bilen harunni chaqirtip: bu qetim menhataliq otkuzdum, men we puqralirimdin sewenlik otti. perwerdigar adildur. 28perwerdigargha men uchun dua qilinglar. bizge bu heywetlik guldurmama wemoldurler yeter. men silerning ketixinglargha yol qoyay. siler emdi bu yerdeturmisanglarmu bolidu, dedi. 29 musa uninggha: men bu xeherdin chiqiximbilenla, qolumni koturup perwerdigardin tilep dua qilimen. guldurmamilar xuhaman tinchiydu we moldurmu tohtaydu. xu chaghda, siz dunyaningperwerdigargha mensup ikenlikini bilisiz. 30 lekin, siz we sizningemeldarliringizning perwerdigar hudadin tehiche qorqmaywatqanliqinglarmanga melum, dedi. 31 bu, kendirler chechekligen we arpa bax tartqan waqitbolghachqa, moldur ularni haras qildi. 32 peqet bughdaylarla ziyangha
  • 78. uchrimidi, chunki ular tehi bih chiqarmighanidi. 33 musa padixahning yenidinayrilip, xeherdin chiqip, qolini koturup perwerdigargha dua qildi. guldurmamilarxu haman besiqip, moldur yeghixtin tohtidi. yamghurmu tinchidi. 34 gerchepadixah bu ehwallarni korgen bolsimu, lekin u yene gunah sadir qildi. u weuning emeldarliri yenila jahilliq qilixti. 35 del perwerdigar burunla musaghaeytqandek, misir padixahi jahilliq qilip, israillarning ketixige yenila yol qoymidi.10:1 xuning bilen, perwerdigar musagha: sen misir padixahining yenigha bar.men mojizilerni korsitix arqiliq ku-qudritimni misir helqi arisida dawamliqnamayan qilix meqsiti bilen, misir padixahi we uning emeldarlirinijahillaxturdum. 2 bu arqiliq senmu oz perzentliring we newriliringge meningmisirliqlarni qandaq jazalighanliqim we ularning arisida qandaq mojizilernikorsetkenlikimni sozlep bereleysen. buning bilen, mening perwerdigarikenlikimni bileleysiler, dedi. 3 xundaq qilip, musa we harun misir padixahiningaldigha berip, uninggha: perwerdigar, yeni ibraniylar etiqad qilip kelgen huda:sen mening aldimda zadi qachanghiche hakawurluq qilisen? helqimningmanga ibadet qilixqa berixigha yol qoy! 4 eger yol qoymaydighan bolsang,seni agahlandurup qoyayki, men ete sening zemin tewelikingde cheketkepeyda qilimen. 5 cheketkiler topi zeminingni qaplaydu. ularning koplukidin yer-yuzinimu korelmey qalisen. moldurdin aman qalghanlarni, hetta daladiki del-derehlernimu cheketke yep tugitidu. 6 ular sening ordangni, emeldarliring wepuqraliringning oylirinimu tolduridu. bundaq qorqunchluq apetni ata-bowiliringmu korup baqmighan deydu, dedi we derhal keynige burulup, misirpadixahining aldidin chiqip ketti. 7 padixahning emeldarliri padixahqa: aliyliri,bu ademning bizge weyranchiliq selixigha qachanghiche yol qoyidila?israillarning perwerdigari hudagha ibadet qilixqa berixigha yol qoysila!misirning haras bolghanliqidin hewerliri yoqmu? dedi. 8 buning bilen, padixahmusa bilen harunni chaqirtip, ulargha: siler perwerdigaringlar bolghanhudagha ibadet qilix uchun barsanglar beringlar. lekin zadi kimler barmaqchi?dedi. 9 musa jawaben: qeri-yax, bala-chaqa we qoy-kalilirimizni elip,hemmimiz barmaqchi. chunki, biz u yerde heyt otkuzup, perwerdigarimizghaibadet qilip tentene qilimiz, dedi. 10 padixah ulargha: him! men silerninghotun, bala-chaqiliringlarni elip berixinglargha heqiqeten yol qoyuxum kerekiken-de!? silerni perwerdigaringlar ozi saqlisun! qaranglar, silerningniyitinglarning yamanliqini! 11 qetiy yol qoymaymen! eger silerning telepqilghininglar ibadet qilixqa berix bolsa, undaqta peqet erlerla barsun, dedi.xuningdin keyin, musa bilen harun ordidin qoghlap chiqirildi. 12 xuning bilen,perwerdigar musagha: cheketkiler topini peyda qilix uchun misirning hemmeteripige qolungni uzat! cheketkiler misir teweside moldurdin aman qeliposuwatqanlarning hemmisini yep tugetsun, dedi. 13 xuning bilen, musatayiqini misirning hemme teripige qaritip uzatti. perwerdigar bir keche-kunduz
  • 79. xerq xamili chiqardi. tang atqanda, xamal cheketkilerni elip keldi. 14cheketkiler top-topi bilen uchup kelip, putun misir zeminining u chetidin buchetigiche hemme yerge qondi. bunche kop cheketke ezeldin korulupbaqmighan bolup, bundin keyinmu koruluxi mumkin emes idi. 15 putun zeminqaridap ketti. cheketkiler moldurdin aman qalghanlarning hemmisini, yeniosumluklerni we del-derehlerning ustidiki mewilerni yep tugetti. putun misirtewesidiki etizliqlarda we del-derehlerde yexilliqtin esermu qalmidi. 16 xunga,padixah derhal musa bilen harunni chaqirtip: silerning perwerdigaringlarbolghan huda aldida hem silerning aldinglarda gunahkarmen. 17 emdi yenebirla qetim manga kengchilik qilip, perwerdigaringlar hudadin: misirliqlarni buejellik apettin qutquzghaysen dep telep qilghaysiler, dedi. 18 buning bilen,musa padixahning yenidin chiqip, perwerdigargha dua qildi. 19 perwerdigarxerq xamilini qattiq ghers borinigha aylandurup, cheketkilerni qizil dengizghauchurup ketti. misir diyarida bir danimu cheketke qalmidi. 20 lekin,perwerdigar padixahni yenila jahil qilghachqa, u israillarning chegridin chiqipketixige yenila yol qoymidi. 21 andin, perwerdigar musagha: sen qolungniasmangha kotur! putun misirni zulmet qarangghuluq qaplaydu, dedi. 22 musaqolini asmangha koturuwidi, putun memliketni u kun zulmet qarangghuluqbasti. 23 bu chaghda, misirliqlar bir-birini korelmidi, oyidinmu talaghachiqalmidi. lekin, israillar yaxaydighan yerler bolsa yoruq turdi. 24 padixahmusani chaqirtip: siler berip perwerdigaringlargha ibaditinglarni qilinglar. hettahotun, bala-chaqiliringlarnimu elip barsanglar bolidu. lekin kala, qoy,ochkiliringlar bu yerde qelixi kerek, dedi. 25 musa jawaben: yaq! siz choqumbizning qurbanliq we koydurme qurbanliqigha ixlitidighan mallirimizni elipberiximizgha ijazet berixingiz lazim. 26 biz charwa mallirimizni elip beriximizkerek, hetta birer tuyaqnimu bu yerde qaldurmaymiz. biz perwerdigarghaataydighan qurbanliqni oz mallirimiz ichidin talliximiz kerek. u yergebarmighuche, perwerdigarimiz hudagha qaysi malni qurbanliq qilixnibilmeymiz, dedi. 27 perwerdigar misir padixahini jahillaxturghachqa, uisraillarni yenila qoyup bermidi. 28 padixah musagha: kozumdin yoqal! seniikkinchi kozum kormisun. yene korunguchi bolsang, jeningni alimen! dedi. 29musa uninggha: eytqiningiz kelsun. menmu sizni ikkinchi kormeymen, dedi.11:1 perwerdigar burun musagha mundaq degenidi: men misir padixahighawe uning puqralirigha eng ahirqi apetni chuxurimen. xuning bilen, u silernijezmen qoyup beridu. emeliyette, u silerdin teltokus qutulux uchun, silerni uyerdin qoghlap chiqiridu. 2 emdi, sen berip israillargha eytqin. ular misirliqqoxniliriningkige kirip, ularning altun-kumux zinnet buyumlirini sorap alsun. 3perwerdigar misirliqlarni israillarni yeqin koridighan qilghanidi. padixahningemeldarliri we puqralirini musani ulu adem, dep hormetleydighan qilghanidi. 4xuning bilen, musa misir padixahigha: perwerdigar: bugun tun yerimida, men
  • 80. misirning hemme yerini kezimen. 5 xu waqitta, tehtte olturghan padixahningtunjisidin tartip taki eng erzimes dedekning tunjisighiche bolghanmisirliqlarning tunji oghullirining hemmisi, xundaqla tunji tughulghan mallarmuolidu. 6 xu chaghda, putun misirda elmisaqtin korulmigen we bundin keyinmukorulmeydighan qattiq yigha-zar bolidu. 7 lekin, israillargha yaki ularning mal-waranlirigha hetta itmu qawap qoymaydu deydu. ene xu chaghda, silerperwerdigarning misirliqlar bilen israillarni perqlenduridighanliqini bilisiler. 8ahirda, emeldarliringning hemmisi aldimgha kelip egilip, mening helqimisraillarni bu yerdin elip ketiximni telep qilidu. mana xu chaghda, men buyerdin ayrilimen, dedi. andin, misir padixahining aldidin derghezep bilen chiqipketti. 9 perwerdigar musagha: misir padixahi sening sozungni dawamliq retqiliweridu. xundaq qilip, men misirda tehimu kop mojizilerni korsiteleymendegenidi. 10 musa bilen harun padixah aldida mana xundaq nurghunmojizilerni korsetken bolsimu, lekin perwerdigar padixahni jahillaxturghanliqiuchun, u israillarning chegridin chiqip ketixige yol qoymighanidi.12:1 perwerdigar misirda musa bilen harungha mundaq dedi: 2 hazirdin tartip,bu ay siler israil helqi uchun yilning birinchi eyi bolsun. 3 siler mening munuyolyoruqlirimni putun israil helqige ogitinglar: muxu ayning oninchi kuni herbirailining aile baxliqi oz ailisi uchun hudagha qurbanliq qilixqa bir qoy yaki ochketeyyarlisun. 4 eger ailiside adem az bolup, bir malni yep bolalmisa, uni qoxnisibilen birlixip qurbanliq qilip, goxini adem sani we istemal miqdarigha qarapteqsim qilsimu bolidu. 5 lekin, qurbanliqqa ixlitilidighan mal bir yaxliq eyibsizqochqar yaki teke boluxi kerek. 6 putun israil aililiri tallanghan malni muxuayning on totinchi kunigiche yahxi saqlap, xu kuni kechte soysun. 7 andin,uning qenidin biraz elip, mal yeyilgen oyning ixikining bexi we kexikige surkepqoysun. 8 xu kechisi goxni kawap qilip, achchiq-chuchuk koktat we petir nanbilen yesun. 9 goxni ham peti yaki suda pixurup yemey, putun malni bexidintuyiqighiche ich baghri bilen qoxup kawap qilip yesun. 10 exip qalghininietisige qaldurmay, xu kechila koyduruwetsun. 11 goxni yegen waqtinglarda,huddi seperge teyyarlanghandek belinglarni ching baghlap, choruqunglarnikiyip, qolunglargha hasanglarni tutup chapsan yenglar. bu, perwerdigar otupketidighan kechidur. 12 u kechisi, men putun misirni kezip, meyli adem yakimalning bolsun, tunji erkeklirining hemmisini olturimen. misirning barliqilahlirining ustidin hokum qilimen. chunki, men perwerdigardurmen. 13 ixikkexekliridiki qan siler turidighan oylerning belgisi. men bu qanlarni korginimde,oyliringlargha kirmey otup ketimen. misirliqlarni jazalighan waqtimda, silergehechqandaq ziyan-zehmet yetmeydu. 14 perwerdigar mundaq dedi: siler bukunni hatirilep, her yili muxu kunde perwerdigar uchun heyt otkuzunglar. busilerning mengguluk orp-aditinglar bolsun. 15 yette kunluk heyt mezgilide petirnan yenglar. heytning birinchi kunila, oyliringlardiki hemirturuchni
  • 81. taxliwetinglar. chunki, bu yette kun ichide hemirturu arilaxturulghan herqandaqyemeklikni yegen adem israillar qataridin chiqiriwetilidu. 16 heytning birinchiwe yettinchi kunliri, bir yerge jem bolup ibadet qilinglar. bu ikki kunde,yemeklik teyyarlaxtin baxqa hechqandaq ix qilmanglar. 17 petir nan heytiotkuzup turunglar. chunki, men muxu kuni silerning herqaysi qebililiringlarnitop-topi bilen misirdin elip chiqimen. petir nan heytini otkuzux silerningmengguluk orp-aditinglar bolsun. 18 her yili birinchi ayning on totinchi kunikechqurundin baxlap yigirme birinchi kuni kechqurunghiche, petir nan yenglar.19 bu yette kun ichide oyliringlarda hemirturu bolmisun. hemirturuarilaxturulghanliki herqandaq yemeklikni yegen kixi, meyli bu yurtning adimiyaki yaqa yurtluq bolsun, mening helqim qataridin chiqiriwetilidu. 20 qeyerdeboluxunglardin qetiynezer, hemirturu arilaxturulghan herqandaq yemeklikniyemey, petir nan yenglar. 21 musa putun israillarning aqsaqallirini chaqirip,ulargha mundaq dedi: herbir aile birdin mal tallap, uni otup ketix heytining melisupitide soysun. 22 qollirigha bir tutam lepekgul elip, dastiki qurbanliqqilinghan malning qenigha chilap, uni ixiklirining bexi we kexikige surkisun.etisi etigengiche, hechkim ixiktin chiqmisun. 23 chunki, perwerdigarmisirliqlarni halak qilix uchun bu zeminni kezidu. u ixik bexi we kexikidiki qannikorginide, haras qilghuchi perixtining oyliringlargha kirip silerni olturuxige yolqoymaydu. 24 siler we ewladliringlar bu qaidige menggu emel qilinglar. busilerning mengguluk orp-aditinglar bolsun. 25 siler perwerdigar berixke wedeqilghan zemingha barghininglardimu, bu heyt murasimigha emel qilinglar. 26eger perzentliringlar silerdin: bu qandaq murasim? dep sorisa, 27 siler: buotup ketix kunini hatirilex uchun, perwerdigargha atilip qilinghan qurbanliqmurasimidur. chunki, perwerdigar misirda misirliqlarning jenini alghan kechide,u biz israillarning oyliridin otup ketip, aililirimizni saqlap qalghan. denglar.israillar bu sozlerni anglap, baxlirini egip hudagha sejde qilixti. 28 andin, ularberip, perwerdigarning musa bilen harungha qilghan emri boyiche ix kordi. 29xu kuni yerim kechide, perwerdigar tehtte olturghan padixahning tunjisidintartip taki eng erzimes zindandiki mehbuslarning tunjisighiche bolghanmisirliqlarning tunji oghullirining hemmisining jenini aldi, xundaqla tunjitughulghan mallarnimu olturdi. 30 u keche, misir padixahi, uning emeldarliriwe putun memliket puqraliri ornidin turup, qattiq yigha-zar qilixti. chunki, ademolmigen birmu aile yoq idi. 31 u keche, misir padixahi musa bilen harunnichaqirtip, ulargha: derhal ketinglar! siler hemme israillarni baxlap, yurtumdintez chiqip ketinglar. telipinglar boyiche berip perwerdigaringlargha ibadetqilinglar. 32 kala, qoy, ochkiliringlarnimu elip ketinglar. mangimu heyrlik duaqilip qoyunglar, dedi. 33 misirliqlar israillarni oz yurtidin chapsan ketixkealdiratti. ular: siler chiqip ketmisenglar, biz olup tugeydikenmiz, deyixti. 34xuning bilen, israillar petir hemirlarni tengnilerge selip, kiyim-kechekliri bilenyogep, murisige qoyup elip mengixti. 35 ular yene musaning tapilighini
  • 82. boyiche misirliqlardin altun- kumux zinnet buyumlar we kiyim-kecheklernisorap elixti. 36 perwerdigar misirliqlarni israillarni yeqin koridighan qilipqoyghanidi. xunga, ular misirliqlardin neme sorisa, xuni berdi. xundaq qilip,israillar misirliqlarning bayliqlirini elip ketti. 37 israillar remis xehiridin sukkotxehirige qarap piyade yolgha chiqqinida, ayallar bilen balilarni hesabqaalmighanda, peqet erlerla alte yuz ming kixi idi. 38 kopligen yat qebililiklermuulargha qoxulup, nurghun kala-qoylirini elip bille mengixti. 39 ular misirdin elipkelgen hemirlardin petir nan qildi. chunki, ular misirdin tez chiqip ketixkemejbur bolghachqa, hemir kopturup, yemeklik teyyarliwelixqa ulgurelmigenidi.40 israillar misirda jemiy tot yuz ottuz yil turdi. 41 del tot yuz ottuz yil toxqankuni, perwerdigarning helqi israillarning herqaysi qebililiri misirdin chiqti. 42 xukuni kechide, perwerdigar ozi ularni misirdin muhapizet qilip elip chiqqanidi.xunga, israillar bu kechini perwerdigargha atap, ewladtin ewladqiche her yilihatirileydighan boldi. 43 perwerdigar burun musa bilen harungha mundaqdegenidi: otup ketix heytining qaide-tuzumliri munulardin ibaret: otup ketixheytining qurbanliq goxini yat qebililikler yemisun. 44 lekin, ozunglarsetiwalghan hem hetne qildurghan qullar yese bolidu. 45 oyunglarda waqitliqturuwatqan yatlar we chakarlar uni yese bolmaydu. 46 qoyning goxi taxqirighaelip chiqilmay, oyning ichidila yeyilsun. qoyning bir tal songikimusundurulmisun. 47 putun israil helqi bu qaide-tuzumlerge riaye qilsun. 48 egeraranglarda olturidighan yat qebililikler perwerdigargha ibadet qilay dep, buheytni otkuzuxni halisa, aldi bilen oz ailisidiki putun erlerni hetne qildursun.xundaq qilghanda, ular israillargha ohxax, bu heytni otkuzeleydu. lekin, hetneqilinmighanlar qoyning goxini yemisun. 49 meyli israillar bolsun, meyli israillararisida olturidighan yat qebililikler bolsun, hemmisi mana xu qaide-tuzumlergeemel qilixi lazim. 50 israillar perwerdigarning musa bilen harungha buyrughanqaide- tuzumlirige emel qildi. 51 perwerdigar mana xu kuni israillarningherqaysi qebililirini misirdin elip chiqti.13:1 perwerdigar burun musagha: 2 siler tunji oghlunglarni we tunjitughulghan erkek malni manga atanglar. chunki, israillarning tunji oghulliri wetunji tughulghan erkek malliri manga mensuptur, degenidi. 3 musa israilhelqige mundaq dedi: bu kunni esinglarda ching tutunglar. chunki, bu kun silerqulluqta yaxighan misir zeminidin yolgha chiqqan kun. bu kun perwerdigar zorqudriti bilen silerni u yerdin elip chiqqan kundur. xunga, siler her yili bu kunihemirturu arilaxturulghan herqandaq yemeklikni yemenglar. 4 siler misirdinyolgha chiqqan bu kun, ziraetler bih chiqarghan bax bahardiki bir kundur. 5perwerdigar silerni qananlar, hitlar, amorlar, hiwilar we yebuslarningzeminlirigha elip barghandin keyin, siler her yili muxu waqitta bu kunnimubareklep heyt otkuzunglar. chunki, sut we hesel eqip turidighan bu munbetzeminni perwerdigar silerge beridighanliqi toghrisida ejdadliringlargha qesem
  • 83. bergen. 6 heyt mezgilide, yette kungiche petir nan yenglar. yettinchi kuni,perwerdigar uchun alahide ibadet murasimi otkuzunglar. 7 bu yette kun ichidepetir nan yenglar. aranglarda, hetta zemin tewelikinglardimu hemirturubolmisun. 8 heyt kunliri, siler perzentliringlargha bu heytning silerning misirdinayrilghan waqtinglarda perwerdigar korsetken putun mojizilerni eslex uchunotkuzulidighanliqini chuxendurunglar. 9 perwerdigarning yolyoruqlirini hemixeeghizdin chuxurmeslikinglar uchun, bu heyt huddi qolunglargha yakipexanenglargha chekip qoyulghan belgidek, silerge eslitip turidu. chunki,perwerdigar zor qudriti bilen silerni misirdin elip chiqti. 10 xunga, siler her yilimen belgiligen muxu waqitta bu heytni otkuzunglar. 11 perwerdigar silerge wesilerning ejdadliringlargha wede qilghinidek, u silerni qananliqlarningzeminigha elip kelip, u yerni silerge teqdim qilghandin keyin, 12 siler tunjitughulghanni perwerdigargha atixinglar lazim. putun tunji oghul we charwamallarning tunjisi perwerdigargha mensup bolsun. 13 siler tunji erkekteheyning ornigha qoy qurbanliq qilsanglarmu bolidu. eger undaq qilmisanglar,teheyning boynini sundurup qurbanliq qilinglar. lekin, tunji oghulliringlarnichoqum bedel berip qayturuwelinglar. 14 kelguside oghulliringlar: buningmenisi neme? dep sorisa, siler: perwerdigar zor qudriti bilen bizni misirdikiqulluqtin qutuldurup chiqqan. 15 u chaghda, misir padixahi jahilliq qilip, biznichegridin chiqarmighanidi. xunga, perwerdigar misirliqlarning tunji oghulliriniwe haywanlirining tunji erkek balilirini halak qildi. xu sewebtin, biz putuncharwa mallirimizning tunji erkek balilirini perwerdigargha atap qurbanliqqilimiz. biraq, tunji oghullirimizni bedel berip qayturuwalimiz. 16 bizning buqaidige emel qiliximiz huddi qolimizgha yaki pexanimizge chekip qoyulghanbelge melum nersini bizge eslitip turghangha ohxax, bizningmuperwerdigarning zor qudriti bilen bizni misirdin elip chiqqanliqini eslepturuximiz uchundur dep jawas beringlar. 17 misir padixahi israillarni qoyupbergen waqitta, gerche ularning filistinlikler zemini bilen mengixi menzilgeyeqin bolsimu, huda ularni u yolgha baxlimidi. chunki, huda: helqim jenggeuchrap qalsa, belkim puxayman qilip, misirgha qaytip ketixi mumkin depoylighanidi. 18 xuning uchun, huda ularni yiraq yol bilen choldin otkuzup, qizildengiz terepke baxlap mangdi. israillar misirdin chiqqanda, qorallinip jenggeteyyar bolup mangghanidi. 19 musa yusupning jeset-songikinimu elip mangdi.chunki, yusup oz qan-qerindaxliri bolghan israilning oghulliri aldida: hudasilerni choqum qutquzidu. xu chaghda, siler choqum mening jeset-songikimnibille elip ketinglar dep, ularni qesem qildurghanidi. 20 israillar sukkot xehiridinchiqip, cholning boyidiki etam degen yerde chedirlirini tikti. 21 perwerdigarkunduzi bulut tuwruki arqiliq ulargha yol baxlisa, kechisi ot tuwruki arqiliqularning yolini yorutti. xundaq qilip, ular keche-kunduz mangalaydighan boldi.22 perwerdigar kunduzi bulut tuwrukini, kechisi ot tuwrukini helqtinayriwetmidi.
  • 84. 14:1 perwerdigar musagha: 2 sen israillargha eytqin, ular keynige burulup,migdol xehiri bilen dengiz ariliqidiki pi-hahirot degen yerning yenida qonup,chedirlirini baal-sefongha qaritip dengiz boyida tiksun. 3 buning bilen, misirpadixahi israillar aylinip yurup, ahir yoldin adixip, cholde qamilip qaldi depoylisun. 4 men uni jahillaxturimen. xuning bilen, u silerning keyninglardinqoghlaydu. u chaghda, men misir padixahi bilen uning qoxunini yengimen-de,hemme adem mening qanchilik ulughluqumni bilidu. misirliqlarmu meningperwerdigar ikenlikimni tonup yetidu, dedi. israillar hudaning buyrughiniboyiche u yerde chedirlirini tikti. 5 misir padixahi israillar qechip ketti degenhewerni anglap, emeldarliri bilen bille qararini ozgertip: biz neme uchunxunche ehmeqliq qilduq? biz israillarning qechip ketixige yol qoyup, nurghunquldin mehrum qaptuq! deyixti. 6 xuning bilen, misir padixahi xahane jengharwisini teyyar qildurup, qoxunini baxlap yolgha chiqti. 7 misirdiki barliq jengharwiliridin sirt, u yene tallanghan alte yuz jeng harwisinimu elip mangdi.herbir jeng harwisining lexker baxliqi bar idi. 8 perwerdigar misir padixahinijahillaxturdi. buning bilen, padixah misirdin zeper bilen chiqip ketiwatqanisraillarning keynidin qoghlidi. 9 misir qoxuni, jumlidin jeng harwiliri, atliqlexkerler we piyade lexkerler israillarni taki qizil dengiz boyidiki ular chedirqurghan jayghiche tohtimay qoghlap bardi. u yer pi-hahirotning yenida bolup,baal- sefonning qarxi teripide idi. 10 israillar misir padixahi we uningqoxunining ularni qoghlap kelgenlikini korux bilen intayin qorqup,perwerdigargha peryad qildi. 11 ular musagha: bizni misirdin bu yerge elipkelginingiz nemisi? bizni chol- bayawanda olsun demekchimusiz? ejeba,misirda biz yatqudek gormu tepilmasmidi? 12 oz waqtida, biz sizge: boldiqiling, misirda qul bolsaq bolayli demigenmiduq?! qul bolux haman choldeolgendin yahxi emesmidi?! deyixti. 13 biraq, musa ulargha: qorqmanglar,tewrenmenglar! bugun siler perwerdigarning silerni qandaq qutquzidighanliqinikorisiler. siler bugun korgen misirliqlarni ikkinchi kormeysiler. 14 perwerdigarsiler uchun jeng qilidu. siler xuk turunglar, dep jawas qayturdi. 15 perwerdigarmusagha: manga yelinma! israillargha: menginglar dep buyrughin. 16 andin,tayiqingni dengizgha qaritip xiltighin. xundaqta, dengiz suyi ikkige bolunidu-de,israillar quruq yerdin mengip oteleydu. 17 men misirliqlarni jahillaxturimen.xuning bilen, ular silerning arqinglardin qoghlaydu. buning bilen, men misirpadixahi, uning lexkerliri, jeng harwiliri we atliq lexkerliri ustidin ghelibeqilimen. xundaq qilip, hemme adem mening qanchilik ulughluqumni bilidu. 18men ularni meghlup qilghinimda, ular mening perwerdigar ikenlikimni bilidu,dedi. 19 israillarning aldida yol baxlap mengiwatqan hudaning perixtisi emdiularning keynige otti. bulut tuwrukimu keynige otup, 20 misirliqlar bilenisraillarning otturisigha berip tohtidi. bulut misirliqlargha qarangghuluqchuxurdi, lekin israillarni yorutti. xunga, misir qoxuni israillargha kechicheyeqin kelelmidi. 21 musa dengizgha qolini xiltidi. perwerdigar bir keche qattiq
  • 85. xerq xamili chiqirip, dengiz suyini keynige yandurdi. dengiz suyi ikkigebolunup, quruqluq peyda boldi. 22 israillar dengiz otturisidiki quruqluqtinmengip, dengizdin otti. sular egiz tamdek koturulgen halda ularning ikkiteripide turatti. 23 misirliqlar, jumlidin padixahning jeng harwiliri we atliqlexkerliri ularni qoghlap, dengizdiki quruq yolgha kirdi. 24 tang suzuleydegende, perwerdigar ot we bulut tuwruki ichidin misir qoxunigha qarap, ularniqalaymiqan qiliwetti. 25 ularning jeng harwilirining chaqliri chuxup qelip, ulardawamliq mengixqa amalsiz qaldi. misirliqlar: perwerdigar israillargha yardemqilip, bizni meghlup qildi. tez qachayli! deyixti. 26 perwerdigar musagha:dengizgha qolungni uzat, bolungen su eslige kelsun. misirliqlar we ularningjeng harwiliri, atliq lexkerliri sugha gherq bolsun, dedi. 27 bu, tang atqan waqitbolup, musa qolini dengizgha qaritip xiltidi. buning bilen, su yene eslige qaytti.misirliqlar ikki tereptin keliwatqan suning ichidin qachti. lekin, perwerdigarularni dengizda halak qiliwetti. 28 dengiz suyi eslige qaytip, israillarniqoghlighan putun jeng harwiliri, atliq lexkerler we putun misir qoxunliriningbirinimu qaldurmay gherq qiliwetti. 29 lekin, israillar quruq jay bilen dengizdinotkende, su huddi ikki tamdek koturulup, ikki terepke bolundi. 30 israillardengiz boyida misirliqlarning jesetlirini korginide, perwerdigarning ozliriniularning qolidin qutquzghanliqini bildi. 31 israillar perwerdigarning zor qudritibilen misirliqlarni meghlup qilghanliqini korup, perwerdigardin qorqti weuninggha ixendi. uning hizmetkari bolghan musaghimu ixendi.15:1 xu chaghda, musa bilen israillar perwerdigarni medhiyilep, mundaqnahxa eytti: perwerdigargha hemdusana eytimen, chunki u xanliq ghelibequchti, jeng harwiliri we atliqlarni dengizgha gherq qildi. 2 perwerdigar meningqudritim, mening nahxam, u meni qutuldurdi. u mening hudayimdur, xungamahtaymen uni, u atam ibadet qilghan hudadur, xunga medhiyileymen uni. 3perwerdigar jengchidur, menggu bar bolghuchi uning nami, 4 dengizgha gherqqildi u misir qoxunini hem jeng harwilirini, qizil dengizgha gherq qildi u ularningaliy lexker baxliqlirini. 5 chongqur dengiz yutti ularni, ular taxtek dengizghachokti. 6 sening ong qolung, i perwerdigar, qudrette kamal tapti, xunga sen, iperwerdigar, tarmar qilding reqibingni. 7 cheksiz heywiting yer bilen yeksanqildi sanga qarxi chiqqanlarni, qehr-gheziping samandek ortidi ularni. 8kuchluk tiniqingdin sular tamdek tiklinip, dengiz tegi quruqluqqa aylandi. 9duxmen: ularni qoghlap tutimen dep jar saldi. mal-mulkini olja elip, qilichlapyoqitip derdimni alimen dedi. 10 biraq, u chaghda sen boran chiqirip,dengizgha gherq qilding ularni. ular goya qoghuxundek, suning tegige chokti.11 i perwerdigar, alemde nede bolsun sendek bir ilah? kimde bolsunsendikidek heywet, ulu xan-xerep? kimmu sanga ohxax, korsitelisun mojize-karamet? 12 ong qolungni sozghaniding, zemin yutti reqibingni. 13 mehringbilen yetekleysen qutuldurghan helqingni, muqeddes makaninggha baxlap
  • 86. kelisen qudriting bilen ularni. 14 bularni anglisa titirek basar jimi alemni,wehime basar filistin helqini. 15 idomning emirliri qorquxup keter, moabningbaturlirini hem titrek basar. qananliqlarmu wehimige chuxer, 16 ularghadehxet wehime chuxer. korginide, i perwerdigar, zor qudritingni, qulluqtinqutquzghan helqing otup bolghuche ular aldidin, ular tengirqap turuxup qalar.17 baxlap kelip ularni oz teghinggha, u yerde ularni kochet qilip yetixturersen.sen perwerdigar tallighan makandur u, muqeddes turalghuni u yerde salarsen.18 ebedilebed padixah bolghaysen, i perwerdigar! 19 misirning jeng harwiliriwe atliq lexkerliri dengizdiki quruq yolgha kirgende, perwerdigar dengiz suyinibirlexturup, ularni sugha gherq qiliwetkenidi. biraq, israillar bolsa dengizningotturisidiki quruq yerdin mengip, dengizdin otup ketkenidi. 20 harunning hedisimeryem peyghember qoligha dap tutqanidi, nurghun ayallarmu uning bilenbille dap chelip, ussul oynaxti. 21 meryem hudani medhiyilep, ulargha mundaqnahxa eytip berdi: perwerdigargha hemdusana bolghay, chunki u xanliqghelibe quchti. jeng harwiliri we atliqlarni dengizgha gherq qildi. 22 keyin,musa israillarni qizil dengizdin baxlap, xur cholige elip keldi. ular cholde uda ukun mengip, su tapalmay, 23 ahir marahqa yetip keldi. u yerning suyi achchiqbolup, ichkili bolmaytti. xunga, u yer marah achchiq degen menide dep ataldi.24 halayiq musadin: neme ichimiz? dep, uninggha naraziliq bildurdi. 25 musaperwerdigargha yelinip telep qilghanidi, perwerdigar uninggha bir xahnikorsetti. u xahni sugha taxlighanidi, achchiq su ichkili bolidighan tatliq sughaaylandi. perwerdigar ularni sinax uchun, u yerde ulargha oz telep we xertlirinielan qildi. 26 perwerdigar: eger siler perwerdigar huda bolghan meningsozumge qulaq selip, mening nezirimdiki durus ixlarni qilip, mening emr-permanlirimgha toluq emel qilsanglar, u chaghda men misirliqlargha kelturgenkesellerni silerge kelturmeymen. men silerge xipaliq beridighanperwerdigardurmen, dedi. 27 andin keyin, ular elim degen yerge yetip keldi. uyerde on ikki bulaq, yetmix tup horma derihi bar idi. xunga, ular su boyidachedirlirini tikti.16:1 putun israillar elim degen yerdin yurup ketti. ular misirdin ayrilip bir yerimaydin keyin, elim bilen sinay teghining ariliqidiki siyn cholige yetip bardi. 2cholde ular musa bilen harungha naraziliq bildurup, 3 ulargha: perwerdigarbizni misirda olturuwetken bolsimu bolar iken. u yerde hechbolmighandaqazanni choridep olturup, gox we baxqa yemekliklerni toyghudek yeyttuq.lekin, siler bizni cholge elip kelip, bu yerde achliqtin olturmekchi boluwatisiler,deyixti. 4 buning bilen, perwerdigar musagha: men asmandin yemeklikyaghdurimen. israillar her kuni chiqip, xu kunluk ozuqini yighiwalsun. bu arqiliqmen ularni sinap, ularning yolyoruqlirimgha itaet qilghan-qilmighanliqighaqaraymen. 5 her heptining altinchi kuni kelgende, ular ikki kunluk ozuqiniyighiwalsun, dedi. 6 xunga, musa bilen harun israillargha: bugun keche, silerni
  • 87. misirdin elip chiqquchining perwerdigar ikenlikini bilisiler. 7 ete etigende,perwerdigarning ulughluqini korisiler. renjigenlikinglar uning quliqigha yetti.silerning naraziliqinglar uninggha qaritilghandur. bizge qarxi naraziliqbildurgudek biz kim iduq? 8 perwerdigar kechte silerge gox beridu. etigendesilerni toyghudek nan bilen teminleydu. chunki, u silerning renjigenlikinglarnianglidi. silerning bizdin renjigininglar, emeliyette perwerdigardinrenjigenlikinglardur! dedi. 9 andin, musa harungha: sen berip, putunhalayiqqa: perwerdigarning aldigha yighilinglar, chunki u silerningnaraziliqinglarni anglidi degin, dedi. 10 harun putun halayiqqa gep qiliwatqanwaqtida, ular chollukke qariwidi, perwerdigarning parlaq nurining bulutlararisida jewlan qilip turghanliqini kordi. 11 xu chaghda, perwerdigar musaghamundaq dedi: 12 men israillarning renjigenlikini anglidim. sen ulargha: huda:kechqurun gox, etigende toyghudek nan yeysiler. buning bilen, siler meningperwerdigaringlar huda ikenlikimni bilisiler dedi, degin. 13 kechqurun, san-sanaqsiz bodune uchup kelip, putun qarargahni qaplidi. etisi seherdeqarargahning etrapidiki yer yuzige xebnem chuxkenidi. 14 xebnemparlanghandin keyin, chollukning yer yuzide nepiz bir qewet qirodek nersekorundi. 15 israillar buning neme ikenlikini bilixelmey, bir-biridin: bu nemidu?dep soraxti. musa ulargha: bu bolsa perwerdigar silerge ata qilghan yemeklik.16 perwerdigar herbiringlarni oz ehtiyajigha qarap, herbir aile kixi bexigha ikkiqachidin yighiwalsun, dep buyrughan, dedi. 17 israillar hudaning emri boyicheix kordi. beziler koprek yighiwaldi, beziler azraq yighiwaldi. 18 koprek qiroyighiwalghanlarning exip qalmidi, az yighiwalghanlarningmu kemip qalmidi.hemmeylenning yighiwalghini oz ehtiyajigha delmudel idi. 19 musa ulargha:yemeklikni ikkinchi kunige axurup qoyuxqa ruhset yoq, dedi. 20 lekin, bezilermusaning sozini anglimay, etisi etigenge biraz axurup qoydi. biraq, axurupqoyulghan yemeklikning hemmisi qurutlap sesip ketti. xuning bilen, musaulargha hapa boldi. 21 hemme adem her kuni etigendila chiqip, ozigeehtiyajliq yemeklik yighiwalatti. chunki kun qizighan waqitta, yemeklik eripketetti. 22 altinchi kuni, ular bir hesse artuq, yeni her kixi tot qachidin yemeklikyighiwaldi. helq ichidiki aqsaqallar bu ixni musagha melum qildi. 23 musaulargha: perwerdigar: ete dem elix kuni. bu kun perwerdigargha atilixi kerek.bugun otta qaqlap we suda qaynitip pixuridighanliringlarni halighininglarchepixurunglar. exip qalghinini etige qaldurunglar dep buyrughan, dedi. 24 ularmusaning tapxuruqi boyiche exip qalghan yemekliklerni ikkinchi kunigeqaldurghinida, qurutlapmu ketmidi, sesipmu qalmidi. 25 musa ulargha: bugunmuxu yemekliklerni yenglar. chunki, perwerdigargha atilidighan dem elixkunide siler yerdin hechqandaq yemeklik tapalmaysiler. 26 siler choqum altekun ichide yemeklik yighiwelinglar, yettinchi kuni dem elix kuni bolup, bu kunihech nerse tapalmaysiler, dedi. 27 yettinchi kuni, beziler yenila yemeklikyighqili chiqqanidi. lekin, ular hech nerse tapalmidi. 28 perwerdigar musagha:
  • 88. bu helq helighiche mening emr-permanlirimni ret qiliwatamdu? 29 esinglardatutunglarki, men bolsam perwerdigardurmen. men silerge dem elix kuni ataqildim. xu sewebtin, altinchi kuni silerge ikki kunluk yemeklik berdim. yettinchikuni, hemme adem sirtqa chiqmay, oyide oltursun, dedi. 30 xunga, israillaryettinchi kuni ix qilmay dem elixti. 31 israillar bu yemeklikni manna, dep atidi.u axkokining uruqigha ohxax aq renglik bolup, temi hesel qoxulghan nanghaohxaytti. 32 musa ulargha: perwerdigar bizge: ewladliringlarning meningsilerni misirdin elip chiqip, chol-bayawanda yemeklik bilen teminligenlikimnibilixi uchun, mannadin ikki qacha saqlap qoyunglar degen, dedi 33 weharungha: bir komzekke ikki qacha kelgudek manna elip, ewladlirimizghasaqlap qoyux uchun, uni perwerdigarning huzurida qoyup qoyghin, dedi. 34waqti kelgende, harun perwerdigarning musagha chuxurgen emri boyichekomzekni ehde sanduqining ichige, perzler yezilghan tax tahtilarning aldighaqoyup saqlap qoydi. 35 israillar taki terilghu yeri bar bolghan qanan zeminighaberip olturaqlaxquche, jemiy qiriq yil manna yedi. 36 eyni zamanda, olchemqachisining sighimi yigirme litir nerse patqudek idi.17:1 israil helqi siyn cholidin chiqip, perwerdigarning yolyoruqi bilen qedemmuqedem seper qilip, refidimde qondi. biraq, u yerde su yoq idi. 2 xunga, ularyene musadin renjip: bizge ichkili su bergeysiz! dedi. musa ulargha: silernemixqa renjiysiler? nemixqa perwerdigarni sinaysiler? dedi. 3 lekin, halayiqintayin ussap ketkechke, musagha dawamliq naraziliq bildurup: bizni misirdinzadi nemixqa elip chiqtingiz? siz bizni, balilirimizni we charwa mallirimizniussuzluqtin olturmekchimu? dedi. 4 xuning bilen, musa perwerdigarghayelinip: halayiqni qandaq qilay? ular meni chalma-kesek qilip olturidighanyerge yetti, dedi. 5 perwerdigar musagha: sen israillarning aqsaqalliridinbirnechchisini elip, helq aldidin ot. qolunggha nil deryasigha urghan tayaqnieliwal. 6 men sening aldingda sinay teghidiki bir uyul taxning ustide turimen.sen uyul taxni urghiningda, silerge ichkili su chiqidu, dedi. musa israilaqsaqallirining aldida xundaq qilghanda, su etilip chiqti. 7 musa u yerni massawe meriba menisi sinax we renjix dep atidi. chunki, israillar u yerde renjip,perwerdigarni sinimaqchi bolghanidi. ular: perwerdigar zadi arimizda barmu-yoq? deyixkenidi. 8 amalekler refidimge kelip, israillargha hujum qildi. 9 musayexugha: sen ete amalekler bilen jeng qilix uchun adem tallighin. men bolsamqolumgha huda manga elip yuruxke emr qilghan tayaqni tutup taghningchoqqisida turimen, dedi. 10 yexu musaning tapxuruqi boyiche amalekler bilenjeng qildi. musa, harun we hurlar taghning choqqisigha chiqip jengni kozetti.11 musa qolini koturse, israillar ustun keletti. qolini chuxurse, amalekler ustunkeletti. 12 musaning qolliri telip qalghanda, harun bilen hur bir taxni yotkepkelip, musani uning ustige olturghuzup, taki kun patquche ikki yenidamusaning qollirini yolep turdi. 13 xundaq qilip, yexu amalekler qoxunini
  • 89. qilichlap, ularning ustidin ghelibe qildi. 14 andin, perwerdigar musagha:keyinki ewladlarning bugunki ghelibini untumasliqi uchun yezip qaldurghin.yexugha amaleklerni putunley yoqitidighanliqimni yetkuzup qoy, dedi. 15xuning bilen, musa bir qurbanliq supisi yasap, uning namini perwerdigartughumdur dep atidi. 16 u: perwerdigarning tughini egiz koturimen!perwerdigar ewladtin ewladqiche amalekler bilen jeng qilghay, dedi.18:1 musaning qeynatisi midiyan rohaniysi yetro hudaning musa weisraillargha qilghan yahxiliqliridin, yeni hudaning israillarni misirdin elipchiqqanliqidin hewer tapti. 2 musa burunla ayali we balilirini qeynatisiningyenigha ewetiwetkenidi. 3 tunji oghlining ismi gerxom u yerde yaqa yurtluqdegen soz bilen ahangdax bolup, musa men yaqa yurtta musapir bolupturghan yat adem dep xu isimni qoyghanidi. 4 ikkinchi oghlining ismi eliyezermenisi huda mening yardemchim bolup, musa atam ibadet qilghan hudamanga yardem qilip, meni misir padixahining olturuwetixidin qutquzup qaldidep, xu isimni qoyghanidi. 5 yetro musaning ayali we ikki oghlini elip,chollukke, yeni musa qarargah qilghan muqeddes taghning yenigha keldi. 6 uqarargahqa kirixtin burun, musagha ozining qizi we ikki newrisini elip kelgenlikitoghrisida hewer yollighanidi. 7 xunga, musa qeynatisining aldigha chiqip,tezim qilip soyuxup koruxti. ular ozara amanliq soraxqandin keyin, musaningchedirigha kirdi. 8 musa uninggha perwerdigarning israillarni qutquzux uchun,misir padixahi we uning puqralirigha qilghan barliq ixlirini eytip berdi. u yeneisraillarning yol boyi du kelgen qiyinchiliqlirini we perwerdigarning ularniqandaq qutquzghanliqinimu sozlep berdi. 9 yetro bularni anglap intayin huxalboldi. 10 u: perwerdigargha medhiyiler oqulghay! u silerni misir padixahi wemisirliqlarning changgilidin qutquzup chiqti. israil helqini qulluqtin azad qildi. 11men perwerdigarning putkul ilahlardin ulughluqini emdi bildim. chunki,misirliqlar israillarni xu qeder harlighinida, u oz qudritini korsetti, dedi. 12buning bilen, yetro hudagha koydurme qurbanliq we baxqa qurbanliqlarni atidi.harun we israillarning hemme aqsaqalliri uning bilen bille huda aldidaqurbanliq qilinghan taamlarni yedi. 13 etisi, musa etigendin kechkiche helqichidiki majiralarni bir terep qilix bilen mexghul boldi. 14 bu ehwalni korgenmusaning qeynatisi yetro musagha: bunchiwala halayiq etigendin kechkichesening yolyoruq berixingni kutup turuxsa, majiralarni ozung yalghuz bir terepqilixing qandaq gep? dedi. 15 musa uninggha: halayiq bu yerge kelip, mendinhudaning emrini soraydu emesmu?! 16 ikki adem otturisida majira tughulsa,ular meni izdeydu. kimning heq, kimning naheqliqini ayrip, hudaning qanuniwe yolyoruqlirini ulargha men yetkuzimen, dep jawap berdi. 17 yetrouninggha: bundaq qilghining yahxi emes. 18 bundaq ketiwerse, ozungnimuetrapingdiki qerindaxliringnimu charchitip qoyisen. bunchiwala kop yukni ozustunggila eliwalsang, ozung yalghuz yetixelmeysen. 19 men sanga meslihet
  • 90. berey, hudamu sen bilen bille bolidu. sen dawamliq helqqe wekillik qilip, hudaaldigha berip, helq arisidiki majiralarni hudagha melum qil. 20 hudaningqanuni we yolyoruqlirini helqqe ogitip, ulargha qandaq yaxaxni we ularningqandaq burchi barliqini uqturghin. 21 buningdin baxqa, yene jamaet ichidinqabiliyetlik, hudagha ihlasmen, ixenchlik we para yemeydighan kixilerni tallap,mingbexi, yuzbexi, ellikbexi we onbexi qilip teyinligin. 22 ulargha helq ichidikidewalarni oz waqtida soraxni tapxurghin. ular qiyinraq dewalarda seningaldinggha kelip, uxxaq-chuxxek majiralarni ozliri bir terep qilsa bolidu. xundaqbolghanda, ular sening wezipengni orundixip, yukungni yeniklitidu. 23 egersen hudaning yolyoruqi boyiche xundaq qilsang, helqning degen yeridinchiqalaysen. helqning majiralirimu tez hel bolidu, dedi. 24 musa qeynatisiningmeslihitini qobul qilip, uning degini boyiche ix kordi. 25 u israillar ichidinqabiliyetlik kixilerni tallap, mingbexi, yuzbexi, ellikbexi we onbexi qilip teyinlidi.26 ular jamaetning dewa ixlirini oz waqtida soraydighan boldi. uxxaq- chuxxekmajiralarni ozliri bir terep qilip, qiyinraq dewalarda bolsa musadin yolyoruqsoraxti. 27 keyin, yetro musa bilen hoxlixip yurtigha qaytti.19:1 israillar misirdin chiqip del ikki ay bolghan kuni sinay cholige yetip kelip, 2sinay teghi baghrida chedir tikti. ular refidimdin yolgha chiqip, bu yergekelgenidi. 3 musa hudaning huzurida bolux uchun taghqa chiqti. perwerdigartaghdin musagha jarangliq awazda mundaq dedi: yaqupning ewladliri bolghanisraillargha munu sozlirimni eytqin: 4 siler men perwerdigarning misirliqlarniqandaq bir terep qilghanliqimni kordunglar. men huddi ana burkut balilirinidumbisige mindurup elip yurgendek, silerni yenimgha elip keldim. 5 xunga,eger siler manga itaet qilip, ehdemge emel qilsanglar, nurghunlighan helqlerarisidin silerni manga mensup qimmetlik helq qilimen. chunki, putun dunyamanga tewe. 6 siler mening padixahliqimning rohaniyliri we manga atalghanhelq bolisiler. yuqiriqi sozlirimni israillargha yetkuzup qoyghin. 7 buning bilen,musa taghdin chuxup, helq ichidiki aqsaqallarni yighip, perwerdigar uningghabuyrughan sozlerni ulargha yetkuzdi. 8 ular birdek: biz choqumperwerdigarning degini boyiche ix korimiz, dedi. musa taghqa chiqip, ularningjawabini perwerdigargha yetkuzdi. 9 perwerdigar musagha: men qoyuq bulutichide sening yeninggha kelimen. sening bilen qilixqan sohbitimizni helqanglap turidu. xuning bilen, ular her daim sanga ixinidu, dedi. musaisraillarning jawabini perwerdigargha yetkuzgendin keyin, 10 perwerdigaruninggha: sen helqning yenigha berip, ularni bugun we ete ozlirini mangaatap, kiyim-kecheklirini tazilaxqa chaqir. 11 ogunlukkiche hemme teyyarliqniputkuzsun. chunki, u kuni men israil helqining koz aldidila sinay teghighachuximen. 12 biraq, sen taghning etrapigha otuxke bolmaydighan chegrabelgilep, ulargha taghqa chiqmasliqni, hetta taghning baghrighimu yeqinkelmeslikni eytqin. kimdekim bu taghqa bir qedem bassa, olumge mehkum
  • 91. qilinsun. 13 undaq ademlerge qol tegkuzulmey, ular ya chalma-kesek qilinip,yaki oqya bilen etip olturulsun. buninggha hilapliq qilghanlar meyli adem yakicharwa mal boluxidin qetiynezer, tirik qaldurulmisun. peqet kanay uzaqraqchelinghandila, andin halayiq ta baghrigha kelsun, dedi. 14 musa taghdinchuxup, helqning paklinip, kiyim-kecheklirini yuyuxini buyrudi. 15 musaulargha: ogunlukkiche hemme teyyarliqlarni putkuzunglar, ayallarghayeqinlaxmanglar, dedi. 16 uchinchi kuni etigende, hawa guldurlep, chaqmaqcheqip, taghda bir parche qoyuq bulut peyda boldi. kanayning qattiq nereawazi anglandi. qarargahtikiler buni anglap, qorqup titrixip ketti. 17 musaularni qarargahtin baxlap chiqip, hudaning aldigha hazir qildi. ular taghningtuwide ore turuxatti. 18 putun sinay teghini is-tutek qaplidi, chunki perwerdigaru yerge ot ichide chuxkenidi. bu is-tutek humdanning tutunige ohxaytti. putunta qattiq tewrep ketti. 19 bu chaghda, kanayning awazi barghanseri kucheydi.musa soz qildi, huda uninggha guldurmama bilen jawas qayturdi. 20perwerdigar taghning choqqisigha chuxup, musani taghqa chiqixqa chaqirdi.musa taghqa chiqti. 21 perwerdigar uninggha: sen taghdin chuxup, halayiqniagahlandur. chegridin halqip, meni korgili kelmisun. bolmisa, ular halak bolidu.22 men uchun hizmet qilidighan rohaniylarmu ozini manga atap bolup, andinhizmitimde bolsun. bolmisa, ularni halak qilimen, dedi. 23 musaperwerdigargha: helq bu yerge chiqalmaydu, chunki sen bizning bu taghnimuqeddes ta dep atiximizni we taghning etrapigha chegra belgiliximiznibuyrughaniding, dedi. 24 perwerdigar musagha: sen chuxup, harunni baxlapkeliwer. lekin, rohaniylar bilen halayiq chegridin halqip, bu yerge chiqmisun.bolmisa, men ularni jazalaymen, dedi. 25 xuning bilen, musa taghdin chuxup,halayiqning yenigha berip, perwerdigarning sozini ulargha yetkuzdi.20:1 huda soz qilip, mundaq dedi: 2 men seni qul bolup yaxighan misirdin elipchiqqan perwerdigaring hudadurmen. 3 mangila ibadet qil. mendin baxqahech qandaq ilahing bolmisun. 4 choqunux uchun, meyli asmandiki, yerdiki,yer astidiki yaki sudiki herqandaq nersilerning xeklide but yasima. 5herqandaq butqa choqunma yaki hizmet qilma. chunki, perwerdigaring hudabolghan men qizghinidighan hudadurmen. mendin nepretlengenlerni hettanerwe- chewrilirigiche jazalaymen. 6 lekin, meni soyidighan, emrlirimge itaetqilghanlarning sansizlighan ewladlirighiche mehribanliq qilimen. 7 muqeddesnamimni qalaymiqan tilgha alma. kimdekim mening namimni qalaymiqantilgha alsa, men perwerdigaring bolghan huda uni choqum jazalaymen. 8 demelix kunini muqeddes kun bilip, uninggha emel qil. 9 alte kun ixlep, tegixlikhemme ixliringni qiliwal. 10 yettinchi kun manga atalghan kun bolup, bu kunimeyli sen bol, perzentliring, qulliring, charwa malliring yaki yurtungda musapirbolup turuwatqan yat ademler bolsun, hechqandaq ix qilmisun. 11 menperwerdigar alte kun ichide asman, zemin we uningdiki putkul mewjudatlarni
  • 92. yarattim. lekin, yettinchi kuni dem aldim. xunga men perwerdigar dem elixkunini behtlik kun qilip, muqeddes kun dep belgilidim. 12 ata-anangni hormetqil. xu chaghda men sanga ata qilmaqchi bolghan zeminda uzun omurkorisen. 13 qatilliq qilma. 14 zina qilma. 15 oghriliq qilma. 16 yalghan guwahliqberme. 17 baxqilarning oy-imaretliri, er-hotuni, qulliri, kala yaki baxqateelluqatlirigha koz qiringni salma. 18 halayiq guldurmama we kanay awazlirinianglap, chaqmaq we taghdin purqirap chiqiwatqan is-tutekni korup, qorquptitrixip ketti. ular yiraq turuxup, 19 musagha: bizge senla soz qilghaysen,choqum anglaymiz. huda bizge ozi biwasite soz qilmighay. bolmisa, halakbolidighan ohxaymiz, dedi. 20 musa ulargha jawaben: qorqmanglar, hudaningbu yerge kelixi silerni sinax uchun, silerni hemixe ozidin qorqup, gunahtin haliyboluxqa dewet qilix uchundur, dedi. 21 lekin, kixiler yenila yiraqta turuxatti.peqet musala hudani qorxap turghan qara bulutning yenigha bardi. 22perwerdigar musagha mundaq dedi: sen berip israillargha munu sozlirimniyetkuzgin: siler mening erxtin silerge soz qilghanliqimni kordunglar. 23 silerozunglargha altun yaki kumuxtin herqandaq xekilde but yasap, ulargha sejdeqilmanglar. mangila ibadet qilinglar. 24 topidin men uchun bir qurbanliq supisiyasap, ustige koydurme qurbanliq we amanliq qurbanliqigha ixlitixke kala, qoywe ochkilerni qoyunglar. men silerning manga ibadet qilixinglargha belgilepbergen jaylargha kelip, silerge beht ata qilimen. 25 eger manga atap taxtinqurbanliq supisi yasisanglar, siliqlanghan taxtin yasimanglar. chunki, eswastegken taxni qobul qilmaymen. 26 manga pelempey bilen chiqidighanqurbanliq supisi yasimanglar. bolmisa, pelempeydin chiqquche nomusluqyeringlar korunup qalidu.21:1 sen israil helqige towendiki qaide-nizamlarni elan qil: 2 eger biri ibraniylarichidin qul setiwalghan bolsa, qul peqet alte yil uning uchun hizmet qilsun.yettinchi yili, uninggha horluk berilsun hem hojayinigha hechqandaq heqtolimey ketiwersun. 3 eger u sanga qul bolghandin keyin nikahliq bolghanbolsa, ketidighan waqtida ayalini elip ketixke bolmaydu. eger u sanga qulboluxtin ilgiri nikahliq bolghan bolsa, ayali bilen bille horlukke erixturulsun. 4eger hojayin uninggha hotun elip berip, bu hotun uninggha qiz- oghulperzentler tughup bergen bolsa, bu ayal we bala-chaqilar hojayingha tewebolidu. peqet yalghuz ozila horlukke erixeleydu. 5 eger u: men hojayinimni wehotun-balilirimni yahxi korimen. men hor boluxni halimaymen dese, 6 hojayiniuni ibadet ornigha elip barsun hem uni ixik yaki ixik kexikige yolendurupturghuzup, bigiz bilen uning quliqini texip qoysun. bu, u qulning hojayinighaomurwayet hizmet qilidighanliqining belgisi bolidu. 7 eger biri qizini dedek qilipsetiwetken bolsa, u qiz erlerge ohxax heqsiz hor bolup ketelmeydu. 8 egerhojayin uni emrige elix uchun setiwalghan bolsa, lekin keyin uni yahxi kormise,undaqta hojayin qiz terepning heq tolep qizini hor qilixigha purset berixi kerek.
  • 93. hojayinning uni yatlargha setix hoquqi bolmaydu. chunki, hojayin uningghawapasizliq qilghandur. 9 eger hojayin uni oghligha elip bergen bolsa, uni ozqizidek korsun. 10 eger hojayin dedekni hotunluqqa elip turup, uning ustigeyene baxqa hotun alghan bolsa, u choqum dedekning yemek-ichmiki, kiyim-kechiki we uning jinsiy ehtiyajining hajitidin burunqidek chiqsun. 11 egerhojayin bu u turluk burchini otiyelmise, dedektin heq almay uninggha horlukbersun. 12 kimdekim bir ademni urup olturup qoysa, u olumge hokum qilinsun.13 halbuki, eger bu ix meqsetsiz halda we mening yol qoyuxum bilen yuzbergen bolsa, men buni qilghuchining qechip berixi uchun bir jayorunlaxturimen. 14 biraq, eger biri baxqilarni qesten olturgen bolsa, gerche upanahliq tilex uchun mening qurbanliq supamgha qechip beriwalsimu, yenilaolumge buyrulsun. 15 atisi yaki anisini urghanlar olumge hokum qilinsun. 16baxqilarni tutuwelip satqan yaki ozi elip qelip qul qilghanlar olumge hokumqilinsun. 17 atisi yaki anisidin yuz orugenlerge olum jazasi berilsun. 18 uruxupqalghan ikki kixining biri yene birini tax yaki muxt bilen urup zehimlendurgen,gerche zehimlengen kixi olmigen bolsimu orun tutup yetip qalghan, 19 biraqhasa tutup taxqirigha chiqqudek bolsa, urghuchi gunahsiz, dep hesablansun.lekin, yarilanghuchining waqit jehettiki ziyinini pul bilen tolep bersun we unidawalitip saqaytsun. 20 kimdekim qulini yaki dedikini kaltek bilen urup olturupqoyghan bolsa, u jazagha tartilsun. 21 biraq, qul hojayinining teelluqatibolghachqa, eger qul bir, ikki kundin keyin saqiyip qalsa, hojayinjazalanmisun. 22 eger ikki kixi uruxup qelip, munasiwetsiz bir hamilidarayalgha ziyan yetkuzse, lekin hamilidar ayalda balisining baldur tughulupqelixidin baxqa zehimlinix bolmisa, ular yarilanghan ayalning erining telipiboyiche hokumchilerning testiqidin otkuzulgen jerimanini tolisun. 23 egerhamilidar ayalda baxqa zehimlinix bolsa, jangha jan, 24 kozge koz, chixqachix, qolgha qol, putqa put, 25 koyukke koyuk, zehimge zehim we kokke kokelinsun. 26 eger bir kixi qulining kozige urup uning bir kozini kor qilip qoyghanbolsa, kozining bedilige u kixi qulni azad qilsun. 27 eger u kixi qulining chixiniurup sunduruwetken bolsa, chixining bedilige u qulni azad qilsun. 28 eger kalaademni usup olturup qoyghan bolsa, olguchi meyli er yaki ayal boluxidinqetiynezer, kala choqum chalma-kesek qilip olturulsun. uning goxini yeyixharamdur. kala igisi gunahsiz, dep hesablansun. 29 eger u kala ezeldinlaadem usidighan kala bolup, baxqilar kalining igisige agahlandurux bergen,biraq kala igisi buninggha perwa qilmay, kalisini yenila box qoyuwetken hembu kala adem usup olturgen bolsa, kala ohxaxla chalma-kesek qilip olturulsun.kala igisimu olumge hokum qilinsun. 30 eger tolem tolep berix telep qilinsa,kala igisi olturulmey, hayati bedilige telep qilinghan boyiche tolem tolepbersun. 31 eger kala baxqilarning meyli oghli yaki qizini usup olturup qoyghanbolsa, yuqiriqi qaide-nizam boyiche bir terep qilinsun. 32 eger kalabaxqilarning quli yaki dedikini usup olturup qoyghan bolsa, kalining igisi
  • 94. qulning hojayinigha ottuz kumux tengge tolep bersun. kala ohxaxla chalma-kesek qilip olturulsun. 33 eger birersi quduqning aghzini ochuq qoyup yakikolawatqan quduqning aghzini yapmay, kala yaki exekning quduqqa chuxupoluxini kelturup chiqarsa, 34 quduq igisi mal igisige tolem tolisun. olgen malbolsa quduq igisining bolsun. 35 eger melum bir ademning kalisi baxqabirsining kalisini usup olturup qoyghan bolsa, kala igiliri uskuchi kalini setippulini teng ulexsun hem olgen kalining goxinimu xundaq qilsun. 36 egerhojayin oz kalisining usidighan aditi barliqini bilip turup uni baghlap qoymighanhem bu kala baxqilarning kalisini usup olturup qoyghan bolsa, hojayin kalighakala tolep bersun. kalining olukini ozi elip qalsun.22:1 eger biri baxqa birining kalisini yaki qoyini oghrilap setiwetken yaki soyupyewetken bolsa, bir kaligha bex kala, bir qoygha tot qoy tolisun. 2 eger birikechisi baxqilarning oyige oghriliqqa kirip, tutulup qelip olturuwetilgen bolsa,uni olturguchi gunahsiz dep qaralsun. 3 lekin, bu ix kunduzi yuz bergen bolsa,uninggha qatilliq gunahi artilsun. oghri oghrilighan nersilerni tolisun. egeruning hech nersisi bolmisa, ozini qul ornida setip, ziyanni tolisun. 4 uningoghrilighini kala, exek yaki qoy boluxidin qetiynezer, eger u mal oghriningqolida tehi tirik bolsa, oghri mal igisige bir hesse artuq tolem bersun. 5 egerbiri etizliqta yaki uzumzarliqta pada beqip, padilirini ihtiyarigha qoyuwetip,padilarning baxqilarning etizliqidiki ziraetlerni yaki uzumlerni yeyixige yolqoysa, ularning ziyinini oz etizi yaki uzumzarliqining eng yahxi mehsulati bilentolep bersun. 6 eger biri oz etizliqidiki chatqallarni koydurgende ehtiyatsizliqtinbaxqilarning ziraetliri yaki haminigha ot tutuxup ketip, ularni koyduruwetkenbolsa, ot qoyghuchi barliq ziyanni tolep bersun. 7 eger biri pulliri yaki mal-muluklirini qoxnisigha amanet qoyup, bu nersiler qoxnisining oyidinoghrilanghan bolsa, nawada oghri tutulsa, oghri oghrilighan pul yaki mal-muluklerni bir hesse artuq tolisun. 8 eger oghri tutulmisa, amanet qilinghuchisoraqchining aldigha apirilsun. soraqchi uning mal igisining nersilirini alghan-almighanliqini bekitsun. 9 herqandaq mal-muluk majirasi toghrisidiki dewakala, exek, qoy, kiyim-kechek yaki baxqa yoqalghan nersilerge chetixliq bolsahemde majiralaxqan ikki terep talax-tartix qilip dewani bir terep qilalmisa,soraqchining yenigha berip erz qilixsun. soraqchi kimge gunah bekitse, xuadem bir hesse artuq tolisun. 10 biri exiki, kalisi, qoyi yaki baxqa ulaghliriniqoxnisining qarap qoyuxigha hawale qilghandin keyin, ulaghlar olup qalsa,yarilansa yaki biraw heydep eketse, lekin buni hechkim kormigen bolsa, 11hawale qilinghuchi qoxnisining ulaghlirini almighanliqi toghrisida hudaningnamida qesem qilsun. muxundaq bolghanda, ula igisimu suruxte qilmisun,hawale qilinghuchimu tolimisun. 12 biraq, eger ulaghlar oghrilanghan bolsa,hawale qilinghuchi igisige tolep bersun. 13 eger malni yirtqu haywanlar yepketken bolsa, hawale qilinghuchi malning qalduqini ekelip ispat korsetsun,
  • 95. tolep bermisun. 14 eger biri baxqa birining ulighini ariyet alghan bolsa, bu ulaigisi yoq yerde zehimlengen yaki olup qalghan bolsa, ariyet alghuchi ulaghnitolep bersun. 15 eger igisi neq meydanda bolsa, tolimisun. eger ijarige alghanbolsimu, ijarige alghuchi tolimisun. chunki, u ijare heqqi toligen. 16 eger biradem tehi baxqilargha yatliq boluxqa putuxmigen qizni azdurup, uningnomusigha tegse, toyluq berip u qiz bilen nikahlansun. 17 biraq, eger qizningdadisi uninggha qizini berixke qoxulmisa, u adem qizning toyluqigha barawerkelidighan pul tolep bersun. 18 jadugerlik qilghan ayalni tirik qalduruxqabolmaydu. 19 haywan bilen jinsiy munasiwet qilghanlar olumge hokumqilinsun. 20 mendin baxqa herqandaq ilahqa qurbanliq sunghan kixige olumjazasi berilsun. 21 yaqa yurtluq musapirlarni horlima yaki bozek qilma.ozunglarning misirda musapir bolup turghanliqinglarni untuma. 22 tul hotun,yetim balilarni horlima. 23 eger sen ularni horlisang, ular manga nale qilipyardem tilise, men ularning awazini anglap, 24 derghezipim bilen seni qilichastida halak qilip, hotunungni tul, perzentliringni yetim qaldurimen. 25 egersen helqim ichidiki herqandaq bir kembeghelge qerz pul bergen bolsang,jazanihorlargha ohxax osum alma. 26 eger sen baxqa kixining chapininigoruge alghan bolsang, kun patquche qayturup ber. 27 chunki, u peqet xuchapan bilenla issinidu. bu chapan bolmisa, u nemini yepincha qilip uhlisun? umanga nale qilip yardem tilise, uning nalisini anglaymen, chunkirehimdildurmen. 28 kupurluq qilma, helqning rehberlirinimu qarghima. 29manga qilidighan bax hosulingdin elinghan bughday, xaras, ya hediyiliringniayima. tunji oghlungni manga ata. 30 kala, qoyliringning tunji balilirinimuxundaq qil. haywanlar tughulup yette kun aniliri bilen bille tursun, sekkizinchikuni manga ata. 31 sen mening pak helqim boluxung kerek. xunga, sen yirtquhaywanlar qarnini yeriwetken mallarning goxini yemey, uni itqa ber.23:1 ighwa tarqatma. yalghan guwahliq berip, gunahkargha yan basma. 2 kopsanliqlargha egixip yamanliq qilma. dewada guwahliq bergende, kopchilikkeyan besip heqni burmilima. 3 dewada kembeghelgimu yan basma. 4 egerduxminingning kalisi yaki exikining ezip yurginini korseng, ularni algha kelipuninggha tapxurup ber. 5 eger duxminingning exiki yukni koturelmey yiqilipchuxse, kormeske selip ketip qalmay, uninggha yardemlixip exikini qopuruxupber. 6 dewada kembeghellerge uwal qilma. 7 tohmet chaplap erz qilma.bigunah toghra ademni olumge ittirme. chunki, men bundaq rezil ixqilghuchilarni choqum jazalimay qoymaymen. 8 para alma, chunki parakoridighanlarning kozini kor qilip, durus ademlerning sozini burmilaydu. 9 yaqayurtluq musapirlarni bozek qilma. chunki, misirda musapir bolupturghininglarda, yaqa yurttiki musapirchiliqning temini silermu tetighan. 10 alteyil dehqanchiliq qilip, hosul jughla. 11 yettinchi yili yerge aram berip, aqtaxliwet. unup qalghan ziraetlerni kembegheller yighsun. qalghinini yawayi
  • 96. haywanatlar yesun. uzumzarliqing bilen zeytunluqungnimu xundaq qil. 12 altekun ixlep, yettinchi kuni aram al. ulaghliring, qulliring we yaqa yurtluqmusapirlarmu aram alsun. 13 men perwerdigar sanga eytqan sozlerge toluqemel qil. baxqa ilahlarning nami bilen dua qilma. hetta ularning namini tilghimualma. 14 her yili men uchun u qetim heyt qil. 15 aldi bilen petir nan heytini qil.mening emrim boyiche yette kunluk heytta petir nan ye. bu heyt her yiliziraetler bih chiqarghan bax bahar eyida, yeni siler misirdin ayrilghan aydaotkuzulsun. aldimgha quruq qol kelme. 16 tunji pixqan ziraetlerni orighanda,orma heyti qil. kuzde hosullarni ambargha yighqiningda, hosul yighix heyti qil.17 her yili bu u heytta, putkul erler manga igenglar hudaning aldigha kelsun.18 manga qurbanliq qenini boldurulghan hemirdin pixurulghan yemeklik bilenbille atima. heyt mezgilide qurbanliq qilinghan malning meyini etisi etigengichesaqlima. 19 her yili tunji pixqan ziraetlerning eng yahxi yeridin meninghanamgha ekirip, manga perwerdigaringlar hudagha ata. oghlaqni anisiningsutide pixurma. 20 perixtemni aldinggha ewetimen. u yollarda seni qoghdap,seni men sanga teyyarlap qoyghan yerge elip baridu. 21 sen ehtiyat bilenuning sozige qulaq sal, qarxiliq korsetme. bolmisa, u gunahinglarnikechurmeydu, chunki u mening namimda kelidu. 22 eger sen sozlirimge qulaqselip, mening putun emrlirimge emel qilsang, duxminingge duxmen,reqibingge reqib bolimen. 23 mening perixtem sening aldingda mengip, seniamorlar, hitlar, periziler, qananlar, hiwilar we yebuslarning zeminigha elipkiridu. men bolsam ularni yoqitimen. 24 ularning ilahlirigha bax egip ibadetqilma, ularning qiliqlirini dorima, ularning butlirini urup cheqiwet. 25 sen peqetmanga perwerdigar hudaghila ibadet qil, yemek-ichmikingge beriket berimen,seni putun kesellerdin halas qilimen. 26 aranglarda boyidin ajrap ketidighanyaki tughmas ayallar bolmaydu. sanga uzun omur ata qilimen. 27 sen qeyergebarsang, men xu yerdikilerni seningdin chochuydighan, seni korsila aldi-keynige qarimay qachidighan qilimen. 28 duxmenliringni parakende qilip, senichkirilep kirixtin burunla, hiwilar, qananlar we hitlarni qoghlap chiqirimen. 29lekin, yerlerning aq qilip, yirtqu haywanlarning makani bolup qalmasliqi uchun,ularni hazirche putunley qoghliwetmeymen. 30 silerning nopusunglarningkopiyip, u zeminni qaplixinglargha egixip, ularni asta-asta heydep chiqirimen.31 sening yurtungning chegrisini qizil dengizdin ottura dengizghiche, qumluqrayonidin firat deryasighiche kengeytimen. men sanga yerlik ahaliniboysundurux qudritini berimen. sen ilgirilep kirgen waqtingda, ularniheydiweteleysen. 32 ular yaki ularning ilahliri bilen birer ehde tuzme. 33 ularnizeminingda turghuzma. bolmisa, ular seni gunahqa baxlaydu. eger senularning ilahlirigha ibadet qilsang, bu sanga ejellik tuzaq bolidu.24:1 perwerdigar musagha: sen harun, nadas, abihu we israil aqsaqalliridinyetmix kixini elip, bu taghqa chiqip, birlikte yiraqtin manga sejde qil. 2 mening
  • 97. aldimgha bolsa yalghuz ozungla kel. baxqilar yeqin kelmisun. halayiqmu senbilen taghqa chiqmisun, dedi. 3 musa taghdin chuxkendin keyin, halayiqqaperwerdigarning hemme emrliri we qanunlirini bayan qildi. putun halayiq:perwerdigarning putun emrlirige choqum emel qilimiz, dep bir eghizdin jawasqayturuxti. 4 musa perwerdigarning putun emrlirini hatiriliwaldi. etisi etigendila,u ta baghrida bir qurbanliq supisi yasidi hemde on ikki taxni tiklidi. herbir taxisraillarning on ikki qebilisining birige wekillik qilatti. 5 andin keyin, musabirmunche yaxlarni perwerdigargha koydurme qurbanliq we amanliq qurbanliqisupitide erkek mozaylarni qurbanliq qilixqa ewetti. 6 musa malning qeniningyerimini jawurgha elip qoyup, yerimini qurbanliq supisigha chachti. 7 andinkeyin, ehdinamini qoligha elip, halayiqqa yuqiri awaz bilen oqup berdi. halayiq:biz choqum perwerdigargha itaet qilip, uning degini boyiche ix korimiz, deyixti.8 xuning bilen, musa jawurdiki qanni halayiqning uchisigha sepip: bu qanehde qenidur, perwerdigarning oz sozliri arqiliq siler bilen tuzgen ehdisiningasasidur, dedi. 9 musa, harun, nadas, abihu we israil aqsaqalliridin yetmix kixitaghqa chiqixti. 10 ular israillar etiqad qilip kelgen hudani kordi! uning ayighiastida asmangha ohxax supsuzuk kok yaqut payandaz bar idi. 11 israilaqsaqalliri hudani korsimu, huda ulargha hechqandaq ziyan yetkuzmidi.xundaq qilip, ular ghizalandi. 12 perwerdigar musagha: sen taghningchoqqisigha chiqip, mening yenimgha kel. helqni terbiyilex uchun, men putunqanun we perzlerni yazghan ikki tax tahtini sanga tapxurimen, dedi. 13 musawe uning yardemchisi yexu qozghilip, muqeddes taghqa yuqirilap chiqti. 14mengix aldida musa israil aqsaqallirigha: biz qaytip kelguche, siler bu yerdebizni kutup turunglar. harun bilen hur silerning yeninglarda qalidu. birer talax-tartix chiqsa, ularning aldigha berip hel qilinglar, dedi. 15 buning bilen, musasinay teghi choqqisigha chiqti. bu waqitta, taghni bulut qapliwaldi. 16perwerdigarning parlaq nuri taghqa chuxti. alte kungiche, taghni bulut qaplapturdi. yettinichi kuni, perwerdigar bulut arisidin musani chaqirdi. 17 bu parlaqnur baxqa israillargha bolsa goya dehxetlik koyuwatqan ottek korundi. 18musa bulutning ichige kirip, u yerde qiriq keche-kunduz turdi.25:1 perwerdigar musagha mundaq dedi: 2 sen israillargha eytqin: kimdekimrazimenlik bilen manga hediye sunuxni halisa, hediye sunsun. 3 siler mundaqhediyilerni qobul qilinglar: altun, kumux, tu 4 hemde kok, sosun we toq qizilrenglik yung yip, kendir yip, ochke tiwiti, 5 qizil boyalghan qochqar terisi, nepisixlengen teriler, akatsiye yaghichi, 6 chira uchun ya, muqeddes ya we isriquchun huxbuy dora-dermekler, 7 bax rohaniy kiyidighan eghod bilenkokreklikige qadilidighan yolluq heqiq we baxqa esil taxlar. 8 ular manga birmuqeddes turalghu yasisun buning bilen men ularning arisida turimen. 9 buibadet chedirini we uning ichidiki saymanlarni men sanga korsetken nushighaopohxax qilip yasisun. 10 akatsiye yaghichidin uzunluqi bir yuz yigirme bex
  • 98. santimetir, kengliki we egizliki yetmix bex santimetirliq bir sanduq yasanglar.11 sanduqning ichi-sirtini sap altun bilen qaplap, chorisige altundin jiyektutunglar. 12 altundin tot halqa quydurup sanduqning tot putigha, herbirteripige ikkidin ornitinglar. 13-14 sanduqni koturux uchun, akatsiye yaghichidinikki baldaq yasap, uni altun bilen qaplap, ikki yandiki altun halqilardinotkuzunglar. 15 ikki baldaq hemixe halqida tursun, uningdin chiqiriwetilmisun.16 men sanga beridighan, perzler yezilghan ikki tax tahta sanduqning ichigeqoyulsun. 17 sanduqning ustide sap altundin uzunluqi bir yuz yigirme bex,kengliki yetmix bex santimetir kelidighan sanduq aghzi, yeni mehir-xepqettehti yasanglar. 18 altundin kerus dep atilidighan ikki dane qanatliqmehluqning heykilini soqup, 19 mehir- xepqet tehti ning ikki bexigha birdinornitip, teht bilen bir putun qilip birlexturunglar. 20 qanatliq heykellerudulmuudul qoyulghan halette tehtning yuzige qarixip, qanatlirini echip, mehir-xepqet tehti ni yepip tursun. 21 men sanga beridighan perzler yezilidighan ikkitax tahtini sanduqning ichige qoyup, sanduq aghzi, yeni mehir-xepqet tehti nisanduqning ustige qoyunglar. 22 men u yerde sen bilen uchrixip, tehtningustide ikki qanatliq mehluqning heykilining otturisida turup, israillarghachuxuridighan emrlirimni sanga yetkuzimen. 23 akatsiye yaghichidin uzunluqiyuz, kengliki ellik, egizliki yetmix bex santimetirliq bir xire yasap, 24 uni sapaltun bilen qaplap, chorisige altundin jiyek tutunglar. 25 xirening chorisige totilik kenglikte pewaz qoyup, uningghimu altun jiyek tutunglar. 26 koturuxbaldaqlirini selix uchun, tot altun halqa yasap, xirening tot burjikidiki putighaornitinglar. 27 baldaqlarning altun halqidin otkuzuluxi uchun, halqa pewazghayeqin bolsun. 28 baldaqlar akatsiye yaghichidin yasilip, altun bilen qaplansun.29 xirening ustidiki ichimlik hediyisige ixlitilidighan tawaq, tehse, cheynek wepiyalilerni sap altundin yasanglar. 30 xirege hemixe manga hediye qilinghannanlarni tizip qoyunglar. 31 sap altundin bir chiraghdan soqulsun.chiraghdanning puti bilen tuwruki, qedehliri, gul tuguni we gul bergliri bir putunqilinsun. 32 chiraghdanning ikki yenigha her terepke uchtin alte xahchechiqirilsun. 33 herbir xahchida gul tuguni we bergliri bolghan badam chechikixeklidiki u tal qedeh bolsun. chiraghdanning alte xahchisining hemmisilamuxundaq yasalsun. 34 chiraghdanning merkiziy xahchisining uchida gultuguni we bergiliri bolghan badam chechiki xeklidiki tot tal qedeh bolsun. 35chiraghdanning merkiziy xahchisidin ikki terepke chiqirilghan herbir jupxahchining astigha tugun chiqirilsun. chiraghdanning alte xehining hemmisixundaq yasalsun. 36 putun chiraghdan, yeni uning barliq bezeklirininghemmisi birla parche altundin soqulsun. 37 chiraghdangha yoruqi aldi terepkechuxidighan qilip yette chira ornitilsun. 38 uning pilik qisquchliri we kuldanlirisap altundin qilinsun. 39 chiraghdanning ozi we putun saymanlirigha ottuz totkilo sap altun ixlitilsun. 40 bularning hemmisi men sanga taghda korsetkennusha boyiche ehtiyat bilen yasalsun.
  • 99. 26:1 ibadet chediri on dane yopuqtin yasalsun. bu yopuqlar kendir yip bilenkok, sosun we toq qizil renglik yung yiptin toqulup, ustige qoli chewer ustilarteripidin qanatliq perixtilerning suriti nepis kextilensun. 2 herbir yopuqningchong- kichikliki ohxax halda uzunluqi on tot, kengliki ikki metirdin qilinsun. 3yopuqlarning bexi bir parche, qalghan bexi yene bir parche qilinip ulansun. 4ulanghan herbir chong parchining eng chetidikisige kok renglik izme tikilsun. 5xundaq qilip, yopuqning bir parchisining eng chetidikisige ellik izme, yene birparchisining eng chetidikisigimu ellik izme tikilsun. 6 ellik altun ilmek yasap,ikki parche yopuq tutaxturulsun. 7 ibadet chedirini yepix uchun, ochkeyungidin on bir parche qelin yopuq reht toqunglar. 8 yopuqlarning herbiriningchong-kichikliki ohxax qilinsun; uzunluqi on bex, kengliki ikki metirdin bolsun.9 yopuqlarning bex danisi bir parche, qalghan altisi yene bir parche qilinipulansun. altinchi parche yopuqni ikki qewet qilip qatlap, ibadet chedirining alditeripige sanggilitip qoyunglar. 10 birinchi chong yopuqning eng chetidikiparchisige ellik izme, yene bir chong yopuqning eng chetidikisigimu ellik izmetikinglar. 11 tuchtin ellik ilmek yasap, ularni izmilerge otkuzup, ikki parcheyopuqni bir-birige ulap bir putun yopuq qilinglar. 12 chedir yopuqining exipqalghan yerim parchisi chedirning keynige sanggilap tursun. 13 yopuqning ikkiteripidiki exip qalghan parchisi bolsa ikki terepke yerim metirdin sanggilap,chedirni yepip tursun. 14 buningdin baxqa, chedirni qaplax uchun qizilboyalghan qochqar terisidin we nepis ixlengen teridin yene ikki parche chediryopuqi yasanglar. 15 ibadet chedirini koturup turux uchun, akatsiyeyaghichidin ram yasanglar. 16 herbir ramning uzunluqi bex metir, kenglikiyetmix bex santimetir bolsun. 17 herbir ramning bir-birini tutaxturidighanikkidin ulighuchisi bolsun. hemme ramlarda xundaq ulighu bolsun. 18chedirning jenus teripige yigirme ram tiklensun. 19 ramlarning tegige kumuxtinqiriq dane put yasalsun. herbir ramni ikki put koturup tursun. 20-21 chedirningximal teripigimu yigirme ram tiklep, ular uchunmu kumuxtin qiriq dane putyasap, ular herbir ramning tegige ikkidin ornitilsun. 22 chedirning keyniteripige, yeni ghers terepke alte ram tiklensun. 23 chedirning keyni teripidikiikki bulunggha ikki ram qoyulsun. 24 ramlar bir-birige yeqin qoyulup, ularninguchi bir chemberge kirguzulup muqimlaxturulsun. ikki doqmuxni hasilqilidighan her ikki ram xundaq yasalsun. 25 bu teripide sekkiz ram bolup,herbir ramning tegide ikkidin jemiy on alte dane kumux put bolsun. 26buningdin baxqa, akatsiye yaghichidin on bex dane toghra baldaq yasanglar.bulardin ibadet chedirining bir yenidiki ramlargha bex dane, 27 yene biryenidiki ramlargha bex dane, chedirning keyni teripidiki gherbke qaraydighanramlargha bex dane ornitilsun. 28 ramlarning otturisigha chetilidighan otturabaldaq chedirning bir bexidin yene bir bexigha yetkuzulup yasalsun. 29 ramlarwe baldaqlar altun bilen qaplansun, baldaqlar otkuzulidighan halqilarmualtundin yasalsun. 30 ibadet chediri men sanga taghda korsetken nusha
  • 100. boyiche yasalsun. 31 qoli chewer ustilar teripidin kok, sosun, toq qizil renglikyung yip hem kendir yiptin bir perde toqulup, uninggha qanatliq perixtilerningsuriti nepis kextilinip, 32 akatsiye yaghichidin yasalghan tot tuwrukkeornitilghan altun ilmeklerge esip qoyulsun. tuwrukler altun bilen qaplinip,kumuxtin yasalghan tot putning ustige ornitilsun. 33 perde chedir yopuqidikiqatar ilmeklerning astidin sanggilitip qoyulsun, perzler yezilghan ikki tax tahtaselinghan ehde sanduqi perdining keynige qoyulsun. bu perde eng muqeddesjay bilen muqeddes jayni ayrip tursun. 34 sanduq aghzi, yeni mehir- xepqettehti eng muqeddes jaydiki ehde sanduqining ustige ornitilsun. 35 xire engmuqeddes jayning sirtida, yeni ibadet chediri ichidiki ximal terepke,chiraghdan chedir ichidiki jenus terepke qoyulsun. 36 buningdin baxqa, kendiryip bilen kok, sosun we toq qizil renglik yung yiptin ibadet chedirining kirixaghzigha kextilengen bir ixik perdisi toqulsun. 37 ixik perdisige akatsiyeyaghichidin bex dane tuwruk yasilip, tuwruk bexi altun bilen qaplansun.tuwruklerde altun ilmekler bolsun hem tuchtin bex dane tuwruk puti yasalsun.27:1 akatsiye yaghichidin bir qurbanliq supisi yasanglar. supa tot chasa bolup,uning egizliki bir yerim, uzunluqi we kengliki ikki yerim metirdin qilinsun. 2supining tot burjikige mungguzler chiqirilsun hem supa bilen bir putun qilinip,tu bilen qaplansun. 3 qurbanliq supisining kulini elix uchun, kuldan, gurjek,das, lahxigir we otdanlar yasalsun. bu saymanlarning hemmisi tuchtin bolsun.4 buningdin baxqa, qurbanliq supisigha tuchtin bir xala yasap, uning totburjikige tot dane tu halqa bekitip qoyulsun. 5 xala qurbanliq supisiothanisining otturisidiki xala tekchisining ustige qoyulsun. 6 buningdin baxqa,yene qurbanliq supisini koturux uchun, akatsiye yaghichidin ikki baldaq yasap,bularni tu bilen qaplanglar. 7 qurbanliq supisini koturgende, baldaqlar ikkiyandiki halqilargha otkuzulsun. 8 qurbanliq supisining otturisi kawak qilinsun.u men taghda sanga korsetken nushida tahtaydin yasalsun. 9 ibadetchedirining etrapini tosup hoyla qilix uchun, kendir yiptin perde toqulsun. jenustereptiki perdining uzunluqi ellik metir qilinsun. 10 perdini koturup turux uchun,yigirme dane tu tuwruk hem ularning tegige qoyghili yigirme dane tu putyasalsun. perdilerni bekitidighan tuwrukning ilmekliri bilen halqiliri kumuxtinyasalsun. 11 ximal terepkimu perde ornitilsun. uning uzunluqimu ellik metirqilinip, perdini koturup turux uchun, yigirme dane tu tuwruk hem ularningtegige qoyghili yigirme dane tu put yasalsun. perdilerni bekitidighantuwrukning ilmekliri bilen halqiliri kumuxtin yasalsun. 12 ghers tereptikiperdining uzunluqi yigirme bex metir qilinsun. perdini koturup turux uchun, ondane tu tuwruk hem ularning tegige qoyghili on dane tu put yasalsun. 13hoylining xerq teripidiki perdining uzunluqimu yigirme bex metir bolsun. 14kirix aghzi xerq terepte bolsun. kirix aghzining bir teripidiki perdining kenglikiyette yerim metir bolsun. perdini bekitix uchun u tuwruk we u put yasalsun. 15
  • 101. yene bir teripidiki perdining kengliki yette yerim metir bolsun. uningghimu udane tu tuwruk, ularning tegige qoyghili u dane tu put yasalsun. 16 kirix aghziuchun kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yiptin kengliki on metirliqperde toqulsun. kextichiler uni kextilisun. perde tot dane putqa bekitilgen tottuwrukke orunlaxturulsun. 17 hoylining tot etrapidiki barliq tuwruklerninghemmiside kumux halqa we ilmek bolsun. tuwrukning putliri tuchtin yasalsun.18 hoylining uzunluqi ellik metir, kengligi yigirme bex metir, hoyla perdisiningegizliki ikki yerim metir bolsun. perdiler kendir yiptin toqulsun. tuwrukningputliri bolsa tuchtin yasalsun. 19 ibadet chediridiki barliq jabduqlar hemdechedirdiki we hoylidiki qozuqlarning hemmisi tuchtin yasalsun. 20 chiraghninghemixe yenip turuxi uchun, israillargha sap zeytun yeghi kelturuxni buyrughin.21 harun we uning ewladliri perwerdigar bilen uchrixix chediridiki ehdesanduqining aldidiki perdining sirtigha chira yandurup qoysun. bu chiramening huzurumda kechqurundin sehergiche yeniqliq tursun. israillar ewladtinewladqiche bu nizamgha emel qilsun. rohaniylarning muqeddes kiyimliri28:1 israillar ichidin akang harun we uning oghulliri nadas, abihu, eliazar weitamarlarni manga rohaniyliq qilix uchun teyinligin. 2 akang harunning salapitiwe hormiti uchun, uninggha muqeddes rohaniyliq kiyimi teyyarlighin. 3harunning manga rohaniyliq qilixqa ajritilixi uchun, men iqtidarliq qilghan barliqustilarni uning kiyimlirini tikixke buyrughin. 4 ular kokreklik, eghod, perije,kextilengen tonche koynek, selle we kemerlerni tikip teh qilsun. ular bumuqeddes kiyim-kecheklerni akang harun we uning manga rohaniyliqqilidighan oghulliri uchun teyyarlisun. 5 ustilar bularni zer yip, kok, sosun, toqqizil renglik yung yip we kendir yip qatarliqlar bilen tiksun. 6 eghod zer yip,kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yiptin toqulghan rehttin qolichewer ustilar teripidin tikilsun. 7 eghodning ikki dane mure tasmisi bolsun.uning aldi we keyni qismi bu ikki tasma arqiliq tutaxturulsun. 8 uningdin baxqa,kemer teyyarlansun. kemer zer yip, kok, sosun, toq qizil renglik yung yip wekendir yiptin toqulghan rehttin ustiliq bilen tikilsun. 9 ikki dane yolluq heqiqtepip kelinip, uning ustige israilning on ikki qebilisining isimliri oyulsun. 10ularning isimliri tughulux tertipi boyiche herbir taxqa altidin oyulsun. 11 isimlarustilar teripidin mohurge oyulghan neqixlerdek oyulup, ikki dane altunkozlukke qoyulsun. 12 andin, ular eghodning ikki dane mure tasmisighaqadilip, israillarning hatire texi qilinsun. harun ularning isimlirini murisige manamuxundaq elip, men perwerdigarning aldida hatire qilsun. 13-14 yene sapaltundin exilgen xoynidek ikki tal altun zenjir soqulsun. bu zenjirler heqiqqoyulghan kozlukke ulansun. 15 hudaning iradisini bilix uchun kiyilidighankokreklik qoli chewer ustilar teripidin tikilsun. tikilix usuli eghod bilen ohxaxbolup, zer yip, kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yip bilen tikilsun.16 kokreklikning uzunluqi we kengliki ohxaxla yigirme ikki santimetirdin qilinip,
  • 102. tot chasa hem ikki qat, yeni yanchuqluq qilip tikilsun. 17 ustige tot qurqimmetlik tax ornitilsun. birinchi qurigha qizil yaqut, topaz we zumret ornitilsun.18 ikkinchi qurigha kok qaxtax, kok yaqut we almas ornitilsun. 19 uchinchiqurigha sosun yaqut, heqiq we sosun kwarts ornitilsun. 20 totinchi qurigharengsiz yaqut, yolluq heqiq we yexil qaxtax ornitilsun. bularning hemmisi altunkozlukke elinip, kokreklikke qadalsun. 21 israillarning un ikki qebilisige wekillikqilidighan bu on ikki qimmetlik taxqa un ikki qebilining ismi huddi mohurgeoyulghan neqixlerdek birdin oyulsun. 22 kokreklikni eghodqa bekitix uchun,sap altundin exilgen xoynidek ikki tal zenjir soqulsun. 23 kokreklikning ustiteripidiki ikki burjikining herbirige birdin altun halqa bekitilsun. 24 zenjirlerayrim-ayrim halda altun halqidin otkuzulup, 25 eghod tasmisining aldi teripidikiikki altun kozlukke ulansun. 26 kokreklikning towen teripidiki ikki burjekningeghodqa tegip turidighan ichki yuzige ikki dane altun halqa bekitilsun. 27xundaqla, yene eghodning bel qismigha, yeni kemerning yuqirisighila ikkidane altun halqa bekitilsun. 28 bir tal kok yip arqiliq kokrekliktiki halqilar bileneghodtiki halqilar ozara ulansun. muxundaq bolghanda, kokreklik pulanglapketmey, eghodqa chaplixip turidu. 29 xundaq qilip, harun ibadet chediridikimuqeddes jaygha kirgende, israillarning herqaysi qebililirining ismi oyulghankokreklikni hudaning aldida hatire supitide her daim meydisige esiwalsun. 30buningdin sirt, yene urim we tummimlarni kokreklikning ichige selip,perwerdigarning aldida hatire supitide meydisige esiwalsun. muxundaqqilghanda, harun chedirdiki muqeddes jaygha kirgende, her daim israillarghaqaritilghan hudaning iradisini bilduridighan nersilerni meydisige esiwalghanbolidu. 31 eghodning ichige kiyilidighan perije tikilsun. perijining renggiputunley kok bolsun. 32 perijige oyma yaqa echip, yirtilip ketmesliki uchun,yaqining chorisige pewaz tutulsun. 33-34 perijining aya pexining chorisige kok,sosun we toq qizil renglik yung rehttin anarning nushisi kextilinip, her ikkianarning otturisigha birdin sap altundin yasalghan kichik qongghuraq esilsun.35 harun rohaniyliq wezipisini otigen chaghda, bu perijini kiyiwalsun.muxundaq bolghanda, u muqeddes jaygha kirip chiqqanda, men qongghuraqawazini anglaymen-de, buning bilen uning jenini almaymen. 36 sap altundinbir qadaq yasalsun, uning ustige perwerdigargha ataldi degen hetler mohurgeoyulghandek oyulsun. 37 qadaq bir tal kok renglik yip bilen sellining aldighataqap qoyulsun. 38 harun bu altun qadaqni pexanisige daim taqiwelix arqiliq,kopchilikning qurbanliq qilix bilen ozlirini gunahkar hesablighanliqidiki omumiymesuliyetni oz ustige alghanliqini bildursun. bu altun qadaq harunningpexaniside daim bolsun. muxundaq bolghanda, kopchilik huda teripidin qobulqilinidu. 39 harun uchun kendir yiptin tonche koynek we selle toqulsun hemkemer kextilensun. 40 uning oghulliri uchunmu xundaq qilinsun. xundaqbolghanda, ular salapetlik korunup, baxqilarning hormitige erixidu. 41 harunwe uning oghulliri rohaniyliq kiyimlirini kiygendin keyin, sen ularning bexigha
  • 103. muqeddes ya surke we rohaniyliq wezipisige teyinle. ularni manga rohaniyliqqilix uchun ajrat. 42 buningdin baxqa, kendir yiptin ular uchun tambaltikturulsun. tambal beldin tizghiche kelidighan qilip tikilip, astinqi bedenni yepiptursun. 43 harun we uning oghulliri perwerdigar bilen uchrixix chedirigha kirip-chiqqanda yaki uning ichidiki muqeddes jayda wezipisini otex uchun qurbanliqsupisigha yeqinlaxqanda gunah otkuzup olumge buyrulmasliqi uchun, tambalkiyiwalsun. mana bu harun we uning ewladliri menggu boysunidighan nizambolsun.29:1 harun we uning oghullirini rohaniyliq wezipisige ajratqanda, towendikiresim-qaide boyiche ix kor: erkek mozaydin birni we eyibsiz qochqardin ikkinitalla. 2 yene eng yahxi bughday unidin petir nan, may qoxulghan petir toqa wemay surtulgen petir chelpekler teyyarla. 3 bu nanlarni sewetke selip,perwerdigar bilen uchrixix chedirigha elip kel hem erkek mozay we ikki daneqochqarnimu yetilep kel. 4 harun we uning oghullirini chedirning aldigha elipkelip, bedenlirini yughin. 5 andin, harungha tonche koynek, perije we eghodnikiydur. xundaqla, uninggha kokreklikni taqap, nepis toqulghan eghod kemirinibaghlap qoyghin. 6 xuning bilen birge, sellini kiydurup, sellining aldigha altunqadaqni taqap qoyghin. 7 uningdin keyin, muqeddes yaghni uning bexighaquyup, uni rohaniy qilip teyinligin. 8 andin, harunning oghulliriningmu perijilirini9 we sellilirini kiydurup, kemerlirini baghla. muxundaq bolghanda, ular manabu mengguluk qaide boyiche rohaniyliq wezipisige erixidu. sen manamuxundaq qaide boyiche ularni muqeddes wezipige ajrat. 10 sen erkekmozayni perwerdigar bilen uchrixix chedirining aldigha elip kel. harun weuning oghulliri qollirini mozayning bexigha qoysun. 11 sen chedir aghzi aldidaperwerdigarning huzurida mozayni boghuzla, 12 andin qenidin azraq elipkelip, barmiqing bilen qurbanliq supisining tot burjikidiki mungguzlerge surkepqoyghin. qalghan qanni supining aya teripige tok. 13 mozayning chawa meyi,jigirining eng yahxi yeri we ikki borikini mayliri bilen qoxup supida koydur. 14lekin, mozayning terisi, goxi we ichki ezalirini qarargahning sirtida koydur.mana bu gunah kechurum bolux qurbanliqidur. 15 qochqarlardin birni elip kel,harun we uning oghulliri qollirini qochqarning bexigha qoysun. 16 andinqochqarni boghuzlap, qenini supining tot teripige cha. 17 andin, qochqarniparchilap, uning uchey- baghirliri we putlirini pakiz tazilap, ularni qurbanliqsupisigha qoyghin. 18 andin keyin, ularni koydurgin. mana bu, hudaghaatalghan hux puraqliq koydurme qurbanliqtur. 19 uningdin keyin, ikkinchiqochqarni yetilep kel. harun we uning oghulliri qollirini uning bexigha qoysun.20 sen bu qochqarni boghuzlap, qenidin azraq elip, harun we uningoghullirining ong quliqining yumxiqigha, ong qolining we ong putiningbaxmaltiqigha surkep qoy. exip qalghan qanni qurbanliq supisining tot teripigecha. 21 andin, muqeddes ya we supidiki qandin azraq elip, qolung bilen harun
  • 104. we uning oghullirigha hem ularning kiyimlirige sepkin. muxundaq bolghanda,ular hem ularning kiyimlirimu muqeddes bolidu. 22 bu qochqar harun we uningoghullirining rohaniyliqqa ajritilixigha ixlitilgenliktin, sen uning meyi, yeniquyruqi, chawa meyi, borek meyi, xundaqla ikki tal boriki, jigirining eng yahxiyeri we ong yanpixini ayriwal. 23 buningdin sirt, yene perwerdigargha atalghansewet ichidiki petir nan, mayliq petir toqa we nepiz petir chelpeklerningherqaysisidin birdin elip, 24 ularni harun we uning oghullirining qoligha tutquz.ular bu nersilerni tutup turup, perwerdigarning aldida pulanglitip atisun. manabu pulanglatma qurbanliqtur. 25 andin, sen bu nersilerni ularning qolidin elip,supigha qoyup koydurup, koydurme qurbanliq qilix bilen bille, perwerdigarnihursen qilidighan hux puraqliq pulanglatma qurbanliqni qil. 26 rohaniyliqqaajritix murasimigha ixlitilgen qochqarning tox goxini qolunggha elip,perwerdigarning aldida pulanglat. qochqarning qalghan goxi sening bolidu. 27rohaniyliqqa ajritix murasimigha ixlitilgen qochqarning goxi, yeni pulanglatmaqurbanliqqa ixlitilgen tox gox we yuqiri koturup perwerdigargha atalghanyanpax goxler muqeddes qilinsun hem harun we uning oghullirigha tewebolsun. 28 xunga, buningdin keyin israillar amanliq qurbanliqini bergende, uikki hil gox harun we uning oghullirining nesiwisi bolidu. 29 harunning orninibasidighanlar uning muqeddes kiyimlirige warisliq qilsun. ular muqeddes yabilen surkilip rohaniyliq wezipisige teyinlinip, uning hizmitinidawamlaxturghanda, bu kiyimlerni kiysun. 30 harunning hizmitinidawamlaxturidighan oghli her qetim perwerdigar bilen uchrixix chediri ichidikimuqeddes jaygha kirip rohaniyliq wezipisini otigende, bu muqeddes kiyimniuda yette kun kiysun. 31 rohaniyliqqa ajritix murasimigha ixlitilgenqochqarning goxi ibadet jayi ichide pixurulsun. 32 harun we uning oghulliriqochqarning goxi we sewettiki nanlarni perwerdigar bilen uchrixix chediriningaghzi aldida yesun. 33 ular gunah kechurum qilinix hem rohaniyliqqa ajritixmurasimida ixlitilgen muxu taamlargha peqet ozlirila eghiz tegsun. adettikikixilerning eghiz tegixige bolmaydu. chunki, bu taamlar muqeddes qilinghan.34 eger gox we nanlar etisi sehergiche yeyilmigen bolsa, yemeykoyduruwetilsun. chunki, bu taamlar muqeddestur. 35 sen mening emrimboyiche harun we uning oghulliri uchun yette kungiche wezipe otkuzup berixmurasimi otkuz. 36 her kuni, bir mozayni gunah kechurum qilinix qurbanliqiornida boghuzla. andin, qurbanliq supisini paklap, uni muqeddes qilix uchun,yaghla. 37 qurbanliq supisini uda yette kungiche paklap, muqeddes qil.xundaq qilghanda, u putunley muqeddes bolidu. qurbanliq supisighategkenning hemmisi muqeddes bolidu. 38 her kuni qurbanliq supisida biryaxliq qoydin ikkisi qurbanliq qilinsun. 39 ularning biri etigende, biri kechqurunqurbanliq qilinsun. 40 birinchi qoy qurbanliq qilinghanda, ikki kilo bughday unibir litir zeytun yeghi bilen arilaxturulup atalsun. xuning bilen birge, yene bir litirxarabmu ichimlik hediyisi supitide atalsun. 41 yene bir qoy kechqurun
  • 105. qurbanliq qilinsun. bumu etigendiki bughday we ichimlik hediyisige ohxaxqaidide qurbanliq qilinip, hux puraqliq koydurme qurbanliq supitideperwerdigargha atalsun. 42 koydurme qurbanliq perwerdigar bilen uchrixixchedirining aghzida mening perwerdigarning huzurida ewladtin ewladqicheotkuzulup tursun. men bu yerde helqimge ozumni axkarilap, sen bilensozliximen. 43 bu yer mening israillar bilen uchrixidighan yerimdur. bu yermening parlaq nurum bilen muqeddes bolidu. 44 men perwerdigar bilenuchrixix chediri we qurbanliq supisinila muqeddes qilip qalmastin, harun weuning oghullirining manga rohaniyliq qilixi uchun, ularnimu muqeddes qilimen.45 men israillarning arisida turup, ularning hudasi bolimen. 46 ular meningozlirining perwerdigari bolghan huda ikenlikimni bilidu hemde mening ularnimisrdin elip chiqixim ularning arisida turuxum uchun ikenlikini chuxinidu. menmenggu bar bolghuchi perwerdigardurmen.30:1 akatsiye yaghichidin bir isriqdan yasanglar. 2 isriqdan tot chasa bolsun,egizliki bir, uzunluqi we kengliki yerim metirdin qilinsun. isriqdanning totburjikidiki mungguzler isriqdan bilen bir putun qilip yasalsun. 3 uning usti, totetrapi we tot mungguzi sap altun bilen qaplinip, chorisige altun jiyek qoyulsun.4 isriqdanni koturidighan baldaqlarni otkuzux uchun, ikki altun halqa yasilip,ikki yandiki jiyeklerning astigha bekitilsun. 5 baldaqlar akatsiye yaghichidinyasilip, altun bilen qaplansun. 6 isriqdan ehde sanduqining aldidiki perdiningsirtida, ehde sanduqining ustidiki mehir-xepqet tehtige qaritip qoyulsun. u yermen siler bilen uchrixidighan yerdur. 7 her kuni etigenliki bax rohaniy harunchiraghlarni retligili kelgende, isriqdanda huxbuy isriqlarni koydursun. 8kechqurun chiraghlar yeqilghandimu isriq selinsun. ewladtin ewladqicheuzmey muxundaq isriq selinip tursun. 9 bu isriqdanda meni qilinghan isriqlarkoydurulmisun hemde koydurme qurbanliq, bughday yaki ichimlik hediyisiqilinmisun. 10 harun yilda bir qetim gunah yuyux murasimi otkuzup,gunahlarni kechurum qilalaydighan mal qenini isriqdanning tot mungguzigesepsun. bu murasim ewladtin ewladqiche dawamlaxturulsun. chunki bu toluqmuqeddes qilinghan, perwerdigargha atalghan isriqdandur. 11 perwerdigarmusagha mundaq dedi: 12 sen israillarning nopusini tekxurgen waqtingda,royhetke elinghan herbir er ozlirining bala-qazadin saqlinixi uchun, xumeydanda men perwerdigargha hayatliq tolem puli tapxursun. 13 royhetkeelinghanlar resmiy olchem boyiche kixi bexigha alte gramdin kumuxtapxursun. bu, perwerdigargha atalghan hediye bolup hesablinidu. 14 yigirmeyaxtin axqanlarning hemmisi perwerdigargha hediye tapxuruxi kerek. 15 jeniniqutquzux uchun berilidighan bu hil hediyini baylar artuq tapxuruwetmisun.kembeghellermu kem tapxurup qoymisun. 16 gunahning kechurum qilinixiuchun yighiwelinghan pullar perwerdigar bilen uchrixix chedirining hirajitiqilinsun. bu pullar manga ularni yad etkuzidu we ularni gunahtin saqit qilidu.
  • 106. 17 perwerdigar musagha mundaq dedi: 18 tuchtin bir das yasitilsun we dasqoyghuchmu tuchtin quydurulup, ular perwerdigar bilen uchrixix chediri bilenqurbanliq supisining otturisigha qoyulsun hem dasqa su quyup qoyulsun. 19-20 harun we uning oghulliri chedirgha kirginide yaki qurbanliq supisighaqurbanliq sunghili kelginide, bu dastiki suda put-qollirini yusun. bolmisa, ularolturulidu. 21 ular put-qolini yughandila, olumdin haliy bolidu. bu, ular weularning ewladliri menggu riaye qilidighan qaide bolsun. 22 perwerdigarmusagha mundaq dedi: 23 resmiy olchem boyiche eng esil huxbuy dora-dermeklerdin, yeni murmekki suyuqluqidin alte kilo, gul darchindin u kilo,egirdin u kilo, 24 qowzaqdarchindin alte kilo we zeytun yeghidin tot litirteyyarlinip, 25 huxbuy dora-dermeklerni tengxex usuli boyiche arilaxturulup,muqeddes ya yasalsun. 26 bu ya bilen perwerdigar bilen uchrixix chediri, ehdesanduqi, 27 xire we uning saymanliri, chiraghdan we uning saymanliri,isriqdan, 28 koydurme qurbanliq supisi we supining barliq saymanliri, paklinixdesi we das qoyghu qatarliqlar yaghlinip, 29 teltokus muqeddes qilinsun. bunersilerge tegken nersilermu muqeddes bolidu. 30 harun we uningoghullirining manga ajritilip, mening huzurumda rohaniyliq qilixi uchun, yenemuxu ya bilen ularni yaghlap qoyghin. 31 israillargha xuni eytqinki, bu yaewladtin ewladqiche muqeddestur. 32 xunga, bu ya hergizmu adettiki kixileruchun ixlitilmisun hem ohxitip yasalmisun, chunki u muqeddestur. silermu unimuqeddes, dep bilixinglar kerek. 33 kimdekim bundaq yaghni ozi ohxitipyasisa yaki rohaniylardin baxqa herqandaq kixige surkise, u helqim qataridinchiqiriwetilidu. 34 perwerdigar musagha mundaq dedi: isriqqa ixlitilidighanyelim, qulule qepi talqini, aq dewirqay we sap mesteklerdin ohxax miqdardaelip, 35 uni adettiki huxbuy etir yasax usuli boyiche tengxep, andin uningghaazraq tuz arilaxturup, sap we muqeddes isriq yasalsun. 36 bu isriqlardin azraqelinip, talqandek uxxaq yanjilip, perwerdigar bilen uchrixix chediri ichidiki ehdesanduqining aldigha qoyulsun. men u yerde siler bilen uchriximen. siler buisriqni eng muqeddes isriq, dep bilinglar. 37 lekin, siler ozunglar uchun bu hilusulda isriq yasimanglar. chunki, bu hil isriq peqet perwerdigarghila hastur. 38ozliri huzurlinix uchun bu hil isriqqa ohxitip isriq yasighanlarning hemmisihelqim qataridin chiqiriwetilidu. ibadet jayi yasighuchi ustilarning tallinixi31:1 perwerdigar huda musagha mundaq dedi: 2 qara! men yehuda qebilisidinhurning newrisi, urining oghli bizalilni tallidim. 3 men uni oz rohim bilenchomuldurup, uninggha eqil-paraset, bilim we hilmuhil huner-senet iqtidariniata qildim. 4 u hazir hilmuhil hunerlerni, yeni altun, kumux we tuchtin her hilnersilerni yasax, 5 qimmetlik taxlarni kesix we ularni zinnet buyumlirigha selix,yaghachlargha neqix oyuxtek hunerlerni bilidu. 6 men yene dan qebilisidinahisamaqning oghli oholiyabni uninggha yardemchilikke teyinlidim. xuningdek,barliq usta hunerwenlergimu tehimu kop eqil-paraset ata qilip, ulargha men
  • 107. tapilighan nersilerni yasax qabiliyitini berdim. 7 ularning wezipisi: perwerdigarbilen uchrixix chediri, ehde sanduqi we uning ustige qoyulidighan sanduqaghzi, yeni mehir-xepqet tehti hem chedir ichidiki barliq saymanlarni, 8 xire wexirening saymanlirini, sap altundin yasilidighan chiraghdan we chiraghdanningsaymanlirini hemde isriqdan, 9 koydurme qurbanliq supisi we supidiki barliqsaymanlarni, xundaqla paklinix desi we das qoyghuchni yasax, 10 harun weuning oghulliri rohaniyliq wezipisini otigende kiyidighan nepis muqeddeskiyimlerni tikix, 11 muqeddes ya we muqeddes jayda ixlitilidighan huxbuy isriqyasax qatarliqlarni oz ichige alidu. ular bularning hemmisini mening emrimboyiche qilsun. 12-13 perwerdigar musagha israillargha munularni yetkuzuxnitapilidi: siler men belgiligen dem elix kunige choqum qattiq riaye qilinglar.chunki, bu men bilen siler otturimizdiki mengguluk belgidur. bu, silerni pakqilghuchining men perwerdigar ikenlikimni bilduridu. 14 siler dem elix kunigeqattiq riaye qilinglar. chunki, bu muqeddes kun. bu kunge emel qilmay, adettikikundikidek ixligenler israil qataridin chiqiriwetilip, ulargha olum jazasi berilsun.15 ix qilixinglar uchun alte kun bar. lekin, yettinchi kuni manga atilidighan demelix kunidur. bu kuni ix qilghanliki kixige olum jazasi berilsun. 16 israillartuzulgen ehdining belgisi supitide bu kunge menggu qattiq riaye qilsun. 17 bu,men bilen israillar otturisidiki mengguluk belgidur. chunki, men perwerdigaralte kunde putun alemni yarattim, yettinchi kuni ixni tohtitip aram aldim. 18huda sinay teghida musagha bu sozlerni qilghandin keyin, perzler yezilghanikki tax tahtini uninggha tapxurdi. taxqa huda perzlerni oz qoli bilenyazghanidi.32:1 israillar musaning xunche waqittin beri taghdin chuxmigenlikini korup,harunning etrapigha olixiwelip, uninggha: turung! bizge yol baxlapmangidighan but yasap bering! bizni misirdin elip chiqqan heliqi musaningneme bolup ketkenlikini bilelmiduq, deyixti. 2 harun ulargha: hotun, bala-chaqiliringlarning quliqidiki altun halqilarni manga ekelip beringlar, dedi. 3 ularaltun halqilarni elip, harunning aldigha kelixti. 4 harun halqilarni ixlitip, mozaysuritide bir but yasidi. halayiq: ey israil helqi, bizni misirdin elip chiqqanilahimiz mana xu! deyixti. 5 harun buni korup, altun mozay butning aldigha birqurbanliq supisi yasap: ete perwerdigar uchun heyt qilimiz, dep elan qildi. 6etisi seherde, helq koydurme qurbanliq we amanliq qurbanliqini qildi. andinkeyin, olturup halighanche yep-ichixip, keyp-sapa qilixti. 7 perwerdigarmusagha: sen derhal taghdin chuxkin! chunki, sen misirdin elip chiqqanhelqing gunahqa toldi. 8 ular men korsetken yoldin chetnep ketti. ular altundinmozay suritide but yasap, uninggha choqunup, uning uchun qurbanliq qilixti.ular: bizni misirdin elip chiqqan ilahimiz mana xu deyixti. 9 men bu helqningintayin boyni qattiqliqini bildim. 10 emdi sen mening iximgha arilaxma, menulargha ghezipimni chuxurup halak qiliwetimen. seni we sening ewladliringni
  • 108. bolsa chong helq qilimen, dedi. 11 lekin, musa perwerdigari bolghan hudaghamundaq dedi: i perwerdigar, oz helqingge nemixqa bundaq ghezeplinisen?ularni sen zor qudriting bilen misirdin elip chiqmighanmiding? 12 neme uchunmisirliqlargha hudasi ularni ta-dalalarda putunley halak qilip, yer yuzidin yoqitixuchun, meqsetlik halda misirdin elip chiqqaniken deyixke sewes tepipberisen? ghezipingni besiwelip, niyitingdin yanghaysen. oz helqingge chongbalayiapet chuxurmigeysen. 13 hizmetkarliring ibrahim, ixaq we yaquplarniesligeysen. sen oz naming bilen qesem qilip, ulargha: ewladingni asmandikiyultuzlardek kop qilimen, bu putun zeminni sening ewladinggha menggulukmiras qilip berimen degeniding, dedi. 14 buning bilen, perwerdigar niyitidinyenip, oz helqige balayiapet chuxurmidi. 15 musa ikki yuzige perzler yezilghanikki tax tahtini elip taghdin chuxti. 16 bu ikki tax tahtigha huda ozi ejirsingdurup, uninggha perzlerni oz qoli bilen yazghanidi. 17 yexu halayiqningchuqan-suren awazini anglap, musagha: qarargahta jengning awazichiqiwatqandek qilidu! dedi. 18 musa uninggha: jeng ghelibisiningtentenisigimu, meghlubiyet peryadighimu ohximaydu, belki nahxa-kuy sadasi!dedi. 19 musa qarargahqa yeqin kelip, mozay but we samagha chuxkenhalayiqni korup, ghezipini basalmay, elip chuxken ikki tax tahtini taghningetikide yerge taxlap cheqiwetti. 20 andin, u halayiq yasiwalghan mozaynikoydurup, talqandek qilip sugha chechiwetti we israillarni uni ichixke buyrudi.21 u harungha: bu kixilerni xunche chong gunahqa qoyuwetkudek, ular sanganeme qilghanidi? dedi. 22 harun mundaq jawas berdi: manga hapabolmighaysen. bu kixilerning yamanliq qilixqa niyet baghlighanliqidin seninghewiring bar. ular manga: 23 bizge yol baxlap mangidighan but yasap bering!bizni misirdin elip chiqqan heliqi musaning neme bolup ketkenlikini bilelmiduqdedi. 24 men ulargha: altun zinnet buyumliringlarni ekelinglar degenidim. altunjabduqliri barlar ekelip manga tapxurdi. men bu altun jabduqlarni otqataxliwidim, u mozay bolup chiqti. 25 musa harunning baxquruxqa amalsizqalghanliqi bilen, helqning oz meyliche ix qilip, duxmenlirining meshire nixanibolup qalghanliqini kordi. 26 u qarargahning aldida turup qattiq awaz bilen:perwerdigar terepte turidighanlar men terepke kelinglar! dep towlighanidi,putkul lawiylar uning etrapigha yighildi. 27 musa ulargha: perwerdigar, yeniisraillar etiqad qilip kelgen huda silerge hemminglarning qilich esip,qarargahning bu chetidin u chetigiche arilap, oz qerindaxliringlar, dost-buraderliringlar we qoxnanglarni olturuxunglarni buyrudi, dedi. 28 lawiylarbuyruqqa boysunup, u kuni tehminen u ming kixini qiriwetti. 29 musalawiylargha: bugun ozunglarni perwerdigargha atidinglar. siler oz oghulliringlarwe qerindixinglarni ayimighanliqinglar uchun, bugun perwerdigarningiltipatigha muyesser boldunglar, dedi. 30 etisi, musa halayiqqa: siler chonggunah qildinglar. emdi men yene taghqa, perwerdigarning yenigha chiqimen.silerge perwerdigarning kechurumini tileymen, belkim uninggha muyesser
  • 109. bolalixim mumkin, dedi. 31 buning bilen, musa perwerdigarning huzurighachiqip: bu helq chong gunah qildi. ular altundin but yasap choqundi. 32ularning gunahini kechurum qilghaysen. undaq bolmisa, oz helqingningqataridin mening ismimni chiqiriwetkeysen, dedi. 33 perwerdigar uninggha:helqim qataridin chiqiriwetilidighanlar mening aldimda gunah qilghanlardur. 34emdi sen helqni men sanga korsetken jaygha elip bar. mening perixtemaldingda seni baxlap mangidu. lekin waqti kelgende, men ularni otkuzgengunahliri uchun jazalaymen, dep jawas qayturdi. 35 perwerdigar helq ichigekesel chuxurdi. chunki, ular harun yasap bergen altun mozayghachoqunghanidi.33:1 perwerdigar musagha mundaq dedi: sen ozung misirdin elip chiqqan helqbilen bu yerdin ketip, men ibrahim, ixaq we yaquplargha qesem qilip, ularningewladlirigha berixke wede qilghan yerge barghin. 2 sanga yol baxlaxqaperixtemni ewetimen. men qananlar, amorlar, hitlar, periziler, hiwilar weyebuslarni heydep chiqirip, 3 seni sut we hesel eqip turidighan yerge apirimen.lekin, men siler bilen bille barmaymen. chunki, siler boyni qattiq helqbolghachqa, men silerni yolda halak qiliwetixim mumkin. 4 buni anglighanhalayiq intayin meyuslinip, zinnet buyumlarni taqimaydighan boldi. 5 chunki,perwerdigar musaning munu sozlerni ulargha yetkuzup qoyuxini buyrughanidi:siler boyni qattiq helq. eger men siler bilen azraqla bille bolsam, silerniputunley halak qiliwetixim mumkin. emdi siler ozunglarda bar bolghan zinnetbuyumlarni eliwetinglar. men silerni qandaq bir terep qilixni belgiley. 6 xuningbilen, israillar sinay teghidin ayrilghandin tartip, zinnet buyumlarni zaditaqimidi. 7 her qetim israillar qarargah qurghanda, musa perwerdigar bilenuchrixix chediri dep atalghan ibadet chedirini qarargahtin heli yiraq jaydatiketti. perwerdigargha dua-telepliri barliki kixiler u yerge barsa bolatti. 8 musaqachanla bolmisun uchrixix chedirigha mangghinida, halayiq oz chediriningaldida ore turup, musaning keynidin taki u uchrixix chedirigha kirip bolghucheqarixip turuxatti. 9 musa chedirgha kirgen waqitta, bulut tuwruki chuxup,uchrixix chediri ning aldida turatti. perwerdigar bulut ichidin musa bilensozlixetti. 10 halayiq bulut tuwrukining uchrixix chedirining ixik aldidaturghanliqini korsila, oz chedirliri aldidila ruslinip, hudagha sejde qilixatti. 11perwerdigar chedir ichide musa bilen huddi kixiler dost-buraderliri bilensozlexkenge ohxax yuzmuyuz sozlixetti. musa qarargahqa qaytip kelginide,uning yax yardemchisi nunning oghli yexu chedirda qalatti. 12 musaperwerdigargha: sen manga bu helqni baxlap berixqa emr qilghaniding. lekin,sen manga kimni men bilen bille berixqa ewetidighanliqingni eytmiding. senmeni alahide meqset bilen tallighanliqingni we manga beht ata qilghanliqingnieytqaniding. 13 undaq iken, sening yolungda mengip, hemixe aldingda iltipattepixim uchun, manga yol korsetkeysen we bu helqning oz helqing ikenlikini
  • 110. esingde tutqaysen, dedi. 14 men ozum sen bilen bille berip, seni ghem-qayghudin halas qilay, dedi perwerdigar. 15 musa uninggha: eger sen bizbilen bille barmisang, bizni bu yerdin ayrimighaysen. 16 eger sen biz bilenbille barmisang, baxqilar helqingning we mening perwerdigarimiz bolghansening aldingda iltipat tapqanliqimizni nemidin bilsun?! buningdin baxqa nemeix bizni dunyadiki baxqa helqlerdin perqlendurelisun?! dep jawas qayturdi. 17perwerdigar musagha: sening teliping boyiche ix korimen. chunki, sen meningiltipatimgha erixting. men seni alahide meqset bilen tallidim, dedi. 18 xunga,musa: manga oz ulughluqungni korsetkeysen, dedi. 19 perwerdigar mundaqjawas qayturdi: men putun mehribanliqimni korsitip, sening aldingdin otup,menggu bar bolghuchi degen muqeddes namimni jakarlaymen. kimgemehribanliq qilghum kelse, xuninggha mehribanliq qilimen, kimge ichaghritqum kelse, xuninggha ich aghritimen. 20 biraq, sanga oz chirayimnikorsetmeymen. chunki, meni korgen kixi tirik qalmaydu. 21 lekin, meningyenimda bir jay bar. sen u yerdiki qoram taxning ustide turghin. 22 meningparlaq nurum u yerdin otidighan waqitta, men seni taxning yochuqigha qoyup,qolum bilen yepip turimen. otup bolghandin keyin, 23 qolumni tartiwalimen.sen meni keynimdin korisen. chirayimni korseng bolmaydu.34:1 perwerdigar musagha: sen ilgirikige ohxax ikki tax tahta yonup kel. sencheqiwetken heliqi tax tahtidiki sozlerni xu ikki tahtigha yazay, 2 sen eteetigengiche teyyar bolup, sinay teghigha chiqip, taghning choqqisida menbilen koruxkin. 3 herqandaq kixi sen bilen bille chiqmisun. putun taghda adembolmisun, hetta kala-qoymu taghning tuwide otlimisun, dedi. 4 xuning bilen,musa ikki tax tahta yonup, etisi seherde perwerdigarning buyruqi boyicheularni taghqa elip chiqti. 5 perwerdigar bulut ichide chuxup, musaning yenighakelip, ozining menggu bar bolghuchi degen muqeddes namini jakarlidi. 6perwerdigar musaning aldidin otup: men menggu bar bolghuchi, yeniperwerdigardurmen. men intayin mehriban we rehimdil hudadurmen.asanliqche ghezeplenmeymen, mehir-muhebbitim mol, wapadarmen. 7minglighan ewladlargha bolghan mehir-muhebbitimni uzuldurmey, gunah wesewenliklerni kechurum qilimen. lekin, men gunahkarlarni jazalimayqoymaymen, ularning ewladlirini taki uchinchi, totinchi ewladqiche jazalaymen,dedi. 8 musa derhal yerge bax qoyup sejde qildi. 9 u: i igem, eger sen mendinrazi bolsang, biz bilen bille barghaysen. bu helqning boyni qattiq bolsimu,ularning gunah we sewenliklirini kechurum qilghaysen. bizni ozigidarchiliqinggha alghaysen, dedi. 10 xuning bilen, perwerdigar musaghamundaq dedi: emdi men siler bilen ehde tuzimen. men aldinglarda dunyaningherqandaq jayidiki herqandaq helq korup baqmighan chong karametlernikorsitimen. sening etrapingdiki helqler mening perwerdigarning emeliyetlirinikorsun. chunki, men silerni dep qorqunchluq ixlarni korsitimen. 11 men bugun
  • 111. sanga jakarlaydighan emrlirimge riaye qilghin. sen u yerge kirgen waqtingda,men amorlar, qananlar, hitlar, periziler, hiwilar we yebuslarni heydepchiqirimen. 12 ehtiyat qilghinki, sen baridighan jaydiki ahale bilen hergizkelixim tuzmigin. bolmisa, sen ularning qapqinigha chuxup, ulargha ohxax,rezil yolgha mengip ketisen. 13 xuning uchun, ularning qurbanliq supilirinioruwetip, ularning ilah dep tikliwalghan tax tuwruklirini we axere ayal ilahbutlirini cheqiwetkin. 14 mendin baxqigha ibadet qilma, chunki qizghanghuchimening bir namim bolup, men qizghinidighan hudadurmen. 15 yerlik ahalilerbilen kelixim tuzme. ular oz ilahlirigha choqunghan we qurbanliq qilghanwaqitlirida senimu teklip qilixi, senmu ozungni pahixilerdek setip, ularningilahlirigha atighan qurbanliqlirigha eghiz tegip qelixing mumkin. 16 seningoghulliring yat helq qizlirini nikahigha elip, ozini pahixilerdek setip, mendin yuzorup, yat ilahlargha choqunuxi mumkin. 17 choqunux uchun but yasima. 18petir nan heyti qil. mening emrimge binaen bu heytta uda yette kun petir nanye. heytni ziraetler bih chiqarghan bax bahar eyida otkuz, chunki siler xu aydamisirdin chiqqan. 19 putkul tunji oghul we barliq tunji tughulghan erkek mal,meyli u kala yaki qoy bolsun, manga mensup. 20 siler tunji erkek teheyningornigha qoy qurbanliq qilsanglarmu bolidu. eger undaq qilmisanglar, teheyningboynini sundurup qurbanliq qilinglar. oz ewladliring ichidiki putkul tunjioghullarni choqum bedel berip qayturuwal. aldimgha quruq qol kelme. 21 ixqilixinggha yeterlik alte kun bar. yettinchi kuni, meyli u teriqchiliq yaki ormamezgili boluxidin qetiynezer, choqum aram alghin. 22 tunji pixqanbughdaylarni orighanda, orma heyti qil. kuzde hosullarni ambarghayighqiningda, hosul yighix heyti qil. 23 putkul erler bir yilda u qetim mangaisrail helqi etiqad qilip kelgen igisi hudaning aldigha kelsun. 24 men yathelqlerni sening aldingdin heydep chiqirip, zeminingni kengeytimen. xuningbilen, sen yilda u qetim manga ibadet qilghili ketken waqtingda, hechkimsening yurtunggha yaman koz tikmeydu. 25 manga qurbanliq qeniniboldurulghan hemirdin pixurulghan yemeklik bilen bille atima. otup ketixheytida soyghan qurbanliqning goxini etisi etigengiche saqlima. 26 her yili tunjipixqan ziraetlerning eng yahxi yeridin mening hanamgha ekirip, mangaperwerdigaringlar hudagha ata. oghlaqni anisining sutide pixurma. 27perwerdigar musagha: bu sozlerni hatiriliwal. chunki, men sen we israil helqibilen muxu sozlerni asas qilip ehde tuzdum, dedi. 28 musa perwerdigarningyenida qiriq keche-kunduz turup, hech nerse yemidi hem ichmidi. perwerdigarehdining asasi bolghan on perzni ikki tax tahtigha yezip berdi. 29 musa perzleryezilghan tax tahtilarni elip taghdin chuxkinide, perwerdigar bilen sozlexkenlikiuchun, uning chirayi parqirap ketkenidi. biraq, ozi buni bilmeytti. 30 harun webaxqa israillar musaning chirayidiki nurni korup, uninggha yeqin kelixtinqorquxti. 31 biraq, musa ularni chaqirghanda, harun we putun jamaetaqsaqalliri uning aldigha keldi. musa ulargha soz qildi. 32 xuningdin keyin,
  • 112. putkul israillar musaning aldigha kelixti. musa perwerdigar sinay teghidauninggha bergen qanunni ulargha tapilidi. 33 musa ulargha sozlep bolghandinkeyin, yaghliq bilen yuzini yepiwaldi. 34 her qetim u uchrixix chedirigha kiripperwerdigar bilen sozlexkinide, yuzini yepiwalghan yaghliqni eliwetetti.chiqqan waqtida, perwerdigar tapxurghan sozlerni israillargha yetkuzetti. 35bundaq waqitlarda, israillar uning yuzining parqirap turidighanliqini koretti.uningdin keyin, musa yuzini yepip yuretti. perwerdigar bilen sozlexkili kirginideyene eliwetetti.35:1 musa putun israillarni chaqirip, ulargha mundaq dedi: perwerdigarsilerning towendiki qaidige riaye qilixinglarni buyrudi. 2 ix qilixinglargha yeterlikalte kun bar. yettinchi kun bolsa muqeddes bolup, u perwerdigargha mensupbolghan dem elix kunidur. bu kuni hizmet qilghanliki kixige olum jazasiberilidu. 3 dem elix kuni, hetta oz oyide ot yeqixqimu bolmaydu. 4 musa putunisrail helqige yene mundaq dedi: perwerdigar xundaq emr qildiki: 5 silerperwerdigargha hediye sununglar, halighanlar altun, kumux, tu, 6 kok, sosunwe toq qizil renglik yip, kendir yip hem ochke tiwiti, 7 qizil boyalghan qochqarterisi, nepis ixlengen teriler, akatsiye yaghichi, 8 chira yeghi, muqeddes ya weisriq yasilidighan huxbuy dora-dermekler, 9 bax rohaniy kiyidighan qisqaeghod bilen kokreklikke qadilidighan yolluq heqiq we baxqa esil taxlarnihediye qilsun. 10 aranglardiki mahir ustilar kelip, perwerdigar buyrughan barliqnersilerni, 11 yeni ibadet chediri, chedirning yopuqi, chedirning ilmek, ram,toghra baldaqliri we tuwrukliri hem tuwruk putliri, 12 ehde sanduqi, sanduqnikoturidighan baldaqlar, sanduqning aghzi, yeni mehir-xepqet tehti we yopuqperdisi, 13 xire, xireni koturidighan baldaqlar we xire saymanliri, hudaghasunidighan nanlar, 14 chiraghdan we uning saymanliri, chira we chira yeghi,15 isriqdan we uni koturidighan baldaqlar, muqeddes ya we huxbuy isriq,chedirning kirix aghzining perdisi, 16 koydurme qurbanliq supisi bilen uning tuxalasi, koturux baldaqliri we barliq saymanliri, paklinix desi we das qoyghu, 17hoylining chorisidiki perde tosuqlar, perde tuwrukliri we tuwruk putliri, hoyliningkirix aghzining perdisi, 18 chedir we hoylining qozuq we taniliri, 19 rohaniyharun we uning oghulliri muqeddes jayda hizmet otigende kiyidighan nepismuqeddes kiyimlerni teyyarlisun. 20 putun israil helqi musaning yenidinqaytixti. 21 kongli righbetlengen we razimenlik bilen hediye qilixnihalighanlarning hemmisi perwerdigar bilen uchrixix chedirini bina qilix, uningichidiki nersilerni yasax we muqeddes kiyimni tikixke kereklik bolghanlazimetliklerni elip kelixti. 22 hediye qilixni halaydighan erler we ayallarbulapka, halqa, uzuk we bilezuk qatarliq her hil altun buyumlarni ekelip,perwerdigar uchun atidi. 23 kok, sosun, toq qizil renglik yip, kendir yip, ochketiwiti, qizil boyalghan qochqar terisi we nepis ixlengen tere qatarliq nersiliribarlar ularni elip kelixti. 24 kumux yaki tu hediye qilalaydighanlar hediyilirini
  • 113. elip kelixti. akatsiye yaghichi barlarmu uni elip kelixti. 25 qoli chewer ayallar ozqoli bilen egirgen kok, sosun we toq qizil renglik yip hem kendir yip elip kelixti.26 kongli righbetlengen qabiliyetlik ayallar yene ochke tiwitidin yip egirixti. 27aqsaqallar eghodqa we kokreklikke qadilidighan yolluq heqiq we baxqa esiltaxlar, 28 chira, muqeddes ya we isriq uchun huxbuy dora-dermek weyaghlarni elip kelixti. 29 meyli er yaki ayal bolsun, perwerdigargha hediyesunuxni halighan israillarning hemmisi hediyilirini elip kelixip, perwerdigarmusa arqiliq ularni selixqa buyrughan ibadet jayi uchun teqdim qilixti. 30 musasozini dawamlaxturup mundaq dedi: qaranglar! perwerdigar yehuda qebilisidinhurning newrisi, urining oghli bizalilni tallidi. 31 uni oz rohi bilen chomuldurup,uninggha eqil-paraset, bilim we hilmuhil huner-senet iqtidarini ata qildi. 32 uhazir hilmuhil hunerlerni, yeni altun, kumux we tuchtin her hil nersilerni yasax,33 qimmetlik taxlarni kesix we ularni zinnet buyumlirigha selix hemdeyaghachlargha neqix oyuxtek hunerlerni bilidu. 34 perwerdigar yene danqebilisidin ahisamaqning oghli oholiyabqimu eqil-paraset ata qilip, uni webizalilni baxqilargha ustaz qildi. 35 perwerdigar ularni eqil-parasetlik qilip,ulargha neqqaxliq, oymichiliq, kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendiryiptin kexte tikix, rehtlerni toqux qatarliq her hil nepis huner-senet iqtidarliriniata qildi. ular her hil ixlarning hoddisidin chiqalaydu we hilmuhil hunerlernioylap chiqiralaydu.36:1 bizalil, oholiyas we baxqa usta hunerwenler, yeni perwerdigarning iqtidarata qilixi bilen ibadet jayini qandaq yasaxni bilgen kixilerning hemmisiperwerdigarning korsetmisi boyiche xu hizmetlerni qilsun. 2 musa bizalil bilenoholiyas we perwerdigar qabiliyet ata qilghan, kongli righbetlinip hizmet qilixnihalighan kixilerni yighdi. 3 ular musadin israillarning ibadet jayini yasaxqahediye qilghan barliq sowghatlirini tapxuruwaldi. her kuni etigenliki, kixiler ozmeyli bilen sowghatlirini elip keletti. 4 xunga, ibadet jayini yasaxqa qatnaxqanustilar oz hizmetlirini tohtitip, 5 musaning aldigha berip: kixiler elip kelgenhediyiler perwerdigar buyrughan ibadet jayini yasax ehtiyajidin exip ketti!deyixti. 6 xunga, musa putun qarargahtikilerning emdi ibadet jayi uchunhediye qilmasliqini buyrudi. kixiler bolsa sowghat elip kelixni xundila tohtatti. 7tapxuruwelinghan hediyiler putun ibadet jayigha yetip, hetta exip qaldi. 8hizmetchi hadimlar ichidiki usta hunerwenler perwerdigarning ibadet chedirinion dane yopuqtin yasidi. bu yopuqlar kendir yip bilen kok, sosun we toq qizilrenglik yung yiptin toqulup, ustige qoli chewer usta teripidin qanatliqperixtilerning suriti nepis kextilendi. 9 herbir yopuqning chong-kichikliki ohxaxhalda, uzunluqi on tot, kengliki ikki metirdin qilindi. 10 yopuqlarning bexi birparche, qalghan bexi yene bir parche qilinip ulandi. 11 ulanghan herbir chongparchining eng chetidikisige kok renglik izme tikildi. 12 yopuqning birparchisining eng chetidikisige ellik izme, yene bir parchisining eng
  • 114. chetidikisigimu ellik izme tikildi. 13 ellik altun ilmek yasilip, ikki parche yopuqtutaxturuldi. 14 ibadet chedirini yepix uchun, ochke yungidin on bir parcheqelin yopuq reht toquldi. 15 yopuqlarning herbirining chong-kichikliki ohxaxbolup, uzunluqi on bex, kengliki ikki metirdin boldi. 16 yopuqlarning bex danisibir parche, qalghan altisi yene bir parche qilinip ulandi. 17 birinchi chongyopuqning eng chetidiki parchisige ellik izme, yene bir chong yopuqning engchetidikisigimu ellik izme tikildi. 18 tuchtin ellik ilmek yasilip, ular izmilergeotkuzulup, ikki parche yopuq bir-birige ulinip, bir putun yopuq qilindi. 19buningdin baxqa, chedirni qaplax uchun, qizil boyalghan qochqar terisidin wenepis ixlengen teridin yene ikki parche chedir yopuqi yasaldi. 20 ibadetchedirini koturup turux uchun akatsiye yaghichidin ram yasaldi. 21 herbirramning uzunluqi bex metir, kengliki yetmix bex santimetir boldi. 22 herbirramgha bir-birini tutaxturidighan ikkidin ulighu yasaldi. hemme ramlardaxundaq ulighu boldi. 23 chedirning jenus teripige yigirme ram yasaldi. 24ramlarning tegige kumuxtin qiriq dane put yasilip, herbir ramning tegige ikkidinornitildi. 25 yene chedirning ximal teripigimu yigirme ram yasilip, 26 bularuchunmu kumuxtin qiriq dane put yasilip, herbir ramning tegige ikkidinteyyarlandi. 27 lekin, chedirning keyni teripige, yeni gherbke qaritip alte ramyasaldi. 28 chedirning keyni teripidiki ikki bulunggha ikki ram yasaldi. 29ramlar bir-birige yeqin qoyulup, ularning uchi bir chemberge kirguzulupmuqimlaxturuldi. ikki doqmuxni hasil qilidighan her ikki ram xundaq yasaldi. 30demek, chedirning ghers teripide sekkiz ram bolup, herbir ramning tegideikkidin jemiy on alte dane kumux put boldi. 31 buningdin baxqa, akatsiyeyaghichidin on bex toghra baldaq yasaldi. bulardin chedirning bir yenidikiramlargha bex dane, 32 yene bir yenidiki ramlargha bex dane hemdechedirning keyni teripidiki gherbke qaraydighan ramlarghimu bex daneornitildi. 33 ramlarning otturisigha chetilidighan ottura baldaq chedirning birbexidin yene bir bexigha yetkuzulup yasaldi. 34 ramlar we baldaqlar altunbilen qaplandi, baldaqlar otkuzulidighan halqilarmu altundin yasaldi. 35 kendiryip bilen kok, sosun we toq qizil renglik yung yiptin bir perde toqulup,uninggha qoli chewer ustilar teripidin qanatliq perixtilerning suriti kextilendi. 36bu perde akatsiye yaghichidin yasalghan tot dane tuwrukke bekitilgen altunilmeklerge esildi. tuwrukler altun bilen qaplinip, kumuxtin yasalghan tot putningustige ornitildi. 37 buningdin baxqa, kendir yip bilen kok, sosun we toq qizilrenglik yung yiptin ibadet chedirining kirix aghzigha kextilik perde toquldi. 38perdini esix uchun, akatsiye yaghichidin bex dane tuwruk yasilip, tuwruk bexialtun bilen qaplandi. tuwruklerde altun ilmekler boldi hem tuchtin bex danetuwruk puti yasaldi.37:1 bizalil akatsiye yaghichidin uzunluqi yuz yigirme bex, kengliki we egizlikiyetmix bex santimetirliq bir sanduq yasidi. 2 sanduqning ichi-sirtini sap altun
  • 115. bilen qaplap, chorisige altundin jiyek tutti. 3 u yene altundin tot halqaquydurup, sanduqning tot putigha, herbir teripige ikkidin ornatti. 4-5 sanduqnikoturux uchun, akatsiye yaghichidin ikki baldaq yasap, ularni altun bilenqaplap, ikki yandiki altun halqilardin otkuzdi. 6 sanduqning ustige sap altundinuzunluqi bir yuz yigirme bex, kengliki yetmix bex santimetir kelidighan sanduqaghzi, yeni mehir-xepqet tehti yasidi. 7 altundin ikki dane kerus dep atilidighanqanatliq mehluqning heykilini soqup, 8 mehir- xepqet tehti ning ikki bexighabirdin ornitip, teht bilen bir putun qilip birlexturdi. 9 qanatliq heykellerudulmuudul qoyulghan halda tehtning yuzige qarixip, qanatlirini echip mehir-xepqet tehti ni yepip turidighan boldi. 10 akatsiye yaghichidin uzunluqi yuz,kengliki ellik, egizliki yetmix bex santimetirliq bir xire yasilip, 11 sap altun bilenqaplandi hem uning chorisige altundin jiyek tutuldi. 12 xirening chorisige tot ilikkenglikte pewaz qoyulup, uningghimu altun jiyek tutuldi. 13 koturux baldaqliriniselix uchun tot altun halqa yasilip, xirening tot burjikidiki putigha ornitildi. 14baldaqlarning altun halqidin otkuzuluxi uchun halqa pewazgha yeqin ornitildi.15 baldaq akatsiye yaghichidin yasilip, altun bilen qaplandi. 16 xirening ustidikiichimlik hediyisige ixlitilidighan tawaq, tehse, cheynek we piyaliler sap altundinyasaldi. 17 sap altundin bir chiraghdan soquldi. chiraghdanning puti bilentuwruki, qedehliri, gul tuguni we bergliri bir putun qilindi. 18 chiraghdanningikki yenigha her terepke uchtin alte xahche chiqirildi. 19 herbir xahchida gultuguni we bergliri bolghan badam chechiki xeklidiki u tal qedeh boldi.chiraghdanning alte xahchisining hemmisila muxundaq yasaldi. 20chiraghdanning merkiziy xahchisining uchida gul tuguni we bergliri bolghanbadam chechiki xeklidiki tot tal qedeh boldi. 21 chiraghdanning merkiziyxahchisidin ikki terepke chiqirilghan herbir jup xahchining astigha tugunchiqirildi. chiraghdanning alte xehining hemmisi xundaq yasaldi. 22 putunchiraghdan, yeni uning barliq bezeklirining hemmisi birla parche altundinsoquldi. 23 chiraghdangha yoruqi aldi terepke chuxidighan qilip yette chiraornitildi. 24 chiraghdan, uning pilik qisquchliri we kuldanliri ottuz tot kilo sapaltundin yasaldi. 25 isriqdan akatsiye yaghichidin yasaldi. u tot chasa bolup,egizliki bir, uzunluqi we kengliki yerim metirdin qilindi. 26 uning usti, tot teripiwe tot mungguzi sap altun bilen qaplinip, chorisige altun jiyek tutuldi. 27isriqdanni koturidighan baldaqlarni otkuzux uchun, altundin ikki halqa yasilip,ikki yandiki jiyeklerning astigha bekitildi. 28 baldaqlar akatsiye yaghichidinyasilip, altun bilen qaplandi. 29 huxbuy dora-dermeklerni tengxex usuliboyiche muqeddes ya we huxbuy isriqlar yasaldi.38:1 qurbanliq supisi akatsiye yaghichidin yasaldi. supa tot chasa bolup, uningegizliki bir yerim, uzunluqi we kengliki ikki yerim metirdin qilindi. 2 supining totburjikige mungguzler chiqirildi. ular supa bilen bir putun qilinip, tu bilenqaplandi. 3 qurbanliq supisigha ixlitilidighan kuldan, gurjek, das, lahxigir we
  • 116. otdan qatarliqlar yasaldi. bu saymanlarning hemmisi tuchtin boldi. 4 buningdinbaxqa, qurbanliq supisigha tuchtin bir xala yasilip, qurbanliq supa othanisiningotturisidiki xala tekchisining ustige qoyuldi. 5 andin, baldaq otkuzulidighan,xalaning tot burjikige bekitilidighan tot dane tu halqa yasaldi. 6 buningdinbaxqa, qurbanliq supisini koturux uchun akatsiye yaghichidin ikki baldaqyasilip, tu bilen qaplinip, 7 ikki yandiki halqilargha otkuzuldi. qurbanliqsupisining otturisi kawak qilinip, tahtaydin yasaldi. 8 paklinix desi we dasqoyghu perwerdigar bilen uchrixix chedirining ixiki aldida hizmet qilidighanayallar teripidin berilgen tu eyneklerdin yasaldi. 9 ibadet chedirining etrapinitosup hoyla qilix uchun, kendir yiptin perde toquldi. jenus tereptiki perdininguzunluqi ellik metir qilinip, 10 perdini koturup turux uchun yigirme dane tutuwruk hem ularning tegige qoyghili yigirme dane tu put yasaldi. perdilernibekitidighan tuwruk ilmekliri bilen halqiliri kumuxtin yasaldi. 11 ximal terepkimuperde ornitildi. uning uzunluqimu ellik metir qilinip, perdini koturup turuxuchun, yigirme dane tu tuwruk hem ularning tegige qoyghili yigirme dane tuput yasaldi. tuwruk ilmekliri bilen halqiliri kumuxtin yasaldi. 12 ghers tereptikiperdining uzunluqi yigirme bex metir qilindi. perdini koturup turux uchun, ondane tu tuwruk hem ularning tegige qoyghili on dane tu put yasaldi. 13hoylining xerq teripidiki perdining uzunluqimu yigirme bex metir qilindi. 14 kirixaghzining bir teripidiki perdining kengliki yette yerim metir boldi. perdini bekitixuchun u tuwruk we u put yasaldi. 15 yene bir teripidiki perdining kengliki yetteyerim metir boldi. uningghimu u dane tu tuwruk hem ularning tegige qoyghili udane tu put yasaldi. 16 hoylining etrapidiki barliq perdiler kendir yiptin toquldi.17 tuwruklerning putliri tuchtin, ilmek we halqiliri bolsa kumuxtin yasaldi,tuwrukning bexi kumuxtin qaplandi. hoylining tot etrapidiki tuwruklerninghemmiside kumux halqilar boldi. 18 hoylining kirix aghzining perdiliri kok,sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yiptin toqulup kextilendi. perdiningkengliki on metir, egizliki bolsa hoylining tosuq perdisining egizlikidek ikkiyerim metir qilindi. 19 tot dane putluq tu tuwruk uni koturup turdi. tuwruklerdikiilmek, halqilarning hemmisi kumuxtin yasaldi, tuwruklerning beximu kumuxbilen qaplandi. 20 ibadet chedirigha ixlitilgen barliq qozuqlar tuchtin quyuldi.21 ehde chediri depmu atalghan ibadet chedirini yasaxqa ixlitilgen materiyallarmusaning tapxuruqi boyiche lawiylar teripidin kozdin kechurulgen bolup,rohaniy harunning oghli itamarning saniqidin otkenidi. 22 perwerdigarmusagha buyrughanlarning hemmisini yehuda qebilisidin bolghan hurningnewrisi, urining oghli bizalil yasidi. 23 uninggha yardemchi bolghan danqebilisidin bolghan ahisamaqning oghli oholiyabningmu qoli chewer bolup, uneqqaxliq, oymichiliq we kok, sosun, toq qizil renglik yung yip hem kendiryiptin kexte tikixni biletti. 24 ibadet jayining quruluxi uchun atalghan altunresmiy olchem boyiche 1000 kilogha toghra keldi. 25 nopus tizimlikidiki kixilersowgha qilghan kumux resmiy olchem boyiche 3440 kilogha toghra keldi. 26
  • 117. nopus tizimlikige asaslanghanda, yigirme yaxtin yuqirilar jemiy 603 ming bexyuz ellik neper bolup, resmiy olchem boyiche hesablighanda her bir kixitapxurghan kumux bex yerim gram boldi. 27 3400 ming kilo kumuxtin ibadetjayi ramlirining we perdiler bekitilidighan tuwruklerning yuz kumux puti yasaldi.herbir putqa 34 kilodin kumux ixlitildi. 28 qalghan 40 kilo kumux tuwruklerningilmek we halqilirini yasaxqa hem tuwruklerning bexini qaplaxqa ixlitildi. 29perwerdigargha atalghan tu jemiy 2400 kilo bolup, 30 u perwerdigar bilenuchrixix chedirining kirix aghzidiki tuwruk putliri, qurbanliq supisi we uning tuxalasi, supining putun saymanliri, 31 hoylining etrapidiki tosuq perdiningtuwrukliri, hoylining kirix aghzidiki tuwruk putliri, ibadet chedirining wehoylining tosuq perdisining qozuqlirigha ixlitildi.39:1 kok, sosun we toq qizil renglik yung yiptin toqulghan rehttin rohaniylarmuqeddes jayda wezipe otigende kiyidighan muqeddes kiyimler tikildi. harunuchun tikilgen muqeddes kiyimler perwerdigarning musagha buyrughanliriboyiche qilindi. 2 eghod zer yip, kok, sosun, toq qizil renglik yung yip wekendir yiptin toqulghan rehttin tikildi. 3 qoli chewer ustilar altunni nepiz soqup,inchike tala qilip kesip, uni kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yipbilen arilaxturup reht toqup, eghodni tikti. 4 eghodning ikki dane mure tasmisiboldi. eghodning aldi we keyni qismi bu ikki tasma arqiliq tutaxturuldi. 5uningdin baxqa, yene kemer teyyarlandi. kemer zer yip, kok, sosun, toq qizilrenglik yung yip we kendir yiptin ustiliq bilen toquldi. bularning hemmisiperwerdigarning musagha buyrughini boyiche qilindi. 6 ikki dane yolluq heqiqaltun kozlukke qoyulup, israillarning on ikki qebilisining isimliri uning ustigeustiliq bilen mohurge oyulghan neqixlerdek oyuldi. 7 andin, eghodning ikkidane mure tasmisigha qadilip, israillarning hatire texi qilindi. mana bularninghemmisi perwerdigarning emri boyiche qilindi. 8 hudaning iradisini bilix uchunkiyilidighan kokreklik qoli chewer ustilar teripidin tikildi. tikilix usuli eghod bilenohxax bolup, u zer yip, kok, sosun, toq qizil renglik yung yip we kendir yipbilen tikildi. 9 kokreklikning uzunluqi we kengliki ohxaxla yigirme bexsantimetirdin qilinip, tot chasa hem ikki qat, yeni yanchuqluq qilip tikildi. 10ustige tot qur qimmetlik tax qadaldi. birinchi qurgha qizil yaqut, topaz wezumret ornitildi. 11 ikkinchi qurgha kok qaxtax, kok yaqut we almas ornitildi. 12uchinchi qurgha sosun yaqut, heqiq we sosun kwarts ornitildi. 13 totinchiqurgha rengsiz yaqut, yolluq heqiq we yexil qaxtax ornitildi. bularning hemmisialtun kozlukke elinip, kokreklikke qadaldi. 14 israillarning on ikki qebilisiningismi huddi mohurge oyulghan neqixlerdek, bu qimmetlik taxlarning ustigeoyuldi. 15 kokreklikni eghodqa bekitix uchun, sap altundin exilgen xoynidekikki tal zenjir soquldi. 16 kokreklikning usti teripidiki ikki burjikining herbirigebirdin altun halqa bekitildi. 17 zenjirler ayrim-ayrim halda altun halqidinotkuzulup, 18 eghod tasmisining aldi teripidiki ikki altun kozlukke ulandi. 19
  • 118. kokreklikning towen teripidiki ikki burjekning eghodqa tegip turidighan ichkiyuzige ikki dane altun halqa bekitildi. 20 xundaqla, yene eghodning belqismigha, yeni kemerning yuqirisighila ikki dane altun halqa bekitildi. 21kokreklikning pulanglap ketmey, eghodqa chaplixip turuxi uchun, kokrekliktikihalqilar bilen eghodtiki halqilar bir tal kok yip arqiliq ozara ulandi. bularninghemmisi perwerdigarning musagha buyrughini boyiche qilindi. 22 toqumichilareghodning ichige kiyilidighan perijini toqudi. perijining renggi putunley kokboldi. 23 perijige oyma yaqa echilip, yirtilip ketmesliki uchun, yaqiningchorisige pewaz tutuldi. 24 perijining aya pexige kok, sosun we toq qizilrenglik yung yip we kendir yiptin anar nushiliq kextiler chuxuruldi. 25 sapaltundin qongghuraqlar yasilip, perijining aya pexidiki anar nushiliq kextilerotturisigha birdin esildi. 26 rohaniyliq wezipisini otigende kiyilidighan buperijining pexige nowet bilen anar nushiliq kextiler tikildi we altunqongghuraqlar ornitildi. bularning hemmisi perwerdigarning musaghabuyrughini boyiche qilindi. 27 harun we uning oghulliri uchun kendir yiptin ichperije tikildi. 28 kendir yiptin selle, bax kiyim we tamballarmu teyyarlandi. 29kendir yip, kok, sosun, toq qizil renglik yung yiptin bir kemer toqulup, ustikextilendi. bularning hemmisi perwerdigarning musagha buyrughini boyicheqilindi. 30 sap altundin bir qadaq yasilip, uning ustige perwerdigargha ataldidegen hetler mohurge oyulghandek oyuldi 31 hemde kok renglik yip bilensellige taqap qoyuldi. bularning hemmisi perwerdigarning musagha buyrughiniboyiche qilindi. 32 ibadet chediri perwerdigar bilen uchrixix chediriningteyyarliq hizmetliri putunley tamamlandi. perwerdigarning musaghabuyrughanlirini israillar bir-birlep orundidi. 33 ular ibadet chediri we chedirningbarliq saymanlirini musaning aldigha elip keldi. ularning ichide: ilmek, ram,toghra baldaq, tuwruk we tuwruk puti, 34 qizil boyalghan qochqar terisidinyasalghan yopuq, nepis ixlengen tere yopuq, yopuq perdisi, 35 perzlernisalidighan ehde sanduqi, uning koturux baldaqliri we aghzi, yeni mehir-xepqettehti, 36 xire, xirening saymanliri, hudagha sunidighan nanlar, 37 sap altunchiraghdan, uning saymanliri, chira, chira yeghi, 38 altun isriqdan, muqeddesya, huxbuy isriq, ibadet chedirining kirix aghzining perdisi, 39 tuchtinyasalghan qurbanliq supisi, qurbanliq supisining tu xalasi, supining koturuxbaldaqliri we uning barliq saymanliri, paklinix desi we das qoyghu, 40hoylining chorisidiki perde tosuqlar, perde tuwrukliri we tuwruk putliri, hoyliningkirix aghzining perdisi, chedirning taniliri we qozuqliri, 41 rohaniy harun weuning oghulliri muqeddes jayda hizmet otigende kiyidighan nepis muqeddeskiyimler bar idi. 42 perwerdigarning musagha buyrughanlirini israillar bir-birleporundidi. 43 musa putun nersilerni kozdin kechurup, ularning qilghanliriningputunley perwerdigarning emri boyiche bolghanliqini korup, ulargha beht tilepdua qildi.
  • 119. 40:1 perwerdigar musagha mundaq emr qildi: 2 birinchi ayning birinchi kuniibadet chediri perwerdigar bilen uchrixix chedirini tikip, 3 on perz yezilghan taxtahtilar qoyulghan ehde sanduqini uning ichidiki eng muqeddes jaygha qoyup,uni perde bilen tosup qoyghin. 4 xireni chedirdiki muqeddes jaygha elip kirip,ustige saymanlirini tizip qoyghin. chiraghdannimu elip kirip, chiraghlirini yeqipqoyghin. 5 isriqdanni eng muqeddes jaydiki ehde sanduqining uduligha, yenieng muqeddes jayni ayrip turidighan perdining sirtigha qoyghin. chedirningkirix aghzining perdisini tartip qoyghin. 6 koydurme qurbanliq supisini ibadetchediri perwerdigar bilen uchrixix chedirining aldigha qoyghin. 7 paklinix desinichedir bilen qurbanliq supisining arisigha qoyup, uninggha su toldurupqoyghin. 8 ibadet jayining hoylisining perdilirini bekitip, kirix aghziningperdisinimu esip qoyghin. 9 ibadet chediri we uningdiki barliq saymanlarnimuqeddes ya bilen yaghlap, manga perwerdigaringgha ajratqin. xundaqqilsang, bu nersiler muqeddes bolidu. 10 andin keyin, qurbanliq supisi weuning hemme saymanlirini muqeddes ya bilen yaghlap, mangaperwerdigaringgha ajratqin. xundaq qilsang, bu nersiler muqeddes bolidu. 11paklinix desi we das qoyghuchnimu muqeddes ya bilen yaghlap, mangaperwerdigaringgha ajratqin. 12 harun we uning oghullirini perwerdigar bilenuchrixix chedirining aldigha elip kelip, yuyup paklandurghin. 13 harunghamuqeddes kiyimlerni kiydurup, muqeddes yaghni surkep, mangaperwerdigaringgha ajratqin. xundaqta, u men uchun rohaniyliq qilalaydu. 14andin, harunning oghullirini elip kelip, ulargha perijilerni kiydurup, 15 huddiatisigha ya surkigendek, ulargha muqeddes ya surkep, men uchun rohaniyliqqilixqa ajratqin. ulargha ya surkilix, ularning ewladtin ewladqiche rohaniyliqqilixqa teyinlengenlikini korsitidu. 16 musa mana bularning hemmisiniperwerdigarning emri boyiche beja kelturdi. 17 xuning bilen, ular misirdinchiqip ikkinchi yili birinchi ayning birinchi kuni ibadet chedirini tikti. 18 musachedir ramlirining putlirini ornitip, ramlarni tiklep, toghra baldaqlirini qoyup,tuwruklirini ornatti. 19 andin, u putun chedirning usti we etrapini perde bilenqaplap, torus perdisining ustige yopuq yapti. ularning hemmisiperwerdigarning musagha buyrughanliri boyiche qilindi. 20 andin keyin, uperzler yezilghan ikki tax tahtini ehde sanduqigha selip, koturux baldaqliriniehde sanduqining halqisidin otkuzup, ustige sanduq aghzi, yeni mehir-xepqettehti ni ornatti. 21 andin, ehde sanduqini ibadet chedirining ichige qoyup,sanduqni tosup qoyux uchun yopuq perdisini asti. bular perwerdigarningmusagha buyrughanliri boyiche qilindi. 22 musa xireni perwerdigar bilenuchrixix chedirigha elip kirip, uni chedir ichidiki ximal terepke, eng muqeddesjayning aldidiki yopuq perdisining sirtigha, yeni muqeddes jay dep atalghanqismigha qoydi. 23 xirege perwerdigargha atalghan nanlarni qoydi. bu,perwerdigarning musagha buyrughanliri boyiche qilindi. 24 u chiraghdannichedirdiki muqeddes jay ichidiki jenus terepke xire bilen udul qilip qoyup, 25
  • 120. perwerdigarning huzurigha chiraghni yeqip qoydi. bu, perwerdigarningmusagha buyrughanliri boyiche qilindi. 26 u altun isriqdanni chedirning ichige,eng muqeddes jayni ayrip turidighan yopuq perdisining aldigha qoyup, 27isriqdanda huxbuy isriqni koydurdi. bu, perwerdigarning musaghabuyrughanliri boyiche qilindi. 28 u chedir aghzigha perde asti. 29 perdiningaldigha koydurme qurbanliq supisi yasap, ustige koydurme qurbanliq webughday nezir-chirighini qoydi. bu, perwerdigarning musagha buyrughanliriboyiche qilindi. 30 musa paklinix desini ibadet chediri perwerdigar bilenuchrixix chediri bilen qurbanliq supisining arisigha qoyup, paklinixqa ixlitixuchun dasqa su toldurup qoydi. 31-32 musa, harun we uning oghullirichedirgha kirix yaki qurbanliq supisining yenigha berixtin awwal dasta put-qolini yuyidighan boldi. bu, perwerdigarning musagha buyrughini boyicheqilindi. 33 musa chedir we qurbanliq supisining chorisige tosuq perde tartip,hoyla qildi hemde uning kirix aghzigha perde asti. xundaq qilip, u putun ixnitamamlidi. perwerdigarning parlaq nurining ibadet chedirini qaplixi 34 uchaghda, perwerdigar bilen uchrixix chedirini bulut qaplap, chedirperwerdigarning parlaq nuri bilen toldi. 35 musa chedirgha kirelmidi. chunki,bulut chedir ustige qonup, chedir ichi perwerdigarning nuri bilen tolghanidi. 36bulut chedirdin herbir koturulgende, israillargha seperni dawamlaxturuxbelgisini beretti. 37 bulut koturulmise, ular qarargahtin qozghalmaytti. 38 ularputun sepiride, kunduzi perwerdigarning bulutini chedirning ustide koretti.kechisi bolsa bulut ichide koyuwatqan otni koretti.1:1 yamanlar salasigha kirmeydighan, gunahkarlarning yolidamangmaydighan, mazaq qilghuchilar bilen arilaxmaydighan, bundaq ademneqeder behtliktur! 2 perwerdigarning telimliridin u soyunch tapar, xu telimlerheqqide kecheyukunduz tepekkur qilar. 3 tikilgen dereh u goya eriq boyigha,oz pesilide mewe berip turar, yopurmaqliri solaxmas esla, barliq ixlirida ronaqtapar. 4 biraq yamanlar ohximas buninggha, ular ohxar xamalda sorulghantopangha. 5 xunga bax koturelmes yamanlar hudaning soriqida, turalmasgunahkarlar heqqaniylar qatarida. 6 perwerdigar yorutar heqqaniylar yolini,yamanlar yoli baxlar halaketke ularni.2:1 nemixqa quturar eller? nemixqa bikargha suyiqest oylar helqler? 2 septuzixip dunyadiki padixahlar, ora kolixip birlikte hokumdarlar, qarxi turupperwerdigar we u tallighan padixahqa, 3 derki ular: "uzup taxlayli ularningkixenlirini, choruweteyli ular boynimizgha salghan sirtmaqlarni." 4 mana,erxtiki tehtte olturghuchi kuler, perwerdigar ularni meshire qilar. 5 u sozlerulargha ghezep bilen, wehimige salar ularni qehri bilen, 6 derki: "tehtkeolturghuzdum padixahimni sionda, oz muqeddes teghimda." 7 (padixah
  • 121. eytarki:) elan qilay perwerdigarning permanini, dediki u manga: "sen meningoghlumsen, jakarlidim bugun sening atang ikenlikimni. 8 sora mendin,berimen barche helqlerni igidarchiliqqa, putun yer-zeminni sanga teelluqboluxqa. 9 tomur kaltek bilen qarxilaxqanlarni sundurup taxlaysen, sapalkozini chaqqandek ularni pare-pare qilisen." 10 emdi eqlinglarni tepinglar, eypadixahlar, munu ibretlik sozge qulaq selinglar jahandiki hokumranlar _ 11eyminix bilen perwerdigargha itaet qilinglar, qorqunglar hem xadlininglar. 12oghulni achchiqlanmisun dep, bax eginglar uninggha, bolmisa halak bolisilermangghan yolunglarda, uning ghezipi birdinla tutqanda. neqeder behtlikturpanah tapqanlar uningda!dawut oz oghli absalomdin qechip yurgende yazghan kuy3:1 i perwerdigar, reqiblirim neqeder kopiyip ketkendur, manga qarxichiqqanlar xunche jiqtur. 2 nurghun kixiler deyixer mening ustumdin: "yoqturuninggha nijatliq hudadin." selah 3 emma, i perwerdigar, sen etrapimdaqalqandursen, xan-xohritimsen, qeddimni koturguchidursen. 4 peryad qildimyuqiri awazda perwerdigargha, jawab berdi u muqeddes teghidin manga.selah 5 men yetip uyqugha kettim, perwerdigar oz panahida saqlighach tinch-aman oyghandim. 6 qorqmasmen minglighan kixilerdin, her tereptin hujumqilmaqchi bolghanlardin. 7 i perwerdigar, kelgeysen! i hudayim, meniqutquzghaysen! engikige urisen reqiblirimning, chixlirini sundurisen axurezillerning. 8 i perwerdigar, sendin keler nijatliq, oz helqingni qilghaysenberiketlik. selahneghmichiler bexigha tapxurulup, tarliq sazlar tengkixide eytilsun dep, dawutyazghan kuy4:1 nida qilghinimda sanga, jawab bergeysen manga, eh meni aqlighuchihuda! kulpette qalghinimda azad qilghaniding meni, yene rehim qilghinmanga, anglighin duayimni. 2 ey insan baliliri! qachanghiche depsende qilisilermening izzet-hormitimni, qachanghiche soyisiler erzimes ixlarni,qachanghiche toqup chiqisiler manga qarxi yalghanchiliqlarni? selah 3 xunibilip qoyunglarki, perwerdigar ozige tallaydu teqwadarini, anglayduperwerdigar mening nidayimni. 4 hudadin qorqunglar, gunah qilmanglar.ornunglarda yatqininglarda, sukut qilip xuni chongqur oylininglar. selah 5 chindildin qurbanliqlar qilinglar, ixenchinglarni perwerdigargha baghlanglar. 6nurghun kixiler sorar: _ yahxiliq korsiter kim bizge? chuxurgin eh perwerdigar,jamalingning nurini ustimizge. 7 xadlandurdung konglumni xunche ziyade,axliq we xarabliri mol bolghanlarningkidinmu chare. 8 men biharaman yetipuhlaymen, chunki meni biheter saqlighuchi _ peqet sen, perwerdigarozungdursen.
  • 122. neghmichiler bexigha tapxurulup, neyler tengkixide eytilsun dep, dawutyazghan kuy5:1 eh perwerdigar, sozlirimge qulaq salghaysen, ah uruxlirimgha kongulbolgeysen. 2 eh padixahim bolghan hudayim, peryadimgha yetkeysen, chunkisanga dua qilmaqtimen. 3 eh perwerdigar, seherde awazimni anglaysen, tangyorux bilen sanga iltija qilip jawabingni kutimen. 4 berheq, yamanliqniyaqturmaydighan hudasen, rezillik bilen bille bolmaysen. 5 turalmasmeghrurlar aldingda sening, hemmisini och korisen eskilik qilghuchilarning. 6yalghan sozliguchilerni halak qilisen, qanhor, hiyligerlerdin nepretlinisen. 7biraq men bolsam kirimen sening oyungge, manga bolghan mol mehir-muhebbiting bolghachqa. sejde qilimen sanga muqeddes ibadethanangda,sendin eyminix bilen birle. 8 i perwerdigar, bolghach duxmenlirim etrapimda,yetekligeysen meni heqqaniyliqingda, roxen qilghaysen oz yolungni aldimda. 9semimiylik chiqmas ularning aghzidin qetiy, ozgini weyran qilix niyitidechirmalghandur dili, ochuq qebridur ularning geli, huxametke tolghandur tili. 10i huda, bekitgeysen ularning gunahini, oz suyiqestliridin mollaq atsun ozliri.gunahlirining koplikidin qoghliwetkeysen ularni, sanga itaetsizlik qilghandurchunki. 11 emma sende panahlanghanlarning hemmisi hursen bolsun, ularhemixe xadliqta alqix qiyqaslirini kotursun. sen ozung ularni qaniting astighaalghaysen, xunda namingni soygenler sendin xadlansun! 12 chunki iperwerdigar, heqqaniylargha beht ata qilisen, sahawitingni qalqan qilip, hertereptin ularni qoghdaysen.neghmichiler bexigha tapxurulup, sekkiz tarliq sazlar tengkixide eytilsun dep,dawut yazghan kuy6:1 i perwerdigar, eyiblimigeysen meni qehring bilen, chiwiqlimighaysengheziping bilen. 2 i perwerdigar, rehim qilghaysen manga, zeiplixip, tugixipkettim qewetla. i perwerdigar, xipaliq bergeysen manga, chunki boxap kettiustihanlirim mana. 3 biaram boldi ichki dunyayim ziyade, i perwerdigar, xuhalda turarmen qachanghiche? 4 kelgeysen i perwerdigar, saqlap qalghaysenjenimni, ozgermes muhebbiting bolghach qutquzghaysen meni. 5 chunkiolgenlerning seni yad etixi yoqtur, gorde kimmu sanga xukur eytur? 6 naleqilixtin herip ketkenmen helila, koz yexim derya bolur her kechisi ornumda,chilinip qalur orun-korpem uninggha. 7 kozlirim hirelixip ketti derd-elemdin,kardin chiqti mana barliq kuxendilirim destidin. 8 berheq, qulaq saldi yighaawazimgha perwerdigar, yenimdin yoqilinglar ey eskilik qilghuchilar. 9perwerdigar anglidi iltijayimni, qobul qildi u duayimni. 10 qalidu xermendiliktehem wehimide duxmenlirimning hemmisi, tuyuqsiz arqigha chekinip qarayduyerge ularning yuzliri.
  • 123. binyamin qebilisidin bolghan kux isimlik bir ademning qilghan sozige qaritadawutning perwerdigargha eytqan nahxa-kuyi7:1 i perwerdigar hudayim, tapimen panah sendin, qutquzghaysen meni barliqqoghlighuchilardin, halas qilghaysen u duxmenlirimdin. 2 bolmisa, ular xirdekmeni titip taxlar, qutquzidighan hichkimim yoqtur. 3 i perwerdigar meninghudayim, eger qilghan bolsam munu ixlarni: bulghighan bolsam naheqliq bilenqollirimni, 4 qilghan bolsam inaq otken kixige yamanliqni, sewebsiz bulighanbolsam duxminimni, 5 duxminim qoghlap tutuwalsun meni, yerge cheylepchiqiriwetsun jenimni, topigha komuwetsun izzitimni! selah 6 i perwerdigar,qopup ghezipingde, qarxi chiqqaysen qehrlik duxmenlirimge. men uchunoyghanghin, adaletni sorighin. 7 toplaxsun helqler topi etrapinggha,olturghaysen hokum chiqirixqa buyuktiki ornungda. 8 perwerdigar ozi soraqqilar helqlerni berheq, i perwerdigar, qilghaysen mening ustumdin hokum,heqqaniyliqimgha muwapiq, diyanitimge layiq. 9 ahirlaxturghuzghaysenrezillerning yamanliqini, turghuzghaysen mustehkem heqqaniylarni, i heqqaniyhuda! sinighuchisen qelb bilen niyetni. 10 buyuk huda mening qalqinimdur, uqelbi paklarni qutquzghuchidur. 11 adil sotchidur huda, renjiydu u rezillerdinher kunde. 12 ger yanmisa insan yaman yolidin, u bileydu qilichini, tartipbetlep qoyidu ya oqini. 13 berheq, u teyyarlighandur ejellik qorallarni, etixuchun otluq qilghandur oqlirini. 14 mana, rezil kixi gunahqa hamilidarbolghandur, chuxendurulux boyiche birer bayram yaki murasimda eytilghannahxidur. uning qorsiqidiki achchiq zeherdur, tughqan balisi bolsayalghanchiliqtur. 15 baxqilar uchun kolighan chongqur origha, yiqilip chuxer uozi mana. 16 yenip kelidu oz yamanliqi ozige, chuxidu oz zorawanliqi ozbexigha. 17 heqqaniyliqi uchun eytimen texekkur perwerdigargha, yangritimennahxa buyuk perwerdigarning namigha!neghmichiler bexigha tapxurulup, "gittif"ta orunlansun dep, dawut yazghan kuy8:1 i perwerdigar, rebbimiz, naming nemidegen heywetliktur putkul yer yuzide!xan-xeripingni namayan qilding hem asman-pelekte! 2 tilliridin ozunggemedhiye kelturdung balilar we bowaqlarning, eghizlirini yumixi uchun reqib weqarxi turghuchiliringning. 3 qarighinimda asmangha _ barmaqliringningijadigha, ozung orunlaxturghan aygha hem yultuzlargha, deymenki: 4 insannemiti, sen uni yad etkudek? adem balisi nemiti, sen uninggha xunche kongulbolgudek? 5 perixtilerdin biraz towen qilding uning ornini, kiydurdunguninggha xan-xohret tajini. 6 baxqurghuzdung uninggha kulli dunyani,qoydung uning tapini astigha putkul mewjudatlarni _ 7 barliq qoy-kala, yawayijaniwarlarni, 8 asmandiki ucharqanatlar, dengizdiki beliqlarni, dengizdauzguchi janliqlarning hemmisini. 9 i perwerdigar, rebbimiz, nemidegenheywetliktur putkul yer yuzide naming!
  • 124. neghmichiler bexigha tapxurulup "mut-labben"de eytilsun dep, dawut yazghankuy9:1 i perwerdigar, putun qelbim bilen sanga texekkur eytimen, barche ajayipixliringni bayan eyleymen. 2 sendin xadlinip huxal bolimen, i buyuk huda,namingni kuylepmen. 3 yanghinida duxmenlirim keynige, yiqilip halak boliduular aldingda. 4 chunki sen aqliding meni heq dewayimda, heqqaniy hokumchiqarding, olturup sen tehtingde. 5 soraq qilding yat ellerni, halak qilding xurezillerni, ochuruwetting mengguge ularning namlirini. 6 weyran bolupduxmenler ebedke, aylandi xeherliri harabilikke, qalmidi u jaylarning izlirihatiride. 7 perwerdigar tehtide menggu olturar, hokum uchun u oz tehtiniqurghandur. 8 dunyani u heqqaniyliq bilen soraq qilar, helqler ustidin adilliqbilen hokum chiqirar. 9 perwerdigar ezilguchilerge qorghandur, u azabliqkunlerdiki panahgahtur. 10 seni yurikidin tonughuchilar sanga baghlighandurixenchini, chunki sen, i perwerdigar, terk etmeysen sanga telpungenlerni. 11yangritinglar nahxa sionda turghuchi perwerdigargha, bayan eylenglar uningixlirini helqler arisida. 12 chunki u alghuchidur tokulgen qanning hesabini, yadetip bicharilerni, untumaydu ularning peryadini. 13 i perwerdigar, mangaxepqet korsetkin, ochmenlik qilghuchilardin kelgen zehmitimge qarighin, menitartiwalghuchisen olumning derwazi aldidin! 14 xuning bilen bayan eyley sionderwazilirida, barliq ajayip ixliringni helqler aldida, sening nijatingdinchomulimen xadliqqa. 15 yat eller chuxup ketti ozliri kolighan origha, putliriilinixip qaldi ozliri yoxurun qoyghan torgha. 16 tonutti ozini perwerdigarchiqarghan hokumi bilen, chuxilip qaldi yamanlar oz qollirining qilghanliri bilen.higgaon selah 17 ketidu olukler diyarigha yaman ademler, hudani untughanbarliq eller. 18 mohtajlar bolsa menggu untuliwermeydu, ezilgenlerning arzusiemelge axmay qalmaydu. 19 i perwerdigar, qozghalghin, ghalib kelmisunreziller, sening aldingda soraq qilinsun yat eller. 20 i perwerdigar, salghinqorqunchqa ularni, bilip yetsun ozlirining peqetla bende ikenlikini. selah10:1 i perwerdigar, nechun mendin yiraq turisen? nechun azabliq kunlerdeozungni yoxurisen? 2 zulum salmaqta ajizlargha tekebburliqi bilen yamanlar,chuxup qalmaqta ularning tuzaqlirigha ajizlar. 3 pehirliner yamanlar oz arzu-hewesliri bilen, uchurar achkozlerni mahtaxliri bilen, kozge ilmas ularperwerdigarni. 4 izdimes hudani yamanlar hakawurliqida, huda yoqtur ularningoy-hiyallirida. 5 onguxluqtur ularning yolliri hemixe, hokumliringning bexighakelixini almas nezirige, meghrur halda "hing" qilixar duxmenlirige. 6 ular der ozkongulliride: "tewrenmesmen, uchirimasmen hechqachan kulpetlerge." 7eghizliri tolghandur ularning lenet, zorluq hem hiylige, chachar zeher weyamanliq tillirining uchida. 8 mokup olturup ular kentlerning pinhan jaylirida,bigunahni qetl qilar bokturmide. kozliri tikiler panahsizlargha. 9 paylap turarular chatqalliqtiki xir kebi, saqlap yatar tutuxqa ajizlarni, oz torigha chuxurup
  • 125. tutuwalar ularni. 10 mokunup, purset kuter yamanlar, ularning changgilighachuxer panahsizlar. 11 der bu yamanlar oz kongulliride: "huda untup qaldi,yepiwalghan kozlirini, hergiz kormes bizni." 12 i perwerdigar, kelipjazalighaysen yamanlarni. i huda, untumighaysen bicharilerni! 13 nechunkozige ilmas yamanlar seni, nechun kongulliride der "sorimaydu huda meni?»14 emeliyette korup turghansen bularni, ularning zeherhendiliki hemzulumigha, taxlap turuwatqansen neziringni, eliwelix uchun ularni ozalqininggha. tapxurar sanga bichare panahsizlar ozlirini, yardem qilghuchisenyetim-yesirlargha. 15 sundurghaysen reziller we yamanlarning bileklirini,rezillikliri yoqalghuche jazalighaysen ularni. 16 ebedilebedke perwerdigarpadixahtur, yoqilar uning zeminidin uninggha etiqad qilmighan helqler. 17 iperwerdigar, bicharilerning arzulirini anglidingsen, ularning yureklirige quwwetberisen, nidalirigha bolsa qulaq selip turisen. 18 qoghdaysen yetim-yesir weezilgenlerning heqqini, xunda paniy alemdiki hechkim yene qorqutalmasularni.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy11:1 tapqan tursam perwerdigardin baxpanah, neme degininglar manga:"quxqachtek uchup ket oz teghinggha! 2 mana yamanlar tartip yayini, teq qildioqdangha selip oqini, yoxurun atmaqchi bolup kongli duruslarni. 3 nemimuqilalar emdi heqqaniy kixi, buzulsa heqqaniyliqning ulliri?" 4 perwerdigarmuqeddes dergahididur, uning tehti erxtidur. diqqette tikiler insangha uningkozliri, kozitip turar u hemme insanlarni. 5 xundaq, koziter perwerdigarheqqaniy we rezil kixini, och korer zorawanliqni yahxi korguchini. 6 yaghdurarchogh we otluq gunggurtlerni ustige yamanlarning, qiziq xamal nesiwisidurularning. 7 chunki perwerdigar heqqaniydur, soyer heqqaniyliqni, kongliduruslar korer uning chehrini.neghmichiler bexigha tapxurulup, xeminit bilen eytilsun dep, dawut yazghankuy12:1 qutquzghin, i perwerdigar! tugep ketti teqwadarlar, qalmidi insanlararisida sanga sadiqlar. 2 kixiler bir-birige yalghan eytixar, sahtipezlik bilenhuxamet qilixar. 3-4 deyduki ular: "tilimiz bilen ghalib kelimiz, ozimizningkidureghizimiz, kimmu bolalaytti bizning ghojimiz?" huxametchilerning eghizliriniperwerdigar etkey, chong sozliguchilerning tillirini kesiwetkey. 5 "men baray,zulum tartqach ezilgenler, nale qilghach miskinler, yetkuzey ularni texnabolghan amanliqigha" derki perwerdigar. 6 perwerdigarning sozliri chinsozlerdur, tonurda yette qetim tawlanghan sap kumuxtektur. 7 i perwerdigar,sen bizni ozung saqlaysen, bu dewrdiki eskilerdin menggu qoghdaysen. 8teripligende pes ixlarni insanlar, ghadiyip yurixidu heryanda yamanlar.
  • 126. neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy13:1 i perwerdigar, qachanghiche meni untarsen, menggugimu?qachanghiche mendin yuzingni yoxurarsen? 2 qachanghiche qilarmen endixe,kun boyi qayghu-hesret tolup ichimge? qachanghiche duxminim dessep turaryelkemge? 3 i hudayim perwerdigar, jawab bergin, selip neziringni manga!nurlandurghin kozlirimni, bolmisa ketermen mengguluk uyqugha. 4 bolmisa,"men uningdin ghalib keldim" dep eytar duxminim, hux bolar hemyiqilghinimda reqiblirim. 5 tayinip kelgenmen ozgermes muhebbitingge,nijatingdin tolup taxsun xadliq konglumde. 6 eyligechke inayet sen manga,eytarmen i perwerdigar, nahxa sanga.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy14:1 ehmeqler oz konglide huda yoq deyixur, ularning qilmixliri rezil weyirginchliktur. birmu toghra yolda mangghuchi yoqtur. 2 erxtin perwerdigarinsangha selip nezer, "barmikin aqil, meni izdiguchi?" dep koziter. 3 birdekbuzulghan, hemmisi azghuchi, hetta birimu yoqtur toghra yolda mangghuchi. 4chuxenmesmu ejiba qilmixlirini pasiqlar, helqimni ular nan yegendek yepyutar, ibadet qilmas perwerdigargha ular. 5 bolghach huda heqqaniylar bilenbirge, mana basmaqta ehmeqlerni wehime. 6 yoqqa chiqarmaqchisilerarzulirini ezilgenlerning, emma perwerdigar panahidur ularning. 7 israillarghanijatliq siondin chiqip kelse idi! horlukke chiqarghinida perwerdigar asarettikioz helqini, xadlinar israillar, soyuner yaqup ewladi.dawut yazghan kuy15:1 i perwerdigar, kim kireleydu muqeddes chediringgha? kim turalayduibadet qilixqa muqeddes teghingda? 2 turalar u yerde toghra yoldamangidighan, heqqaniy ix qilip, qelbide heqiqetke qoxulidighan, 3 baxqilarghaqara chaplimaydighan, dostigha yamanliq qilmaydighan, qoxnisinihaqaretlimeydighan, 4 peskex ademdin yirginidighan, perwerdigardineyminidighanlarni hormetleydighan, ozi ziyan tartsimu wediside turidighan, 5pulini osumge bermeydighan, bigunahning ziyinigha pare yemeydighan kixi.menggu tewrenmes mana muxularni qilghuchi.dawut yazghan miqtam16:1 i huda, ozung meni saqlighin! chunki panah taparmen sendin. 2 eyttimkiperwerdigargha: "igemdursen ozung, yoqtur sendin baxqa hech behtimmening." 3 aliyjanabdur yer yuzidiki teqwadar helqing, hemme huxalliqimdurular mening. 4 kimki choqunuxqa burulsa gheyriy ilahlargha, axar uningderdliri qewetla. qan eqitmasmen, atap axu ilahlargha, almasmen hettanamlirini tilimgha. 5 perwerdigar ozi mening nesiwem, istiqbalimdur, meningkelechikim i perwerdigar, sening qolungdidur. 6 esil uluxum manga ayripberilgendur, xundaq, ajayip teelluqatim bardur! 7 hemdusana eytimen
  • 127. nesihetchim perwerdigargha, hetta kechiliri korsiter wijdanim toghrini manga.8 tutarmen her daim perwerdigarni yadimda, ong yenimda bolghach u,tewrenmesmen peqetla. 9 xunga xadtur qelbim, huxaldur rohim, biheter turarhem mening tenim. 10 chunki jenimni taxlap qoymaysen olukler diyarigha, yolqoymaysen muqeddes teqwadaringning tenining chirixige. 11 manga hayatliqyolini ayan qilghuchi ozungdur, tolup taxqan huxalliq huzurungdidur,mengguluk soyunch ong qolungdidur.dawutning bir duasi17:1 i perwerdigar, qulaq salghaysen heq erzimge, etibar bergeysenperyadimgha. kongul qoyghaysen sahtiliqtin haliy dualirimgha. 2chiqarghaysen men toghruluq hokumni, chunki kozliring korer adilliqni. 3qelbimni sinap baqting, kechide yenimgha kelip tekxurdung. meni tawlapkordung, mendin hechbir nuqsan tapalmiding, "aghzimdin ketmey" dep qararqildim. 4 tayinip aghzingdin chiqqan sozungge sening, yolliridin ozumni tarttimzorawanlarning, qoxulmidim qilmixlirigha insanlarning. 5 izingdinmangghandurmen qedem elip, xunga ketmigendur putlirim teyilip. 6 i igem,iltija qildim sanga, jawab bergechke sen manga. sozlirimni sen tingxighin,manga qulaq salghin. 7 ajayip zahir etkin ozgermes muhebbitingni, i ozunggetayanghanlarning qutquzghuchisi, hujum qilghuchiliridin ajritip alidu ongqolung ularni. 8 koz qarchuqungdek asrighin meni, qanatliring astighayoxurghin meni, 9 halak qilmaqchi bolghan rezillerdin, meni qorxiwalghanexeddiy duxmenlirimdin. 10 taxtek qatti ularning baghriliri, chong sozleydueghizliri. 11 keynimge chuxup, mana qorxiwalghandur etrapimni, yerge uruxmeqsitide meni. 12 ular ohxar ow talaxqa herismen xirgha, ohxar bokturmidesaqlap turghan yax xirgha. 13 kelgeysen i perwerdigar, aldini tosup, tizpukturgeysen ularni, qiliching birle, qutquzghaysen rezillerdin jenimni. 14 iperwerdigar, bu dunyadiki axu kixilerdin, oz qolung bilen meni qutquzghin.peqet muxu dunyadidur ularning nesiwisi, nemetliring bilen toydurisenqorsiqini. perzentliri bilen qandi kongulliri, ular balilirigha qaldurar mal-mulkini.15 men heqqaniyliqta yuzungni korermen, oyghanghinimda didaringghaqanarmen.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, perwerdigarning bendisi dawutyazghan kuy. perwerdigar dawutni barliq duxmenliri we padixah sauldinqutquzghan kuni dawut bu kuyni perwerdigargha oqughan. dawut mundaqdegen:18:1 i perwerdigar, soyimen seni, sen mening kuch-qudritim. 2 perwerdigardur_ mening qiya texim, qorghinim, nijatkarim, mening hudayim, panahtapidighan gigant teghim, qalqinim, yengilmes qutquzghuchim, baxpanahim. 3iltija qilarmen medhiyige layiq perwerdigargha, duxmenlirim qolliridin
  • 128. qutquzularmen xunda. 4 olumning asaretliri meni qorxiwaldi, halak qilghuchidolqunlar meni chumkiwaldi. 5 chirmiwaldi meni olukler diyarining taniliri,aldimda kutup turatti olum tuzaqliri. 6 iltija qildim eghir kulpetteperwerdigargha, soridim yardem nale eylep hudayimgha. awazimni anglidi udergahida, nalem mening yetip bardi uning quliqigha. 7 xu chagh yer-zeminsilkinip, tewrep ketti, taghlarning ulliri titrep, midirlap ketti, chunki u qattiqghezepke keldi. 8 uning burnidin is-tutek chiqti. aghzidin dehxetlik ot etildi, qip-qizil choghlarmu lawuldap ketti. 9 u kokni yerip chuxkende yerge, qara bulutturdi putliri astida. 10 u minip uchti bir "kerub"qa, perwaz qildi xamalningqanatlirida. 11 qarangghuluqni ozige yepincha qildi, qoyuq qara bulutlar uniqorxap turdi. 12 yorutti uning parlaq nuri aldini, yaghdurup moldur we qip-qizilchoghlarni, ular parchilidi qap-qara bulutlarni. 13 perwerdigarning awaziasmanda guldurlidi, buyuk huda yangratti awazini, yaghdurup moldur we qip-qizil choghlarni. 14 oqlirini yaghdurup, u tarqitiwetti duxmenlirini, chaqmaqlarchaqturup tere-pereng qildi ularni. 15 i perwerdigar, tenbihingdin, qehrliknepisingning zerbisidin, korunup qaldi dengizning tegi, axkara boldi zeminninguli. 16 perwerdigar koktin qolini sunup meni tutti, chongqur sulardin tartip aldi.17 meni wehxiy duxminimdin, manga och bolghanlardin qutquzdi, chunki ularmendin kuchluk idi. 18 balagha yoluqqinimda ular manga hujum qildi, emmaperwerdigar yar-yolikim boldi. 19 u meni biheter jaygha elip chiqti, mendinsoyungech manga nijatliq berdi. 20 perwerdigar heqqaniyliqim uchun mangayahxiliq qildi, qolumning pakliqidin manga inam berdi. 21 chunkiperwerdigarning yolida mengip keldim, rezillik qilip hudayimdin yuz ormidim.22 berheq, daim koz aldimdidur barliq hokumliri, bir yaqqa qayrip qoymidimuning permanlirini. 23 uning aldida ghubarsiz boldum, ozumni gunah qilixtinsaqlidim. 24 inamini berdi perwerdigar heqqaniyliqim uchun, uning aldidaqolumning pakliqi uchun. 25 i perwerdigar, wapadarlargha korsitisenwapadarliqingni, heqqaniy ademlerge heqqaniyliqingni. 26 korsitisenpakliqingni pak ademlerge, layiqida jawab qayturisen egrilerge. 27 qutquzisenilajisiz qalghan kichik-peillarni, yerge urisen ghadiyip asmangha qarighanlarni.28 perwerdigar, ozungsen yaqquchi hayat chirighimni, i hudayim, yoruqluqqaaylandurisen zulmitimni. 29 berheq, sanga tayinip, duxmen qoxunigha hujumqilalaymen, sening yardimingde hudayim, ularning sepilliridin atlap oteleymen.30 hudaning yoli kamildur, perwerdigarning sozi heqtur, panah izdiguchilergehuda qalqandur. 31 perwerdigardin baxqa kim huda iken? hudayimizdin baxqakimmu biz panahlinidighan qiya tax iken? 32 hudadur kuch-qudret bilenbelimni baghlighuchi, mening yolumni nuqsansiz qilghuchi. 33 ukeyikningkidek yuguruk qilar putlirimni, egiz taghlarda hem mezmut turghuzarmeni. 34 qollirimni jeng qilixqa ogiter, xunda bileklirim tuch oqyani tartar. 35bergensen hem manga nijatliq qalqiningni, ong qolung yolep, mulayimliqingyukseldurer meni. 36 keng qilghansen basqan yerlerni qedimim, teyilip ketmes
  • 129. putlirim. 37 reqiblirimni qoghlap tutuwaldim, ularni yoq qilmay yanmidim. 38men ularni yanjiwettim, turalmas qayta, yiqildi ular putlirim astida. 39 belimnikuch-qudret bilen baghliding jengge, hujum qilghanlarni bax egdurdungputlirim tegide. 40 burulup chekinixke mejburliding reqiblirimni, yoq qiliwettimmanga och bolghanlarni. 41 ular peryad koturgini bilenmu qutquzidighanlarchiqmidi, hetta perwerdigargha nale qilsimu u jawab bermidi. 42 ularni ezip,xamalda sorulghan chang-tozandek qiliwettim, kochidiki laydek dessepcheyliwettim. 43 helq bilen qarxilixixtin meni halas qilding, sen meni yat ellergebax qilding, yat helqler bolmaqta hizmitimde mening. 44 awazimni anglixibilenla boysunidu ular manga, teslim bolidu yat eller xumxiyip aldimda. 45jasaritini yoqitidu yat eller, titrigen halda chiqixidu qorghanliridin ular. 46perwerdigar hayattur menggu, u qiya teximgha eytilsun hemdusana,ulughlansun nijatkarim bolghan huda. 47 hudadur qisas elip berguchi manga,boysundurghuchidur helqlerni qol astimgha. 48 u qutquzdi meniduxmenlirimdin, berheq, sen meni ustun qilding manga hujum qilghanlardin,qutuldurdung meni zorawanlardin. 49 xunga xukur oquymen sanga, iperwerdigar, yat eller aldida, sening namingni kuylep eytimen nahxa. 50perwerdigar erixturer ozi tikligen padixahni ulugh ghelibilerge. u beghixlarozgermes muhebbitini ozi tallighan padixahqa _ ta ebedke dawut we uningewladigha.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy19:1 erx jakarlar hudaning xan-xeripini, asman namayan qilar uning ijadini. 2nutuq sozlimekte ular tohtimay kun-kunlep, ilim bermekte huda heqqidekeche-kechilep. 3 ular soz yaki til ixletmisimu, ularning awazliri anglanmisimu,4 ketkendur tiwixi yeyilip tamam yer yuzige, yetkendur hewiri jahanningchetlirigiche. tikkendur huda quyax uchun bir chedir asmanning ozide, 5chiqar quyax toy kunidiki hujrisidin chiqqan yigittek, xadlinar u yuguruxkechiqqan palwandek. 6 orler u asmanning bir chetidin, yurer chogilep yene birchetige, qachalmas hech nerse uning hararitidin. 7 mukemmeldurperwerdigarning telimliri, yengilar ular insan wujudini. ixenchlikturperwerdigarning perzliri, dana qilar ular nadanni. 8 toghridur perwerdigarningyolyoruqliri, xadlandurar ular qelbni. roxendur perwerdigarning emrliri, yorutarular kozlerni. 9 perwerdigardin eyminix pakliqtur, u eyminix menggugedawamlixar. heqtur perwerdigarning hokumliri, mutleq adildur ularning her biri.10 qimmettur ular altundin, hetta nurghunlighan sap altundin, xerindurheseldin, hetta here ugisidin tamchighan heseldin. 11 berheq, ular arqiliqmenki bendeng agah alidu, bularda ching turux bilen katta inam tapidu. 12 kimbilip yetelisun ozining barliq hataliqlirini, bilmey qilghan gunahlirimdin paklighinmeni. 13 saqlighaysen bendengni bilip turup gunah otkuzuxtin. hokumranliqqilmighay gunah mening ustumdin. xunda men eyibsiz bolurmen, eghir gunah
  • 130. qilixtin hem saqlanghaymen. 14 i perwerdigar, mening qiya texim we halasqilghuchim, hux qilghay seni mening sozlirim we oy-hiyallirim.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy20:1 kulpette qalghan kuningde perwerdigar sanga ijabet qilghay, yaqupetiqad qilghan hudaning nami seni qoghdighay. 2 u muqeddes ibadetgahidinsanga yardem bergey, siondin seni yoligey. 3 barliq hudagha atighanhediyiliringni u yad alghay, koydurme qurbanliqliringni u qobul qilghay. selah 4u seni arzu-armanliringgha yetkuzgey, barliq konglungge pukkenliringniemelge axurghay. 5 tebrikleymiz towlap xadliqta bergen nijatliqingni,hudayimning namida tiklep ghelibe tughimizni. perwerdigar beja kelturgeybarliq iltijaliringni. 6 bildimki, perwerdigar ozi tallighan padixahni qutquzidu,muqeddes erxidin uninggha jawab beridu, qudretlik ong qoli bilen zor ghelibeata qilidu. 7 beziler ixiner jeng harwilirigha, beziler atlirigha, biraq biz ixinimizperwerdigar bolghan hudayimizning namigha. 8 ghulap chuxup, yiqilghandurular, qeddimizni ruslap, tik turimiz bizler. 9 i perwerdigar, padixahqa ataqilghaysen ghelibe, iltija qilghinimizda jawab bergeysen bizge.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy21:1 i perwerdigar, xadlinar padixah qudritingdin, neqeder huxaldur u,qazandurghan ghelibengdin! 2 royabqa chiqarding uning konglidiki isteklirini,sen ret qilmiding sorighan tileklirini. selah 3 ata qilding mol beriketleruninggha, kiydurdung sap altun taj beixigha. 4 sendin u omur tiligende berdinguni, uzartqansen mengguge uning hayatini. 5 qazandurghan ghelibeng bilen utapti zor xohret, ata qilghansen uninggha xan-xerep hem heywet. 6 uningghamenggu beriket ata qilisen, didaringning xapaitidin soyundurisen. 7 berheq,padixah ixench baghlap perwerdigargha, tewrenmes buyuk hudaningozgermes muhebbitide. 8 qolung esirge alar, i huda, barliq duxmenliringni,ong qolung tutar sanga och bolghanlarni. 9 lawuldighan tonurda koygendekqilursen ularni, namayan qilghiningda qehringni. ularni yutar perwerdigarningghezipi, yalmap keter ot yalquni. 10 yoqitarsen yer yuzidin ularning ewladlirini,qurutarsen insaniyet dunyasidin neslini. 11 urunsimu ular yamanliq qilixqasanga, oydursimu hem hiyle-neyrengni, emma axuralmas emelge peqetla. 12yandurisen ularni keynige, betligende oqyayingni yuzlirige. 13 korsetkeysen iperwerdigar, kuch-qudritingni, nahxa eytip medhiyileymiz qudretlik ixliringni.neghmichiler bexigha tapxurulup, "tang seherdiki chixi jeren" degen ahangdaeytilsun dep, dawut yazghan kuy22:1 i hudayim, hudayim, nechun taxliwetting meni? nechun yiraqlixisenqutquzmay meni? nechun anglimaysen nale-peryadimni? 2 i hudayim,qilarmen nale kunduzi, emma hech jawab bermeysen. kechidimu qalmaymennale qilixtin, yenila aramliq tapalmaymen. 3 xubhisizki, sen muqeddestursen,
  • 131. israilning hemdusanalirini teht qilip olturghuchidursen! 4 sanga baghlighandurata-bowilirimiz ixenchini, baghlighandur sanga ixenchini, qutuldurghansenularni. 5 nale qilip sanga, ular qutquzulghandur, sanga ixench qiliphijaletchilikte qalmighandur. 6 emma men adem emes goya bir qurtmen, insanarisida har qilinghandurmen, halayiq teripidin kemsitilgendurmen. 7korgenlerning hemmisi mazaq qilar meni, deyixerki puruxturup eghizlirini,chayqixip baxlirini: 8 "perwerdigargha tapxurghan emesmidi u ozini?!qutquzsun emdi perwerdigar uni! ger perwerdigar uningdin hursen bolsidi,qeni qutuldursun uni!" 9 halbuki, meni anamning qorsiqidin chiqarghuchi senozungdursen, anamning baghridiki cheghimdimu sen meni ozunggetayandurghansen. 10 tughulghinimdila men sanga tapxurulghanmen,anamning qorsiqidiki cheghimdila sen mening hudayimdursen. 11 mendinyiraqlaxmighin neri, chunki qistap keldi riyazet meni, yoqtur manga bireryardem qilghuchi. 12 nurghun buqilar meni qorxiwaldi, baxanning kuchlukbuqiliri oriwaldi. 13 olja talixip horkiriwatqan xir kebi, hiris qilip ular mangayoghan achti aghzini. 14 mendin ketti qudritim tokulgendek su beeyni,boghumlirimdin ajrap ketti songeklirimning hemmisi, bolup qaldi yurikimichimde erigen xam kebi. 15 quridi maghdurum ohxap sapal parchisigha,chaplixip qaldi tilim tangliyimgha, qoyuwetting sen meni olumning topisigha.16 qorxawgha aldi meni bir top reziller, oriwaldi axu itlar, texti qol-putlirimniular. 17 korunup qalmaqta songeklirimning hemmisi mana, homiyip turmaqtau reziller manga. 18 boluxmekte kiyimlirimni oz ara, konglikim uchun chektaxlaxmaqta. 19 lekin sen, i perwerdigar, mendin yiraqlaxma! i kuch-qudritimbolghuchim, aldirghin yardem berixke manga. 20 qutquzghin meni qilichtin,eziz jenimni itlarning changgilidin. 21 halas qilghin meni xirning aghzidin, ajiztenimni yawa buqilarning mungguzliridin. 22 jakarlaymen namingniqerindaxlirimgha, medhiyileymen seni jamaetchilik arisida. 23 eyperwerdigardin eymenguchiler, uni medhiyilenglar! ey yaqupning barliqewladliri, perwerdigargha xan-xerep kelturunglar! ey israilning putkul ewladliri,uningdin eymininglar! 24 chunki horlanghinigha ezilguchining u sel qarimidi,yirgenmidi, uningdin hem yoxurmidi yuzini, belki anglidi uning nida qilghinini.25 oqughan medhiyilirimning ilhami ozungsen buyuk jamaet arisida, ada qilayqesemlirimni hudadin eymenguchilerning aldida. 26 nemetlerdin qanaetlinerezilgenler, perwerdigarni medhiyiler, uninggha telpunguchiler, mengguyaxnighay silerning qelbinglar. 27 yuzliner perwerdigargha, yad etip uni putkuldunya helqliri, sejde qilur i perwerdigar, aldingda barliq ellerning qebililiri. 28berheq, alemning padixahliqi perwerdigargha tewedur, u barliq el-milletningustide seltenet yurguzguchidur. 29 sejde qilur perwerdigargha dunyadiki yepichiwalghan baylar, tiz pukur uning aldida gor aghzigha berip qalghanlar, ozjenini hem saqliyalmaydighanlar. 30 bolur bir uruq uning hizmitide, hewertapar kelgusidiki nesil igem heqqide. 31 jakarlinar dunyagha kelidighan bir
  • 132. ewladqa uning heqqaniyliqi, bayan qilinar uning heqqaniyliqni emelgeaxurghanliqi.dawut yazghan kuy23:1 meni baqquchi padichimdur perwerdigar huda, xunga qalmasmen hechmohtajliqta. 2 yatquzar u meni yap-yexil yaylaqlargha, baxlar hem xildirlighansular boyigha. 3 u manga kuch-quwwet berip, urghutar wujudumni, oznamining hormiti uchun yetekler heqqaniyet yolida meni. 4 otsemmu olumkolenggisi chuxup turghan jilghidin, ozung bolghach men bilen qorqmasmenhech yamanliqtin. himaye qilar padichi tayiqing we hasang meni, saqlar ulartinch-hatirjemlikte konglumni. 5 men uchun dastihan raslarsenduxmenlirimning koz aldida, ezizlep meni yagh surkersen beximgha, hayatqedihim tolup taxar himmiting bolghachqa. 6 berheq, xapaet we ozgermesmuhebbet, qoghlixip meni hemrah bolar manga omurwayet, perwerdigarningdergahida yaxaymen ebedilebed.dawut yazghan kuy24:1 perwerdigarningdur dunya, uningdiki barliq mewjudat, yer yuzi hemuningda yaxighuchi hemme mehluqat. 2 chunki dengizlar ustige u qurghandurjahanni, chongqur sular ustide mustehkem qilghandur uni. 3 perwerdigarningteghigha kimmu chiqalar? uning muqeddes jayida kimmu turalar? 4 turalar qolipak, qelbi sap bolghan, sahtigha kongul bermigen, yalghandin qesemichmigen insan. 5 perwerdigardin u beht tapar, nijatkari huda teripidin uaqlinar. 6 muxundaq ademler telpunguchilerdur hudagha, i yaqup etiqadqilghan huda, telpunguchilerdur ular chehringge. selah 7 echilinglar eyderwazilar! echilinglar ey ebediy qowuqlar! xunda kirip kelsun xanuxewketlikpadixah! 8 bu xanuxewketlik padixah kimdur? u kuchluk, qudretlikperwerdigardur, u jeng meydanidiki qadir perwerdigardur. 9 echilinglar eyderwazilar! echilinglar ey ebediy qowuqlar! xunda kirip kelsun xanuxewketlikpadixah! 10 bu xanuxewketlik padixah kimdur? u qudret igisi perwerdigardur,u del xanuxewketlik padixahtur. selahdawut yazghan kuy25:1 seghinip dua qilimen sanga, i perwerdigar, 2 tayinip keldim sanga, ihudayim! saqlighin meni xermendiliktin, ghelibe qilghuzmighin duxmenlirimniustumdin. 3 bolmas xermende sanga umid baghlighanlar, qalar xermendiliktesewebsiz hainliq qilghuchilar. 4 i perwerdigar, korsetkin manga yolungni,ogetkin manga uningda mengixni. 5 heqiqiting yolida yeteklep ogetkin meni,ozungdursen nijatkarim huda chunki. umidimni sanga baghlighanmen kunboyi. 6 i perwerdigar, yadinggha alghaysen, rehimingni, ozgermesmuhebbitingni ezeldin korsetken. 7 esingge salmighaysen yaxliqtikigunahlirimni, xundaqla itaetsizliklirimni. ozgermes muhebbitingde yad
  • 133. etkeysen meni, i perwerdigar, qilip mehribanliqing heqqini. 8 xapaetlik, adildurperwerdigar, xunga toghra yolni u gunahkarlargha ogiter. 9 kemterlerni durusyolgha u yetekler, oz yolini kichik-peillargha ogiter. 10 mehir-muhebbiti wesadaqiti bilen baxlar, ehdige hem emrlirige riaye qilghuchilarni perwerdigar. 11i perwerdigar, qilip oz namingning hormitini, gunahlirim koptur, kechurumqilghin meni, 12 eymense eger perwerdigardin kimki, ogiter anga perwerdigardurus yolni tallaxni. 13 beht-saadet ichide yaxar u kixi, zemingha warisliq qilaruning ewladliri. 14 perwerdigar ozidin eymengenlerge ayan qilar sirini, ularghaeniq tonutar oz ehdini. 15 tikermen daima perwerdigargha kozlirimni, tuzaqtinu tartip alar putlirimni. 16 halimgha baqqin, i igem, korsetkin himmitingni,yalghuzdurmen, chekmektimen azab-oqubetni. 17 derd-elemler artmaqtayurikimdiki, qutquzghin sen xu kulpetlerdin meni. 18 azabimgha, derdlirimgenezer salghin, barliq gunahlirimni kechurgin. 19 koptur neqeder duxmenlirim,qara, wehxiylerche och bolmaqta manga. 20 hayatimni qoghdighin, meniqutquzghin, xermendilikte qaldurmighin, chunki taparmen panah peqet sendin.21 qoghdighay diyanetlik, durusluq meni, sendin kutermen umid chunki. 22 ihuda, barliq kulpetliridin qutquzghin israilni.dawut yazghan kuy26:1 i perwerdigar, meni aqlighin, chunki diyanitim bilen yurgenmen,tewrenmey sanga tayinip kelgenmen. 2 kuzetkin, i perwerdigar, sinighin meni,paklighin niyitimni hem qelbimni. 3 chunki ozgermes muhebbiting koz aldimda,mengip kelgenmen heqiqet yolungda. 4 xerik bolmaymen yalghanchilargha,arilaxmaymen sahtipezlerge, 5 yirginimen pasiqlar topidin, olturmaymenreziller bilen birge. 6 i perwerdigar, pak qelb bilen yuyarmen qollirimni, aylinipchiqarmen qurbanliq supangni. 7 xunda oqurmen sanga xukurlerni, bayaneylermen barliq karametliringni. 8 i perwerdigar, soyimen huzurung turghanaxu oyni, xanuxewkiting namayan qilinghan jayni. 9 gunahkarlar qatarialmighin jenimni, qanhorlar qatari hayatimni. 10 tolghandur suyiqestte ularningqolliri, para bilen ong qolliri. 11 men bolsam yurermen diyanitim bilen,qutquzghin, manga iltipat qilghin. 12 putlirim turar tuz yerde, teripleymenperwerdigarni etiqadchilar jamaitide.dawut yazghan kuy27:1 perwerdigar _ nurum we nijatliqimdur, men yene kimdinmu qorqay?perwerdigar hayatimning qorghinidur, men yene kimningmu aldida titirepturay? 2 yawuzlar goxumni yeyix uchun manga qilghinida hujum, putlixip,yiqilip chuxti u reqiblirim, duxmenlirim. 3 lexkerler meni alsimu qorxawgha,qorqunch peyda bolmas qelbimde esla. atlansa ular manga qarxi jenggehetta, tewrenmes mening ixenchim yenila. 4 perwerdigardin sorap kelgenmenbir ixni, yeni istiginim xuki: yaxap omrum boyi perwerdigar oyide, qarap turay
  • 134. perwerdigar korkige, tepekkur qilay u yerde igem heqqide. 5 eghir kunlerkelgende beximgha, alar u meni oz sayiwini astigha. yoxurar meni ozmuqeddes chedirida, chiqirip qoyar u meni panahlinidighan egiz jaygha. 6emdi qeddim koturuler etrapimdiki reqiblirim aldida, perwerdigarni kuylepeylermen neghme-nawa. qilarmen qurbanliq perwerdigar chedirida, alqixyangritip xadliqta. 7 anglighaysen awazimni, i perwerdigar, qilghinimda nida,korsetkeysen iltipat, qilip ijabet manga. 8 "manga telpungin" deginingde, dediqelbim jawaben: "i perwerdigar, telpunimen sanga men." 9 mendinqachurmighin didaringni, chetke qayrip qoymighin ghezipingde bu qulungni.bolup kelding sen daim mening medetkarim, terk etme, taxlima meni, i hudanijatkarim. 10 waz kechsimu ger mendin ata-anam, alar meni oz quchiqighaperwerdigarim. 11 i perwerdigar, ogetkin yolungni peqirgha, yetekligin menituz yolda mengixqa, chunki duxmenlirim yaman niyette bolmaqta manga. 12reqiblirimning oz meylige qaldurma meni, baxlidi bu sahta guwahchilar mangaqarxi hujumini, chiqip turar ularning aghzidin zorawanliqi. 13 yoqitar idimozumni ger ixenchim bolmisa, koruxke perwerdigar mehribanliqini budunyada. 14 perwerdigarni telmurup kutkin, dadil bol, yurikingge dermanbergin, xundaq, perwerdigarni telmurup kutkin.dawut yazghan kuy28:1 i perwerdigar, iltija qilimen sanga, i qiya texim, qulaq salmayqoymighaysen manga. eger jimjit turuwelip, bermiseng jawab, qalarmen gorgechuxkenlerge ohxap. 2 bayan eyliginimde sanga peryadimni, koturupmuqeddes jaying terepke qollirimni, tingxighaysen yalwurghan awazimni. 3chuxurup qoymighin meni esla, yamanliq qilghuchilar, reziller qatarigha.dostane sozlisimu ular qoxnilirigha, yamanliq sanar oz oylirida. 4jazalighaysen ularni, qilmixlirigha qarap, qilghan yamanliqlirini hesablap,qayturup bergeysen emellirige layiq, qollirining qilghanlirini sanap. 5perwerdigar weyran qilar rezillerni, qayta eslige kelturmes ularni. chunki kozgeilmas ular uning qilghan ixlirini, inawetke almas qollirining ijadini. 6perwerdigargha hemdusana! qulaq salghach u yalwurghan awazimgha. 7perwerdigardur qudritim we qalqinim, ixench baghlap uninggha, yardemgeerixtim. xadlinar mening konglum xunga, xukur eytarmen nahxam bilenuninggha. 8 kuch-qudritidur perwerdigar oz helqining, nijatliq qorghinidur ozitallighan padixahning. 9 i perwerdigar, qutquzghaysen oz helqingni, beriketlikqilghaysen ozungge tewe bolghanlarni, padichi bolup baqqaysen mengguularni.dawut yazghan kuy29:1 ey erxte turghuchilar, teriplenglar perwerdigarni, teriplenglarperwerdigarning xan-xeripi we kuch-qudritini! 2 teriplenglar perwerdigarning
  • 135. xohritini, munasip uning namigha, muqeddeslikining heywetliki uchun ibadetqilinglar uninggha! 3 perwerdigarning awazi sular ustide anglinar,xanuxewketlik huda guldurmama yangritar. perwerdigarning awazi ulugh sularustide guldurler. 4 perwerdigarning awazi qudretliktur, perwerdigarning awaziheywetliktur. 5 perwerdigarning awazi sunduruweter kedir derehlirini, xundaq,perwerdigar pare-pare qiliweter liwan kedirlirini. 6 u mozaydek sekriter liwantaghlirini, yawa buqidek taqlitiweter sirionni. 7 perwerdigarning awazichaqturar chaqmaqlarni. 8 perwerdigarning awazi titriter chol-jezirini,perwerdigar zilzilige salar kadex chollukini, 9 perwerdigarning awazi heryantolghitar dub derehlirini, perwerdigarning awazi yalingachlar ormanlarni. "hudaajayip ulughdur!" dep towlixar, perwerdigarning ibadethanisida hemmisi. 10perwerdigar tehtte olturghandur topan suyi ustide, berheq, perwerdigarpadixahtur, tehtte olturar mengguge. 11 perwerdigar oz helqige kuch-qudretberer, oz helqini tinch-amanliq bilen beriketler.muqeddes ibadethanini hudagha atax murasim kunide dawut yazghan kuy30:1 ulughlaymen i perwerdigar seni, olum girdabidin tartiwalding meni,qoymiding ustumdin kuluxke duxmenlirimni. 2 i perwerdigar, i hudayim, naleqildim sanga, xipaliq berding manga. 3 i perwerdigar, olukler diyaridin neriqilding jenimni, gorge chuxuxtin saqlap qalding meni. 4 kuylenglar hudani, eyperwerdigarning teqwadarliri, xukur qilinglar yad eytip uning muqeddeslikini. 5ghezeplenginide otup keter ghezipi deqiqide, emma hemrah bolur xapaitiomurwayetke. yigha-zare dawamlaxsimu kechiche, yetip kelur xad-huramliqtang seherde. 6 hemme ixim jayida chaghda dedimki meghrurlarche, "hergiztewrenmeymen." 7 i perwerdigar, xapaitingni korsetkiningde, meni taghdekqed koturguzgeniding. emma didaringni qachurghiningda, qaldimalaqzadilikte. 8 i perwerdigar, iltija qildim men sanga, rehim tilep dedimkiperwerdigargha: 9 tugise omrum, chuxsem gorge, sanga neme payda? jesitimmedhiyilermu seni? jakarlarmu hem wapadarliqingni? 10 i perwerdigar,tingxighin, xepqitingni korsetkin, i perwerdigar, medetkarim bolghin. 11 usuloynaxqa aylandurdung matimimni, salduruwetting ustumdin haza kiyimimni,baghliding xadliq bilen belimni. 12 xunga kuylisun seni wujudum, sukut qilmay!i perwerdigar, i hudayim, taebedke sanga xukur eytay!neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy31:1 i perwerdigar, sendin panah taparmen, hergiz meni xermendilikteqaldurmighaysen, heqqaniyliqingda meni qutquzghaysen. 2 manga qulaqselip, meni tezrek qutquzghaysen, men panahlinidighan qiya tax bolghaysen,qutquzuluxum uchun qorghan bolghaysen. 3 berheq, sen mening qiya teximwe qorghinimdursen, oz namingning hormiti uchun meni yetekligeysen. 4yawlar qoyghan yoxurun tordin qedemlirimni tartqaysen, chunki sen mening
  • 136. panahimdursen. 5 i perwerdigar _ sadaqetlik huda, tapxurdum rohimniqolunggha, ozungdursen bedel toliguchi meni qutquzuxqa. 6 erzimesbutlargha choqunidighanlardin yirginimen, ixenchimni perwerdigarghabaghlighanmen. 7 ozgermes muhebbitingdin huxal bolup xadlinimen, chunkijapa-muxeqqetlirimni kordungsen, jenimning azabini bilip yettingsen. 8 menitaxlap bermiding duxmenning qoligha, orunlaxturup qoydung biheter jaygha. 9i perwerdigar, qilghaysen manga rehim, chunki men kulpette qaldim. hirelixipketti derd-elemdin kozlirim, hem ajizlap ketti tenim we jenim. 10 hesret-nadamette uprimaqta hayatim, ghem-qayghu bilen tugimekte yillirim. gunahimtupeyli ketmekte maghdurum, qurumaqta hem yiliklirim. 11 qaldimduxmenlirimning haqaritige, hetta qoxnilirimning iza-ahanitige. boldum mentonuxlirimghimu bir wehime, qachidu ular meni kochida korgende. 12 huddiolgen ademdek untulghanmen, sunghan sapal qacha kebi taxlanghanmen. 13anglidim nurghunlarning manga qilghan tohmetlirini, wehime orap turaretrapimni. meslihetlixiwatidu ular manga qarxi chiqixni, qilixiwatidu jenimnielixning qestini. 14 biraq men bolsam, i perwerdigar sanga tayinimen, meninghudayim sen _ deymen. 15 mening hayatim qolungdidur sening, changgilidinqutquzghin meni duxmenlirimning, manga ziyankexlik qilghuchilarning. 16bendengge didaringning jilwisini chuxurgeysen, ozgermes muhebbitingbolghach meni qutquzghaysen. 17 i perwerdigar, meni xermendilikteqoymighaysen, chunki sanga iltija qilghanmen. reziller xermende bolghay,ularning zuwani olukler diyarida tutulghay. 18 chaplixip qalghay yalghanchilewliri ularning, heqqaniylargha kibir korsitip, mazaq qilghuchilarning. 19 iperwerdigar, ozungdin eyminidighanlargha, neqeder moldur teyyar qilghaniltipatliring mana. ularni ata qilisen seni baxpanah qilghanlargha, jahan-ehli,helqialem aldida. 20 yoxurup u baxpanah qilghanlarni huzurungda,qoghdaysen insanlarning suyiqestliridin. elip ularni panahinggha, saqlaysentillarning cheqixliridin. 21 hemdusanalar bolsun perwerdigargha, chunkikorsetti u manga, ozining karamet mehir-muhebbitini, xeher qorxawdaqalghanda. 22 dekke-dukkige chuxup degenidim: "neziringdin mehrumboldum." halbuki sanga nale qilip yighlighinimda, qulaq salding peryadimgha.23 ey perwerdigarning teqwadarliri, soyunglar uni, perwerdigar qoghdar ozigesadiqlarni, emma qattiq jazalar menmenlik bilen ix qilghuchilarni. 24 ey umidiniperwerdigargha qoyghanlar, gheyretlik bolunglar, jasaretke tolsun qelbinglar.dawut yazghan masqil kuy32:1 behtliktur, itaetsizliki kechurum qilinghan, gunahlirining hesabiti yepilghankixi. 2 behtliktur, emdi perwerdigar eskilikini sanimaydighan, konglide hiyle-mikir bolmighan kixi. 3 jim turuwalghinimda boynumgha almay gunahlirimni,churuklixip ketti ustihanlirim, uh tartip kun boyi. 4 chunki keche-kunduz iperwerdigar, qolung meni eghir basti, yiliklirim tomuzdiki issiqta qurup
  • 137. ketkendek qurup ketti. selah 5 emdi aldingda gunahimni etirap qildim,eskilikimni yoxurmidim. men: "perwerdigar, aldingda itaetsizlikimni iqrarqilimen" dedim, sen gunahlirimni kechurup, wijdan azabini mendin eliptaxliding. selah 6 xunga dua qilsun sanga, her bir teqwadar purset barida.ulugh sular kelkun bolup taxqanda, xubhisizki u sular yetip baralmasuninggha. 7 sen mening panahgahimdursen, meni kulpettin saqlaysen,nijatliqning xadliq nahxiliri bilen oriwalisen. selah 8 (huda deyduki:) sanga eqil-idrak berip, mangar yolungni korsitimen, koz-qulaq bolup sanga, nesihetberimen. 9 at yaki hichirdek angsiz bolma, boysunmas ular sanga, qamcha weyugen bolmisa. 10 derd-elemler chuxer yamanlarning bexigha,perwerdigarning ozgermes muhebbiti quchaq achar uningghatayanghanlargha. 11 perwerdigardin hursen bolup xadlininglar, eyheqqaniylar, xadliqtin alqix yangritinglar, ey qelbi pak bolghan hemminglar.33:1 ey heqqaniylar, kuylenglar perwerdigarni xadliqta, yarixar uni medhiyilexdurus yolda mangghanlargha. 2 minnetdarliq bildurunglar lira chelipperwerdigargha, on tarliq chiltar bilen kuy eytinglar atap uninggha. 3 beghixlapeytinglar yengi nahxa uninggha, yangritinglar awazinglarni xadliqta, chekiptarni yetkuzup wayigha. 4 chunki heqiqettur perwerdigarning sozliri,ixenchliktur uning barliq ixliri. 5 u soyer heqqaniyet we adaletni, yer-zeminghatolghandur perwerdigarning ozgermes muhebbiti. 6 yaritilghandur asmanperwerdigarning sozi bilen, yultuzlar aghzidiki nepes bilen. 7 chek qoyghanduru dengizdiki sulargha, selip qoyghandur okyanlarni ambarlirigha. 8 eymensunperwerdigardin putkul yer yuzidikiler, qorqsun uningdin dunyadiki barliqinsanlar. 9 chunki u eghizini achsila degini berpa qilindi, emr qilsila yoqluqtinbarliqqa keldi. 10 yoqqa chiqirar perwerdigar yat ellerning qararini, bikarqiliweter axu helqlerning meqsetlirini. 11 mengguge turidu perwerdigarningqarari, ewladtin ewladqa ixqa axurulidu konglige pukkenliri. 12 perwerdigarnioz hudayimiz dep bilgen israil behtliktur, perwerdigar ozige tewe qilip tallighanhelq behtliktur. 13 nezer selip perwerdigar erxtin, korup turar barliq insanlarni.14 qarap u oz turargahidin, kozitip turar barliq yer yuzidikilerni. 15 u ularningyurikini yaratquchidur, barliq ixlirini dengsep chiqquchidur. 16 padixah ghalibkelmes qoxunining buyukliki bilen, palwan oz-ozini qutquzalmaskuchtunggurluki bilen. 17 bihudiliktur meghlup boluxtin qutulux at bilen,qutquzalmas hechkimni at qara kuchi bilen. 18 berheq, perwerdigarning neziriuningdin eymengenlerde, uning ozgermes muhebbitige umid baghlighanlarda.19 qutquzux uchun ularni olumdin, saqlap, hayat qaldurux uchunacharchiliqtin. 20 perwerdigarni telmurup kutimiz, udur bizning medetkarimiz,qalqinimiz. 21 xadlinar uningdin qelbimiz, chunki muqeddes namigha ixenchbaghlighanmiz. 22 i perwerdigar, umidimiz sende, ozgermes muhebbiting yarbolghay bizge.
  • 138. dawut sarang boluwalghanda abimelek padixah uni qoghliwetken, budawutning xu chaghlarni eslep yazghan kuyi34:1 her daim teripleymen perwerdigarni, chuxurmesmen aghzimdinmedhiyilexni. 2 wujudum bilen apirin oquymen perwerdigargha, ajizlar anglapbuni chomuler huxalliqqa. 3 bille medhiyileyli perwerdigarning buyuklukini,birlikte ulughlayli uning namini. 4 men perwerdigargha iltija qildim, u mangaijabet berdi, meni hem barliq wehimilirimdin halas qildi. 5 xadliqtin nurlinaruninggha seghinip baqqanlarning chehri, hergizmu yerge qarap qalmasularning yuzliri. 6 peqir peryad urdum, perwerdigar anglidi nidayimni, qutquzdibarliq kulpetlirimdin meni. 7 her yandin muhapizet qilip perwerdigarningperixtisi, hewptin qutquzar perwerdigardin eyminidighanlarni. 8 hes qilip bilginperwerdigarning mehribanliqini, neqeder behtini tapar panahlighanlar uni. 9perwerdigardin eymininglar, ey uning teqwadarliri, uningdin eymengenlerningkem bolmas hech nerisisi. 10 ozuqsiz qelip ach qelixi mumkin kuchlukarslanlar, emma qalmas hech mohtajliqta perwerdigargha telpungenler. 11kelinglar ey balilirim, qulaq selinglar manga, perwerdigardin eyminixni ogiteysilerge. 12 kimdur hayattin zoqlanghuchi, uzaq omur, behtiyarliq istiguchi? 13undaqta tart tilingni yaman sozlextin, chiqmisun sahta sozler lewliringdin. 14yamanliqtin bax tartip, yahxiliq qilghin, tinch-amanliq izdep uninggha intilipyurgin. 15 perwerdigar heqqaniylargha koz salar, ularning nidalirini u anglapturar. 16 perwerdigarning yuzi rezillik qilghuchilargha qarxi turar, yer yuzidinularning namlirini ochuruweter. 17 heqqaniylar nale-peryad koturse,perwerdigar anglar, barliq kulpetliridin ularni qutuldurar. 18 kongli sunuqlarghayeqindur perwerdigar, rohi ezilgenlerni u qutquzar. 19 nurghundur heqqaniyadem duch kelgen qiyinchiliqlar, emma perwerdigar uni hemmisidin halasqilar. 20 aman saqlar u uning barliq ustihanlirini, sundurulmas birermu ustihini.21 rezillerning qilmixliri ozlirige olum elip keler, heqqaniylardinnepretlinidighanlar jazalinar. 22 perwerdigar oz itaetmenlirining hayatighabedel toler, uni panahlighanlarning hemmisi jazadin haliy bolar.dawut yazghan kuy35:1 i perwerdigar, manga qarxi chiqqanlargha qarxi chiqqaysen, manga qarxijeng qiliwatqanlar bilen jeng qilghaysen. 2 qalqanliringni alghaysenqolliringgha, yenimgha kelip yardem qilghaysen manga. 3 aypalta weneyzengni qarxi korturgeysen meni qoghlighanlargha. "mennijatkaringdurmen" dep medet bergeysen manga. 4 jenimni almaqchibolghanlar, xermende bolup, reswachiliqta qalghay, manga qest qiliwatqanlar,arqisigha yandurulup, yerge qarap qalghay. 5 perwerdigarning perixtisi ularnineri heydiwetkey, ular goya xamalda uchqan topandek tozup ketkey. 6perwerdigarning perixtisi ularni qoghliwetkey, qachqan yolliri qarangghu hemteyilghaq bolghay. 7 sewebsizla qurup ular manga tuzaqni, kolap orini almaq
  • 139. boldi jenimni. 8 tuyuqsiz halaket baxlirigha kelgey, qurghan torigha ozliriyogixip qalghay, ozi kolighan orisigha chuxup, halak bolghay. 9 xunda menxadlinarmen perwerdigardin, huxal bolarmen uning nijatliqidin. 10 wujudumdeyduki: "i perwerdigar, kimmu sanga teng keler? bicharilerni kuchluklerningchanggilidin qutquzidighan peqet senla, ezilgen we mohtajlarnibulangchilardin saqlaydighan yene senla!" 11 niyiti yaman guwahchilarmeydangha chiqar, hewirim yoq ixlar heqqide meni soraq qilar. 12 ularyahxiliqqa manga yamanliq qayturar, ichki dunyayimni hesrette qaldurar. 13men qayghurup mata kiydim ular kesel bolghanda, roza tutux bilen ozumnitowen tuttum huda aldida, lekin jawabsiz qaldi dualirim her waqitta. 14qayghurup yurdim qerindixim yaki dostum uchun azablanghandek, beximniegip yurdim anisi uchun matem tutqan ademdek. 15 lekin putlixip ketkinimdeular oriwelixti huxalliqida, jem boluxti manga qarxi chiqixqa. mentonumaydighan pes ademlermu qoxulup ulargha, mazaq qilip zerbe berditohtimay manga. 16 ular ar-nomussizche meshire qilixti meni, manga hiris qilipghuchurlatti chixlirini. 17 qachanghiche qarap turisen, i perwerdigar?qutquzghin meni ularning yawuz zerbisidin, eziz jenimni axu xirlarningaghzidin. 18 texekkur eytimen sanga buyuk jamaet ichide, medhiyileymenseni xu nurghun etiqadchilar arisida. 19 ustumdin kulmisun sewebsizlareqiblirim bolghanlar, kozlirini alaytmisun manga sewebsizla och bolghanlar.20 xubhisizki, elip qoymas inaqliqni ular eghizlirigha, belki tuzer xum pilanlarzemindiki tinch yaxaydighanlargha. 21 naheqtin deyduki ular waqirixip manga:"way-way, oz kozimiz bilen korduq qilmixliringni mana!" 22 i perwerdigar,ozung kordung ularni, sukut qilmighaysen, i igem, mendin yiraqlaxmighaysen.23 kelgeysen, manga chiqarghaysen adil hokumungni, i hudayim we igem,qollighaysen dewayimni. 24 i perwerdigar hudayim, heqqaniyliqing bilenaqlighaysen meni, ustumdin kuluxke qoymighaysen duxmenlirimni. 25 ular oz-ozlirige "del biz arzu qilghandek boldi!" demigey, "yutiwalduq ahiri biz uni" depmahtanmighay. 26 kulpitimdin huxal bolghanlar, qaymuqturulup, xermendebolghay. mendin ozlirini ustun tutqanlar, nomus we reswachiliqta qalghay. 27hux bolidighanlar aqliniximgha, chuqan salsun chomup xadliqqa. her waqittadegey ular, "ulughdur qulining amanliqidin soyungen perwerdigar!" 28 tilimbayan eyler heqqaniyliqingni, kun boyi medhiyilermen seni.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, perwerdigarning bendisi dawutyazghan kuy36:1 ayan boldi qelbimge bir chuxenche, rezillerning itaetsizliki heqqide,yoqtur, hudadin qorqux ularning neziride. 2 chunki ular ozini xundaq chongtutar, tonumas gunahlirini hetta, nepretlenmes ulardin esla. 3 zeher we hiyle-mikirlik chiqar ularning aghzidin, ular bax tartqandur aqilane hem yahxiixlardin. 4 hetta yatqandimu oydurup chiqar rezil pilanni, atqandur gunah
  • 140. yoligha ozlirini, hechqachan ret qilmas yamanliqni. 5 i perwerdigar, taqixarmuhebbiting erxke, wapadarliqing asman-pelekke. 6 ohxar heqqaniyliqingbuyuk taghlargha, hokumliring chongqur dengizlargha. i perwerdigar, perwixqilursen ozung, ikkilisini insan bilen haywanning. 7 i huda, bibahadurozgermes muhebbiting, panah tapar insanlar, sayisida qanatliring. 8qanaetliner ular oyungdiki mol nemetlerdin, behrimen qilisen ularni huzurberguchi deryayingdin. 9 chunki hayatliq buliqi ozungdursen, korimiz heqiqetninurung bilen. 10 ayrilmighay mehir-muhebbiting seni tonughanlardin, adalitingqelbi paklardin. 11 dessmisun meni tekebburlarning puti, qoghlimisunrezillerning qoli. 12 mana ghulap chuxti yamanliq qilghuchilar, yiqitiwetildi,emdi turalmas ular.dawut yazghan kuy37:1 konglung biseremjan bolmisun rezillerdin, yamanlargha aghritmayurikingni hesettin. 2 chunki ular tezla quruydu choplerdek, birdemdila tozuydumamkaptek. 3 perwerdigargha ixinip, yahxiliq qilghin, zeminda makanlixip,tinch-amanliqtin behrilengin. 4 qelbimning xadliqi dep bilginingdeperwerdigarni, wujudqa chiqirar u qelbingdiki arzularni. 5 amanet qil hayatyolungni perwerdigargha, ixen uninggha, u yetekchi bolar sanga. 6 u yorutiduheqqaniyliqingni tang seherdek, chaqnitidu adalitingni chuxtiki quyaxtek. 7perwerdigarning aldida sukut qilghin, uni sewrchanliq bilen kutkin. konglungbiseremjan bolmisun ronaq tapqan ademlerdin, haram pilanlirini emelgeaxurghan axu kixilerdin. 8 achchiqingdin yan, basqin ghezipingni, biseremjanbolma, biseremjanliq elip keler peqet yamanliqni. 9 zemindin qoghlapchiqirilidu rezillik qilghuchilar, emma zemingha ige bolidu umidiniperwerdigargha baghlighanlar. 10 pat yeqinda tugeydu rezillerning kuni,ghayib bolar makanliridin, izdepmu tapalmaysen ularni. 11 lekin kemterlikbilen hudagha tayinidighanlar, zemingha ige bolup, mol berikettin huzurlinar.12 heqqaniy ademge reziller qest qilidu, uninggha och bolup, chixlirinighuchurlitidu. 13 igimiz rezillerge meshirilik kulidu, chunki u ularningjazalinidighanliqini bilidu. 14 reziller ghilipidin sughurup elip qilichini, tarttioqyasining kirichini, yiqitix uchun bichare we mohtajlarni, qirix uchun durusyolda mangghanlarni. 15 oz yureklirige sanjilidu qilichliri, sunduruliwetiduyaliri. 16 qolidiki az dunyamu heqqaniy ademning, ewzeldur bayliqliridinnurghun rezillerning. 17 sundurulidu rezillerning bilekliri, perwerdigar yolepturidu heqqaniylarni. 18 kongul bolidu perwerdigar pak insanning hayatigha,berilgen zemin mengguge qalidu ulargha. 19 yerge qarap qalmaydu ular eghirkunlerde, toq yuridu qehetchilikte. 20 biraq reziller halak bolidu,perwerdigarning duxmenliri yawa gullerdek tozuydu, ular is-tutektek ghayibbolup tugeydu. 21 reziller qerz elip qayturmaydu, emma heqqaniylar xepqetlikbolup, sahawet qilidu. 22 perwerdigar beriket bergenler zemingha ige bolidu,
  • 141. uning lenitige uchrighanlar zemindin qoghlap chiqirilidu. 23 hursen bolsa birademning yolidin perwerdigar, u uning qedemlirini mezmut qilar. 24perwerdigar uni yolep turidu, putlixip ketsimu u yiqilmaydu. 25 yax idim menqeridim emdi, kormidim hech hudaning heqqaniy ademni taxliwetkenlikini,uning perzentlirining nan tiligenlikini. 26 u adem hemixe xepqetlik bolup, otneberidu, perzentlirimu beriket elip kelidu. 27 yahxiliq qilghin, yamanliqni taxla,menggu makanlixisen huda wede qilghan zeminda. 28 chunki perwerdigarsoyidu adaletni, taxlimaydu ozining teqwadar helqini, taebed qoghdapsaqlaydu ularni, biraq qurutidu rezillerning neslini. 29 heqqaniylar zeminghaige bolidu, uningda mengguge makan tutup yaxaydu. 30 heqqaniy ademningaghzidin danaliq chiqidu, u haman adil sozleydu. 31 qelbide hudaning telimliriorun alidu, xunga u qedemliride hatalixip ketmeydu. 32 reziller heqqaniyademni paylap turidu, uni olturuxning peytini izdep yuridu. 33 perwerdigar unirezillerning qoligha qaldurmaydu, hem uninggha qarxi hokummuchiqarghuzmaydu. 34 telmurup kut perwerdigarni, ching tutqin uning yolini. igeqilidu zemingha yukseldurup seni, korisen rezillerning zemindin qoghlapchiqirilixini. 35 korgenmen rezil, zorawan ademning ronaq tapqinini, yahxi yiltiztartqan, buk-baraqsan derehtek bolghinini. 36 emma u otup ketti, yoq boldiqara, uni izdisemmu tapalmaymen mana. 37 pak ademlerge baq, kozetduruslarni, berheq, tinchliqperwerlerning bolidu istiqbali. 38 biraq itaetsizlerputunley qirilidu, rezillerning nesli qurup ketidu. 39 heqqaniylarning nijatliqiperwerdigardindur, eghir kunlerde u ularning baxpanahidur. 40 perwerdigarulargha yardem qilip, nijatliq beridu, ularni rezillerdin qutuldurup, amansaqlaydu, chunki ular uningdin panah tapidu.hatirlex uchun dawut yazghan kuy38:1 i perwerdigar, eyiblimigin meni qehring bilen, chiwiqlimighin hemgheziping bilen. 2 tenimge texip kirdi atqan oqliring, qolung bilen meni qattiqbasting. 3 tenimning hech saqliqi yoqtur sening ghezipingdin, her bir ustihinimqaqxap aghriydu gunahlirimdin. 4 gunahlirimning kelkunige gherq boldum,ularning eghirliqidin yerge patqudek boldum. 5 ehmeq, nadanliqim tupeyli,jarahetlirim yiringlap, sesip ketti. 6 kettim mukchiyip, bellirim pukulup, kun boyiyurimen qayghugha petip. 7 aghrimaqta koyup putun bedinim, tenimde hechqalmidi saq yerim. 8 jenim halsirap tumxuqumgha kelip qaldi, qelbimdikihesret nale qildurdi meni. 9 i perwerdigar, ayandur sanga barliq arzulirim,sendin yoxurun emestur uh tartixlirim. 10 yurikim jighildap, kettim halimdin,hetta qachti nurlirimu kozlirimdin. 11 manga kelgen zehmetler tupeyli, yaru-buraderlirim ozlirini chetke elixti, tughqanlirimmu mendin yiraq qechixti. 12tuzaq quridu jenimgha qest qilmaqchi bolghanlar, zehirini chachidu mangaziyan istigenler, kun boyi hiyle-mikir tuzidu ular. 13 emma men anglimaymengas ademdek, hech gep qilmaymen gacha kixidek. 14 xundaq, men goya
  • 142. quliqi pang ademdekturmen, aghzidin reddiyimu chiqmaydighankixidekturmen. 15 i perwerdigar, men sanga umidimni baghlidim, sen jawabberisen ulargha, i igem hudayim. 16 tileymenki, ustumdin kulmisun esla,teyilghinimda hakawurluq qilghanlar. 17 chunki men yiqilay dep qaldim,azabim hemrahimdur her daim. 18 oz gunahimni iqrar qilimen, gunahlirimtupeyli endixige qalimen. 19 duxmenlirim saghlam we kuchluktur, mangasewebsiz och bolghanlar koptur. 20 yamanliq qayturghanlar yahxiliqqa, toghrayolda mangghanliqimdin qarxi chiqidu manga. 21 i perwerdigar, menitaxliwetmigin, i hudayim, mendin yiraqlaxmighin. 22 i igem, nijatkarim, qilghinmanga tezdin yardem!neghmichiler bexi yedutungha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy39:1 oz ozumge dedimki: gunah qilmasliq uchun tartay tilimni, reziller aldimdaturghinida tikip qoyay eghizimni. 2 kerek bolsimu gerche sozlixim, zuwansurmidim, sukut qildim, exiwerdi barghanseri dil azabim. 3 orteldi zerdab bolupyurikim, yandi ot bolup oylighanseri ichim. ihtiyarsiz tilim sozge kelip, ahiridedim: 4 "i perwerdigar, chuxiney hayatimning qisqiliqini, kunlirimningqanchilik qalghanliqini. uqup qalay omrumning otkunchilikini." 5 wehalenkiqilghansen kunlirimni nechche gherichla, hechneme emestur omur yeximneziringde, xubhisizki, birla tiniqtur barliq insan omri peqetla. selah 6 birsayidur halas, ademlerning yurux-turuxliri, bihudidur aldirap-tenexliri. yigharbayliq lekin bilmes ular, xu bayliqqa kim igidarchiliq qilar. 7 i perwerdigar,nemini telmurup kutey emdi? mening umidim sendila qaldi. 8 barliqgunahlirimdin qutquzghin, hamaqetlerning meshirisige meni qaldurmighin. 9sukut qilip achmaymen aghzimni, chunki adil jazaliding ozung meni. 10tohtatqaysen meni chiwiqlixingdin, ezilip kettim qolungning zerbisidin. 11 sentenbihlep terbiyiligende gunahliri uchun insanni, kuye chuxkendek yoq qilisenuning qedirligenlirini. bir tiniqtur halas her bir insan omri. selah 12 iperwerdigar, dualirimni tingxighaysen, nale-peryadlirimgha qulaq salghaysen.koz yaxlirimgha sukut qilmighaysen, chunki aldingda bir musapirmen, barliqata-bowilirimdek yaqa yurtluqmen. 13 ghezipingni koturuwetkeysen mendin,yayrar konglum andin, olup yoq bolmastin burun bu alemdin.40:1 sewr-taqet bilen kuttum perwerdigarni, qulaq selip anglidi u peryadimni. 2tartiwaldi u meni halaket hangidin, chiqirwaldi chongqur patqaqtin. qoram taxustige turghuzdi putlirimni, hem mustehkem qildi qedemlirimni. 3 huda ata qildimanga yengi bir kuyni, hudayimizni medhiyileydighan munajatni. nurghunademler buni korup, heyran qalidu, hemde perwerdigargha ixench baghlaydu.4 behtliktur, perwerdigargha ixench qilghanlar, tekebburlar bilenyalghanchilardin umid kutmigenler. 5 i igem perwerdigar, xunche kopturmojiziliring, biz uchun qilghan ajayibatliring hem pilanliring. sansizdur ger
  • 143. bayan qilay desem axu ixliring, esla yoqtur sening tengdixing. 6 hahixingemestur ne qurbanliq, ne axliq hediyisi, teliping emestur ne koydurme, negunah qurbanliqi, qulaqlirimni achting anglaxqa buni. 7 xunga dedimki: "menkeldim mana, putulgendur men toghruluq muqeddes oram yazmilarda. 8 ihudayim, iradengni ixqa axurux huxalliqimdur, telimliring qelbimgeputukluktur." 9 buyuk jamaet arisida, jakarlidim heqqaniyliqingni.yumiwalmaymen hergiz aghzimni, i perwerdigar bilisen buni. 10 yoxurupyurmidim qelbimde heqqaniyliqingni, bayan eyleymen wapadarliqing hemnijatliqingni. pinhan tutmidim buyuk jamaettin, ozgermes muhebbiting hemheqiqitingni. 11 i perwerdigar, mendin xepqitingni ayimighin, saqlighay menihemixe ozgermes muhebbiting hem heqiqiting. 12 chunki chirmiwaldi heddi-hesabsiz kulpetler meni, besiwaldi gunahlirim, kozlirim korelmes boldi emdi.koptur gunahlirim beximdiki chechimdin, ketti jasaritim mendin. 13 iperwerdigar, iltipat qilip meni qutquzghin, i perwerdigar manga tezrek yardembergin! 14 jenimni almaqchi bolghanlar, xermende bolup, yerge qarap qalsun,jebir-japayimdin hux bolghanlar, arqisigha yandurulup, reswachiliqta qalsun.15 "hi, hi" dep meni meshire qilghanlar, xermendilikidin alaqzade bolsun. 16hemme sanga telpunguchiler, sendin huxal bolup xadlansun. nijatliqingnisoygenler, hemixe "perwerdigar ulughdur!" desun. 17 bir mohtajmen,bicharimen menki, biraq yad etidu igem meni. mening yardemchim,qutuldurghuchimsen, i hudayim, hayal bolmighaysen!neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy41:1 behtliktur gherib-bicharilerdin hewer alghuchi, qutquzar perwerdigar,bexigha kun chuxkende uni. 2 perwerdigar uni qoghdap, hayatini saqlaydu,huda ata qilghan zeminda u behtiyar yaxaydu, uni reqiblirining meylige qoyupbermeydu. 3 saqsiz bolup, orun tutup yetip qalghinida, i perwerdigar, yar-yolekbolisen uninggha, xipaliq berisen kesel chaghlirida. 4 qildimki iltija: _ iperwerdigar, xepqet qil manga, saqaytqin meni, gunah qilip qarxi chiqtimsanga. 5 duxmenlirim rehimsizlerche mening ustumdin derki: "qachanmu uolup, ocher nami?" 6 kelip yenimgha ulardin birersi, eytar manga semimiyetsizsozlerni. mening ustumdin konglide toplap gheywetni, taritidu yenimdin chiqiptaxqirigha ularni. 7 manga ochlerning hemmisi mening ustumdin pichirlixar,manga ziyankexlik qilixning qestide mundaq deyixer: 8 "uninggha yamankesel chaplixiptu, emdi yatqan ornidin menggu turalmaydu!" 9 hetta ozumixengen qedinas dostummu, setiwetti meni, ax-tuzumni yep turupmu. 10 iperwerdigar, manga xepqet qilghaysen, ornumdin meni turghuzghaysen,xunda hesab alay ulardin men. 11 yol qoymiding ghelibe qilixighaduxmenlirimning ustumdin, xuningdin bildim hux ikenlikingni mendin. 12diyanetlik bolghinim uchun meni yoleysen, huzurungda mengguge
  • 144. turghuzisen. 13 ezeldin ta ebedke medhiyiler bolghay perwerdigargha , israiletiqad qilip kelgen hudagha! amin, amin!neghmichiler beixigha tapxurulup eytilsun dep, korahning ewladliri yazghanmasqil42:1 changqighan keyik texna bolghandek eqinlargha, texnadurmen sanga, ihuda. 2 intizardurmen perwerdigargha, birdinbir heqiqiy hudagha, qachanmukorermen uning chehrini, kirip huzurigha? 3 keche-kunduz koz yaxlirim menuchun bolghandur ghiza, "qeni hudaying?" deyixer reqiblirim daim manga. 4konglum buzulidu munularni esliginimde: jamaet bilen barattim men heytotkuzuxke, kixiler topini baxlayttim hudaning oyige. xukur-sana eytattuq,towlixip xadliqta xu demde. 5 ey konglum, nemixqa chuxkunsen xunche?nemixqa aram tapmaysen ichimde? umid kut hudadin konglum,medhiyileymen uni yenila, hudayim hux chiray ata qilghuchidur manga. 6 ihudayim, ghem basti konglumni, xunga esleymen seni. iordaniye zeminida,hermon we mizar taghlirida. 7 guldurlep eqip chuxken xaqiratmiliringdek,tohtimay kelmekte beximgha kulpetliring, besip otmekte mana ustumdindolqunliring, orkexliring. 8 kunduzi korsiter perwerdigar ozgermes muhebbitini,kechisi u manga ata qilar eytidighan nahxamni, hayatimning igisi hudaghabeghixlighan munajatlirimni. 9 hudagha _ panahlinidighan qiya teximghaeytarmen: nechun meni untup qalding? nechun matem tutup yurermen, zulumiastida duxmenlirimning? 10 otti songektin reqiblirimning tapa-teniliri, hemixemanga "qeni hudaying?" deyixliri. 11 ey konglum, nemixqa chuxkunsenxunche? nemixqa aram tapmaysen ichimde? umid kut hudadin konglum,medhiyileymen uni yenila, hudayim hux chiray ata qilghuchidur manga.43:1 i huda, aqlighin meni, qollighin heqqaniyetsiz helqqe qarxi dewayimni,qutuldurghin hiyliger, adaletsizlerdin meni. 2 huda sen baxpanahimdursen,nemixqa meni terk etisen? nechun matem tutup yurermen, zulumi astidaduxmenlirimning? 3 ewetkin nurungni, heqiqitingni, yeteklisun, elip barsun ularmeni, muqeddes teghinggha, makan qilghan chediringgha. 4 xunda bararmenhudaning qurbanliq supisi aldigha, buyuk xadliqim bolghan hudaninghuzurigha. chelip lira eytimen hemdusana sanga, mening hudayim, i huda. 5ey konglum, nemixqa chuxkunsen xunche? nemixqa aram tapmaysenichimde? umid kut hudadin konglum, medhiyileymen uni yenila, hudayim huxchiray ata qilghuchidur manga.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, korahning ewladliri yazghanmasqil44:1 i huda, qedimki zamanda, ix-izliringni ejdadlirimiz arisida, ata-bowilirimizeytip bergen bizge, anglighan biz oz quliqimizda. 2 oz qolung bilen zeminidinqoghliwetting yat helqlerni, axu zemingha olturaqlaxturdung ata-bowilirimizni.
  • 145. qattiq azablap yatlarni, ronaq tapquzdung ejdadlirimizni. 3 alghan emes ularzeminini oz xemxiri bilen, ghelibige erixkini yoq oz biliki bilen, belki ularningghalib kelixi sendin, ong qolung, biliking we chehring nuridin, berheq,soyundung sen ulardin. 4 i huda, mening padixahimsen, yaqup nesligeghelibe nesip qilghuchisen. 5 biz sen arqiliq heydiwetimiz reqiblirimizni,naming bilen cheyliwetimiz bizge qarxi chiqquchilarni. 6 ixench qilmasmen ozoqyayimgha, xemxirim erixturelmes meni ghelibige. 7 ghelibe qilghuzdungreqiblirimiz ustidin bizni, xermende qilding bizdin nepretlengenlerni. 8 kun boyipehirlinip teripleymiz hudani, i huda, taebedke medhiyileymiz namingni. selah9 biraq hazir sen taxliwetip bizni qaldurdung ahanetke, chiqmassenqoxunlirimiz bilen bille jengge. 10 chekindurdung bizni reqiblirimiz aldida,bizdin nepretlengenler bulidi bizni xu halda. 11 bizni ulargha qoy kebi soyuxqaberding, yat eller arisigha chechiwetting. 12 qul qilip oz helqingni erzanghasetiwetting, bizni setixtin hem hech payda kormiding. 13 qaldurup bizni qoxnaellerning haqaritige, etrapimizdikilerning nepriti we meshirisige. 14 yat ellerarisida mazaqqa qaldurdung bizni, ular meshirilik kulixer chayqixip baxlirini.15-16 til-ahanet anglighanliqimdin, reqib, och alghuchilarni uchratqanliqimdin,nomusqa qeliwatqinim kun boyi koz aldimdidur, xermendilik menibesiwalghandur. 17 bularning hemmisi beximizgha chuxti, gerche biz seniuntimighan bolsaqmu, yaki ehdengge hilapliq qilmisaqmu. 18 konglimizqaytmidi sendin, qedemlirimizmu chetnimidi yolungdin. 19 biraq senmeghlubiyet bilen ezip bizni, yardemsiz qaldurdung harabide helqingni, oridingqarangghuluq bilen hemmimizni. 20 eger biz hudayimizning namini untughanbolsaq, yat ilahqa qol koturup dua qilghan bolsaq, 21 huda bayqimay qalarmubuni? xubhisizki, u biler insan qelbidiki sirlarni. 22 sen tupeyli kun boyiqirilmaqtimiz, soyulidighan qoydek hesablanmaqtimiz. 23 oyghanghin, iperwerdigar! uhlap yatisen nemixqa? yenimizgha kelgin, taxliwetmigin biznimengguge! 24 nemixqa yoxurisen ozungni? nemixqa untuysen kulpet weezilixilirimizni? 25 basturulduq tupraq ustige, tenimiz bulandi chang-tupraqqa.26 kelgin, bizge yardem qilghin, ozgermes muhebbet bolghach sende bizniazad qilghin.neghmichiler bexigha tapxurulup "niluperler" degen ahangda eytilsun dep,korahning ewladliri yazghan muhebbet masqil45:1 urghutmaqta guzel bir ix qelbimni, oqumaqtimen padixahqa atap xeirimni.tilim goya mahir bir yazghuchining qelimi. 2 eng kelixkinisen insanlar arisida,lewliring tolghandur xepqetlik sozlerge, mengguluk beht ata qilghandur hudasanga. 3 i bahadir padixah, asqin yeninggha qilichingni, ayan qilghinxanuxewkiting we heywitingni. 4 at ustide hexemet bilen zeperge atlanghin,heqiqet, kemterlik we adaletni yaqlighin, ong qolung bilen ghayet zor ixlarnikorsetkin. 5 i padixah, otkurdur oqliring, sanjilar yurikige reqibliringning, helqler
  • 146. yiqilar astigha ayaghliringning. 6 i huda, sening tehting mengguluktur, seltenethasang adalet hasisidur. 7 naheqliqtin nepretlinisen, soyisen heqqaniyetni,xunga perwerdigar _ sening hudaying sanga yaghdurdi xadliqni,hemrahliringdin kore ziyade xadlandurdi seni. 8 hidi keler kiyimliringdinmurmekkining, xundaqla muetter we darchinning. yeqimliq yangrap hursenqilar seni, pil chixida bezelgen saraylardiki tarliq sazlar sadasi. 9 xah qizliribardur izzetlikliringning arisida, ofir altunida bezelgen mehbubing turar ong qolteripingde. 10 tingxa ey qiz, sep sal, sozumge qulaq salghin, oz helqing weatangning oyini untup qalghin. 11 padixah guzellikingge meptun bolur, itaet qiluninggha, chunki u sening hojayiningdur. 12 elip keler tir helqi sanga hediyiler,ister iltipat sendin u puldarlar. 13 neqeder jilwe qilar melike hujrida,kextilengendur kiyimliri zer altunda. 14 padixah aldigha kelturilidu u kextilikkiyimliride, aldinggha elip kelinidu kenizeklirimu uning bilen bille. 15 baxlapkelinidu hemmeylen huxal-huramliq ichide, kirixidu ular padixah sariyiningichige. 16 oghulliring basidu padixahliq ornini ata-bowiliringning, sen qilisenularni xahzadiliri putkul jahanning. 17 este tutquzimen namingni ewladtinewladqiche, xunga mahtixar seni helqler ebedilebedke.neghmichiler bexigha tapxurulup, "alamot" ahangida eytilsun dep, korahningewladliri yazghan kuy46:1 huda bizning baxpanahimiz we kuch-qudritimizdur, kulpetteqalghinimizda her qachan yardemchimizdur. 2 qorqmaymiz biz xunga, yer-zemin astin-ustin bolup ketsimu, taghlar dengizlarning teglirige ghulapchuxsimu, 3 dengiz dolqunliri xawqunlinip qaynap taxsimu, taghlar qaynam-taxqinlardin silkinip ketsimu. selah 4 bardur bir derya, uning eqinliri xadliq elipkeler hudaning xehirige, buyuk hudaning muqeddes makanigha. 5 huda xuxeherde bolghach tewrenmes u makan esla, keler huda yardemge tang etixibilenla. 6 dunyani bexigha kiyip ghowgha koturdi helqler, ghulap chuxtipadixahliqlar. koturulgende hudaning awazi, erip keter yer yuzi. 7 qudret igisiperwerdigar biz bilen billidur, yaqup etiqad qilghan huda istihkamimizdur.selah 8 kelip korunglar perwerdigarning karametlirini, yer yuzide qandaqweyranchiliq elip barghanliqini. 9 udur tohtatghuchi putkul dunyadiki uruxlarni,sundurghuchi oqyalarni, oxtughuchi neyzilerni, otta koydurguchi jengharwilirini. 10 deyduki u: "tohtitix uruxliringlarni, bilip qoyunglar mening hudaikenlikimni. barliq el-milletler arisida ulughlinimen, putkul yer yuzideulughlinimen." 11 qudret igisi perwerdigar biz bilen billidur, yaqup etiqadqilghan huda istihkamimizdur. selahneghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, korahning ewladliri yazghankuy47:1 ey barliq helqler, chawak chelinglar, hudagha hux alqixlarni yangritinglar!
  • 147. 2 buyuk perwerdigar heywetliktur, u putkul jahangha hokumdar ulughpadixahtur. 3 bax egduridu u helqlerni bizge, el-milletlerni ayighimiz astigha. 4u biz uchun nesiwe qilip tallidi zeminni, ozi soygen yaqupning pehri bolghanyerni. selah 5 hokum suruxke tehtke chiqti huda xadliq chuqanliri ara, ozornigha chiqti perwerdigar burgha awazi ichre. 6 kuylenglar hudani,yangritinglar neghme-nawa! kuylenglar u padixahimizni, yangritinglar neghme-nawa! 7 chunki putkul jahanning padixahidur huda. kuylenglar uni ghezel eytixbilen birle. 8 hokum surmekte huda el-milletler ustide, olturmaqta u ozmuqeddes tehtide. 9 yighilixip hokumdarliri jahandiki helqlerning, qoxuliduhelqige ibrahim etiqad qilghan hudaning, berheq, tewedur hudagha padixahliriyer-jahanning, hemmidin aliydur huda!korahning ewladliri yazghan kuy48:1 ulughdur perwerdigar! u layiqtur kopligen medhiyilinixke, uningmuqeddes teghida, hudayimizning xehiride. 2 sion teghi korkem turghandur, uputkul jahanning xadliqidur. safon teghining choqqiliridek heywetliktur, ulughpadixahning xehirididur. 3 huda u xeherning qeleliride turidu, ozining istihkamikenlikini korsitidu. 4 mana, padixahlar qoxunlirini bir yerge yighixti, bille alghaqarap urux qilixqa mengixti. 5 lekin ular bu xeherni korupla alaqzade boluxti,wehimige chuxup xuan beder qechixti. 6 u yerde ularni titrek basti, ulartolghaq yigen ayal kebi qiynaldi. 7 huda sen xerq xamili bilen, "tarxixningkemiliri"ni qilding weyran. 8 korginimiz boldi huddi anglighinimizdekla, qudretigisi perwerdigarning xehiride, yeni hudayimizning xehiride. huda mustehkemqilar bu xeherni mengguge. selah 9 i huda, muqeddes ibadethanangda,chongqur oylanduq ozgermes muhebbiting heqqide. 10 i huda, sangabeghixlanghan medhiyiler huddi namingdekla, yetip barghandur yer yuziningbulung-puchqaqlirighiche. tolghandur ong qolung adaletke. 11 heqqaniyhokumliringdin sening, hux bolsun sion teghi, xadlansun yehudiye xeherliri. 12ey hudaning helqliri, ziyaret qilinglar sionni, aylinip korunglar uni, sanapchiqinglar munarlirini, 13 kozitip chiqinglar sepil-istihkamlirini, kozdinkechurunglar uning qelelirini, bayan qilix uchun keyinki ewladlargha uni. 14berheq, bu huda bizning hudayimizdur mengguge, yetekler u bizniebedilebedke.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, korahning ewladliri yazghankuy49:1 ey barliq helqler, yahxi anglanglar, putkul yer yuzidikiler, qulaq selinglar.2 addiy puqra yaki esilzade bolsun, bay hem kembeghel hemmisi qulaqsalsun. 3 chiqar aghzimdin dana durdaniler, ular qelbimdiki chongqur oylarnichuxendurer. 4 diqqet bilen anglaymen hekmetni, lira chelip xerhlermen uningsirliq menilirini. 5 men nemixqimu qorqup yurey eghir kunlerde, reqiblirimning
  • 148. yawuzluqliri etrapimni qaplighanda? 6 ular mal-muluklirige ixiner, nurghunbayliqliri bilen mahtinar. 7-9 lekin hechkim olumdin qutulduralmas qerindixini,uning menggu yaxap, kormesliki uchun gor azabini. hechkim qerindixining jeniuchun hudagha toliyelmes bedelni. mumkin emestur ademning qerindixiuchun bedel tolixi, xunche qimmettur insan jenining bahasi. 10 bilimizdanixmenningmu olidighanliqini, ehmeq we hamaqetlerning ohxaxla jenidinayrilidighanliqini, ular haman qaldurup keter baxqilargha mal-dunyalirini. 11ger nam qilip bersimu oz namlirini yerlirige, ularning qebriliri oyi bolup qalarmengguge, turalghu jayidur xu qebriler neslidin-neslige. 12 bayliqi bolsimumenggu yaxawermes insan, haywan kebi olup tugeydu haman. 13 mana buaqiwitidur ehmeqlerche oz-ozige ixengenlerning, ulargha egixip sozlirige qayilbolghanlarning. selah 14 olum ularning padichisi bolar, ular qoylar kebi oluklerdiyarigha heydiler, xu haman qarangghu gorge yol alar, jesetliri oluklerdiyarida chirip keter, hexemetlik oyliridin ular yiraqta qalar. 15 wehalenki, hudameni oz yenigha tatar, bedel tolep jenimni olukler diyarining kuchidin qutquzar.selah 16 biseremjan bolma, birersi beyip ketkende, ailisining mal-mulkikopeygende, 17 chunki u olgende hech nersisini elip ketmeydu, mal-mulkiuning keynidin barmaydu. 18 hayat cheghida u ozini behtlik hesablighanbolsimu, ronaq tapqinida kixiler uni mahtisimu, 19 u yenila ata-bowiliriningyenigha ketidu, ular menggu yoruqluqni korelmeydu. 20 chuxenmes bayliqibar insan xuni, haywan kebi haman olup tugeydighanliqini.asaf yazghan kuy50:1 qadir huda _ perwerdigar hitab qilip, chaqirdi hemmini, mexriqtinmeghribqiche bolghan yer yuzidikilerni. 2 hudaning parlaq nuri julalidi siondin,guzellikning kamaliti bolghan makandin. 3 sukut qilmas hudayimiz, ukelmekte, uning aldida dehxetlik ot yalmap turmaqta, etrapida bolsa kuchlukboran-chapqun huwlimaqta. 4 u chaqirip asman bilen zeminni guwahliqqa,deyduki tartix uchun oz helqini soraqqa: 5 "huzurumgha yighip kelinglar sadiqhelqimni, men bilen qurbanliq arqiliq ehde tuzgenlerni." 6 korsiter erxhudaning heqqaniyliqini, berheq, huda sotchidur ozi. selah (huda deyduki:) 7 _ey helqim, angla, men sozleymen, ey israil, sanga qarxi xikayet qilimen, menhudadurmen, sening hudayingdurmen. 8 eyiblimeymen seni qurbanliqliringuchun, dawamliq manga atighan koydurme qubanliqliring uchun. 9 wehalenki,lazim emestur manga eghilingdiki buqang, yaki qotiningdiki ochkiliring. 10chunki meningkidur ormanlardiki barliq haywanlar, minglighan sehralardikimal-waranlar. 11 bilimen her bir ucharqanatni taghlardiki, meningkidur jimikijaniwarlar daladiki. 12 sorimasmen sendin qorsiqim achidighan bolsimu,chunki tewedur manga bu dunya we uninggha tolghanlirimu. 13 ejiba,buqining goxini yeymenmu? ochkiler qenini ichimenmu? 14 qurbanliq supitidexukurlerni atighin manga, wapa qil bergen wedengge manga _ buyuk
  • 149. hudagha. 15 chaqir meni her waqit kun chuxkende bexinggha, qutquzimenseni, xan-xohret kelturisen manga. 16 emma huda deyduki rezillerge: _ nemeheqqing bar bayan qilixqa permanlirimni? neme heqqing bar tilgha elixqaehdemni? 17 och koridighan tursang telimlirimni, ret qilidighan tursangsozlirimni. 18 oghrini korseng, dostlixisen uning bilen, arilixisen hem zinahorlarbilen. 19 tartmaysen pasiq gepler qilixtin tilingni, tiling toqup chiqiduyalghanchiliqlarni. 20 olturuwelip qerindixingni qarilaysen, bir qorsaqtughqininggha tohmet chaplaysen. 21 men sukut qildim qilghiningda bu ixlarni,xunga ozungge ohxax dep oyliding meni. biraq men choqum eyibleymen seni,aldinggha qoyimen qilmixliringni. 22 ey hudani untughanlar, emdi yahxioylanglar buni, bolmisa bitchit qiliwetimen hemminglarni, u chaghda hechkimqutquzalmas silerni. 23 meni ulughlighanlardur manga qurbanliq supitidexukur qilghanlar, ular xundaq qilip ozlirige nijatliqimni korsitixke yol hazirlar.neghmichiler bexigha tapxurulup, tarliq saz tengkixide eytilsun dep, dawutyazghan kuy51:1 i huda, dad-peryadimgha qulaq salghaysen, mening duayimni qobulqilghaysen. 2 chuxkunlexkende qelbim, qilarmen iltija zeminning u chetidinsanga, yetekligeysen meni, egizdiki panahlinidighan qiya taxqa. 3 xubhisizki,sen mening baxpanahim, duxminimdin qoghdaydighan mustehkem sepilim. 4chediringni taebedke makan qilarmen, qanatliring sayisida panah taparmen.selah 5 i huda, angliding sen qesemlirimni, berding manga, namingdineymengenlerge atighan behtni. 6 uzartisen padixahning omrini, ewladtinewladqa dawam qilip tehtini. 7 i huda, menggu hokum surer u aldingdasening, qoghdighay uni mehir-muhebbiting we sadaqiting. 8 menggu qilayneghme-nawa sening naminggha, bergen qesemlirimni kunde etey ada.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, hatirilex yuzisidin dawutyazghan kuy70:1 i hudayim, meni qutquzghin, i perwerdigar, manga tezrek yardem bergin!2 jenimni almaqchi bolghanlar, xermende bolup, yerge qarap qalsun. jebir-japayimdin hux bolghanlar, arqisigha yandurulup, reswachiliqta qalsun. 3 "hi,hi" dep meni meshire qilghanlar, xermendilikidin keynige qaytsun. 4 hemmesanga telpunguchiler, sendin huxal bolup xadlansun. nijatliqingni soygenler,hemixe "huda ulughdur!" desun. 5 menki bir mohtajmen, bicharimen, i huda,yenimgha tez kelgeysen! sen mening yardemchim, qutuldurghuchimsen, iperwerdigar, hayal bolmighaysen!93:1 perwerdigar hokumrandur, heywet uning yepinchisi. qudretperwerdigarning kemiridur, jahan mezmut qilinghan, u tewrenmes qetiy. 2ezeldinla mustehkemdur tehting, ebediy mewjuttursen ozung. 3 i perwerdigar,dengiz suliri xarqirimaqta, dengiz suliri xawqun koturmekte, dengiz dolqunliri
  • 150. guldurlimekte. 4 buyuktiki perwerdigar heywetliktur, ulugh sularningguldurlexliridin, dengiz dolqunlirining heywetlik uruluxliridin. 5 i perwerdigar,perzliring tamamen ozgermestur, muqeddeslik oyungge menggu zinnettur.xukur eytix kuyi100:1 ey putkul jahandiki insanlar, perwerdigargha yangritinglar alqixlar! 2huxalliq bilen ibadet qilinglar uninggha, xadliq nahxisi eytip kelinglar uningaldigha. 3 bilinglarki, perwerdigar _ heq hudadur, u bizni yaratti, bizuningkidurmiz. biz uning helqi, oz yayliqining qoyliridurmiz. 4 kiringlar uningderwaziliridin xukurler eytip, merhemet qilinglar hoylilirigha medhiyiler oqup,teriplenglar namini minnetdarliq bildurup. 5 chunki xapaetliktur perwerdigar,mengguluktur uning mehir-muhebbiti, ewladtin ewladqa dawamlixar sadaqiti.117:1 medhiyilenglar barche milletler perwerdigarni, ulughlanglar putkulhelqler uni! 2 buyuktur uning bizge bolghan mehir-muhebbiti, taebedkidurperwerdigarning wapadarliqi, perwerdigargha hemdusana oquyli!yuqirigha chiqix kuyi121:1 kozlirimni tikimen taghlargha, qeyerdin kelur yardem manga? 2 peqetperwerdigardin yardem kelur, u asman we zeminni yaratquchidur. 3 uputliringni teyilixtin saqlaydu, seni qoghdighuchi hech mugdimeydu. 4 bilginki,israilni qoghdighuchi, mugdimes ya uhlimas zadi. 5 perwerdigar seningqoghdighuchingdur, perwerdigar ong yeningda sanga sayiwendur. 6 zereryetkuzelmes sanga qetiy, ay we quyax keche-kunduzi. 7 perwerdigar saqlarbarliq yamanliqtin seni, u aman saqlar jeningni. 8 qoghdar perwerdigar yurux-turuxungni, hazirdin taebedkiche seni.yuqirigha chiqix kuyi123:1 telmurup sanga kozlirimni tikimen, i erxtiki tehtte olturghuchi! 2hojayinining qoligha qarighan qullarning kozliri kebi, ayal hojayinining qolighaqarighan didekning kozliri kebi, taki perwerdigar bizge xepqitini korsetkiche,kozlirimiz tikilgendur hudayimiz perwerdigargha. 3 i perwerdigar, xepqet qil,xepqet qil bizge, chunki tartqan horliqimiz yetip axar xunche. 4 baghritaxlarning mazaqlirigha qalduq tolimu, hakawurlarning horluqini tarttuq hoymu.yuqirigha chiqix kuyi125:1 ixenchini perwerdigargha baghlighanlar ohxar sion teghigha,tewrenmes, mezmut turar u tagh mengguge. 2 taghlar qorxap turghandekyerusalemni, perwerdigar qorxap turar oz helqini, mudapie qilar hazirdintaebedkiche ularni. 3 boliwermes hokumranliq hasisi pasiqlarda,heqqaniylargha nesiwe qilinghan zeminda, naheqchiliq qilar heqqaniylarundaq bolmisa. 4 i perwerdigar, qilghaysen yahxiliq daima, yahxilargha we
  • 151. qelbi paklargha. 5 kirip ketkenlerni egri yollargha, perwerdigar jazalar rezillerbilen birge. tinch-amanliq bolghay israilgha!yuqirigha chiqix kuyi126:1 perwerdigar siongha qayturup kelgende surgun qilinghanlarni, chuxkoruwatqandek bolup qalghan iduq huddi. 2 xunda aghzimiz yettiquliqimizgha, chuqanlar koturduq xadliqta, mundaq gepler eytildi yat ellerarisida: "perwerdigar zor ixlar qildi ulargha." 3 perwerdigar zor ixlar qildi bizuchun derweqe, chomduq biz mana huxal-huramliqqa xunche! 4ronaqliqimizni eslige qayturup bergin, i perwerdigar, huddi tosattintoldurulghandek sulargha jenubtiki quruq eriqlar. 5 yighlap yurup uruqchachqanlar xadliq chuqanliri bilen hosul yighar. 6 uruq haltisini yudup,yighlap turup uruq terixqa chiqqan kixi, xadliq chuqanlirida qaytip keler,orighan baghlamlirini koturgen peti.sulayman yazghan yuqirigha chiqix kuyi127:1 oyni ozi salmisa perwerdigar, oy salghuchilarning ejiri bikargha keter.xeherni ozi qoghdimisa perwerdigar, qarawullarning oyghaq turghini bihudebolar. 2 bikardur seher turup kech yatqininglar, nan uchun japa chekkininglar.xubhisizki, oz soygenlirige perwerdigar, uyquda yatqandimu berer. 3 balilarperwerdigar bergen soghattur, perzentler uningdin kelgen iltipattur. 4 tapqanoghulliri ademning yaxliqida, ohxar palwanning qolidiki oqlirigha. 5 behtliktursadiqini toldurghan kixi muxundaq oqlar bilen, chunki yengilip xermendebolmas munazirilexkende, qarxilaxqanliri bilen xeher derwazisi aldida.yuqirigha chiqix kuyi128:1 neqeder behtliksiler perwerdigardin eymengenler, uning yolidamangghanlar. 2 berheq, oz mehnitingning mewisini yeysen, behtiyar bolup,ronaq tapisen. 3 ayaling mol mewe bergen uzum teligha ohxar oyungde,baliliring zeytun derihining xahliridek kop bolar yeningda, ular dastihiningnichoridep olturar etrapingda. 4 mana, perwerdigardin eymengen kixi xundaqberiket tapar. 5 perwerdigar siondin sanga beht ata qilar, korisen omrung boyiyerusalemning gullep yaxnixini, 6 korisen hem perzentliringning perzentlirini.israilgha tinch-amanliq bolghay!dawut yazghan yuqirigha chiqix kuyi131:1 i perwerdigar, konglumde tekebburluq yoqtur, nezirim hem ustunemestur. men uchun ghayet zor bolghan ixlargha arilaxmidim, qudritimyetmeydighan ixlargha kirixmidim. 2 berheq, ozumni tinchlandurup, konglumnitindurdum, ana quchiqida sutke toyunghan balidek tinch boldum. men beeyniaxu balidek aram taptim. 3 ey israillar, hazirdin taebedke umid baghlanglarperwerdigargha.
  • 152. yuqirigha chiqix kuyi133:1 qaranglar, neqeder kongulluk, neqeder yahxi, qerindaxlarning inaq-ittipaqliqi. 2 bu inaq-ittipaqliq qimmetlik yaghdektur, bu yagh harunning bexidinquyulghandur, uning saqalliridin aqqandur, kiyimlirining yaqilirighichetamghandur. 3 bu inaq-ittipaqliq mol xebnemdektur, goya hermon teghidikixebnem sion taghlirigha chuxkendektur. berheq, perwerdigar sionda ataqilghanti, behtni _ mengguluk hayatni.dawut yazghan kuy138:1 texekkur eytimen chin qelbimdin sanga, kuyleymen seni yer yuzidikiulughlarning aldida. 2 sejde qilimen qarap muqeddes ibadethananggha, xukureytimen mehir-muhebbiting, sadaqiting uchun naminggha, naming wesozungni yukseldurdung, qilip ularni hemmidin ela. 3 berding jawab manga,nida qilghan waqtimda sanga, qilding meni jesur, berip kuch-quwwetjenimgha. 4 eytar sanga apirin jahandiki barliq xahlar, anglighach ular eytqansozungni, i perwerdigar. 5 ular kuyler perwerdigarning ix-izlirini, ulughbolghach uning xan-xeripi. 6 buyuk bolsimu gerche perwerdigar, ozlirini towentutquchilargha ghemhorluq qilar, u tekebburlardin yiraq bolar. 7 yursemmugerche kulpetlerde men, meni rohlanduridighan ozungdursen. uzitip qolungni,tosisen duxmenlirim ghezipini, qutquzidu sening ong qolung meni. 8perwerdigar emelge axurar men heqqidiki pilanini, mengguluktur, iperwerdigar, ozgermes muhebbiting, terk etmigeysen bizni, oz qolliring bilenyaratqanliringni.neghmichiler bexigha tapxurulup eytilsun dep, dawut yazghan kuy139:1 i perwerdigar, tekxurup kordung qelbimni, bilip yetting meni. 2 bilisenolturup qopuxumni, chuxinisen kokte turup meqset-niyetlirimni. 3 korup turisenyurux-turuxumni, eniq uqisen barliq ixlirimni. 4 hetta eghizdin chiqarmay turupoylighinimni, i perwerdigar, bilisen tamamen uni. 5 aldimdinmu, arqamdinmumuhapizet qilisen, qoghdap meni qolungni muremge qoyghandursen. 6 bilinerbu heqiqetler manga tilsimat xunche, yetmes eqlim ularni bilixke. 7 rohingdinayrilip negimu barattim? huzurungdin chiqip qeyergimu keteleyttim? 8asmangha chiqsammu sen bar u yerde, olukler diyarigha chuxsemmu sen baru yerde. 9 perwaz qilip, qanatliri bilen seherning, tutsam makan eng chetidedengizning, 10 hetta u yerde qolung meni yetekler, sening ong qolung meniyoler. 11 qarangghuluqta sendin yoxurunuwalay dep oylisammu, etrapimdikiyoruqluq tunge aylansun desemmu, 12 tun sanga qarangghu korunmes hetta,keche beeyni kunduzdek yorar. sen uchun qarangghuluq yoqtur esla. 13 hee,yaratqansen ichki dunyayimni, yasighansen anamning qorsiqida meni. 14eytimen sanga xukurler, chunki ajayip, etrapliq yaratting meni. ijadiyitingajayip-gharayiptur, yahxi bilimen qelbimde buni. 15 sen meni pinhan
  • 153. yaratqiningda, anamning qorsiqida maharet bilen yasalghinimda, ustihanlirimyoxurun emes idi sendin esla. 16 korgenidi kozliring hamile cheghimdiki meni.kelmey turup barliq kunlirim tehi, alliburun yezilghanidi deptiringde hemmisi.17 i huda, oyliring manga neqeder qedirliktur, ular xunche sansizdur. 18sanap tugitelmesmen ularni, qumdinmu koptur hetta, oyghanghinimda mensening oyliringda turarmen yenila. 19 i huda, juda qilsang idi rezillerni jenidin.ey qanhorlar, yiraqlixinglar mendin! 20 i huda, qara niyette sozleydu ular qarxisanga, u duxmenliring namingni qalaymiqan elip tilgha. 21 i perwerdigar,sanga och bolghanlargha och bolmamdimen? sanga qarxi isyankoturgenlerdin yirgenmemdimen? 22 ulargha och bolimen chix-tirniqimghiche,ularni duxmen hesablaymen ozumge. 23 tekxurup korgin, i huda, bilginqelbimni, sinap korgin meni, uqqin oy-hiyalirimni. 24 korup baqqin mende bireryamanliqning bar-yoqluqini, yetekligin mengguluk yolungda meni.149:1 oquyli perwerdigargha hemdusana! eytayli perwerdigargha atap yengibir nahxa, medhiyileyli uni teqwadarlar jamaiti arisida. 2 huxal bolsun israillaroz yaratquchisidin, xadlansun sionning perzentliri oz padixahi bolghanhudadin. 3 medhiyilisun uning namini ular usul oynap, alqix kuy chalsun dapwe lirada uninggha atap. 4 chunki soyuner perwerdigar oz helqidin, kiydurerkechik-peillargha tajini nijatliqning. 5 xadlansun hudagha sadiq bolghanlar buxohrettin, orunlirida yatqanda yangratsun nahxa xad-huramliqtin. 6 chuxurmesular hudani ulughlaxni eghizliridin, qox bisliq qilichni qolliridin. 7 el-milletlerdinqisas elix uchun, u helqlerge jaza berix uchun, 8 zenjirler bilen baghlapularning padixahlirini, tomur kixenler bilen kixenlep esilzadilirini, 9 ijra qilixuchun putulgen hokumini ulargha. mensuptur bu xerep perwerdigarning barliqteqwadarlirigha. oquyli hemdusana perwerdigargha!150:1 oqunglar perwerdigargha hemdusana! medhiyilenglar hudani yerdikimuqeddes jayida, medhiyilenglar uni qudriti parlap turidighan asmanda. 2medhiyilenglar uni qudretlik ixliri uchun, medhiyilenglar uni cheksiz ulughluqiuchun. 3 medhiyilenglar uni burgha awazi bilen, medhiyilenglar uni chiltar hemlira bilen. 4 medhiyilenglar uni dap chelip, usul oynap, medhiyilenglar uni neywe tarliq sazlar chelip, 5 medhiyilenglar uni yangraq jallilar sadasi bilen,medhiyilenglar uni jarangliq jallilar bilen. 6 medhiyiligey perwerdigarni jimikinepisi barlar! oqunglar perwerdigargha hemdusana!1:1 eysa mesihning ejdadliri: eysa mesih dawut padixahning ewladi, dawutpadixah bolsa ibrahimning ewladi. 2 ibrahim ixaqning atisi, ixaq yaqupningatisi, yaqup yehuda we uning qerindaxlirining atisi, 3 yehuda tamardintughulghan pares we zerahning atisi, pares hesronning atisi, hesron ramning
  • 154. atisi, 4 ram amminadabning atisi, amminadas nahxonning atisi, nahxonsalmonning atisi, 5 salmon rahabtin tughulghan boazning atisi, boaz ruttintughulghan obidning atisi, obid yixayning atisi, 6 yixay dawut padixahning atisi,dawut padixah uriyaning ayalidin tughulghan sulaymanning atisi, 7 sulaymanrehabamning atisi, rehabam abiyaning atisi, abiya asaning atisi, 8 asayehoxafatning atisi, yehoxafat yoramning atisi, yoram uziyening atisi, 9 uziyeyotamning atisi, yotam ahazning atisi, ahaz hizikiyening atisi, 10 hizikiyemanassening atisi, manasse amonning atisi, amon yoxiyening atisi, 11 yoxiyeisrail ewladliri babilongha surgun qilinghanda tughulghan yekonye we uningqerindaxlirining atisi, 12 yekonye israillar babilongha surgun bolghandin keyintughulghan xaltiyelning atisi, xaltiyel zerubabilning atisi, 13 zerubabilabihudning atisi, abihud elyaqimning atisi, elyaqim azorning atisi, 14 azorsadoqning atisi, sadoq ahimning atisi, ahim elihudning atisi, 15 elihudelazarning atisi, elazar matanning atisi, matan yaqupning atisi, 16 yaqupmeryemning eri yusupning atisi, meryem mesih dep atalghan eysaning apisi.17 bundaq bolghanda, ibrahim peyghemberdin dawut padixahqiche on totewlad, dawut padixahtin israillar babilongha surgun qilinghuchimu on totewlad we ular babilongha surgun bolghandin mesih dunyagha kelgenge qederohxaxla on tot ewlad otken. 18 eysa mesihning dunyagha kelixi mundaqbolghan: meryem bilen yusupning cheyi ichkuzulgenidi. biraq, ular nikahlinipbirlixixtin ilgiri, meryemning muqeddes rohtin hamilidar bolghanliqi melumboldi. 19 meryemning layiqi yusup durus adem bolghachqa, meryemni halayiqaldida nomusqa qaldurmasliq uchun, uningdin jimjitla ayrilip ketmekchi boldi.20 biraq, u bu ixni oylap yurginide, perwerdigarning bir perixtisi uning chuxidekorunup: ey dawut padixahning ewladi yusup, meryemni emringge elixtinqorqma, chunki tughulidighan bala muqeddes rohtin kelgen. 21 u bir oghultughidu. uninggha eysa menisi perwerdigar qutquzidu dep isim qoyghin,chunki u oz helqini gunahliridin qutquzidu dedi. 22 mana bularperwerdigarning peyghember arqiliq: 23 pak qiz hamilidar bolup bir oghultughidu, uning ismi immanuel menisi huda biz bilen bille qoyulidu degensozining emelge axuruluxidur. 24 yusup oyghinip perixtining deginini qilip,meryemni emrige aldi. 25 lekin, meryem boxanghuche uning bilen biryastuqqa bax qoymidi. bala tughulghanda, yusup uninggha eysa dep isimqoydi.2:1 hezriti eysa hirod padixah zamanisida yehudiye olkisining beytlehemyezisida dunyagha keldi. keyin, xerqtin bezi munejjimler yerusalemgha kelip,kixilerge: 2 yehudiylarning yengidin tughulghan padixahi qeyerde? biz uningtughulghanliqidin bexaret beridighan yultuzning xerqtin koturulgenlikini korduq.xunga, uninggha sejde qilghili kelduq, deyixti. 3 buni anglighan hirod padixahalaqzadilikke chuxti. jumlidin, putkul yerusalem helqimu xundaq boldi. 4 hirod
  • 155. padixah putkul aliy rohaniylar we tewrat ustazlirini chaqirip, ulardin:peyghemberler qutquzghuchi mesih qeyerde tughulidu degenidi? dep soridi. 5yehudiye olkisining beytlehem yezisida, chunki bu toghruluq mikapeyghember mundaq hatiriligen: 6 ey yehudiye zeminidiki beytlehem,yehudiye rehberlirining neziride ornung muhim. chunki sendin chiqqusi, helqimisraillarning yetekchisi deyixti ular. 7 buning bilen, hirod padixah munejjimlernimehpiy chaqirtip, yultuzning qachan peyda bolghanliqini uquwaldi. 8 andin:berip balini kongul qoyup izdenglar. tapqan haman manga hewer qilinglar,menmu uning aldigha berip sejde qilip keley dep, ularni beytlehemge yolghasaldi. 9 munejjimler hirod padixahning sozige binaen yolgha chiqti. xerqtinkoturulgen heliqi yultuz ulargha yol baxlap mangdi, ular bala tughulghan yergekelip tohtidi. 10 ular heliqi yultuzni korginidin intayin huxal boluxti 11 hem oygekirip balini anisi meryem bilen bille korginide, yerge bax qoyup baligha sejdeqilixti. andin, sanduqlirini echip, altun, mestek, murmekki qatarliq sowghatlarnielip sunuxti. 12 ular qaytmaqchi bolghanda huda ularning chuxide hirodpadixahning yenigha barmasliqqa bexaret bergenliktin, ular baxqa yol bilen ozyurtigha qaytixti. 13 munejjimler ketkendin keyin, hudaning bir perixtisiyusupning chuxide korunup: ornungdin tur! ana-bala ikkisini elip misirgha qa.men sanga hewer berguche u yerde tur. chunki, hirod padixah balini izdeptepip olturmekchi, dedi. 14 buning bilen, yusup ornidin turup, ana-bala ikkisinielip, xu kechila misirgha qarap yolgha chiqti. 15 ular hirod padixah olguche xuyerde turdi. buning bilen, perwerdigarning peyghember arqiliq aldin eytqan:oghlumni misirdin men chaqirdim degen sozi emelge axuruldi. 16 hirodpadixah munejjimlerge aldanghanliqini sezip, qattiq ghezeplendi. umunejjimlerning eytqanlirigha asasen bowaqning yexini hesablap chiqip,beytlehem yezisi we yeqin etraptiki ikki yax we uningdin towen yaxtiki oghulbalilarning hemmisini olturux toghrisida buyruq chuxurdi. 17 buning bilen,hudaning yeremiya peyghember arqiliq eytqan munu sozliri emelge axuruldi:18 ramada anglandi yigha-zar we peryad, qan yighlaydu perzentlirige rahile,tesellige qayil emes peqetla, chunki qalmidi perzentliri hayat. 19 hirod padixaholgendin keyin, misirda yusupning chuxide hudaning bir perixtisi korunup: 20ornungdin tur! bala we anisini elip israiliyige qayt! chunki, balining jeninialmaqchi bolghanlar oldi, dedi. 21 buning bilen, yusup bala we anisini elipisrailiyige qaytti. 22 biraq, yusup hirod padixahning oghli arhelasningpadixahliq tehtke warisliq qilip, yehudiye olkiside hokumranliqyurguzuwatqanliqidin hewer tepip, qaytixtin qorqti. keyin, u hudaningbexaritige asasen 23 jeliliye olkisige berip, nasire xehirige orunlaxti. buningbilen, peyghemberlerning: u nasirelik dep nam alidu degini emelge axuruldi.3:1 xu chaghlarda, chomuldurguchi yehya yehudiye olkisining chollukrayonlirigha kelip telim berip, 2 kixilerge: yaman yolliringlardin yenip, towa
  • 156. qilinglar! chunki, erxning padixahliqi namayan bolux aldida turidu! dedi. 3chomuldurguchi yehya ilgiri yexaya peyghember tilgha alghan kixi bolup, umundaq degen: bayawanda bir kixi: dilinglarni rebbimizning kelixige teyyarqilinglar! uning yollirini tuz qilinglar! dep towlaydu. 4 yehya peyghember togeyungidin kiyim kiygen, belige kon tasma baghlighanidi. yeydighini cheketkebilen yawa here hesili idi. 5 yerusalem xehiridin, jumlidin putun yehudiyeolkisidin we iordan derya wadiliridin kixiler uning aldigha kelixip, 6 gunahliriniiqrar qilixti we uning ozlirini iordan deryasida chomulduruxini qobul qilixti. 7perisiy we saduqiy eqimidikilerdinmu kopligen kixilerning chomulduruxni qobulqilghili kelgenlikini korgen yehya peyghember ulargha: ey sahtipez yilanlar!towa qilmay, hudadin kelidighan ghezeptin qechip qutulux uchunchomulduruxni qobul qilayli degininglar qandaq gep?! 8 eger: gunahlirimizghatowa qilduq desenglar, uni herikitinglar bilen ispatlanglar. 9 uning ustigeozunglarche: biz ibrahimning ewladi bolghanliqimiz uchun, huda gunahlirimiznichoqum kechuridu dep oylap yurmenglar! chunki silerge eytip qoyayki, hudabowimiz ibrahimgha muxu taxlardinmu perzentlerni yaritip bereleydu. 10 paltaderehning yiltizigha yeqinlaxqandek, hudaning ghezipi emdi silerge yetip kelixaldida. yahxi mewe bermeydighan derehler tebirlerdiki perisiy we saduqiy ghaqaralsun. kesilip otqa taxlinidu. 11 men silerni qilghan towanglar uchunsughila chomuldurimen. lekin, mendin keyin tehimu qudretlik biri kelidu. menhetta uning ayighini koturuxkimu layiq emesmen. u silerni muqeddes rohqahem otqa chomulduridu. 12 u qolidiki kurek bilen hamandiki sap bughdayniambargha, saminini ochmes otqa taxlaydighan ademge ohxax, hemmeinsanni ayriydu, dedi. 13 xu kunlerde, hezriti eysa yehya peyghemberdinchomulduruxni qobul qilix uchun, jeliliye olkisidin iordan deryasi boyigha keldi.14 biraq, yehya peyghember uni chomulduruxke unimay: sening meningaldimgha kelgining nemisi! men chomulduruxni esli sendin qobul qilixim kerekidighu? dedi. 15 lekin, hezriti eysa jawaben: hazir muxundaq bolsun. chunki,hudaning iradisini emelge axurux uchun, xundaq qiliximiz toghridur, dedi.xuning bilen, yehya peyghember uni chomulduruxke qoxuldi. 16 hezriti eysachomuldurulup sudin chiqixigha, asman yerildi. u hudaning rohining kepterhalitide asmandin chuxup, ustige qonuwatqanliqini kordi. 17 andin, erxtinhudaning: bu mening soyumluk oghlum, men uningdin hursenmen! degenawazi anglandi.4:1 uningdin keyin, muqeddes roh hezriti eysani xeytanning sinaqliridinotkuzux uchun, chol-bayawangha elip bardi. 2 hezriti eysa qiriq keche-kunduztamaq yemey roza tutup, qorsiqi taza achqanidi. 3 uni sinimaqchi bolghanxeytan uning aldigha kelip: eger sen rasttinla hudaning oghli bolsang, muxutaxlarni nangha aylandurup ye! dedi. 4 hezriti eysa uninggha jawaben:tewratta: insan peqet nan bilenla emes, belki hudaning aghzidin chiqqan
  • 157. herbir soz bilenmu yaxaydu dep yezilghan, dedi. 5 andin, xeytan hezriti eysanimuqeddes xeher yerusalemgha elip bardi we uni merkiziy ibadethanining engegiz jayigha chiqirip: 6 hudaning oghli bolsang, peske sekrep baqqina! chunkizeburda: huda perixtilirige sen toghruluq emr qilghan. putungning taxlarghaurulmasliqi uchun, ular seni qollirida tutuwalidu dep yezilghan emesmu? dedi.7 tewratta: rebbinglar hudani sinap beqixqa bolmaydu! depmu yezilghan, dedihezriti eysa. 8 andin, xeytan hezriti eysani nahayiti egiz bir taghqa chiqirip,uninggha dunyadiki barliq dletlerni korkemliki bilen korsitip: 9 yerge bax qoyupmanga sejde qilsang, ularning hemmisini sanga beriwetimen, dedi. 10 yoqal,xeytan! tewratta: rebbinglar bolghan hudaghila ibadet qilinglar, peqetuningghila hizmet qilinglar! deyilgen, dedi hezriti eysa jawaben. 11 buningbilen, xeytan hezriti eysani taxlap ketip qaldi. perixtiler kelip hezriti eysaninghizmitide boldi. 12 hezriti eysa yehyaning tutqun qilinghanliqini anglap, jeliliyeolkisige qaytip keldi. 13 u yurti nasirede turmay, zebulun we naftali rayonidikijeliliye kolige yeqin kepernahum xehirige kelip orunlaxti. 14 buning bilen,yexaya peyghember arqiliq uqturulghan towendiki sozler emelge axuruldi: 15zebulun we naftali zeminliri, iordan deryasining nerisida, dengiz terepte,yehudiy emeslerning jeliliye zeminlirida 16 qarangghuluqta yaxighanlar parlaqbir nurni kormekte. olum kolenggiside qalghan bu elge bir nur chuxidu emdi.17 xuningdin etibaren, hezriti eysa: gunahliringlargha towa qilinglar, chunkierxning padixahliqi namayan bolux aldida turidu! dep telim berixke baxlidi. 18bir kuni, hezriti eysa jeliliye koli boyida ketiwetip, petrus depmu atalghansimun we uning inisi enderni kordi. ular beliqchi bolup, kolge tor seliwatatti. 19hezriti eysa ulargha: manga egixinglar! men silerni beliq tutuxning ornigha,manga adem tutidighan qilimen, dedi. 20 ular xuan beliq torlirini taxlap, hezritieysa bilen mangdi. 21 kol boyida biraz mangghandin keyin, hezriti eysazebediyning oghulliri yaqup we yuhannani kordi. bu ikki qerindax kemide atisibilen torlirini ongxawatatti. hezriti eysa ularnimu xagirtliqqa chaqirdi. 22 ularderhal kemini taxlap, atisi bilen hoxlixip hezriti eysa bilen mangdi. 23 hezritieysa jeliliyining hemme yerini aylinip chiqip, ibadethanilarda telim berip,hudaning padixahliqi toghruluq hux hewer tarqatti, her hil aghriq-silaqlarnisaqaytti. 24 u toghruluq hewer putkul suriye olkisige tarqaldi. u yerdiki halayiqher hil aghriq-silaqlargha muptila bolghan kesellerni uning aldigha elip kelixti.ularning bezilirige jin chaplaxqan, bezilirining tutqaqliqi bar we yene beziliripale kesilige giriptar bolghanidi. hezriti eysa ularni saqaytti. 25 jeliliye, onxeher rayoni, yerusalem, yehudiye we iordan deryasining u qetidin kelgen top-top ademler uninggha egixip mangdi.5:1 hezriti eysa kopchilikni korup dngge chiqip, u yerde olturdi. xagirtlirimuuning yenigha keldi. 2 hezriti eysa ulargha telim berixke baxlidi: 3 ozininghudagha bolghan mohtajliqini tonup yetkenler neqeder behtlik! chunki, erxning
  • 158. padixahliqi ularningdur. 4 qayghurghanlar neqeder behtlik! chunki, hudaulargha teselli beridu. 5 mulayim bolghanlar neqeder behtlik! chunki, yeryuzige mirashordur ular. 6 heqqaniyliqqa intilidighanlar neqeder behtlik!chunki, huda ularni toluq qanaetlenduridu. 7 baxqilargha rehimdil bolghanlarneqeder behtlik! chunki, huda ulargha rehimdildur. 8 qelbi pak bolghanlarneqeder behtlik! chunki, ular hudani koridu. 9 tinchliq terepdarliri neqederbehtlik! chunki, huda ularni perzentim deydu. 10 hudaning emrini tutupziyankexlikke uchrighanlar neqeder behtlik! chunki, erxning padixahliqiularningdur. 11 men uchun baxqilarning haqaret, ziyankexlik we tohmitigeuchrisanglar, neqeder behtliksiler! 12 xad-huram bolunglar. chunki, erxte sileruchun kop inam saqlanmaqta. burunqi peyghemberlermu muxundaqziyankexliklerge uchrighan. 13 siler yer-yuzining tuzidursiler. halbuki, eger tuzoz temini yoqatsa, uninggha qaytidin tuz temini kirguzgili bolmaydu. uchaghda, u hechnemige yarimas taxlanduq nersige aylinip, kixilerning ayighiastida qelixtin baxqa ixqa yarimaydu. 14 siler dunyaning nuridursiler. ta ustigeselinghan xeher yoxurunalmaydu. 15 yeqilghan chiraghni hechkim das astighayoxurup qoymaydu. eksiche, chiraghdanning ustige qoyidu. buning bilen, oyichidiki ademlerge yoruqluq chuxidu. 16 huddi xuningdek, silerning nurunglarinsanlar aldida xundaq chaqnisunki, ular silerning qilghan yahxi emelliringlarnikorup, erxtiki atanglargha medhiyiler oqusun. 17 meni tewrat qanunini yakipeyghemberlerning yazghanlirini bikar qilghili keldi, dep qalmanglar. menularni bikar qilghili emes, belki emelge axurghili keldim. 18 bilip qoyunglarki,asman-zemin mewjutla bolidiken, ular emelge axurulmighuche, tewratning birherpi, hetta birer chekitimu bikar qilinmaydu. 19 xu sewebtin, tewratqanunining maddiliridin hetta eng kichiklirigimu hilapliq qilip, baxqilarghaxundaq qilixni ogetkuchiler erxning padixahliqidiki ademlerning arisida engerzimes hesablinidu. eksiche, tewrat qanunigha emel qilghanlar webaxqilargha xundaq qilixni ogetkuchiler bolsa erxning padixahliqida uluhesablinidu. 20 xunga bilip qoyunglarki, siler hudagha boysunuxta tewratustazliri we perisiylerdinmu exip ketmisenglar, erxning padixahliqighakirelmeysiler. 21 ejdadlirimizgha qatilliq qilma, qatilliq qilghan herqandaqadem sotqa tartilidu deyilgen telimni anglighansiler. 22 lekin xuni bilipqoyunglarki, qerindaxlirigha ghezeplengenlermu sotqa tartilidu. qerindaxliriniehmeq dep tillighanlar aliy kengexmide jawabkarliqigha tartilidu. qerindaxlirinitelwe dep haqaretligenler otluq dozahqa chuxidu. 23 xuning uchun, silerhudagha hediye atimaqchi bolghininglarda, qerindaxliringlarning silergeqorsaq kopuki barliqi yadinglargha yetse, 24 hediyenglarni qoyup turup, awwalqerindixinglar bilen yarixiwelinglar, andin kelip hediyenglarni atanglar. 25 egerustunglardin erz qilmaqchi bolghan biri bolsa, sotqa chuxuxtin burun uningbilen tezdin yarixiwelinglar. bolmisa, u silerni sotchigha, sotchi bolsagundipaygha tapxurup zindangha solitiwetidu. 26 bilip qoyunglarki, qoyulghan
  • 159. jerimanining bir tiyininimu qoymay tolimiguche, zindandin chiqalmaysiler. 27siler zina qilmanglar degen telimni anglighan. 28 lekin xuni bilip qoyunglarki,birer ayalgha xehwaniy kozi bilen qarighan kixi konglide u ayal bilen zinaqilghan bolidu. 29 xunga, eger ong kozung seni gunahqa azdursa, uni oyuptaxliwet. chunki, putun bediningning dozahqa taxlanghinidin, bediningdiki birezaning nabut bolghini kop ewzel. 30 eger ong qolung seni gunahqa azdursa,uni kesip taxliwet. chunki, putun bediningning dozahqa kirginidin kore,bediningdiki bir ezadin waz kechkining kop ewzel. 31 siler kimdekim ayalinitalaq qilsa, talaq hetini bersun degen telimnimu anglighan. 32 biraq xuni bilipqoyunglarki, bir adem oz ayalining jinsiy ehlaqsizliq qilixidin baxqa ixini sewesqilip uni talaq qilsa hemde talaq qilinghan ayal yene bir erge tegse, talaqqilghan adem oz ayalini zinagha tutup bergen bolidu. talaq qilinghan ayalniemrige alghan kiximu zina qilghan bolidu. 33 siler ejdadliringlargha qesemdinqaytma, perwerdigaringgha qilghan qesimingde tur deyilgen telimni anglighan.34 lekin xuni bilip qoyunglarki, qetiy qesem qilmanglar. asmanni tilgha elipqesem qilmanglar, chunki erx ulu padixah hudaning tehtidur. 35 yaki yernitilgha elip qesem qilmanglar, chunki zemin hudaning put qoyidighan yeridur.yerusalemni tilgha elipmu qesem qilmanglar, chunki u yer ulu hudaningxehiridur. 36 hetta oz bexinglarni tilgha elipmu qesem qilmanglar, chunkisilerning chechinglarning bir telinimu aq yaki qara rengge ozgertixkequrbinglar yetmeydu. 37 peqet hee degininglar hee, yaq degininglar yaqbolsun. buningdin ziyadisi xeytandin kelidu. 38 siler qangha qan, jangha jandegen telimni anglighan. 39 lekin xuni bilip qoyunglarki, eski bilen tengbolmanglar. birsi ong yuzunglargha ursa, sol yuzunglarnimu tutup beringlar.40 birsi ustunglardin dewa qilip, konglikinglarni almaqchi bolsa,chapininglarnimu selip beringlar. 41 mubada biri silerge yuk-taqisini yudutupbir chaqirim yol yuruxke zorlisa, yene bir chaqirim artuq yol yurup beringlar. 42birsi silerdin birer nerse tilise, tiliginini beringlar. birsi silerdin birer nerse ariyetsorisa, uni quruq qol qayturmanglar. 43 siler qoxnangni soy, duxmininggenepretlen degen telimni anglighan. 44 lekin xuni bilip qoyunglarki, silergeduxmenlik qilghanlarghimu mehir-muhebbet korsitinglar, ziyankexlikqilghanlargha dua qilinglar. 45 xundaq qilghanda, erxtiki atanglar hudaningheqiqiy perzentliridin bolalaysiler. chunki, huda quyax nurini yahxilarghimu,yamanlarghimu chuxuridu. yamghurnimu adaletliklergimu, adaletsizlergimuyaghduridu. 46 eger siler ozunglarni yahxi korgenlergila mehir- muhebbetkorsetsenglar, buning qandaqmu inamgha erixkuchiliki bolsun? hetta insapsizbajgirlarmu xundaq qiliwatmamdu? 47 eger siler dostliringlar bilenla salam-sehet qilixsanglar, buning baxqilardin neme perqi? hetta butpereslermuxundaq qilidighu! 48 xunga, erxtiki atanglar mukemmel bolghinidek, silermuxundaq bolunglar.
  • 160. 6:1 diqqet qilinglarki, baxqilargha koz-koz qilix uchun yahxi ix qilmanglar.bundaq qilsanglar, erxtiki atanglarning inamigha erixelmeysiler. 2 heyr-sahawet qilghininglarda, dawrang salmanglar. sahtipezlerla baxqilarningmahtixigha erixix uchun, ibadethana we kochilarda xundaq qilidu. bilipqoyunglarki, ular xundaq qilip baxqilarning hormitidin baxqa hechqandaqinamgha erixelmeydu. 3 xuning uchun, sediqe bergininglarda ongqolunglarning qiliwatqinini sol qolunglar bilmisun. 4 sediqenglarni yoxurunberinglar. xundaq bolghanda, yoxurun qilinghan ixlarni bilip turghuchi erxtikiatanglar silerge inam beridu. 5 dua qilghan waqtinglarda, baxqilargha koz-kozqilix uchun ibadethana yaki tot kocha aghzida turuwelip dua qilidighansahtipezlerdek dua qilmanglar. bilip qoyunglarki, ular xundaq qilip baxqilarninghormitidin baxqa hechqandaq inamgha erixelmeydu. 6 dua qilghanwaqtinglarda, oyge kirip, ixikni yepip, erxtiki korunmes atanglargha duaqilinglar. sezdurmestin qilinghan barliq ixlarni bilip turghuchi erxtiki atanglarjezmen silerge inam beridu. 7 dua-tilawet qilghanda, butpereslerdek quruqgeplerni tekrarlawermenglar. ular gepni tekrarlawersek huda telipimizni ijabetqilidu, dep oylisa kerek. 8 siler ularni dorimanglar. chunki, erxtiki atanglarsilerning ehtiyajinglarni siler telep qilixtin awwalla bilidu. 9 xuning uchun,mundaq dua qilinglar: i erxtiki atimiz, sening naming ulughlanghay. 10padixahliqing yer yuzide namayan bolghay. iradeng erxtikidek yer yuzidimuemelge axurulghay. 11 kundilik yemeklikimizni bergeysen. 12 bizge gunahqilghanlarni kechurginimizdek, senmu gunahlirimizni kechurgeysen. 13 bizniazduruluxlardin saqlap qalghaysen. bizni yamanliqtin yiraq qilghaysen. 14 silerbaxqilarning sewenliklirini kechursenglar, erxtiki atanglarmu silerni kechuridu.15 biraq, siler baxqilarning sewenliklirini kechurmisenglar, erxtiki atanglarmusilerni kechurmeydu. 16 roza tutqan waqtinglarda, sahtipezlerdek qiyapetkekiriwalmanglar. ular roza tutqinini koz-koz qilix uchun, ozlirini perixan qiyapettekorsitidu. xuni bilip qoyunglarki, ular xundaq qilip baxqilarning hormitidinbaxqa hechqandaq inamgha erixelmeydu. 17 siler roza tutqanda,chechinglarni maylap, ozunglarni tuzexturup yurunglar. 18 xu chaghda, peqeterxtiki korunmes atanglardin baxqa hechkim roza tutqanliqinglarnisezelmeydu. buning bilen, silerning yoxurun qiliwatqan ixinglarnimu bilipturidighan erxtiki atanglar jezmen silerge inam beridu. 19 yer yuzideozunglargha bayliq toplimanglar. chunki, bu yerde ya kuye yep tugitidu, yadatlixip tugeydu yaki oghri oghrilap ketidu. 20 eksiche, erxte ozunglarghabayliq toplanglar. u yerde kuye yemeydu, datlaxmaydu, oghrimu almaydu. 21bayliqinglar qeyerde bolsa, qelbinglarmu xu yerde bolidu. 22 koz tenningchirighidur. eger kozunglar yahxi bolsa, yeni kozunglar hudada bolsa, putunwujudunglar yoruqluq bilen tolidu. 23 eger kozunglar yaman bolsa putunwujudunglarni qarangghuluq basidu. eger hayatinglardiki yoruqluq emeliyetteqarangghuluq bolsa, u qarangghuluq nemidegen qorqunchluq-he! 24 ikki
  • 161. hojayingha teng hizmet qilalaydighan hechqandaq kixi yoq. u yaki buni yamankorup, uni yahxi koridu; yaki buninggha etibar berip, uninggha sel qaraydu.xuninggha ohxax, silerning birla waqitta hem hudaning, hem mal-dunyaningquli boluxunglar mumkin emes. 25 xunga bilip qoyunglarki, turmuxunglarghakereklik yemek-ichmek yaki uchanglargha kiyidighan kiyim-kechektin ghemqilmanglar. hayatliq yemektin, ten kiyim-kechektin kop eziz emesmu? 26koktiki ucharqanatlargha qaranglar! ular terimaydu, yighmaydu, ambardaozuqmu saqlimaydu. erxtiki atanglar ularnimu a qoymighan yerde, silerningrizqinglarni choqum beridu. chunki, siler axu quxlardin kop eziz emesmu? 27aranglarda qaysinglar ghem-qayghu bilen omrunglarni kichikkineuzartalaysiler? 28 kiyim-kechek uchun ghem qilixning neme hajiti?! daladikiyawa gullerning qandaq osidighanliqigha qarap beqinglar! ular ixmu qilmaydu,kiyimmu tikmeydu; 29 lekin silerge xuni eytayki, hetta ulu padixahsulaymanning hexemetlik tonlirimu bu yawa gullerning guzellikige tengkelelmeydu. 30 ey ixenchi ajizlar! hudadin nemixqa gumanliniwatisiler?daladiki buguni echilsa, etisi qurup ochaqqa qalinidighan axu gul-giyahlarniaxunche bezigen huda silerni tehimu kiyindurmesmu? 31 xundaq iken, nemeyeymiz, neme ichimiz, neme kiyimiz? dep ghem qilmanglar. 32 yehudiyemesler mana xu nersiler uchun izdinidu. biraq, erxtiki atanglar silerning bunersilerge mohtajliqinglarni bilidu. 33 xundaq iken, hemmidin muhimi hudaningpadixahliqi we heqqaniyliqi heqqide izdininglar. u chaghda, huda silerge manabularning hemmisini qoxup teqdim qilidu. 34 xuning uchun, etidin ghemqilmanglar. etining ghemi etige qalsun. her kunning derdi xu kunge yetidu.7:1 baxqilarning ustidin hokum qilip yurmenglar. bolmisa, silermu hudaninghokumige uchraysiler. 2 chunki, siler baxqilar ustidin qandaq olchem bilenhokum qilsanglar, hudamu silerning ustunglardin xundaq olchem bilen hokumchiqiridu. siler baxqilargha qandaq olchem bilen olchep bersenglar, hudamusilerge xundaq olchem bilen olchep beridu. 3 neme uchun buradiringning herekepikidek kichik sewenlikinila korup, ozungdiki limdek chong gunahnikormeysen?! 4 ozungde xunche chong gunah turuqluq, buradiringge:kozungdiki here kepikini eliwetey! degining qandaq gep? 5 ey sahtipez! awwalozungning kozidiki limni eliwet. buning bilen, eniq korup, buradiringningkozidiki here kepikini eliweteleysen. hux hewerni anglaghni halimaydighanlarheqqide 6 itqa muqeddes nersini bermenglar yaki tongguzning aldigha unche-merwayitlarni taxlap qoymanglar. chunki, it keynige burulup silerni talaydu;tongguz unche-merwayitlarni aya astida dessep yanjiydu. 7 dua qilip tilenglar,huda tiligininglarni beridu. izdenglar, tapisiler. ixikni qeqinglar, echilidu. 8chunki, tiligenler erixidu, izdigenler tapidu, ixikni qaqqanlargha ixik echilidu. 9eger oghlunglar nan telep qilsa, siler uninggha tax berettinglarmu? 10 beliqtelep qilsa, yilan berettinglarmu? 11 gunahkar bolghan siler perzentliringlargha
  • 162. yahxi nersilerni berixni bilgen yerde, erxtiki atanglar tiligenlerge yahxinersilerni tehimu iltipat qilmasmu? 12 baxqilarning ozunglargha qandaqmuamile qilixini kutsenglar, silermu ulargha xundaq muamile qilinglar. tewratqanuni we peyghemberlerning telimatliri mana xu. 13 tar derwazidin kiringlar.chunki, kixini halaketke elip baridighan derwaza keng, yol asan bolup, buderwazidin kiridighanlar kop. 14 biraq, hayatliqqa elip baridighan derwaza tar,yol tes bolup, uni izdep tapalaydighanlarmu az. 15 aldinglargha qoy terisigeoriniwelip kelgen, ichi yirtqu chilboridek sahta peyghemberlerdin hoxyarbolunglar. 16 siler ularni mewiliri din tonuwalalaysiler. tikendin uzum,qamghaqtin enjur alghili bolmaydu. 17 yahxi dereh yahxi mewe beridu, yamandereh yaman mewe beridu. 18 yahxi dereh yaman mewe bermeydu. yamandereh yahxi mewe bermeydu. 19 yahxi mewe bermeydighan herbir derehkesilip otqa taxlinidu. 20 xuningdek, sahta peyghemberlerni ularning mewiliridin tonuwalalaysiler. 21 meni rebbim, rebbim degenlerning hemmisila erxningpadixahliqigha kirelmeydu. peqet erxtiki hudaatamning iradisini adaqilghanlarla kireleydu. 22 qiyamet kunide nurghun kixiler manga: rebbim,rebbim, biz sening naming bilen hudaning wehiysini yetkuzduq we seningnaming bilen jinlarni qoghliduq, nurghun mojizilerni korsettuq deydu. 23halbuki, u chaghda men ulargha: silerni ezeldin tonumaymen. kozumdinyoqilinglar, ey yamanliq qilghuchilar deymen. 24 demek, bu sozlirimni anglapemel qilghanlar imaretni qoram tax ustige salghan eqilliq kixilerge ohxaydu. 25boran soqup, yamghur urup, kelkun kelgen teqdirdimu, u imaret orulmeydu.chunki, uning uli qoram taxning ustige selinghan. 26 biraq, sozlirimni anglapturup, emel qilmaydighanlar imaretni qumning ustige qurghan ehmeqlergeohxaydu. 27 undaq imaret boran, yamghur we kelkunning hujumighauchrighanda orulup ketidu, orulgendimu intayin pajielik orulidu! 28 hezriti eysabu sozlirini ayaghlaxturghandin keyin, halayiq uning telimlirige heyran qelixti.29 chunki, hezriti eysaning telimliri nopuzluq idi, tewrat ustazliriningkigeohximaytti.8:1 hezriti eysa taghdin chuxkende, top-top kixiler uninggha egixip mangdi. 2mahaw kesilige giriptar bolghan bir kixi hezriti eysaning aldigha kelip, tizlinip:teqsir, eger halisingiz, meni kesilimdin saqaytip pak qilghaysiz! dedi. 3 hezritieysa uninggha qolini tegkuzup turup: halaymen, pak bolghin, dewidi, buademning bedinidiki mahaw kesili xuan saqaydi. 4 hezriti eysa uninggha: hazirbu ixni hechkimge tinma, lekin udul merkiziy ibadethanigha berip rohaniyghaozungning saqayghanliqingni korset. andin, buni baxqilargha ispatlax uchun,musa peyghemberning emri boyiche mahaw kesilidin saqayghanlar qilixqategixlik qurbanliqni qil, dedi. 5 hezriti eysa kepernahum xehirige barghanda,rimliq bir yuzbexi uning aldigha kelip, xapaet tilep: 6 teqsir, chakirim palebolup qaldi, nahayiti azas ichide oyde yatidu, dedi. 7 men berip uni saqaytip
  • 163. berey, dedi hezriti eysa. 8 yuzbexi: teqsir, oyumge kelixingizge erzimeymen.peqet bir eghizla soz qilip qoysingiz, chakirim saqiyip ketidu. 9 meningmuustumde baxliqim, qol astimda lexkerlirim bar. birige bar desem baridu, birigekel desem, kelidu. chakirimgha bu ixni qil desem, u xu ixni qilidu, dedi. 10 bugeplerni anglap, heyran bolghan hezriti eysa bille kelgenlerge: bilipqoyunglarki, bundaq ixenchni israillar ichide uchratmighanidim. 11 silerge xunieytayki, mexriq we meghribtin nurghun yehudiy emesler kelip, erxningpadixahliqida ejdadlirimiz ibrahim, ixaq we yaquplar bilen bir dastihandaolturidu. 12 lekin, erxning padixahliqining mirashorliri bolghan nurghunyehudiylar taxqirigha, qarangghuluqqa heydilip, u yerde hesrette yighlap,chixlirini ghuchurlitidu, dedi. 13 andin, yuzbexigha: oyungge qayt,ixenginingdek bolidu, dedi. heliqi chakarning kesili xuan sellimaza saqiyipketti. 14 hezriti eysa petrusning oyige barghanda, petrusning qeynanisiningqizitmisi orlep, orun tutup yetip qalghanidi. 15 hezriti eysa uning qolini tutuxibilenla qizitmisi yenip ketti. u ayal derhal ornidin turup, hezriti eysani kutuxkebaxlidi. 16 qarangghu chuxkende, kixiler jin chaplaxqan nurghun ademlernihezriti eysaning aldigha elip kelixti. hezriti eysa bir eghiz soz bilenla ulardikijinlarni qoghliwetti we kesellerning hemmisini saqaytti. 17 buning bilen, yexayapeyghember arqiliq uqturulghan: aghriq-silaqlirimizni u koturdi, kesellirimizniustige aldi degen soz emelge axuruldi. 18 hezriti eysa etrapigha olixiwalghankixilerni korup, xagirtlirigha kolning u qetigha otup ketixni buyrudi. 19 xuchaghda, tewrat ustazliridin biri kelip, uninggha: ustazim, siz qeyergebarmang, men sizge egixip mangimen, dedi. 20 biraq, hezriti eysa uninggha:tulkining ongkuri, quxning uwisi bar. biraq, insanoghlining bexini qoyghudekyerimu yoq, dedi. 21 yene bir xagirti hezriti eysagha: ustaz, atam olup uniyerlikke qoyghuche kutup, andin sizge egixeychu! dedi. 22 hezriti eysauninggha: manga egexkin! olgenlerni rohi olukler ozliri yerlikke qoysun, dedi.23 hezriti eysa kemige chuxti, xagirtlirimu chuxup bille mangdi. 24 kol ustideuxtumtut qattiq boran chiqip ketkechke, dolqunlar kemidin halqip ketti. buchaghda, hezriti eysa uhlawatatti. 25 xagirtlar uni oyghitip: ustaz, gherq boluxaldida turimiz, bizni qutuldurghaysiz! dedi. 26 nemanche qorqisiler,ixenchinglar nemidegen ajiz! dedi hezriti eysa we ornidin turup, boran-chapqun we dolqunlargha buyruq qildi. xuning bilen, boran we dolqunlarputunley tinchidi. 27 xagirtlar intayin heyran bolup, bir-birige: bu zadi qandaqademdu? hetta boran we dolqunlarmu uning gepini anglaydiken-he! depketixti. 28 hezriti eysa kolning u qetidiki gadara degen jaygha barghinida,uninggha jin chaplaxqan ikki kixi yoluqti. gor qilinidighan ongkurlerni makantutqan bu ikki kixi xunche wehxiy idiki, hechkim bu yerdin otuxke juretqilalmaytti. 29 ular hezriti eysani korgen haman: i hudaning oghli, iximizghaarilaxma! sen waqit-saiti kelmestinla bizni qiynighili keldingmu? dep towlidi. 30xu etrapta chong bir top tongguz padisi ozuqlinip yuretti. 31 jinlar hezriti
  • 164. eysagha yalwurup: eger sen bizni heydep chiqarmaqchi bolsang, tongguzpadisigha kirguzuwetkin, dedi. 32 hezriti eysa: chiqinglar! dewidi, jinlar chiqip,tongguzlarning tenige kirip ketti. putun tongguz padisi patiparaq bolup,yugurgen peti tik yardin chuxup, kolge gherq boldi. 33 tongguz baqquchilarxeherge qechip kirip, bu ixning bax- ahirini we jin chaplaxqan kixilerningkechurmixlirini halayiqqa tarqatti. 34 xuning bilen, putun xeherdikiler hezritieysa bilen koruxuxkili chiqti. ular uni korgende, uning bu yerdin chiqip ketixinitelep qildi.9:1 hezriti eysa kemige chuxup koldin otup, ozi turghan xeher kepernahumghaqaytip keldi. 2 kixiler zembilge yatquzulghan bir palechni uning aldigha elipkeldi. ularning ixenchini korgen hezriti eysa heliqi palechke: oghlum, hatirjembol, gunahliring kechurum qilindi, dedi. 3 birqanche tewrat ustazliri konglide buadem kupurluq qildi dep oylidi. 4 ularning konglide neme oylawatqanliqinibilgen hezriti eysa ulargha: neme uchun yaman oyda bolisiler? 5 gunahliringkechurum qilindi deyix asanmu yaki ornungdin tur, mang! deyixmu? elwette,eytmaq asan, qilmaq tes. 6 emma, hazir insanoghlining yer yuzide gunahlarnikechurum qilix hoquqigha ige ikenlikini ispatlap berey, dedi. andin, palekeselge: ornungdin tur, orun-korpengni yighixturup oyungge qayt, dep buyrudi.7 heliqi adem ornidin turup oyige qaytti. 8 buni korgen kopchilik qorquxup,insangha bundaq hoquqni bergen hudagha medhiyiler oquxti. hezriti eysaningmettani ghagirtliqqa chaqirixi 9 hezriti eysa u yerdin chiqip aldigha qarapketiwatqanda, bir bajgirni kordi. uning ismi metta bolup, baj yighidighan jaydaolturatti. hezriti eysa uninggha: manga egexkin! dedi. metta ornidin turup,uninggha egexti. 10 hezriti eysa mettaning oyide mehmandarchiliqtaboluwatqanda, nurghun bajgirlar we gunahkar dep qaralghan bir qisimkixilermu kirip, hezriti eysa we uning xagirtliri bilen hemdastihan boldi. 11 bunikorgen perisiyler hezriti eysaning xagirtlirigha: ustazinglarning bajgir wegunahkarlar bilen bir dastihanda olturghini qandaq gep?! deyixti. 12 bu gepnianglighan hezriti eysa: saghlam adem emes, belki kesel ademla tewipqamohtajdur. 13 muqeddes yazmilarda: men qurbanliq qilixinglarni emes, rehim-xepqet korsitixinglarni isteymen deyilgen. siler berip bu sozning menisiniogininglar. men ozlirini durus hesablaydighanlarni emes, belki ozlirininggunahlirini tonuydighanlarni chaqirghili keldim, dedi. 14 xu waqitlarda, yehyapeyghemberning xagirtliri kelip, hezriti eysagha: biz we perisiyler roza tutimiz,sizning xagirtliringiz nemixqa tutmaydu? dep soraxti. 15 hezriti eysa jawabenmundaq dedi: toyi boluwatqan yigit tehi toy ziyapitide turghan chaghda,mehmanlar haza tutup oltursa qandaq bolghini!? elwette bolmaydu! emmayigitning ulardin elip ketilidighan kuni kelidu, ene xu chaghda ular qayghu-hesret chekkinidin roza tutidu. 16 hechkim kona konglekke kirixip ketidighanyengi rehttin yamaq salmaydu. undaq qilsa, kiyim yuyulghanda yengi yamaq
  • 165. kirixip, kiyimni yirtip taxlaydu. netijide, yirtiq tehimu yoghinap ketidu. 17xuningdek, hechkim yengi xarabni kona tulumgha qachilimaydu. eger undaqqilsa, yengi xarabning kopuxi bilen tulum yerilidu-de, xarabmu tokulup ketidu.demek, tulummu kardin chiqidu. xuning uchun, yengi xarabni yengi tulumghaqachilax kerek. xundaq qilghanda, her ikkilisini saqlap qalghili bolidu. 18hezriti eysa yehya peyghemberning xagirtlirigha bu sozlerni qiliwatqanwaqtida, melum bir ibadethanining bir mesuli kelip, hezriti eysaning ayighighayiqilip: mening qizim hazirla olup ketti, siz berip uninggha qolingizni tegkuzupqoysingiz, u tirilidu, dedi. 19 hezriti eysa ornidin turup, xagirtlirini elip, uningbilen bille bardi. 20 yolda hun tewrex kesilige giriptar bolghinigha on ikki yilbolghan bir ayal hezriti eysaning arqa teripidin kelip, uning chapinining pexinisilidi. 21 u ichide hezriti eysaning chapinini tutsamla, choqum saqiyip ketimendep oylighanidi. 22 hezriti eysa keynige burulup, uninggha qarap: qizim,hatirjem bol, ixenching seni saqaytti! deyixigila, heliqi ayal saqiyip ketti. 23hezriti eysa heliqi ibadethana mesulining oyige kirip, ney cheliwatqan we hazatutup yighlawatqan ademler topini korup, 24 ulargha: chiqip ketinglar, bu qizolmidi, uhlap qaptu, dedi. biraq, halayiq uni meshire qildi. 25 kixilerchiqiriwetilgendin keyin, hezriti eysa qiz yatqan oyge kirip, uning qolidin tartti.qiz ornidin turdi. 26 bu hewer putun etrapqa tarqaldi. 27 hezriti eysa u yerdinchiqip ketiwatqanda, ikki qarighu uning keynidin kelip: i padixah dawutningewladi, bizge rehim qilghaysiz! dep warqirap ketti. 28 hezriti eysa oygekirgendin keyin, heliqi ikki qarighu uning aldigha keldi. hezriti eysa ulardin:siler mening silerni saqaytixqa qadir ikenlikimge ixinemsiler? dep soridi. irebbim, ixinimiz, dep jawas berdi ular. 29 hezriti eysa ularning kozlirige qolinitegkuzup turup: ixengininglardek bolsun! deyixigila, 30 ularning kozliri echildi.hezriti eysa ulargha: bu ixni hechkimge tinmanglar! dep qattiq tapilidi. 31 lekin,ular u yerdin chiqipla, bu ixni etrapqa yeyiwetti. 32 ular chiqip ketkendin keyin,jin chaplaxqan bir gacha hezriti eysaning aldigha elip kelindi. 33 hezriti eysauningdiki jinni qoghlixi bilenla, heliqi adem zuwangha keldi. halayiq heyranbolup: bundaq ix israiliyide zadi korulup baqmighan, deyixti. 34 lekin,perisiyler: u jinlarni ularning baxliqigha tayinip heydeydiken, deyixti. 35 hezritieysa putun xeher, yeza-qixlaqlarni arilap, herqaysi ibadethanilarda telim berip,erxning padixahliqigha dair hux hewerni tarqatti we helq ichidiki her hil kesellikwe aghriq- silaqlarni saqaytti. 36 u top-top ademlerni korup ulargha ichaghritti, chunki ular qoychisiz qoy padiliridek panahsiz bichariler idi. 37 xuningbilen, u xagirtlirigha: qutquzuluxqa intilidighanlar mol hosuldek kop, biraqhosulni elix uchun ixleydighanlar az iken. 38 hosulning igisi bolghan hudadinkoprek ixchi ewetip, hosulni yighiwelixni tilenglar, dedi.10:1 hezriti eysa on ikki xagirtini yenigha chaqirip, ulargha jinlarni heydex weher hil aghriq-silaqlarni saqaytix hoquqini berdi. 2 bu on ikki xagirtning isimliri
  • 166. mundaq: petrus depmu atalghan simun we uning inisi ender, zebediyningoghli yaqup we uning qerindixi yuhanna, 3 filip we bartolomay, tomas webajgir metta, halpayning oghli yaqup we taday, 4 wetenperwer dep atalghansimun we hezriti eysagha satqunluq qilghan yehuda ixqariyot. 5 hezriti eysabu on ikki xagirtini helqning arisigha ewetixtin awwal, ulargha mundaq tapilidi:yehudiy emeslerning zeminlirigha barmanglar. samariyiliklerning xeherlirigimubarmanglar. 6 uningdin kore, hudaning yoqalghan qoy padiliri, yeni israillararisigha beringlar. 7 barghan yeringlarda: erxning padixahliqi namayan boluxaldida turidu! dep jakarlanglar. 8 kesellerni saqaytinglar, oluklernitirildurunglar, mahaw kesellirini saqaytinglar, jinlarni heydiwetinglar. buimtiyazlarni heqsiz alghanikensiler, heqsiz ixlitinglar. 9 hemyaninglarda altun,kumux we mis pullarni elip yurmenglar. 10 seperge chiqqanda ne hurjun, nebirer artuq konglek, ne aya, ne hasa eliwalmanglar. chunki, hizmetkar kimgehizmet qilsa, xuningdin ix heqqi elixqa heqliq. 11 birer xeher yaki yezighabarghan waqtinglarda, aldi bilen u yerde silerni qobul qilixni halaydighan kixiniizdep tepip, u yerdin ketkuche xu kixining oyide turunglar. 12 birer oygekirgininglarda, ulargha amanliq tilenglar. 13 eger u ailidikiler silerni qobul qilsa,ulargha tiligen amanliqinglar ijabet bolidu. eger silerni qobul qilmisa, tiligenamanliqinglar ozunglargha yanidu. 14 silerni qobul qilmighan, sozunglarnianglimighan kixining oyidin yaki xu xeherdin ayrilghininglarda, ularniagahlandurux uchun ayighinglardiki topini qeqiwetinglar. 15 bilip qoyunglarki,u xeherdikilerning qiyamet kuni tartidighan jazasi sodom we gomora xehiridikirezil kixilerning tartidighan jazasidinmu eghir bolidu! 16 mana, men silerniqoylarni borilerning arisigha ewetkendek ewetimen. xunga, yilandek sezgur,kepterdek sadda bolunglar. 17 kixilerdin pehes bolunglar. ular silerni tutqunqilip sotqa tapxurup beridu, ibadethanilirida qamchilaydu. 18 siler mangaixengenlikinglar uchun, waliy we padixahlar aldigha elip berilip soraqqatartilisiler. buning bilen, ularning we yehudiy emeslerning aldida meningguwahchilirim bolisiler. 19 soraq qilinghan waqtinglarda, qandaq jawas berixyaki neme deyixtin endixe qilmanglar. chunki, u chaghda qilidighan sozliringlarsilerge nesip qilinidu. 20 siler ozunglar sozlimeysiler, belki erxtiki atanglarningrohi siler arqiliq sozleydu. 21 qerindax qerindixigha, ata balisigha hainliq qilip,ularni olumge tutup beridu. balilarmu ata-anisi bilen qarxilixip, ularni olumgeittiridu. 22 manga ixengenlikinglar uchun, hemme adem silerge ochmenlikqilidu, lekin ahirghiche berdaxliq bergenler jezmen qutquzulidu. 23 ular silergebir xeherde ziyankexlik qilsa, yene bir xeherge qechip beringlar. bilipqoyunglarki, siler israiliyining putun xeherlirini arilap bolghuche, insanoghliqaytip kelidu. 24 xagirt ustazidin, qul hojayinidin ustun turmaydu. 25 xuninguchun, xagirt ustazidek, qul hojayinidek bolghinigha qanaet qilsun. ular oyningbexi bolghan meni jinlarning padixahi xeytan dep atighan yerde, oyning ezaliribolghan silerni tehimu zor haqaret qilmamdu? 26 biraq, bundaqlardin
  • 167. qorqmanglar. chawisi chitqa yeyilmaydighan hechqandaq yoxurun ix,axkarilanmaydighan hechqandaq mehpiyetlik yoqtur. 27 mening silergemehpiy eytqanlirimni siler ochuq-axkara eytiweringlar. quliqinglargha pichirlapeytqanlirimni helqialemge jakarlanglar. 28 teninglarni oltursimu, jeninglarnialalmaydighanlardin qorqmanglar. eksiche, teninglarnimu, jeninglarnimudozahta halak qilalaydighan hudadin qorqunglar. 29 ikki quxqachni birtenggige setiwalghili bolsimu, lekin erxtiki atanglar bilmey turup, ulardinbirsimu yerge chuxmes. 30 silerge kelsek, hetta silerning herbir talchechinglarningmu hesabi bar. 31 xundaq iken, qorqmanglar. chunki, silerhuda uchun nurghunlighan quxqachtinmu qimmetlik-de! 32 kopchilik aldidameni etirap qilghanlarni menmu erxtiki atamning aldida etirap qilimen. 33biraq, kopchilik aldida meni ret qilghanlarni menmu erxtiki atam aldida retqilimen. 34 meni dunyagha tinchliq elip keldimikin, dep oylap qalmanglar. mentinchliq emes, belki jedel-majira elip keldim. 35 mening wejimdin oghulatisigha, qiz anisigha, kelin qeynanisigha qarxi chiqidu. 36 ademning duxminioz ailisidiki kixilerdur. 37 ata-anisini mendinmu eziz koridighanlar meningxagirtim boluxqa layiq emes. perzentlirini mendinmu eziz koridighanlarmumening xagirtim boluxqa layiq emes. 38 ozining krestini koturup, mangaegexmigenlermu xagirtim boluxqa layiq emes. 39 oz hayatini ayaydighanlareksiche uningdin mehrum bolidu. men uchun oz hayatini ayimaydighanlaruninggha erixidu. 40 silerni qobul qilghanlar meni qobul qilghan bolidu; meniqobul qilghanlar bolsa meni ewetkuchi hudani qobul qilghan bolidu. 41 birpeyghemberni hudaning sozini yetkuzgenliki sewebidin qobul qilghanlarpeyghember bilen ohxax inamgha erixidu. durus ademni uning durusbolghanliqi sewebidin qobul qilghanlarmu xu adem bilen ohxax inamghaerixidu. 42 bilip qoyunglarki, hezriti eysaning xagirti dep, xagirtlirim ichidiki engerzimes birige hetta birer chine soghuq su bergen kiximu jezmen meninginamimdin mehrum qalmaydu.11:1 hezriti eysa on ikki xagirtigha tapilap bolghandin keyin, jeliliyidiki herqaysixeherlerde telim berix we hux hewerni jakarlax uchun, u yerdin ayrildi. 2zindandiki yehya peyghember eysa mesihning qilghan ixlirini anglap,xagirtlirini ewetip, ular arqiliq hezriti eysadin: 3 huda bizge ewetmekchibolghan qutquzghuchi sizmu yaki baxqa birsi kelemdu? dep soridi. 4 hezritieysa ulargha mundaq dedi: siler qaytip berip, yaratqan mojizilirimni we eytqantelimlirimni yehyagha yetkuzup: 5 korlarning kozi echildi, tokurlarmangalaydighan boldi, mahaw kesili bolghanlar saqaydi, gaslarangliyalaydighan boldi, hetta olgenlermu tirildi we kembeghellerge hux heweryetkuzuldi dep eytinglar. 6 yehyagha yene: mendin gumanlanmay, mangatewrenmey ixengenler nemidegen behtlik! dep qoyunglar, dedi. 7 yehyapeyghemberning xagirtliri ketkendin keyin, hezriti eysa kopchilikke yehya
  • 168. toghruluq mundaq dedi: siler burun yehyani izdep cholge barghininglarda, zadiqandaq bir ademni kormekchidinglar? meydani xamalda yelpunup turghanqomuxtek tewrinip turidighan bir yahxichaqnimu? 8 yaki chirayliq kiyingen biresilzadinimu? hergiz undaq emes! bundaq kiyimlerni kiyidighanlar choldinemes, han ordisidin tepilidu. 9 emeliyette, siler bir peyghemberni korgilichiqtinglar. emdi bilip qoyunglarki, yehya peyghemberdinmu ustundur. 10chunki, muqeddes yazmilarda: mana, aldingda elchimni ewetimen. u seningyolungni aldinala teyyarlaydu dep yezilghan we bu yerdiki elchim del yehyapeyghemberni korsitidu. 11 bilip qoyunglarki, insanlar arisida chomuldurguchiyehyadinmu ulu kixi otturigha chiqqini yoq, emma erxning padixahliqidiki engerzimes birsimu uningdin ulu bolidu. 12 chomuldurguchi yehya otturighachiqqan kunlerdin beri, erxning padixahliqi zorawanliqqa uchrimaqta.zorawanlar uninggha hujum qilmaqta. 13 hudaning padixahliqi toghrisidayehya peyghemberning zamanighiche bolghan barliq peyghemberlerningtelimliride, xundaqla tewratta aldin bexaret berilgen. 14 eger qobulqilalisanglar, mening qaytip kelixi muqerrer bolghan ilyas peyghember delyehya peyghemberning ozidur. degen sozumge ixininglar. 15 bu sozlerniquliqinglarda ching tutunglar! 16 bu zamanning silerdek kixilirini zadi kimlergeohxitay? ular huddi kochida olturuwelip, bir-birige: 17 biz silerge sunay chelipbersek, ussul oynimidinglar. matem muzikisini chelip bersek, hazimututmidinglar dep renjiydighan tuturuqsiz balilargha ohxaydu. 18 chunki, yehyapeyghember kelip roza tutatti, xaras ichmeytti. xuning bilen, ular: uninggha jintegiptu deyixti. 19 insanoghli bolsa hem yeydu hem ichidu. biraq, ular: taza birtoymas haraqkex iken. u bajgir we baxqa gunahkarlarning dosti deyixidu. bilipqoyunglarki, hekmet bergen mewisi bilen tonulidu. 20 andin, hezriti eysa ozinurghun mojizilerni korsetken xeherlerdiki towa qilmighanlarni eyiblep,mundaq dedi: 21 halinglargha way, ey qorazinliqlar! halinglargha way, eybeytsaydaliqlar! siler uchun yaratqan mojizilirimni tir we sidon degen yatlarxeherliride yaratqan bolsam, u yerlerdiki helq burunla meyuslengen haldamatagha yoginip, kulge milinip, gunahlirigha towa qilghan bolatti. 22 bilipqoyunglarki, qiyamet kuni hudaning silerge beridighan jazasi tir wesidondikilerningkidinmu eghir bolidu. 23 ey kepernahumluqlar! asmanghachiqmaqchimidinglar? eksiche, dozahqa taxlinisiler. chunki, aranglardayaratqan mojizilirimni sodomda yaratqan bolsam, u xeher bugunki kungichemewjut bolghan bolatti. 24 xuni bilip qoyunglarki, qiyamet kuni hudaningsilerge beridighan jazasi sodomdikilerningkidinmu eghir bolidu. 25 xuningdinkeyin, hezriti eysa mundaq dedi: putun alemning igisi bolghan i ata! sen buheqiqetlerni ozini eqilliq, bilimlik chaghlaydighan kixilerdin yoxurup, kichikbalilardek sebiy kixilerge axkarilighanliqing uchun, sanga medhiyiler oquymen.26 xundaq ata, sening oz hahixing ene xu idi. 27 atam hemmini manga teqdimqildi. meni atamdin baxqa hechkim heqiqiy tonumaydu. atamnimu men we
  • 169. men ozum axkarilaxni halaydighan kixilerdin baxqa hechkim heqiqiytonumaydu. 28 ey japakexler we eghir yukni ustige alghanlar! meningyenimgha kelinglar, men silerge aramliq berey. 29 mulayim we kemtermen.xunga, mening boyunturuqumgha kirip, mendin ogininglar. xundaq qilghanda,konglunglar aram tapidu. 30 mening boyunturuqumda bolux asan, telipimeghir emes.12:1 xu kunlerdiki bir dem elix kuni, hezriti eysa bughdayliqtin otup ketiwatatti.qorsiqi echip ketken xagirtliri baxaqlarni uzuwelip, yeyixke baxlidi. 2 bunikorgen perisiyler hezriti eysagha: qarang, xagirtliringiz dem elix kunicheklengen ixni qiliwatidu, deyixti. 3 hezriti eysa ulargha: padixah dawut weuning hemrahlirining a qalghanda qandaq qilghanliqini muqeddes yazmilardinoqumighanmu? 4 u ibadethanidiki muqeddes jaygha kirip, hudagha atalghannanlarni rohaniydin sorap, hemrahliri bilen bille yegen. halbuki, bu nanlarnirohaniylardin baxqa herqandaq kixining yeyixi tewrat qanunigha hilap idi. 5xuninggha ohxax, ibadethanida ixleydighan rohaniylar dem elix kunliriixlimeslik emrini buzsimu, tewratta ular gunahkar dep yezilmighan. siler bunioqup baqmighanmu? 6 bilip qoyunglarki, bu yerde ibadethanidinmu ulughibar. 7 eger siler hudaning: men qurbanliq qilixinglarni emes, rehim-xepqetkorsitixinglarni isteymen degen sozining menisini bilsenglaridi, bigunahkixilerni gunahkar, dep qarimayttinglar. 8 men insanoghli dem elix kuniningigisidurmen. 9 hezriti eysa u yerdin ayrilip, ularning ibadethanisigha bardi. 10ibadethanida bir qoli qurup ketken bir adem bar idi. bezi perisiyler hezritieysaning ustidin erz qilixqa bahane tepix meqsitide uningdin: dem elix kunikesel saqaytix tewrat qanunigha uyghunmu? dep soridi. 11 hezriti eysaulargha mundaq jawas berdi: bireringlarning qoyi origha chuxup ketse, demelix kuni demey, uni derhal tartip chiqiriwalmamsiler? 12 adem qoydin kopqimmetlikte! demek, dem elix kuni yahxiliq qilix tewrat qanunigha uyghun. 13andin, hezriti eysa heliqi keselge: qolungni uzat, dedi. u adem qolini uzitixibilenla qoli eslige kelip, yene bir qoligha ohxax haletke qaytti. 14 buning bilen,perisiyler taxqirigha chiqip, hezriti eysani qandaq jayliwetix heqqide meslihetqilixti. 15 buni bilgen hezriti eysa u yerdin ayrildi. nurghun kixiler uningghaegixip mangdi. hezriti eysa ularning arisidiki bimarlarning hemmisini saqaytti16 we ulargha ozining kim ikenlikini baxqilargha axkarilimasliqni tapilidi. 17buning bilen, yexaya peyghember arqiliq uqturulghan munu sozler emelgeaxuruldi: 18 mana mening tallighan hizmetkarim, dilim soygen yeqinim,uningdin hursenmen! rohimni ata qilimen uninggha; u adaletni jakarlayduputkul helqlerge. 19 u talax-tartix qilmas, chuqanmu koturmes. kochilardimuhechkim uning awazini anglimas. 20 ezilgen qomuxni sundurmas, ochey depqalghan chiraghnimu ochurmes, taki adalet zeper quchquche, 21 putkulhelqler uning namigha umid baghlar. 22 xu chaghda, hezriti eysaning aldigha
  • 170. jin chaplixiwalghan kor we gacha biri elip kelindi. hezriti eysa uni saqaytip,sozliyeleydighan we koreleydighan qildi. 23 halayiq heyran boluxup: ejeba, bupadixah dawutning ewladimidu? deyixti. 24 bu sozni anglighan perisiyler: ujinlarni ularning baxliqi bolghan xeytangha tayinip heydeydiken, deyixti. 25ularning neme oylawatqanliqini bilgen hezriti eysa ulargha mundaq dedi: egerbir dlettikiler ikki guruhqa bolunup soquxsa, u dlet zawalliqqa yuz tutidu.herqandaq xeher yaki ailidikiler ozara jedel-majira qilixsa, ularmu weyranboluxtin saqlinalmaydu. 26 eger xeytan oz baxquruxida bolghan jinlarniheydise, oz-ozige qarxi chiqqan bolidu. undaqta, uning padixahliqi qandaqmuput tirep turalisun? 27 eger men jinlarni ularning padixahi bolghan xeytanghatayinip heydisem, silerning egexkuchiliringlar jinlarni heydexte kimge tayandi?!eytqanliringlarning hata ikenlikini oz egexkuchiliringlar delillep beridu. 28emeliyette, men hudaning rohigha tayinip jinlarni heydiwettim. bu, hudaningpadixahliqining aranglarda namayan bolghanliqini ispatlaydu. 29 bir kixikuchtunggur birsining oyige kirip, uning melini qandaq bulap ketelisun? peqetxu kuchtunggur ademni baghliyalighanlarla uning oyini bulang-talangqilalaydu. 30 men bilen bir yolda mangmighanlar manga qarxi turghuchilardur.manga yighiwelixqa yardem bermigenler tozutuwetkuchilerdur. 31 xuninguchun bilip qoyunglarki, insanlarning otkuzgen gunahliri we qilghankupurluqlirining hemmisini kechuruxke bolidu. lekin, muqeddes rohqaqilinghan kupurluq kechurulmeydu. 32 insanoghligha qarxi soz qilghanlarkechurumge erixeleydu; lekin muqeddes rohqa qarxi gep qilghanlar budunyadimu, u dunyadimu kechurumge erixelmeydu. 33 siler derehnimewisidin perq etixinglar kerek. mewe derihi yahxi bolsa, beridighanmewisimu yahxi bolidu. mewe derihi yaman bolsa, beridighan mewisimuyaman bolidu. chunki, herqandaq dereh mewisidin bilinidu. 34 ey zeherlikyilanlar! siler yaman tursanglar, aghzinglardin qandaqmu yahxi gep chiqsun?chunki, kongulde neme bolsa, eghizdin xu chiqidu. 35 yahxi adem qelbidikiyahxiliqidin yahxiliq chiqiridu. yaman adem qelbidiki yamanliqidin yamanliqchiqiridu. 36 bilip qoyunglarki, siler qilghan herbir eghiz quruq gepinglar uchunqiyamet kuni hesas berisiler. 37 oz sozliringlar bilen ya aqlinisiler, ya gunahkarbolup chiqisiler. 38 xu chaghda, bezi tewrat ustazliri we perisiyler hezritieysadin: ustaz, qudritingizning hudadin kelgenlikini karamet bilenkorsetkeysiz, dedi. 39 hezriti eysa ulargha mundaq jawas qayturdi: osal wewapasiz kixiler karamet korset, depla turidu. biraq, silerge yunuspeyghemberning karamitidin baxqa korsitilidighan ikkinchi karamet yoq. 40yunus peyghember yoghan bir beliqning qorsiqida u keche-kunduz qandaqturghan bolsa, insanoghlimu yerning baghrida u keche-kunduz xundaq turidu.41 qiyamet kuni ninewi xehiridiki helqmu qopup, silerning ustunglardin xikayetqilidu. chunki, ular yunus peyghemberning telimini anglap, yaman yoldinqaytqan. biraq, bu yerde yunus peyghemberdinmu ulu birsi silerni yaman
  • 171. yoldin qaytixqa chaqirsa, qulaq salmidinglar. 42 qiyamet kuni erebistandikixeba padixahliqining ayal padixahimu ornidin turup, silerning ustunglardinxikayet qilidu. chunki, u padixah sulaymanning aqilane sozlirini anglax uchun,uzun yollarni besip kelgen. mana, hazir bu yerde padixah sulaymandinmuulughi bar. 43 jin birer ademning tenidin heydiwetilgendin keyin, qurghaqdalalarni arilap chiqip, turidighan jay izdeydu, biraq tapalmaydu 44 we: ilgirikioyumge qaytay deydu. xuning bilen, jin u ademning tenige qaytip kelip, uningdilining yenila box, xundaqla pakiz tazilinip retlengen oydek bolupqalghanliqini bayqaydu-de, 45 ozidinmu better yette jinni baxlap kirip billeturidu. buning bilen, heliqi ademning keyinki hali burunqidinmu yamanlixipketidu. bu zamanning rezil ademlirining halimu mana xundaq bolidu. 46 hezritieysa helqqe dawamliq sozlewatqanda, anisi bilen iniliri kelip, uning bilensozlexmekchi bolup taxqirida turuxti. 47 bireylen hezriti eysagha: aningiz weiniliringiz siz bilen sozliximiz dep sirtta turidu, dedi. 48 kim mening anam, kimmening inilirim? dedi hezriti eysa u kixige. 49 andin, u qoli bilen xagirtlirinikorsitip: mana anam, mana inilirim! 50 chunki, kim erxtiki atamning iradisigeemel qilsa, xu mening aka-inim, acha-singlim we anamdur, dedi.13:1 xu kuni, hezriti eysa oydin chiqip, kol boyida olturatti. 2 etrapighanurghun adem yighilghachqa, u bir kemige chiqip olturdi. halayiq bolsa kolboyida turuxatti. 3 hezriti eysa ulargha temsil bilen nurghun hekmetlerni eytipberdi. u mundaq dedi: bir dehqan uruq chachqili etizigha chiqiptu. 4 chachqanuruqlirining beziliri chighir yol ustige chuxuptu, quxlar kelip ularni yep ketiptu. 5beziliri tupriqi kem taxliq yerlerge chuxuptu. topisi nepiz bolghanliqtin, tezlaunup chiqiptu, 6 lekin chongqur yiltiz tartmighachqa, kun chiqix bilenla solixipqurup ketiptu. 7 beziliri tikenlerning arisigha chuxuptu, tikenler osup maysilarnibesiwaptu. 8 beziliri bolsa munbet tupraqqa chuxuptu. ularning beziliri yuzhesse, beziliri atmix hesse, yene beziliri ottuz hesse hosul beriptu. 9 busozlerni quliqinglarda ching tutunglar! 10 xagirtliri kelip, hezriti eysadin: sizneme uchun kopchilikke telim bergende temsil kelturisiz? dep soridi. 11 hezritieysa mundaq jawas berdi: erxning padixahliqining sirliri ulargha emes,silerning bilixinglargha berildi. 12 chunki, kimde eqil-paraset bolsa, uningghatehimu kop berilidu. uningdiki eqil-paraset exip-taxquche bolidu. lekin, kimdeeqil-paraset bolmisa, uningda bar bolghinimu elip ketilidu. 13 ulargha temsilbilen sozliximning sewebi xuki, ular qarisimu kormeydu, anglisimu tingximayduhem heqiqiy chuxenmeydu. 14 buning bilen, hudaning yexaya peyghemberarqiliq aldinala eytqan munu sozliri emelge axuruldi: sozlirimni anglaysiler,anglaysiler, chuxenmeysiler. qilghanlirimgha qaraysiler, qaraysiler, menisiniuqmaysiler. 15 chunki, bu helqning zehni zeiplexken. ular qulaqlirinietiwalghan, kozlirinimu yumuwalghan. undaq bolmisidi, kozliri koretti,qulaqlirimu anglaytti, zehni oyghinip, manga qaytatti. menmu ularni
  • 172. saqaytattim. 16 lekin, siler neqeder behtlik! chunki, kozunglar koridu,quliqinglar anglaydu. 17 bilip qoyunglarki, burunqi nurghun peyghemberler wedurus ademler siler korgen we anglighanlarni koruxni we anglaxni arzuqilghan bolsimu, muradigha yetelmidi. 18 emdi uruq chechix toghrisidikitemsilning menisini anglanglar. 19 eger biri hudaning padixahliqi toghrisidikisozni anglap turup chuxenmise, xeytan kelip uning konglige chuxken soznielip ketidu. bu del chighir yol ustige chechilghan uruqlardur. 20 tupriqi kemtaxliq yerlerge chechilghan uruqlargha kelsek, ular hudaning sozini anglap,huxalliq bilen derhal qobul qilghanlargha temsil qilinghan. 21 halbuki,hudaning sozi ularda yiltiz tartmighachqa, ular uzungha berdaxliq berelmeydu.hudaning sozige ixengenlikidin qiyinchiliq yaki ziyankexlikke uchrisa, hudayolidin derhal chetnep ketidu. 22 tikenlerning arisigha chechilghini xundaqademlerge temsil qilinghanki, bu ademler hudaning sozini anglisimu, lekinkonglige bu dunyaning endixiliri, bayliqning eziqturuxi kiriwelip, hudaningsozini boghuwetidu-de, ular hosulsiz qalidu. 23 munbet tupraqqa chechilghanuruqlar bolsa hudaning sozini anglap chuxengen ademge temsil qilinghan.bundaq ademler elwette hosul beridu, beziliri yuz hesse, beziliri atmix hesse,yene beziliri ottuz hesse hosul beridu. 24 hezriti eysa ulargha baxqa birtemsilni sozlep berdi: erxning padixahliqi etizgha yahxi uruq chachqanademge ohxaydu. 25 bir kechisi, hemme adem uyqugha chomgende, uademning duxmini kelip, bughdayning arisigha yawa ot uruqlirini chechiwetipketiptu. 26 maysilar osup baxaq chiqarghanda, yawa otlarmu korunuxkebaxlaptu. 27 hojayinning chakarliri kelip, uninggha: hojayin, siz etizgha yahxiuruq chachqanidingizghu, bu yawa otlar nedin kelip qaldi? deptu. 28 bu birduxmenning ixi deptu hojayin. chakarlar: berip yawa otlarni yuluwetsekqandaq? dep soraptu. 29 yaq! yawa otlarni yulimiz desenglar, bughdaylarmuyulunup ketixi mumkin. 30 ularni osuxige qoyuwetinglar. orma waqtida, menormichilargha: awwal yawa otlarni yulup, koydurux uchun baghlapyighiwelinglar, andin bughdaylarni yighip ambirimgha qachilanglar deymendeptu hojayin. 31 hezriti eysa ulargha yene bir temsilni sozlep berdi: erxningpadixahliqi huddi bir ademning etizgha chachqan qicha uruqigha ohxaydu. 32qicha uruqi putun uruqlarning ichide eng kichik bolsimu, u herqandaq ziraettinegiz osup kochet bolidu, hetta quxlarhu kelip uning xahlirida uwulaydu. abaxqa bir tehsilni sozlep berdi: 33 hezriti eysa ular erxning padixahliqi huddihemirturuchqa ohxaydu. ayal ursa, bu hemirturu putun hemirturuchni bir haltaungha qoxup yu hemirni bolduralaydu. 34 hezriti eysa bu ixlarning hehmisinitehsiller bilen kopchilikke bayan qildi. u tehsil kelturhey turup hechqandaqtelim berheytti. 35 buning bilen, bir peyghehber arqiliq aldinala eytilghan hunusozler ehelge axuruldi: zimni tehsil sozlex bilen achimen, a dunya apiridebolghandin beri sir bolup kelgen ixlarni tilgha alimen. 36 xuningdin keyin,hezriti eysa kopchiliktin ayrilip oyge kirdi. xagirtliri yenigha kelip: risidiki tehsilni
  • 173. chuxendurup etizdiki yawa otlar to qoysingiz, dedi. 37 hezriti eysa hundaqdedi: lidur. 38 etiz dunya bolup, yahxi uruqlarni chachqan insano yahxi uruqlarerxning padixahliqining mirashorliridur. yawa otlar bolsa xeytangha tewebolghanlardur. 39 yawa ot uruqlirini chachqan duxmen xeytandur. orma waqtizaman ahiri, ormichilar bolsa perixtilerdur. 40 yawa otlar qandaq yulunup otqataxlanghan bolsa, zaman ahiridimu xundaq bolidu. 41 insanoghli perixtiliriniewetip, insanlarni gunahqa azdurghan we yamanliq qilghanlarning hemmisinioz padixahliqidin xallap, 42 ularni lawuldap turghan otqa taxlaydu. ular u yerdehesrette yighlap, chixlirini ghuchurlitidu. 43 heqqaniy ademler u chaghda atisihudaning padixahliqida quyaxtek chaqnaydu. bu sozlerni quliqinglarda chingtutunglar! 44 erxning padixahliqi huddi etizda yoxurulghan bir hezinigeohxaydu. uni tepiwalghuchi hayajan ichide hezinini qaytidin yoxurup, xu etiznisetiwelix uchun bar-yoqini setiwetidu. 45 erxning padixahliqi yene qimmetbahaliq unche-merwayitlarni izdigen sodigerge ohxaydu. 46 sodiger nahayitiqimmet bahaliq bir merwayitni tapqaniken, qaytip berip bar-yoqini setip, umerwayitni setiwalidu. 47 erxning padixahliqi yene dengizgha taxlinip her hilbeliqlarni tutidighan torgha ohxaydu. 48 tor toxqanda, beliqchilar uniqirghaqqa tartip chiqiridu. andin olturup, yahxi beliqlarni ilghiwelip, sewetlergeqachilap, nacharlirini taxliwetidu. 49 qiyamet kunimu xundaq bolidu. perixtilerkelip yaman kixilerni heqqaniy kixilerdin ayriydu 50 we ularni lawuldap turghanotqa taxlaydu. ular u yerde hesrette yighlap, chixlirini ghuchurlitidu. 51 hezritieysa ulardin: bu sozlerni chuxendinglarmu? dep soridi. chuxenduq, dep jawasberdi ular. 52 hezriti eysa mundaq dedi: erxning padixahliqi toghruluq telimalghan tewrat ustazi huddi hezinisidin koninila emes, belki yengi nersilernimuelip chiqqan hojayingha ohxaydu. 53 hezriti eysa bu temsillerni sozlepbolghandin keyin, u yerdin ayrilip, 54 oz yurtigha ketti we oz yurtidikiibadethanida helqqe telim berixke baxlidi. uning telimini anglighan helq heyranbolup: bu ademning bunchiwala eqil-parasiti we mojize yaritix qudriti nedinkelgendu? 55 u peqet addiy bir yaghachchining oghlighu? uning anisining ismimeryem; yaqup, yusup, simun we yehudalar uning qerindaxliri emesmu? 56singillirining hemmisi oz ichimizdighu? xundaq turuqluq, uningdiki buqabiliyetler zadi nedin kelgendu? deyixetti. 57 xuning bilen, ular uni ret qildi.hezriti eysa ulargha mundaq dedi: peyghember oz yurti we oz oyide hormetkesazawer bolmaydu. 58 ularning etiqadsizliqi tupeylidin hezriti eysa u yerde kopmojize korsetmidi.14:1 u kunlerde, hezriti eysa toghrisidiki hewerlerni anglighan hirod han 2 qolastidikilerge: bu adem chomuldurguchi yehya bolsa kerek, u choqum olumdintiriliptu. uning pewquladde qudretlerge ige bolghanliqining sewebi ene xu,dedi. 3 hirodning bundaq deyixining sewebi, u ogey akisi filipning ayalihirodiyeni tartiwalghanda, u ayalning telipi bilen yehyani tutqun qilip,
  • 174. zindangha taxlighanidi. 4 chunki, yehya hirodqa: akangning ayalinitartiwelixing tewrat qanunigha hilaptur dep kelgenidi. 5 hirod xu sewebtinyehyani olturmekchi bolghan bolsimu, biraq helqtin qorqqanidi, chunki helqyehyani peyghember, dep qaraytti. 6 hirodning tughulghan kuni, ayalihirodiyening burunqi eridin bolghan qizi otturigha chiqip ussul oynap berdi. buhirodqa xundaq yaqtiki, 7 qizgha neme tilise xuni berixke qesem qildi. 8 qizanisining kuxkurtuxi bilen: derhal chomuldurguchi yehyaning kallisini elip, birtehsige qoyup ekeling, dedi. 9 hirod han buninggha ongaysizlanghan bolsimu,mehmanlarning aldida qilghan qesimi tupeylidin, bu telepni orundaxni buyrudi.10 adem ewetip, zindanda yehya peyghemberning kallisini aldurdi. 11 birtehsige qoyulghan kalla qizning aldigha elip kelindi. qiz buni anisining aldighaapardi. 12 yehyaning xagirtliri berip, jesetni depne qildi. andin, hezriti eysaghaehwalni hewer qildi. 13 hezriti eysa bu hewerni anglap, hilwet bir jaygha oziyalghuz ketix uchun kemige olturup, u yerdin ayrildi. buningdin hewer tapqanhelq etraptiki yezilardin kelixip, uning keynidin piyade mangdi. 14 hezriti eysakemidin chuxkinide, nurghun ademlerni kordi we ulargha ich aghritip, ularningkesellirini saqaytti. 15 kechqurun, xagirtliri hezriti eysaning yenigha kelip: buhilwet bir jay iken, waqitmu bir yerge berip qaldi. halayiqni tarqitiwetkenbolsingiz, ular kentlerge berip ozlirige tamaq setiwalsun, dedi. 16 ularningtarqap ketixining hajiti yoq, ulargha ozunglar tamaq beringlar, dedi hezritieysa. 17 xagirtlar: bizde bex nan bilen ikki dane beliqtin baxqa hech nerseyoq, deyixti. 18 ularni manga elip kelinglar, dedi hezriti eysa. 19 u halayiqnichimliqning ustide olturuxqa buyrughandin keyin, bex nan bilen ikki beliqniqoligha elip, asmangha qarap hudagha xukur eytti. andin, nanlarni oxtupxagirtlirigha berdi. ular kopchilikke tarqatti. 20 hemmeylen yep toydi. xagirtlarexip qalghan parchilarni liq on ikki sewetke yighiwaldi. 21 tamaq yegenlerningsani ayallar we balilarni hesabqa almighanda, bex mingche kixi idi. 22 buningkeynidinla, hezriti eysa xagirtlirining kemige olturup, kolning qarxi qirghiqighaozidin awwal otuxini buyrudi. bu arida ozi halayiqni tarqitiwetti. 23 ularnitarqitiwetkendin keyin, hezriti eysa dua-tilawet qilix uchun ozi tenha taghqachiqti, kechtimu u yerde yalghuz qaldi. 24 bu chaghda, keme qirghaqtin heliuzaqta dolqunlar ichide chayqilip teste ilgirilewatatti, chunki qarxi tereptinxamal chiqiwatatti. 25 tang etixqa az qalghanda, hezriti eysa kolning ustidemengip, xagirtliri terepke keldi. 26 xagirtlar uning kolning ustide mengipkeliwatqanliqini korup, wehimige chuxti. u bir alwasti! deyixip, qorqup chuqanselixip ketti. 27 lekin, hezriti eysa derhal ulargha: hatirjem bolunglar, bu men,qorqmanglar! dedi. 28 petrus buninggha jawaben: i rebbim, eger bu sizbolsingiz, su ustide mengip yeningizgha beriximgha emr qiling, dedi. 29 kel,dedi hezriti eysa. petrus kemidin chuxup, su ustide hezriti eysagha qarapmangdi. 30 lekin, qattiq chiqiwatqan boranni korup qorqti we sugha chokuxkebaxlighanda: rebbim, meni qutquzuwalghaysiz! dep warqiridi. 31 hezriti eysa
  • 175. derhal qolini uzitip, uni tutuwaldi we uninggha: ey ixenchi ajiz, nemixqa gumanqilding? dedi. 32 ular kemige chiqqanda, xamal tohtidi. 33 xagirtliri hezritieysagha sejde qilip: siz heqiqeten hudaning oghli ikensiz, deyixti. 34 ularkolning qarxi teripige otup, ginesar degen yerde quruqluqqa chiqti. 35 uyerning helqi hezriti eysani tonup, etraptiki jaylargha hewer ewetti. kixilerbimarlarning hemmisini uning aldigha elip kelip, 36 hezriti eysadinbimarlarning hechbolmighanda uning tonining pexige bolsimu qolinitegkuzuwelixigha ruhset qilixini sorap yalwuratti. uninggha qolinitegkuzgenlerning hemmisi saqaydi. insanni neme napak qilidu?15:1 bu chaghda, payteht yerusalemdin bezi perisiyler we tewrat ustazlirihezriti eysaning aldigha kelip: 2 xagirtliring nemixqa ejdadlirimizningenenilirige hilapliq qilidu? ular tamaqtin ilgiri qollirini yumaydikenghu, dedi. 3hezriti eysa ulargha mundaq jawas berdi: silerchu! siler nemixqa enenimizgeriaye qilimiz dep, hudaning emrlirige hilapliq qilisiler? 4 huda: ata-anangnihormet qil we atisi yaki anisini haqaretligenlerge olum jazasi berilsun dep emrqilghan. 5 lekin, siler: ata-anisigha: mendin alidighan putun maddiyyardiminglarni hudagha atiwettim degen kixining 6 ata-anisigha wapadarliqqilix mejburiyiti qalmaydu deysiler. buning bilen, enenenglarni dep, hudaningemrini yoqqa chiqirisiler. 7 ey sahtipezler! huda yexaya peyghember arqiliqaldin eytqan munu sozler silerge nemidegen mas kelidu-he: 8 bu helq meniaghzidila hormetleydu, lekin qelbi mendin yiraq. 9 manga qilghan ibaditibihudidur. chunki, ogetkenliri hudaning emrliri emes, belki ozliri chiqiriwalghanpetiwalardur. 10 hezriti eysa halayiqni yenigha chaqirip, ulargha: qulaqselinglar hem xuni chuxininglarki, 11 insanni napak qilidighini aghzidinkiridighini emes, belki aghzidin chiqidighinidur, dedi. 12 keyin, xagirtliri uningaldigha kelip: sizning sozliringiz perisiylerning chixigha tegkenlikinibildingizmu, dedi. 13 hezriti eysa mundaq jawas qayturdi: erxtiki atamtikmigen herqandaq osumluk yiltizidin qomurup taxlinidu. 14 ulargha pisentqilmanglar; ular qarighulargha yol baxlaydighan qarighulardur. eger qarighuqarighuni yeteklise, her ikkisi origha chuxup ketidu. 15 petrus: baya eytqannapakliq toghrisidiki temsilni chuxendurup bergeysiz, dedi. 16 silermu tehichechuxenmeywatamsiler? dedi hezriti eysa, 17 eghizgha kirgen nersilerningaxqazan arqiliq teret bolup chiqip ketidighanliqini chuxenmemsiler? 18 lekin,eghizdin chiqidighini qelbtin chiqidu. insanni napak qilidighinimu xu. 19 chunki,yaman niyet, qatilliq, zinahorluq, jinsiy ehlaqsizliq, oghriliq, yalghan guwahliqwe tohmethorluq qatarliq gunahlarning hemmisi qelbtin chiqidu. 20 insannimana xular napak qilidu. yuyulmighan qollar bilen taam yeyix bolsa insanninapak qilmaydu. 21 hezriti eysa u yerdin ayrilip, tir we sidon xeherliriningetrapidiki rayonlargha bardi. 22 u yerde olturaqlaxqan qananlardin bolghan birayal hezriti eysaning aldigha kelip: i teqsir! padixah dawutning ewladi,
  • 176. halimgha yetkeysiz! qizimgha jin chaplixiwalghanidi, hali bek haras, depzarlidi. 23 lekin, hezriti eysa u ayalgha bir eghizmu jawas bermidi. xagirtliriuning aldigha kelip: bu ayalni yolgha salghaysiz! keynimizge egixiwelip yolboyi warqirap yuridu, dep telep qildi. 24 hezriti eysa heliqi ayalgha qarapmundaq dedi: men peqet hudaning yoqalghan qoyliri israillargha ewetildim. 25heliqi ayal uning aldigha kelip: i teqsir, manga xapaet qilghaysiz! dep,ayighigha yiqildi. 26 hezriti eysa uninggha: balilarning nenini itlargha taxlapberix toghra emes, dedi. 27 heliqi ayal buninggha jawaben: xundaq, teqsir,biraq itlarmu hojayinining dastihinidin chuxken nan uwaqlirini yeydighu, dedi.28 xuning bilen, hezriti eysa uninggha: ey ayal, ixenching kamil iken!tiliginingdek bolsun, dedi. u ayalning qizi xuan saqiyip ketti. 29 hezriti eysa uyerdin ayrilip, jeliliye kolining boyidin otup, taghqa chiqip olturdi. 30 uningaldigha nurghun halayiq yighildi. ular yene tokur, qarighu, cholaq, gacha webaxqa her hil kesellernimu elip kelip, hezriti eysaning aldigha qoyuxti. hezritieysa ularni saqaytti. 31 helq gachilarning tili chiqqanliqini, cholaqlarning esligekelgenlikini, tokurlarning mangghanliqini, qarighularning kozi echilghanliqinikorup, heyran boldi we israillar etiqad qilip kelgen hudagha medhiye oqudi. 32hezriti eysa xagirtlirini yenigha chaqirip: bu halayiqqa ichim aghriydu. ular ukundin beri yenimdin ketmidi, yeydighan bir nersisimu qalmidi. ularni oylirige aqorsaq qayturuxni halimaymen, yolda yiqilip qelixi mumkin, dedi. 33 xagirtlaruninggha: bundaq hilwet bir yerde bunchiwala halayiqni toydurghudek nanninedin tapimiz? deyixti. 34 qanche neninglar bar? dep soridi hezriti eysa. yettenan bilen birnechche tal kichik beliqimiz bar, deyixti ular. 35 buning bilen,hezriti eysa halayiqni yerde olturuxqa buyrudi. 36 andin, yette nan bilenbeliqlarni qoligha aldi we hudagha xukur eytip, ularni oxtup xagirtlirigha berdi.ular kopchilikke tarqatti. 37 hemmeylen yep toyghandin keyin, xagirtlar exipqalghan parchilarni yette sewetke yighiwaldi. 38 tamaq yegenlerning saniayallar we balilarni hesabqa almighanda tot ming kixi idi. 39 hezriti eysahalayiqni yolgha salghandin keyin, kemige chuxup, magadan yezisiningsirtigha bardi.16:1 perisiyler bilen saduqiy diniy eqimidikiler hezriti eysaning yenigha kelip,uning huda teripidin ewetilgenlikini sinap beqix meqsitide, uningdin birkaramet korsitixni telep qilixti. 2 hezriti eysa ulargha mundaq dedi: kechqurunsiler: upuqta qizil xepeq korgininglarda, ete hawa ochuq bolidu deysiler. 3etigende: bugun asmanning renggi kokux qizil we bulutluq, hawa buzulidudeysiler. asman renggini chuxendureleysileryu, bu zamanda yuz beriwatqanalametlerni chuxendurelmeysiler! 4 osal we wapasiz kixiler karamet korset,depla turidu. biraq, silerge yunus peyghemberning karamitidin baxqakorsitilidighan ikkinchi karamet yoq. andin, hezriti eysa ularni taxlap ketti. 5xagirtlar kolning u qetigha otkinide, nan eliwelixni untughanidi. 6 hezriti eysa