OnderzoekTwitterKerk
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

OnderzoekTwitterKerk

on

  • 1,004 views

Onderzoek naar de kritieke succesfactoren voor het gebruik van Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw.

Onderzoek naar de kritieke succesfactoren voor het gebruik van Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw.
Reacties zijn welkom! Ik hoor graag of je er wat aan hebt gehad.

Statistics

Views

Total Views
1,004
Views on SlideShare
764
Embed Views
240

Actions

Likes
1
Downloads
22
Comments
0

4 Embeds 240

http://www.scoop.it 217
https://twitter.com 19
http://www.linkedin.com 2
https://www.linkedin.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

OnderzoekTwitterKerk OnderzoekTwitterKerk Document Transcript

  • “Volg Mij”Twitter als middel voorgemeenschapsopbouw inde kerk Onderzoek Annet Elzinga 125200 @annetelzingaSaxion, Concept and Product Development januari 2013 Begeleider: Robin Effing
  • “Volg Mij” Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk Onderzoek Annet Elzinga 125200 @annetelzingaSaxion, Concept and Product Development januari 2013 Begeleider: Robin Effing
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 3SamenvattingHoofdvraagEr is genoeg bekend over het gebruik van Twitter in het algemeen, maar wat betreft het gebruikvan Twitter door kerkgemeenschappen is er nog weinig bekend. Daardoor ontstaat de vraag: “Welkekritieke succesfactoren zijn er voor het betrekken van mensen bij een kerk, met het gebruik vanTwitter door leden van kerkelijke gemeenschappen?”AanpakOm tot een antwoord op de hoofdvraag te komen is er een kwalitatief onderzoek gedaan. Eerst iser met behulp van deskresearch een lijst met punten van aandacht opgesteld. Vervolgens is dezegetoetst bij deskundigen en beginnende gebruikers van Twitter. Na deze toetsing is de lijst met puntenvan aandacht verwerkt tot een lijst met kritieke succesfactoren.ResultatenDe samenleving is erg veranderd. Hier wordt nog maar weinig op ingespeeld door kerken. Als het welgebeurt dan is het vaak door individuele initiatieven. De kerk heeft dus nog veel te winnen, maar moethiervoor wel eerst naar zichzelf kijken.De samenleving is een informatiesamenleving geworden waarin individuen in netwerken zoekennaar waar ze behoefte aan hebben. Tegelijk kunnen die individuen via die netwerken ook veel gevenaan hun medemens. Social media maken het mogelijk om weer verbonden te zijn met elkaar zoalsvroeger. Alleen nu wordt die verbondenheid niet meer gefaciliteerd door een instelling, maar door eennetwerk.Boodschap en medium beïnvloeden elkaar. Het beknopte en snelle van Twitter zorgt voor een imagovan oppervlakkigheid, maar juist door alle tweets heen kan men een persoon leren kennen.Twitter zorgt voor een andere vorm van interactie dan andere social mediaplatforms. Het karakter isopenbaar en daardoor ligt een zendende houding op de loer, terwijl luisteren ook hier zo belangrijk is.Authenticiteit is een sleutelwoord als het gaat om Twitter.Deskundigen Janneke Nijboer en Roderick Vonhögen pleiten er voor om als kerk aansluiting te zoekenbij de wereld. Beiden doen ze dit onder andere door Twitter. Het aanwezig zijn op verschillende socialmediaplatformen heeft volgens Nijboer te maken met het ‘zijn waar de mensen zijn’.Er zijn geen regels voor de inhoud van de tweets van mensen uit de kerk. Jezelf zijn is hetbelangrijkste uitgangspunt. Tegelijk moet er wel aansluiting gezocht worden bij de buitenwereld.Twitter is een gesprek, volgens de deskundigen. Een gesprek wat verschillende onderwerpen kanhebben. Van alledaagse beslommeringen tot diepgaande filosofische bespiegelingen. De berichtenworden niet verzonden met als doel het zenden, maar met als doel de interactie.ConclusiesDe tien onderstaande kritieke succesfactoren vormen het antwoord op de hoofdvraag.- Houd rekening met de informatiesamenleving- Doelgerichtheid is belangrijker dan doelgroep- Denk na over eigen identiteit- ‘Believing without belonging’ kan niet meer- Online contact is aanleiding voor offline contact- Twitter vanuit de mens, niet vanuit de functie- Beter veel oppervlakkige tweets dan één diepzinnige- Formuleer de boodschap kernachtig- Twitter is geschikter voor ‘bridging’ dan voor ‘bonding’- Stop met zenden, luisteren is veel belangrijker op Twitter
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 4InhoudSamenvatting................................................................................................. 3Voorwoord.................................................................................................... 51. Inleiding...................................................................................................... 6 1.1 Aanleiding...................................................................................... 6 1.2 Probleemstelling.......................................................................... 7 1.3 Opbouw........................................................................................ 72. Methode van onderzoek........................................................................ 83. Theoretisch kader.................................................................................... 10 3.1 Inleiding......................................................................................... 10 3.2 De samenleving........................................................................... 10 3.3 Betrokkenheid............................................................................. 11 3.4 Inhoud........................................................................................... 13 3.5 Vorm............................................................................................. 144. Resultaten................................................................................................. 16 4.1 Inleiding......................................................................................... 16 4.2 Nijboer en Vonhögen................................................................ 16 4.3 Social mediawerkgroep Plechelmusparochie........................ 215. Conclusie en aanbevelingen.................................................................. 24 5.1 Conclusie...................................................................................... 24 5.2 Aanbevelingen............................................................................. 25Bijlage 1........................................................................................................... 27Bijlage 2.......................................................................................................... 28Bronnen.......................................................................................................... 29
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 5Voorwoord“God never told the world to go to church; but God did tell the church to go to the world.”– Sharon Watkins“Volg Mij” is misschien wel de kortste samenvatting van wat het geloof inhoudt. Jezus volgen is ietswat kan in alle tijden en op alle plaatsen, maar ziet er niet altijd en overal hetzelfde uit. In onze tijdhebben we geweldige middelen om het volgen van Jezus in de praktijk te brengen. Twitter is één vandie middelen. Wie had gedacht dat iemand volgen op Twitter, het volgen van Jezus kan betekenen?Op deze plaats wil ik een aantal mensen bedanken die mij hebben geholpen om dit onderzoek uit tekunnen voeren.@robineffing, bedankt voor je begeleiding en vooral ook voor je motivatie. Ook bedankt voor hetinterview met @mediapriester wat ik mocht gebruiken.@Tjanneke bedankt voor je medewerking aan het interview. Ik heb er veel aan gehad!@BenDeterink, @ConstanceJans, @hermastege, @MartinGrote, @pastorReerink, bedankt voor julliemedewerking aan de interviews. Fijn dat jullie open en eerlijk waren over jullie ervaringen.Ik hoop dat ik met dit onderzoek een klein beetje heb kunnen bijdragen aan de verkenning van hetboeiende onderwerp social media en de kerk.Annet ElzingaArnhem, 15 januari 2013
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 61. Inleiding1.1 Aanleiding“Social media hebben een belangrijke plek ingenomen in het leven van veel Nederlanders,” staater in het social media strategieplan van de Parochie H. Plechelmus. Dat blijkt ook uit de cijfers vanverschillende onderzoeksbureaus. Facebook, LinkedIn en Hyves zijn populaire social mediaplatforms(Multiscope, 2012, december), maar Twitter isook een grote speler, zeker in Nederland. Zo liet Wat is Twitter?onderzoeksbureau Multiscope (2012, april) ziendat er in Nederland 1,05 miljoen Twitteraccounts in Twitter is een in 2006 opgerichtegebruik zijn, hiervan zijn er 150 tot 200 duizend van internetdienst. De bedoeling van Twitterorganisaties. Dat betekent dat Twitter op de derde is om korte berichten van 140 tekens teplaats komt na Facebook en LinkedIn. Hierbij is delen met je volgers, dat heet twitterengekeken of het account in ieder geval een keer per of tweeten. In de berichten wordenmaand gebruikt wordt (Multiscope, 2012, december). meestal persoonlijke mededelingen,In een onderzoek van Semiocast (2012) komt nieuwsberichten of links gedeeld.Nederland als meest actieve Twitterland uit de busvergeleken met de rest van de wereld. In de periode Begrippenvan het onderzoek, postte 33% van de gebruikers een Tweet: Bericht op Twitter geplaatst doortweet. Het gemiddelde over de hele wereld was 27%. een gebruiker Retweet: Bericht wat doorgestuurd wordtNet als andere kerkelijke gemeenschappen wil de door een volgerPlechelmusparochie graag social media inzetten om Hashtag: Woord met een hekje (#) ervoor,de kerk op te bouwen. Alleen, met slechts een goed waardoor een tweet in een bepaaldevoornemen gebeurt er natuurlijk niets. Hierin zit het context geplaatst wordt en waardoorprobleem wat veel kerken ervaren: men wil wel ‘iets gezocht kan worden op tweets met dezelfdedoen met social media’, maar heeft geen idee waar te hashtagbeginnen of men begint wel, maar loopt vervolgens Trending topic: Lijst met onderwerpenvast door gebrek aan kennis en ervaring. (Dresscher, waarover op dat moment het meest2011) getweet wordt.Enkele pioniers weten wel goed om te gaan met de (Wikipedia, 2013)nieuwe mogelijkheden van social media en dat werptzijn vruchten af. Een opvallend onderzoekje (O’Leary,2012) bewijst dat ‘geestelijke leiders’ populair zijn op Twitter. Toen een staflid van Twitter wildeonderzoeken waarom sommige tweets populairder zijn dan andere, zag hij dat een aantal van demeest populaire tweets niet van beroemdheden kwamen, maar van relatief onbekende christelijkeleiders. Hun tweets hadden dertig keer meer bereik dan de tweets van bijvoorbeeld Lady Gaga.Het lijkt erop dat een tweet met inspiratie meer wordt geretweet dan een tweet van een bekendpersoon met veel meer volgers. Zo werd een tweet van Bisschop T. D. Jakes: “Your words will tellothers what you think. Your actions will tell them what you believe.” 2490 keer geretweet en eenbericht van zangeres Katy Perry: “Sometimes jet lag makes me feel like a cross eyed crack head#muststayawake.” 2491 keer geretweet. Nauwelijks verschil, behalve dat Katy Perry 20 miljoenvolgers heeft, tegenover ‘slechts’ 450 000 volgers van de Bisschop.KaderDit onderzoek is de invulling voor het studieonderdeel ‘Onderzoek’ in het derde jaar van destudierichting Concept and Product Development van de Academie Creatieve Technologie van Saxionen gaat over sociale media en de kerk. Het onderzoek moet gaan bijdragen aan de social mediastrategie van de Parochie H. Plechelmus en het promotieonderzoek over sociale media en de kerk vanRobin Effing van Saxion en Universiteit Twente.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 7Het overkoepelende onderzoek gaat voor de parochie H. Plechelmus en andere kerkelijkegemeenschappen handvatten bieden om hun sociale media strategie op te zetten. Eén van dedeelprojecten binnen het onderzoek is Twitter. Ook met Twitter wordt volop geëxperimenteerd, zo is erdoor verschillende kerkelijke gemeenschappen al eens een Twitterdienst georganiseerd. (Smit, 2012)Dit onderzoek moet als specifieke uitkomst handvatten bieden, over hoe Twitter gebruikt kan wordenom mensen te betrekken bij de kerk.1.2 ProbleemstellingOp dit moment wil de Plechelmusparochie graag beginnen met het gebruik van Twitter. Er is genoegbekend over het gebruik van Twitter in het algemeen, maar wat betreft het gebruik van Twitter alskerkgemeenschap is er nog weinig bekend. Er is sprake van een ‘literature gap’ zoals Wielstra liet zienin zijn literatuuroverzicht (Wielstra, 2012)Het resultaat van dit onderzoek moeten dus specifieke aanbevelingen zijn voor het gebruik van Twitterdoor kerkelijke gemeenschappen. De vraag is hoe men als geloofsgemeenschap Twitter het beste kaninzetten, zowel qua inhoud die gedeeld kan worden als qua vormen die gebruikt kunnen worden, ommensen bij een kerkgemeenschap te betrekken.Oftewel, geformuleerd als hoofdvraag: Welke kritieke succesfactoren zijn er voor het betrekken van mensen bij een kerk, met het gebruik van Twitter door leden van kerkelijke gemeenschappen?De deelvragen zijn:- Wat zijn de eigenschappen van de gemiddelde Nederlandse Twittergebruiker?- Wat is betrokkenheid?- Wat moet de inhoud van de boodschap van kerkelijke gemeenschappen op Twitter zijn?- Wat moet de vorm van de boodschap van kerkelijke gemeenschappen op Twitter zijn?Definities:Kerkelijke gemeenschap: groep christenen die samenkomt in het verband van een kerk. (Kerkzoeker.nl, 2013)1.3 OpbouwDe rest van dit verslag is als volgt opgebouwd: in hoofdstuk 2 wordt de methodologie die gebruiktis bij dit onderzoek beschreven. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 een theoretisch kader gegeven.In hoofdstuk 4 worden de onderzoeksresultaten gepresenteerd. In het laatste hoofdstuk volgen deconclusie en aanbevelingen.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 82. Methode van onderzoekIn dit hoofdstuk wordt aan de hand van de onderwerpen ‘onderzoeksmethode’, ‘respondenten’,‘interviews’ en ‘uitkomst’ beschreven op welke manier dit onderzoek is gestructureerd. De structuurvan het onderzoek is ook weergegeven in een schema. Dan worden de criteria voor de deskundigenen de kritieke succesfactoren beschreven en als laatste volgen een aantal kanttekeningen bij ditonderzoek.OnderzoeksmethodeOm het antwoord op de hoofdvraag te vinden wordt een kwalitatief, explorerend onderzoek gedaan.Kwalitatief, omdat de onderliggende drijfveren van de gebruikers van Twitter naar boven moetenkomen. Explorerend, omdat dit onderzoek niet bedoeld is om een bepaalde theorie of hypothese tebewijzen, maar om het onderwerp te verkennen. (Baarda et al. 2005; 96)Als eerste wordt het antwoord op de deelvragen gezocht door middel van deskresearch. Hiervoor zijneen aantal bruikbare, wetenschappelijke artikelen beschikbaar gesteld door Robin Effing. Verder wordtGoogle Scholar en saxionbibliotheek.nl geraadpleegd. Uit de deskresearch volgen een aantal puntenvan aandacht.RespondentenVervolgens worden deze punten van aandacht gevalideerd bij zowel twee deskundigen als bij vijfbeginnende gebruikers van Twitter. Deze beginnende gebruikers zijn leden van de social mediawerkgroep van de Plechelmusparochie. De leden van de werkgroep hebben aan het begin van ditonderzoek een presentatie bijgewoond waarin Twitter werd uitgelegd aan de hand van tien tips (ziebijlage 1).InterviewsHet valideren van de theorie, die samengevat is in de punten van aandacht, wordt gedaan door middelvan individuele diepte-interviews met de deskundigen en de beginnende gebruikers van Twitter. Deinterviews zullen mondeling gehouden worden aan de hand van een topiclijst waarbij kan wordendoorgevraagd en zijn dus half gestructureerd. (Baarda et al. 2005; 230) Voor de deskundigen en voorde beginnende gebruikers van Twitter zullen verschillende topiclijsten gebruikt worden. De topiclijstenvoor de interviews zijn te vinden in bijlage 2.AnalyseTot slot worden de uitkomsten van het explorerend onderzoek geanalyseerd. Als eerste zullendaarvoor de interviews gelabeld worden aan de hand van de aandachtspunten uit de deskresearch. Opdie manier wordt gekeken in hoeverre de uitkomsten van het fieldresearch overeenkomen met hetdeskresearch. Uit de analyse volgt een lijst met kritieke succesfactoren, die uiteindelijk het antwoordvormen op de hoofdvraag.Op de volgende pagina staat de onderzoeksstructuur weergegeven in een schema.Criteria deskundigenDe deskundigen die geïnterviewd worden moeten voldoen aan onderstaande criteria:- Aantoonbare ervaring met social media- Op de hoogte van ontwikkelingen in het vakgebied van social media- Affiniteit met kerk en geloof- Visie op Twitter en social media- Zelf actief op Twitter
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 9 Onderzoeksstructuur in een schemaKritieke succesfactorenEen succesfactor is kritisch als deze factor bepalend is voor het slagen van de doelstelling van dePlechelmusparochie met Twitter: het betrekken van mensen bij een kerkelijke gemeenschap.In dit onderzoek wordt een kritieke succesfactor zo genoemd als deze factor zowel in de theorieals in de praktijk minstens één keer door een deskundige wordt genoemd als aandachtspunt voor(beginnende) gebruikers van Twitter of social media.Bedreigingen voor betrouwbaarheid en validiteitBij dit onderzoek moet een aantal kanttekeningen worden geplaatst:- De onderzoeker heeft zelf een kerkelijke achtergrond en is daardoor geen buitenstaander.- Voorafgaand aan het onderzoek is aangenomen dat Twitter ingezet kan worden door kerkelijkegemeenschappen.- Voor de interviews is er met een beperkt aantal deskundigen gesproken, hun visie komt niet per seovereen met de gangbare mening.- Het onderzoek is kwalitatief en geeft dus vooral antwoord op het ‘waarom’ en ‘hoe’. Voor uitkomstenmet betrekking tot kwantiteit is aanvullend onderzoek nodig.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 103. Theoretisch kader3.1 InleidingIn dit hoofdstuk is aan de hand van een literatuuronderzoek een antwoord gegeven op de deelvragen.In de eerste plaats wordt ingegaan op de doelgroep waarmee men op Twitter te maken heeft, hierbijligt de nadruk vooral op de informatiesamenleving. Vervolgens wordt uiteengezet wat (digitale)betrokkenheid inhoudt. Dan wordt de inhoud van interactie op Twitter besproken en als laatste devorm. Ieder deelonderwerp wordt ingeleid met een korte samenvatting.3.2 De samenlevingKerken hebben te maken met een samenleving die in de loop der jaren erg veranderd is. Hier wordtnog maar weinig op ingespeeld door de kerken. Als het wel gebeurt dan zijn het vaak initiatievenvan individuen. De kerk heeft dus nog veel te winnen, maar moet hiervoor wel eerst naar zichzelfkijken. Vervolgens kunnen kerken, als zij nog willen aansluiten bij de wereld, niet meer op oude voetdoorgaan. De samenleving is een informatiesamenleving geworden waarin individuen in netwerkenzoeken waar ze behoefte aan hebben. Tegelijk kunnen die individuen via die netwerken ook veel gevenaan hun medemens.BeleidVeel kerken hebben wel door dat ze ‘iets’ moeten met social media, maar kennis en kunde ontbreekt,dus er gebeurt niets of initiatieven lopen spaak. Volgens theoloog en onderzoeker Ineke de Feijter(2012) moeten kerken beleid maken over het gebruik van social media: “Wat willen kerken preciesmet nieuwe media en wat weten ze erover? Op wie richten zij zich wanneer zij zich in de publiekevirtuele ruimte begeven? Waartoe? Welke visie is er? Welke verwachtingen? En hoe gaan ze te werk?Maken ze gebruik van onderzoek? Evalueren ze en stellen ze bij? Veranderen ze erdoor?”De Feijter stelt dat veel individuele personen binnen de kerk experimenteren met het gebruik vansocial media. Dat vindt zij op zich niet verkeerd, maar ze constateert wel dat als er van tevorenniet wordt nagedacht over een strategie, veel initiatieven en projecten stranden. Institutionele ofbestuurlijke betrokkenheid is er weinig en als die er is, vaak ‘van binnen naar buiten’ gericht.PioniersDe individuele personen die experimenteren met social media steken dus hun nek uit als ‘socialmedia-pioniers’. Voorbeelden daarvan zijn onder andere Fred Omvlee, Roderick Vonhögen, JannekeNijboer, Erik Drenth en Jaap Marinus (Bosman, 2012). Eric van den Berg van Katholiek.nl en zelf ookpionier (2012) ziet die groep pioniers, maar hij ziet een grotere groep early-adopters en verreweg degrootste groep bestaat nog steeds uit kerkelijke professionals die zien dat social media belangrijk is,maar geen kennis en vaardigheden bezitten om ze in te zetten.Cultuurtheoloog en katholiek blogger Frank Bosman (2012) ziet daaraan dat kerken moeite hebbenmet het omgaan met internet en social media. Zo zag hij bijvoorbeeld bij de PKN gebeuren dat degenerale synode bij het opstellen van een gedragscode voor predikanten en kerkelijk werkers geenpositie durfde te kiezen als het ging om social media. Hij noemt de digitale pioniers: gelovigen,dominees, priesters en theologen die op hun eigen, intuïtieve manier omgaan met de nieuwe digitalekanalen.Identiteit van de kerkDe Feijter (2012) pleit ervoor dat kerken algemeen onderzoek over specifieke doelgroepen gebruikenbij het vormen van hun communicatiestrategie. Hierbij zegt ze wel dat kerken ook naar hun eigenidentiteit moeten kijken: “Echter, zoals informatie- en communicatietechnologie niet in het luchtledigeis ontwikkeld, noch neutraal is, en dominante media in een cultuur veel meer bepalen dan alleeneen manier van communiceren, zo brengt ook elk communicatiemodel vooronderstellingen met zichmee en zegt het iets over je identiteit. Eén zo’n vooronderstelling betreft de rol van degen met wie jecommuniceert. Is dat een consument? een ‘target’? Of is het om met Bubber en Levinas te spreken,
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 11de A/ander, beeld van God, die jou mede tot mens maakt?” Hierin zit een belangrijk verschil watkerken onderscheidt van bijvoorbeeld bedrijven.Zoals wetenschapper Elisabeth Drescher zegt: “kerkmarketing ‘sucks’.” Volgens haar verkoopt de kerkniet iets aan de wereld dat ervoor moet zorgen dat meer mensen de kerk leuk vinden, het verhaalgeloven en lid worden van de kerk. Maar de kerk probeert iets te zijn in de wereld, wat uitnodigt totverbinding en meeleven, troost en genezing aanmoedigt voor degenen die het nodig hebben en desterken uitdaagt om hun kracht te gebruiken voor rechtvaardigheid en liefde. (Drescher, 2011)InformatiesamenlevingDe wereld waarin de kerk wil of moet ‘zijn’ is niet meer hetzelfde als vroeger. De samenleving isingewikkeld geworden. De hoeveelheid informatie die voor iedereen beschikbaar is gekomen iseindeloos. Was men vroeger afhankelijk van boeken en kranten en later radio en televisie om aaninformatie te komen, in onze tijd bestaan er geen autoriteiten meer als het gaat om het verstrekkenvan informatie. Zo speelde Twitter tijdens de Arabische Lente een belangrijkere rol naast deverslaggeving van de traditionele nieuwskanalen. Opeens was de taak voor journalisten niet meerhet opzoeken en naar buiten brengen van nieuws, maar het duiden van nieuws. In kerken is dezelfdeontwikkeling gaande. Vroeger hadden kerken een monopoliepositie als het ging om wat er oplevensbeschouwelijk en theologisch vlak werd verteld, nu kunnen kerkgangers hun informatie overalvandaan halen. (Van der Stoep, 2012)Dit verschijnsel wordt ook wel de ‘democratisering’ van kennis genoemd. Dit houdt in dat er geen(religieus) instituut meer is dat bepaalt wat de norm of de waarheid is, maar dat mensen zelf opzoek gaan naar hun eigen waarheid. De schrijvers van het artikel: ‘De (on)mogelijkheid van dedigitale kerk’, zien deze ontwikkeling ook, maar tegelijk stellen ze, dat er online nieuwe vormen vanautoriteit opkomen. Zoals bijvoorbeeld ‘cyberimams’ en ‘cybergoeroe’s’. (Roeland et al., 2012) Net alsjournalisten kunnen theologen, predikanten en priesters nu een gidsfunctie vervullen. (Van der Stoep,2012)Informatie delenEen andere verschijnsel van de informatiesamenleving is dat we tegenwoordig zelf inhoud kunnendelen op internet. Waar je vroeger nog een ‘nerd’ nodig had om een website voor je te bouwen, hebje nu nauwelijks technische kennis nodig om een mooie website te kunnen maken. Drescher ziet datals een belangrijk verschijnsel van de digitale revolutie. Net zoals de uitvinding van de boekdrukkunstveroorzaakt dit dat er veel meer ideeën, veel sneller verspreid kunnen worden. (Drescher, 2011)3.3 BetrokkenheidSocial media maken het mogelijk om weer betrokken te zijn bij elkaar, zoals men dat in de tijd vande Middeleeuwen ook kon zijn. Toch worden gemeenschappen tegenwoordig niet meer op dezelfdemanier gevormd als toen. Vroeger waren mensen verbonden door een instelling, nu door eennetwerk. Hierdoor vervagen grenzen tussen instellingen, maar ook de grenzen tussen online en offlinevervagen. De kerk kan hier op inspelen door online aanwezig te zijn.“Believing without belonging”Drescher (2011) schrijft dat er voor een heleboel mensen een wereld aan informatie opengingna de uitvinding van de boekdrukkunst. Maar tegelijk zorgde het ervoor dat er een stuk mindergecommuniceerd hoefde te worden. Mensen hoefden immers niet meer samen te doen met éénboek, waardoor er bijvoorbeeld niet meer voorgelezen hoefde te worden. Voor de uitvinding van hetboekdrukken was lezen een sociale gebeurtenis, in de tijd erna had je anderen daarvoor niet meernodig. Hetzelfde gebeurde later, in de ‘broadcast age’, er kwamen kerkdiensten op televisie. Ditfenomeen illustreert volgens Drescher “believing without belonging” ; geloven zonder ergens bij tehoren. In de tijd van de digitale revolutie is het haast niet meer mogelijk om te geloven zonder ergensbij te horen.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 12NetwerkenToch betekent dat niet dat we weer terug gaan naar de manier van gemeenschapsvorming zoalsin de Middeleeuwen. In plaats van een gemeenschap die binnen een instelling wordt gevormd(Middeleeuws) worden gemeenschappen tegenwoordig veel meer binnen een netwerk gevormd. Socialmedia faciliteren allerlei netwerken waarin mensen op verschillende manieren met elkaar verbondenzijn. In tegenstelling tot een instelling, is een netwerk iets waar mensen zich veel meer tijdelijk aanverbinden. Als mensen door de opkomst van social media, de kerk steeds meer als een netwerk gaanzien in plaats van als een instelling, vervagen de grenzen van de instelling, maar ook de grenzentussen verschillende kerkgenootschappen. (Van der Stoep, 2012)Online gemeenschapDoordat de grenzen tussen instellingen vervagen, ontstaat de vraag in hoeverre er online echtegemeenschappen kunnen ontstaan. Critici zeggen dat social media-activisme mensen het gevoel geeftvan betrokkenheid, zonder echt betrokken te zijn. (Drescher, 2011)Toch is er onderzoek waaruit blijkt dat bestaande banden door social media worden gecontinueerden er online ook lichte gemeenschappen ontstaan, of zelfs hechte gemeenschappen die uiteindelijkuitlopen op offline ontmoetingen. Oppervlakkigheid en afstand zijn reële en voorkomende ervaringen,maar desondanks zijn er grote groepen die online een gevoel van verbondenheid ervaren, zichverbinden aan een online groep en investeren in online relaties. (Roeland et al., 2012)Janneke Nijboer (2012) merkt dat er via Twitter ook iets van gemeenschap kan ontstaan. Dit ziet zijaan retweets van bezinnende tweets, gebeden, activiteiten, verwijzingen naar de website van de kerk,interactie met andere gebruikers van Twitter, de groei in het aantal volgers en de vraag om gebed.Volgens Nijboer is het moeilijk om te meten wat precies het effect is van het gebruik van social mediaop online activiteiten. Zij ziet door de social media activiteiten gemeenschap ontstaan, maar deze is“fluïde en tijdelijk” net zoals dat in netwerken gebeurt. Wel ziet zij dat mensen door de social mediamee gaan doen aan activiteiten in haar kerkgemeenschap. Ook andersom ziet zij dat na een offlineactiviteit, mensen elkaar online gaan volgen. Concluderend stelt ze dat wanneer mensen elkaar onlineen offline ontmoeten, de gemeenschap versterkt wordt.Offline vs. onlineVoor een steeds groter groeiend gedeelte van de Westerse en Aziatische bevolking en significantedelen van de bevolking van ontwikkelingslanden is de virtuele realiteit steeds meer ingebed in defysieke realiteit. We kunnen de invloed van de digitale cultuur op ons dagelijks leven niet meervermijden. (Drescher, 2011) Het onderscheid tussen offline en online vervaagt dus. Vroegerpresenteerden we ons online anoniem met een avatar en een schuilnaam. Tegenwoordig presenterenveel meer mensen zichzelf online. (Martinus, 2011)Ook de kerk heeft dus te maken met deze verandering. Zo zegt pastor Keith Anderson dat veelgesprekken in de kerk vandaag de dag beginnen met: “Oh, ik zag op Facebook dat...” Volgens hemhelpen sociale media om mensen online en offline met elkaar te verbinden. (Drescher, 2011)Masterstudent media, religie en cultuur Aad Hofland (2012) verwijst in zijn essay naar Amerikaansliteratuuronderzoek van Campbell waarin wordt gezegd dat mensen binnen de christelijkegemeenschap online religie zien als aanvulling en niet als vervanging voor betrokkenheid bij de offlinekerk.De predikanten die geïnterviewd zijn door Martinus geven aan dat er op Twitter geen echte verdiepingen discussie is. Twitter is veel meer een aanleiding om op een andere plek, bijvoorbeeld op een blogof in een offline ontmoeting, verder te discussiëren. Twitter is voor de predikanten een opening naarandere informatiebronnen en offline ontmoetingen en discussiegroepen. (Martinus, 2011)BetrokkenheidMartinus (2011) citeert de definitie van online gemeenschap van Preece in haar masterscriptie: “Anonline community consists of: people, who interact socially as they strive to satisfy their own needs orperform special roles; a shared purpose, such as an interest, need, information exchange, or service
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 13that provide a reason for the community; Policies, in the form of tacit assumptions, rituals, protocols,rules and laws that guide people’s interactions; and Computer Systems to support and mediate socialinteraction and facilitate a sense of togetherness (Preece, 2000).”Hoe meer mensen betrokken zijn bij een gemeenschap, hoe meer zij daarin ook participeren. Mensenkunnen zich betrokken voelen bij een gemeenschap doordat ze een gedeeld geloof, gedeelde doelen ofinteresses hebben. (Effing et al., 2012)3.4 InhoudBoodschap en medium beïnvloeden elkaar. Het beknopte en snelle van Twitter, kan zorgen voor eenoppervlakkig imago, maar juist door alle tweets heen kan een grotere boodschap ontcijferd worden.Christelijke gebruikers van Twitter proberen die boodschap te laten zien door de verbinding tussen hetalledaagse en het heilige en de verbinding tussen christenen en niet-christenen of andersgelovigen.Medium en boodschapJan van der Stoep (2012) beschrijft in zijn artikel drie opvattingen ten aanzien van social media: deeerste, de instrumentalistische opvatting houdt in dat sociale media worden gezien als een nieuwkanaal om een boodschap te verspreiden.Een tweede benadering is de essentialistische benadering, dit houdt in dat het medium bepaalt hoe deboodschap wordt vormgegeven. Zoals Marshall McLuhan zei: “the medium is the message”.Van der Stoep voegt nog een andere benadering toe: de ‘interactionistische’ benadering. Hierbij ligtde nadruk op de voortdurende interactie tussen media en samenleving. Zo heeft de samenleving, diede laatste jaren zoveel complexer is geworden, behoefte aan overzicht. Daar kunnen sociale mediabij helpen door het leggen van contacten gemakkelijk te maken om zo snel een netwerk te kunnenopbouwen. Tegelijkertijd stimuleren de sociale media ook een netwerkachtige omgang met elkaar, weworden steeds vaardiger om zelf contacten te leggen en informatie te verzamelen. Dit alles betekentvoor kerken dat ze niet meer om sociale media heen kunnen en dat zij er ook rekening mee moetenhouden dat sociale media de manier waarop mensen in het leven staan veranderen. Ook kunnenkerken zich door het gebruik van sociale media beter instellen op veranderingen in de samenleving.Het is niet verstandig om koste wat het kost met social media aan de slag te gaan. Als veel leden enmensen in de omgeving van de kerk al gebruik maken van social media is het een goed middel. Maarals dat niet zo is, kan een gemeenschap zich beter richten op andere zaken. Zoals het belangrijkstewaar kerken zich mee bezig zouden moeten houden: onderlinge zorg en liefde voor elkaar en voormensen in de omgeving. Social media mogen nooit een doel op zich worden.OppervlakkigheidSommige mensen vinden communicatie via sociale media oppervlakkig, vanwege de korte berichtendie gedeeld worden. Jan van der Stoep (2012) betwijfelt deze aanname: “Waar het bij sociale mediavooral om gaat, is het verhaal dat je over jezelf vertelt in de opeenvolging van berichten.”Of, zoals Drescher (2011) het omschrijft: “Listening, attending, connecting, and engaging on socialnetworking sites comes down not to talking about yourself, but to talking as yourself about things thatmatter to those in your network.” Het is dus belangrijk om je niet anders voor te doen dan je bent.Doordat ons leven zo nauw verweven is met de media, gaat dit bijna automatisch. De media zijn eenbelangrijke factor geworden in het vormgeven van de eigen identiteit. Iedereen kan een omschrijvingvan zichzelf geven aan de hand van de media die hij of zij gebruikt. Zo krijgt het privéleven eensteeds grotere rol in de publieke media. (Martinus, 2011)Verbinding alledaagse en heiligeChristelijke sociale mediapioniers proberen dit vorm te geven door te zoeken naar een verbindingtussen het alledaagse en het heilige. Eric van den Berg pleit (2012) voor het doen van digitalebarmhartigheid in navolging van de lichamelijke en geestelijke werken van barmhartigheid zoals diebeschreven staan in Mattheus 25: “Want ik had honger en jullie gaven mij te eten, ik had dorst en
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 14jullie gaven mij te drinken. Ik was een vreemdeling, en jullie namen mij op, ik was naakt, en julliekleedden mij. Ik was ziek en jullie bezochten mij, ik zat gevangen en jullie kwamen naar mij toe.”(NBV) De digitale werken van barmhartigheid kunnen volgens van den Berg gedaan worden door opzoek te gaan naar de noden die door internetgebruik ontstaan, zoals bijvoorbeeld verslaving en daarantwoord op te geven. Ook internetspiritualiteit is heel goed mogelijk volgens van den Berg. Hij geeftdaar de volgende definitie aan: “Internetspiritualiteit is het zoeken náar, dan wel het opdoen van eenpersoonlijke innerlijke ervaring met behulp van webtechnologie.”Volgens Janneke Nijboer is meeleven tonen in de alledaagse dingen via social media juist zo goedmogelijk, omdat mensen juist deze media gebruiken om deze trivialiteiten te delen. Voor kerken is hetdan de uitdaging om deze dingen op een speelse manier in verbinding te brengen met het geloof.Ook het publiek maken van het privéleven op Twitter is een uiting van het alledaagse wat Nijboerbedoelt. In een enquête gehouden door Mirte Martinus (2011) onder 35 protestantse domineesworden de onderwerpen genoemd waarover de dominees graag Twitteren: hun hobby’s, de kerk,theologie, de Bijbel, hun werkzaamheden als predikant, activiteiten van de kerk, actualiteit, politieken maatschappij en media worden genoemd, maar het persoonlijk leven en privé of gezin warenopvallend vaakgenoemde onderwerpen. Hieruit blijkt dat het publiek maken van het privéleven eenbelangrijk onderdeel is van de Twittercultuur.Bridging vs. bondingVan den Berg (2012) maakt verschil tussen bridging en bonding als het gaat om het gebruik vansocial media. Als voorbeeld geeft hij Twitterende dominees. Veel dominees doen alleen nog maaraan bonding, ze gebruiken Twitter om de band met hun collega’s te versterken. Pioniers als JannekeNijboer en Roderick Vonhögen slagen er juist in om een brug te slaan naar andersdenkenden doorhun manier van digitale presentie. Zij zorgen ervoor dat de kerkdeuren ook online openstaan. Vroegerwas er een hoge drempel voor niet-kerkelijken om een kerk binnen te stappen of een kerkdienst meete maken. Nu kan er via internet gemakkelijker meegekeken worden naar wat er in de kerk gebeurt.Hierdoor wordt het wel heel belangrijk dat het verschil tussen wat er aan de buitenkant van een kerkte zien is en wat er aan de binnenkant gebeurt, niet al te groot is. “De tijd dat je in onbegrijpelijkewoorden een preek kon houden, of elkaar de tent uit kon vechten, terwijl evangelisatiecommissies hunbest deden mensen op een zo wervend mogelijke manier te bereiken, is definitief voorbij.” (Van derStoep, 2012)3.5 VormTwitter zorgt voor een andere vorm van interactie dan andere social mediaplatforms. Het karakter isopenbaar en daardoor ligt een zendende houding op de loer, terwijl luisteren ook hier zo belangrijk is.Luisteren en reageren moet altijd als jezelf, authenticiteit is een sleutelwoord als het gaat om Twitter.Blogs, Facebook en TwitterElizabeth Drescher laat in een voorbeeld zien wat het verschil is tussen Twitter, Facebook en een blog:Een blog is net een poëzielezing, het is wel publiek, maar de kans is het grootst dat er mensen naar jekomen luisteren die je al kennen. De drempel om iemand te introduceren is veel hoger.Facebook lijkt veel meer op samen met je vrienden koffie gaan drinken, waarbij je soms een van jeeigen vrienden meeneemt. Het is nog wel publiek en je kan toevallig iemand tegenkomen die je nietkent en waarmee je een gesprek aangaat.Twitter lijkt het meest op een openbaar koffie-uurtje. Je brengt met iedereen een beetje tijd vooren hebt in het bijzonder aandacht voor de nieuwkomers. Het is onbeleefd als een groep ‘insiders’bij elkaar kliekt en grappen maakt die anderen niet begrijpen en op die manier anderen buitensluit.(Drescher, 2011)ZendenHet open karakter van Twitter past heel goed bij het beeld wat Frank Bosman (2012) heeft van een
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 15goede kerkgemeenschap. “Ziet de kerk zichzelf als een groep voor insiders, heiligen die al gered zijnof ziet de kerk zichzelf als een verzameling zoekende mensen, half heilig, half zondig?” Het eerstezelfbeeld zorgt ervoor dat kerken zichzelf als een autoriteit zien en stimuleert alleen maar het zendenvan boodschappen. Het tweede zelfbeeld zorgt voor ruimte voor gesprek met anderen, inspiratie enontmoeting.Twitter is dus bedoeld om horizontaal mee te communiceren, van mens tot mens, maar veel mensengebruiken het op dit moment nog om verticaal mee te communiceren, zoals het met de massamediaook gebeurt. Hierdoor ontstaat op Twitter een samensmelting tussen massamedia en face-to-face-contact. (Martinus, 2011)Ineke de Feijter (2012) zag tijdens haar onderzoek naar beleidsdocumenten van kerken op het gebiedvan media en communicatie dat kerken nog steeds een zendende positie innemen: “De verschuivingvan transmissie naar interactie bevraagt bijvoorbeeld de top-down communicatiestructuur van kerkenen het eenrichtingsverkeer van veel kerkelijke media. De focus is veelal op de ‘beweging naar buiten,’niet op de omgekeerde beweging, zeg maar van ‘buiten naar binnen’. Terwijl er tegenwoordig doorsocial media geen duidelijke lijn meer is tussen zender en ontvanger, het massapubliek is verdwenenen opgesplitst in niches van gelijkgestemde interesses en contacten.”Om te voorkomen dat je als social media gebruiker gaat zenden, kun je letten op het aantal vriendenof volgers wat je hebt. Het is niet het aantal vrienden of volgers dat telt, maar de kwaliteit van deinteracties. (Drescher, 2011) Drescher haalt in haar boek het zogeheten ‘Dunbar Number’ aan. HetDunbar Number is 150, het aantal mensen waarmee je een relatie kunt onderhouden. Ook op socialmedia, geldt dit als het gemiddelde aantal mensen waar je contact mee kunt onderhouden als vriendof volger. Boven dat aantal moet je op de één of andere manier structuur gaan aanbrengen in jelijst. Hoe meer vrienden of volgers je hebt, hoe meer je interacties gaan lijken op ‘one-to-many’-communicatie en dus gericht zijn op zenden.AuthenticiteitEen vraag die Frank Bosman (2012) vaak krijgt is “Twitter ik nu als dominee, of als Piet de Koning?”Dit vat samen waar veel kerkelijke professionals mee zitten. Ze vinden het lastig om een goede balanste vinden tussen het zichzelf laten zien als mens en als functionaris. Bosman heeft één begrip alsantwoord: authenticiteit. De sociale media vragen volgens Bosman aan kerkelijke professionals omhun kerkelijke expertise te verbinden aan het leven van alledag. Zoals Martinus (2011) het omschrijft:“Om op Twitter serieus genomen te worden moet je zowel authentiek als interessant zijn en zowelprofessioneel als persoonlijk.” (Martinus, 2011)Ook Drescher (2011) hamert in haar boek op authenticiteit. Als gaat het om het uitnodigen vanmensen om real-life te participeren, is het heel belangrijk om gezichten te zien. En dan gaat het omechte gezichten en geen professioneel geposeerde ‘personalities’.Twitterende Protestantse predikanten noemen als reden om te twitteren dan ook het persoonlijke:zichtbaarheid voor de buitenwereld, transparantie binnen de gemeente, het creëren van sociaalkapitaal door middel van collegiaal contact en het verbreden van het netwerk. (Martinus, 2011)
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 164. Resultaten4.1 InleidingIn dit hoofdstuk worden de resultaten van hetfieldresearch geanalyseerd. In hoofdstuk 4.2staan de resultaten van twee interviews metdeskundigen. De deskundigen zijn gekozen opbasis van de criteria die in hoofdstuk 2 staanbeschreven. De ene deskundige is domineeJanneke Nijboer (zie rechts de afbeeldingvoor haar profielomschrijving op Twitter).Het interview met Nijboer is gehouden doorAnnet Elzinga. De andere deskundige ispriester Roderick Vonhögen (zie rechts deafbeelding voor zijn profielomschrijving). Hetinterview met Vonhögen is gehouden doorRobin Effing en is hier geanalyseerd doorAnnet Elzinga. Het interview met Vonhögen isook de basis voor een hoofdstuk in het boek‘De sociale netwerkkerk’ geschreven doorRobin Effing en Roderick Vonhögen wat meteen minisymposium vlak na Pasen verschijnt(Effing, 2013).In hoofdstuk 4.3 staan de resultaten van vijf interviews van tien minuten met dhr. Deterink, MartinGrote pw., Constance Janssen pw., pastor B.H.M. Reerink pr., en Herman Stegeman. Allen zijn ledenvan de social media werkgroep van de Plechelmusparochie.4.2 Nijboer en Vonhögen4.2.1 InformatiesamenlevingNijboer en Vonhögen pleiten er allebei voor om als kerk aansluiting te zoeken bij de wereld. Beidendoen ze dit onder andere door social media en dus ook door Twitter.DoelgroepNijboer zoekt niet naar volgers op Twitter, maar laat zich vinden. Zo vormt zich automatisch haardoelgroep. Ze wordt ook vaak gevonden door mensen die reclame willen maken, deze mensenblokkeert ze. Ze is dus niet gericht op een doelgroep, maar wel doelgericht: “Ik denk nu van ik gooimaar wat de wereld in en ik zie wel. Snap je, dus ik ben niet zo... ik ben er wel doelgericht in dat ikdenk van ik zou het mooi vinden als er ook in de communicatie iets duidelijk wordt van waar ik voorsta of gewoon iets van het geloof of van mijn inspiratie, maar het is ook gewoon voor de ontvangerdie het ontvangt...”Vonhögen vindt doelgericht werken ook belangrijk. Volgens hem denken kerken bijna nooit na overwat ze willen bereiken met social media. Hierdoor bloeden initiatieven snel dood.Door wie wordt Nijboer dan gevonden? Dat zijn zoals ze het noemt de ‘zinzoekers’ zoals bijvoorbeelddominees. Maar de mensen buiten de kerk dan? Volgens Nijboer bestaat er niet meer zoiets alsbinnen en buiten de kerk. Kerkleden zijn net als niet-kerkleden geworden. Ze kiest er wel voor omeerst aansluiting te zoeken tussen de bestaande groep, maar het doel is wel om op een natuurlijkemanier het bereik te vergroten. Haar Twitteraccount is ván de dominee en vóór de gemeente, maarniet exclusief voor de gemeente. Het besef dat ze er niet alleen maar voor zichzelf zijn, is er altijd.Tegelijk moet je niet als direct doel hebben om je geloofsgemeenschap te vergroten door middel vanje Twitteraccount, tenzij je alles heel lokaal in je eigen omgeving gaat filteren, maar daar beperk je
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 17jezelf heel erg mee.ZoekmentaliteitOok Vonhögen zegt dat het belangrijk is om er te zijn voor mensen die zoeken. Mensen hebbentegenwoordig een zoekmentaliteit. Ze zoeken alles op, op internet. Daarom moet je juist daar ook alskerk aanwezig zijn. Niet alleen met informatie, maar ook als mens: persoonlijke presentie.Privé en werkVolgens Nijboer is er een verschuiving gaande als het gaat om het ambt. Vroeger werd de predikantgedragen door het ambt, nu door de persoon. Dat betekent dat de menselijke, persoonlijke kantvan een predikant veel meer te zien is. Dat vind zij geen wenselijke ontwikkeling, maar toch is hetvolgens haar belangrijk wel mee te doen met die ontwikkeling: “Want je moet aansluiten, dus je moetmeedoen. Dus je kan wel zeggen: ik ben het er niet mee eens. Maar dat helpt niet, want zo zit decultuur op dit moment in elkaar en zo zit de communicatie op dit moment in elkaar. En uiteindelijkgaat het natuurlijk om de communicatie van het evangelie, dus ja, moet je toch aansluiten.”Om hier toch mee door te kunnen gaan zegt Nijboer dat het vaststellen van een eigen doel met Twitterkan helpen. Hierdoor wordt het veel duidelijker wat je wel en niet uitzendt.Naar buitenNijboer heeft van het twitteren vooral geleerd dat je zelf uit de kerk komt, in plaats van dat mensenin jouw kerk komen. Volgens haar zorgt dat er voor dat de betrouwbaarheid van een kerk of domineewordt vergroot: “Want ik was geïnterviewd voor de Telegraaf en dan stond er: dominee twittert kerkvol. Nou, flauwekul. Dat heb ik ook gezegd: ik zei dat is flauwekul, zo werkt dat helemaal niet, maarhet gaat volgens mij bij sociale media over betrouwbaarheid en consistentie en dat je benaderbaarbent en dat je toegankelijk bent, zoiets. Dus ik zie het echt als belangrijk dat je eerst naar buitendurft, dan moet je later maar eens kijken wat de oogst voor naar binnen is en misschien wel dat jeblik gewoon verbreed is, ofzo of vergroot.”Kerken begrijpen volgens Nijboer nog lang niet wat social media zijn. De netwerkcultuur, het snelleleven en de puntige communicatie staan mijlenver van wat de kerken aanbieden. Tegelijk mag dekracht van de kerk: stilte, er ook zijn, maar dat kun je alleen maar aanbieden als je snapt waar dewereld over gaat: “Zoals kloosters dat denk ik de laatste tijd wel veel beter kunnen vertellen en latenzien. Die krijgen geen nieuwe kloosterlingen maar wel meer gasten. Dus de kerk daar is misschienwel hetzelfde gevoel bij, van: ze krijgen misschien niet meer leden, maar ze krijgen wel meer gasten,dat is ook wel mooi. Dus ik denk van, als je die communicatie beter zou begrijpen als je ze beter zousnappen en je moet je daarin oefenen en je bent gewoon ruimhartiger en je zet het kanaal gewoonopen. Je zegt van: kom maar op! Wil je met me twitteren? Kan! Wil je vriend worden? Ook goed!”Waarom doen de kerken dat dan nog niet? Nijboer en Vonhögen zeggen allebei dat de kerk nog steedsaanbodgericht is, in plaats van vraaggericht. Nijboer noemt het arrogant: “Kijk wij weten wat hetbeste is. Of: ja wij bewaren toch de schat na de traditie? Of: wij weten hoe de dogmatiek zit en wijhebben de geloofsleer en al die dingen meer. Maar ja, uiteindelijk heb je daar allemaal helemaal niksaan als je het niet kwijt kan, het evangelie.”De kerk moet in haar ontwikkeling van 1.0 naar 2.0. Dat betekent in gesprek gaan, want in eengesprek kom je erachter wat iemand wil. Nijboer noemt een voorbeeld van een aantal gemeenteledendie met een probleem zaten. Uiteindelijk mondde dit, onder andere door openheid hierover te gevenop social media, uit in een aantal gespreksavonden hierover. Juist op social media kunnen domineesen pastores luisteren naar wat er leeft. “Kijk heel vaak is het zo dat de dominees die gaan opstudieverlof of de priesters op sabbat en dan hebben ze een boek gelezen en nou: dan gaan we hetdaarover hebben, want dat is goed voor jullie. En dat heb ik ook geleerd, dus dat is ook makkelijk enpraktisch en dat is ook allemaal zo. Maar niemand ligt er van wakker! En er zijn altijd die trouwe grijzeschare die toch wel loyaal zijn, die dan komt. Ach die dominee slooft zich ook zo uit en noem maar op.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 18Maar onze generatie denkt, ja doei daar kom ik mijn bed niet voor uit of dan ga ik liever wat andersdoen!”Luisteren naar wat er leeft, Nijboer: “Ja, en het klinkt zo... Het klinkt bijna bizar simpel, maar dat ishet wel. Dus de kerk moet een beetje van de troon af, vind ik.”AanwezigOok Vonhögen laat zien wat de kerk laat liggen als het gaat om het aanwezig zijn op social media: “Jekan niet zeggen ik neem mijn hele zaakje op en ik ga, laten we zeggen, naar het voetbalveld met mijnaltaar. Dat kan niet! Maar met sociale media kan dat wel. Ik kan mij mengen in een discussie overvoetbal als priester en daar kan ik volgers krijgen bij wijze van spreken en ik kan voelen wat daar leeften ik kan misschien helpen.”Het probleem is dat de kerk helemaal niet weet hoe zij moet omgaan met die social media. De plankwordt vaak misgeslagen door onbezonnen, te scherp of negatief te zijn. Maar het belangrijkste watfout gaat is nog steeds die zendende houding.4.2.2 BetrokkenheidHet aanwezig zijn op verschillende social mediaplatformen heeft volgens Nijboer te maken met het‘zijn waar de mensen zijn’. Net zoals een kerk alleen maar een gebouw is, tot de verbinding met debuurt wordt aangegaan. Zo is een website van een kerk niks, zolang er niemand aanwezig is op desociale media.Erbij horenMensen hebben de behoefte om ergens bij te horen. Als voorbeeld noemt Vonhögentelevisieprogramma’s waar kijkers invloed op kunnen hebben: “Dat jij als individuele kijker het gevoelkrijgt dat je mee mag doen, dat je stem telt, dat je invloed kan hebben op de uitkomst van eenprogramma. Dat is iets waar je, denk ik, ook als kerk op kan inspelen. Dus die behoefte aan het meewillen doen, het mee willen denken.”BetrokkenheidAls iemand alleen al reageert op jou, is er al betrokkenheid. Hier moet je ook praktisch op inspelen,zegt Vonhögen. Dat betekent op Twitter dat je bijvoorbeeld rekening houdt met tijdzones, als jetweet in Amerika midden in de nacht voorbij komt op iemand zijn timeline, dan is de kans klein datdiegene hem zal zien. Ook binnen dezelfde tijdzone kun je hier slim op inspelen door de tijd waaropje tweet, bijvoorbeeld voor of na de middagpauze of als je mensen met jonge kinderen wilt bereiken:na zeven uur, als de kinderen naar bed zijn gebracht en mensen even rustig achter de computer gaanzitten. Ook kun je meerdere keren dezelfde tweet plaatsen, alleen in andere bewoordingen, zodat je‘pakkans’ groter wordt.Volgens Nijboer zijn er bij Twitter verschillende gradaties van reageren. Mensen kunnen ietsretweeten, ze kunnen een reactie geven, maar ze kunnen het ook alleen lezen en dan weet je niet watde reactie is. Soms komen deze reacties alsnog face-to-face.Nijboer: “En dat is eigenlijk het spannendste wel met sociale media dat ik geloof dat heel veelmensen, heeeel veel boodschappen lezen en op de een of andere manier vindt dat een plek, maar jeweet niet waar en hoe.”Volg mijNijboer en Vonhögen proberen allebei verbinding te zoeken door middel van social media. Het isniet alleen bedoeld voor het overbrengen van informatie, maar je wilt dat mensen participeren in dedialoog. Volgens Vonhögen is participatie uiteindelijk navolging. Het gaat er niet om dat mensen hetmet elkaar eens zijn, maar iedereen volgt dezelfde Persoon: Christus.Vonhögen: “Je wilt graag dat mensen gaan volgen en wat natuurlijk één van de kernaspecten is vansocial media is het volgen, maar het is niet alleen maar passief volgen: dat jij iemand volgt die jou
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 19niet volgt, maar de ideale constructie is dat iemand jou ook terugvolgt en ook volgt wat jij doet endat er dus uitwisseling plaatsvindt. Daarom denk ik dat sociale media heel erg compatible zijn met dewerkwijze van de kerk. En ook zelfs met de manier waarop Jezus te werk ging. Het is: kom, volg mij.”Daarnaast is Twitter volgens Nijboer ook gewoon een handig en snel middel om contacten teonderhouden, bijvoorbeeld met mensen uit de gemeente.OfflineOffline kun je ook merken dat je twittert volgens Nijboer. Zij wordt er in het echte leven soms opaangesproken door mensen die haar volgen. Volgens haar is dat juist ook het mooie. De contacten dieje online hebt, kun je in het echte leven voortzetten. “Je moet gewoon met elkaar praten!”Het twitteren heeft de wereld van Nijboer verbreed. Op Twitter kom je mensen tegen die andersdenken, of iets anders geloven. “Dus mijn beeld op de verschillende geloven en de gelovigen vooralis gewoon verbreed. Wat leer je daar dan van? Dat het er is en dat je gewoon er ook kan zijn, zoiets.Dat elke stem er gewoon kan zijn, dat je gewoon kunt uiten zeg maar. Dus het helpt wel in decommunicatie, in het durven te communiceren, zulke dingen.”4.2.3 InhoudEr zijn geen regels voor de inhoud van de tweets van mensen uit de kerk. Jezelf zijn is hetbelangrijkste uitgangspunt. Tegelijk moet er wel aansluiting gezocht worden bij de buitenwereld.OppervlakkigheidOppervlakkigheid wordt soms genoemd als iets negatiefs van social media. Nijboer is juist blij met dieoppervlakkigheid. Zij zegt dat negentig procent van het leven gevuld is met trivialiteiten en slechtstien procent gaat over grote vragen van het leven. Twitter is dus juist een goede afspiegeling van dewerkelijkheid. Op Twitter kun je zien waar mensen zich mee bezig houden.Ook Vonhögen is het niet eens met de negatieve lading die aan oppervlakkigheid wordt gegeven.Volgens hem kun je iemand juist door alle berichten heen echt leren kennen. Net zoals deleerlingen van Jezus hem pas door de jaren heen echt leerden kennen. Iemand leren kennen in eenmomentopname als een krant of een interview is bijna onmogelijk. Iemand leren kennen door een tijdmet hem op te trekken wel, dat maken social media mogelijk.VolgersWat je zelf twittert zorgt volgens Nijboer automatisch voor een bepaald publiek: “Het spiegelt toch eenbeetje wie je zelf ook bent, denk ik.” Nijboer raadt aan om altijd terug te volgen, tenzij het gaat ommensen of organisaties die reclame willen maken. Zo kom je als snel in een bepaalde groep mensenterecht. Als je dat niet wilt, kun je daar zelf ook uitkomen, door bijvoorbeeld over een heel anderonderwerp te twitteren. Toch ontkom je er niet helemaal aan dat je publiek zich automatisch op eenbepaalde manier filtert.SpiritualiteitSpiritualiteit is heel goed mogelijk op Twitter. Nijboer noemt bijvoorbeeld het ‘twidden’: op de dag vanhet gebed voor de eenheid, werden op een bepaalde tijd allemaal gebeden geplaatst op Twitter, maarook het tegenkomen van een mooie gedachte, een oppeppertje krijgen of iemand die iets aardigs zegtof leuk reageert. Zelf maakt ze ook wel eens een foto van een kaarsje, wat ze als vorm van gebednaar iemand tweet die het nodig heeft.Een ander belangrijk punt vindt Nijboer de stilte: “Neem tijd voor rust en stilte. Zet de telefoon en decomputer uit, weet je wel, je bent niet onmisbaar ook niet op Twitter.”EvangeliserenEcht evangeliseren in de zin van expliciet het evangelie proberen te verspreiden over Twitter, wordt
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 20door Nijboer en Vonhögen afgeraden. Nijboer: “Nee, ik denk wees gewoon, als je christen bent of zo.Wees dan gewoon jezelf en dan is je geloof daar een onderdeel van en soms is het best mooi om daariets expliciets over te zeggen, maar doe dat dan vooral omdat het bij je past.”Vonhögen vindt dat je het beste kan beginnen met een kennismaking op social media. Zoeken naarwaar vraag en aanbod op elkaar aansluiten en dat hoeft helemaal niet als onderwerp de kerk of hetgeloof te hebben. Als je mensen helpt en geeft waar ze om vragen ontstaat er een langdurig contact,maar het tempo waarin dat gebeurt wordt op social media juist bepaald door de andere partij. Hetgeheim zit er volgens Vonhögen in dat er aansluiting wordt gezocht bij de dingen waar de andergepassioneerd van raakt. Zo ontstaat er wederzijds respect en openheid. “Evangelisatie heeft zijnbeste bedding in vriendschap en in een respectvolle dialoog over dingen die je gemeenschappelijkhebt.”4.2.4 VormTwitter is een gesprek, volgens de deskundigen. Een gesprek wat verschillende onderwerpen kanhebben. Van alledaagse beslommeringen tot diepgaande filosofische bespiegelingen. De berichtenworden niet verzonden met als doel het zenden, maar met als doel de interactie.Nijboer: “Ik probeer een gesprek op te zoeken of ik probeer op anderen te reageren of door zelf iets teposten en daartussendoor komen ook nog wel eens berichten van dat ik vertel dat er een kerkdienstis waar mensen naartoe kunnen of... En dan meestal ook in combinatie met: als je nog voorbedenhebt...”BeginNijboer vertelt dat het aan het begin wel even wennen is om te Twitteren: “Ja, in het begin heb ikvolgens mij geprobeerd allemaal scherpzinnigheden op Twitter te gooien en daar ben ik ook maareen keer weer mee gestopt, want dat was ook heel vermoeiend en langzamerhand wordt het tot eenonderdeel van je leven. Dat je denkt van, wat zou ik willen delen op dit moment, van wat ik nu doe,met mijn omgeving.” Het is wel echt even doorzetten, als je het alleen vijf weken probeert en je geeftjezelf ook niet, dan wordt het niks.Korte boodschapNijboer vindt het belangrijke aan Twitter dat de boodschappen kort zijn. In tegenstelling totbijvoorbeeld een blog, zorgt Twitter ervoor dat de stroom op gang blijft. Het internet gaat volgenshaar over snel en kort communiceren. Ze vindt het arrogant dat mensen zich niet houden aan dezeonzichtbare code. “Als je dat niet wilt of kunt dan schrijf je maar een boek. Je moet kernachtigercommuniceren.”ToonNijboer zoekt de discussie niet op, op Twitter. Juist het verbindende is voor haar belangrijk. Discussiebrengt volgens haar niks voort, dialoog daarentegen wel. Als er toch iets als discussie dreigt, gaat zeop zoek naar de onderliggende gedachte. Volgens haar is het als predikant of pastor heel belangrijkom niet te provoceren op Twitter. Als je al expliciet over iets bent, moet je zeker weten dat degeloofsgemeenschap achter je dat ook is, anders kom je in de problemen. Een tip van Nijboer is ombij dreigende discussie of gevoelige onderwerpen, verder te gaan met bijvoorbeeld een mailwisseling.Op die manier zorg je ervoor dat je alles wel uit kunt praten, maar dat anderen geen verkeerd beeldkunnen krijgen door de berichten die ze langs zien komen.InitiatievenInitiatieven als twittervieringen zijn volgens Nijboer leuk, maar niet zaligmakend. Zolang het maar omde inhoud gaat, anders wordt het al snel een ‘gadget’. Tegelijk vindt ze het knap als gemeenschappenhet aandurven om zichzelf op die manier te laten zien aan de buitenwereld.Ook een initiatief als ‘twidden’ vindt zij mooi, maar ook hier moet het niet iets vasts worden: “Maardat is ook wel iets van, dat vind ik dan specifiek voor zo’n dag heel mooi, maar dat hoeft ook niet
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 21teveel, want dan vind ik het weer zo’n dingetje. Dan wordt het bijna weer zo... Nou ja, zo is het levenook niet, zeg maar. Snap je?”AuthentiekAuthenticiteit is misschien wel één van de belangrijkste waarden bij Twitter. Nijboer vindt dat iedereengewoon zijn eigen naam en foto moet gebruiken in een account. Verder kon je aan de continuïteit vande boodschappen ook zien of je met een echte persoon te maken hebt en of diegene zichzelf ook laatzien. Een Twitteraccount van een organisatie kan volgens Nijboer wel, maar dan moet wel duidelijkzijn wie dat account beheert. Bij een organisatieaccount ligt al snel het gevaar van het alleen maarzenden op de loer.Vonhögen sluit hier bij aan. Echte betrokkenheid kan volgens hem alleen maar ontstaan als er echtepersoonlijke uitwisseling is. Dit maakt wel kwetsbaar. Op Twitter is ook veel negativiteit te vinden. Ditkan je beeld vertekenen, omdat alleen de schreeuwers zich laten horen, terwijl de meeste mensen erwel positief of neutraal tegenover staan.Je houding is ook erg belangrijk op Twitter volgens Vonhögen. Als mensen het gevoel krijgen dater een verborgen agenda is, haken ze al snel af. Vonhögen: “Als mensen voelen: dit is authentiek,mensen willen ons echt helpen, echt iets delen van wat hun beweegt, maar ik ben zelf altijd in alletijden in control, ik sta aan het roer van de keuze die ik maak om wel of niet te geloven. Dat is denkik, wat uiteindelijk de veiligheid geeft om de geloofsstap te zetten, als het ook een stap in vrijheid isen dat is ook, denk ik, de enige basis voor echt geloof. Dat kan alleen maar landen op een echte vrijekeuze.”4.3 Social media werkgroep PlechelmusparochieDe interviews met de social media werkgroep zijn tien weken nadat de leden daarvan waren begonnenmet Twitteren, gehouden.InhoudTwitter was voor de werkgroepleden allemaal nog onbekend terrein. Technisch is het voor niemandmoeilijk om te beginnen, maar inhoudelijk valt het nog niet altijd mee. De meeste werkgroepledennoemen dat ze het moeilijk vinden om te bedenken wat ze moeten twitteren. Redenen die daarvoorgenoemd worden zijn: doordat het ze teveel tijd kost, doordat hun eigen doel met Twitter nog nietscherp genoeg is of door gebrek aan inspiratie.Deterink: “Je kan zeggen ik stap op mijn fiets en ga naar Oldenzaal, ik noem maar iets, maar er zullenweinig mensen zijn die dat wat interesseert. Dat wil niet zeggen dat je het daarom achterwege moetlaten, maar het gaat er even om van dat je zegt van: ik moet eens gaan zoeken van wat wil ik ermee? Waar wil ik wat over vertellen of waar wil ik op reageren? Kijk, en dan begint het pas interessantte worden.”Stegeman: “Ik vind het technisch niet zo moeilijk. Alleen, inhoudelijk, wat wil je zeggen? Kijk, als jeeen bepaalde functie hebt een pastor ofzo die zal bepaalde dingen kwijt willen, maar als privépersoon.Ik heb een saai beroep, administrateur, op zich valt daar niet zoveel te twitteren.”FacebookDe meeste respondenten werken liever met Facebook dan met Twitter, ze kunnen daar duidelijkerzien wie ze bereiken en wat er allemaal gebeurt. Op het moment dat de respondenten zagen dat erinteractie kwam op Twitter, vonden ze het wel interessanter worden.De respondenten vinden Facebook persoonlijker dan Twitter. Ook vinden ze het fijn dat ze opFacebook meer kwijt kunnen dan op Twitter. Er wordt genoemd dat statusupdates op Facebook betergeïllustreerd kunnen worden.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 22ErvaringDe respondenten merken dat het twitteren ze makkelijker afgaat dan in het begin. Bijvoorbeeld omdathet beknopt formuleren ze makkelijker afgaat: Reerink: “Het gaat mij gemakkelijker af vind ik zelf.Ook om beknopt te formuleren. Dat dwingt je ook om kort te zijn in je statements. Het brengt jeook even terug bij wat essentiële dingen waar je zelf mee bezig bent.” Ook het toenemen van hetaantal volgers en gevolgden zorgt ervoor dat ze er meer ‘in komen’. Eén respondent noemt dat haarinspiratie een beetje uitgeput raakt nu ze wat langer twittert.DrempelDrie respondenten voelen helemaal geen drempel om te twitteren, twee wel. Bij de eerste drie wordtnog wel genoemd dat het voor hem weer wat te ver gaat om een hele dialoog te voeren op Twitter eenander vindt het lastig dat eigen parochieleden niet te vinden zijn op Twitter. De laatste twee zijn ergkritisch over wat ze zelf zouden moeten twitteren. Ze stellen zichzelf vragen als: is dit nou de moeitewaard om te twitteren? Of: heeft het wel nut? Janssen: “Ik denk vaak bij mezelf, is dat nou de moeitewaard om erop te zetten en het heeft denk ik ook wel met je karakter te maken. Er zijn mensen diezijn heel erg ‘outgoing’, die flappen er van alles uit en makkelijk. Zo ben ik gewoon niet en dan is hetook wat moeilijker om te denken, dat zet ik er gewoon op.” Eén respondent voelt zich bekeken opTwitter door mensen die iets te zeggen hebben over de functie van die persoon.PositiefDeterink en Grote vinden het leuk dat ze door Twitter sneller op de hoogte zijn van bepaaldegebeurtenissen. De respondenten vinden de dingen die ze op Twitter lezen vaak leuk, Janssen noemtzelfs het woord gezellig, terwijl ze dat nooit had verwacht. Maar het leukst vinden de respondentenhet dat er gereageerd wordt op wat ze zeggen op Twitter, door middel van reacties of door eenretweet. Ook andersom, als er een vraag wordt gesteld waar ze antwoord op kunnen geven, wordtTwitter gewaardeerd.Reerink: “Het leukste, ik had een tweet geplaatst en dat iemand dat ging retweeten naar betrekkelijkveel mensen, dat vond ik heel aardig. En dat hij me daarover ook op aansprak, want ik kwam hemtegen ook in een ander circuit: dat was mooi zeg, wat je daar... Dat je het buiten internet weerterughoort, maar ook het verhaal van, deze man zie ik nooit in een kerk of zo, maar die reageerdedaar wel op en had daar wel oren naar, naar wat ik gezegd had. Ik had die man nooit bereikt op eenandere manier, dus die heb ik via de tweet bereikt. Dat vond ik mooi.”DoelgroepDe respondenten vinden het lastig om te zien welke doelgroep ze bereiken. Grote noemt dat hij opTwitter meer kijkt naar zijn werkomgeving in plaats van vrienden en daar dus ook meer professionalsen organisaties volgt. Het moet nog groeien, wordt genoemd en er worden ook kansen gezien voor dejeugd.NadelenHet negatieve aan Twitter vinden de respondenten dat zelf niet altijd invloed hebben op wat er voorbijkomt aan informatie. Vooral als mensen heel veel tweets in één keer plaatsen wordt dat als storendervaren.Mogelijkheden en toekomstAlle respondenten zien mogelijkheden om Twitter te gebruiken voor evangelisatie engemeenschapsopbouw. Vooral het bereiken van mensen die buiten de kerk staan wordt genoemdals doel met Twitter. Ook wordt vaak genoemd dat Twitter geschikt is om jongeren mee te bereiken.Janssen noemt dat er wel goed over nagedacht moet worden hoe er met Twitter wordt omgegaan enwat mensen buiten de kerk aanspreekt: “Ik ben pastoraal werker nota bene, maar af en toe komener allemaal van die vrome berichtjes langs van die dagopeningen, dat ik denk: nou, daar heb je dederde dagopening al! Dus ik vraag me dat eigenlijk wel af. Ik dacht, goh ìk vind het al vervelend! Krijg
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 23ik een vroom berichtje over mijn... en wat vinden andere mensen daar dan van? Dus dat vraag ik meecht af.”Op de vraag of de respondenten Twitter in de toekomst nog zullen gebruiken wordt ja geantwoord.Tegelijk noemen meerderen dat ze het wel lastig vinden om door te zetten, omdat ze in dezebeginfase nog maar weinig resultaat zien van hun activiteit op Twitter.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 245. Conclusie en aanbevelingen5.1 ConclusieOm mensen door middel van Twitter te betrekken bij een kerkelijke gemeenschap, moet aandachtworden besteed aan een aantal kritieke succesfactoren. Deze factoren staan in dit hoofdstukweergegeven en vormen het antwoord op de hoofdvraag van dit onderzoek: Welke kritiekesuccesfactoren zijn er voor het betrekken van mensen bij een kerk, met het gebruik vanTwitter door leden van kerkelijke gemeenschappen?In de linkerkolom staan de aandachtspunten die volgden uit het deskresearch. Deze aandachtspuntenzijn door middel van fieldresearch getoetst. De aandachtspunten die in het fieldresearch ook naarvoren kwamen, of zijn aangevuld, zijn de kritieke succesfactoren en staan weergegeven in demiddelste kolom. De aandachtspunten en de kritieke succesfactoren zijn terug te vinden onder deschuingedrukte kopjes van hoofdstuk drie en vier. In de rechterkolom staan de kritieke succesfactorenuitgelegd.De factoren staan in willekeurige volgorde. De factoren zijn allemaal van belang. Er is niet onderzochtwelke factoren meer of minder invloed hebben op het resultaat. Aandachtspunten uit Kritieke succesfactoren uit Uitleg deskresearch fieldresearch (Zie hoofdstuk (Zie hoofdstuk 3) 4) Informatiesamenleving Zoekmentaliteit Kerken moeten rekening houden met de informatiesamenleving. Mensen zoeken alles op internet. De kerk moet dus te vinden zijn, maar kan zelf op die manier ook informatie vergaren. Beleid Doelgroep Als het gaat over social media wordt er vaak gepleit voor beleid en gerichtheid op een bepaalde doelgroep. Deskundigen stellen dat dit bij Twitter iets anders ligt. Vanwege het persoonlijke karakter is het belangrijker om doelgericht te zijn in de eigen boodschap dan gericht te zijn op een bepaalde doelgroep. Identiteit van de kerk Authentiek Als social media wordt gebruikt door een kerkelijke gemeenschap is het belangrijk om de identiteit van die kerk helder te hebben. Bij Twitter is het nog belangrijker om de identiteit van de persoon helder te hebben. Netwerken Volg mij ‘Believing without belonging’ kan niet meer bij social media. De gemeenschap wordt gevormd in een netwerk waarin gegeven èn genomen wordt. Je krijgt altijd terug wat je er zelf in stopt. Online gemeenschap kan bestaan, alles draait om >
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 25 contact. Als je jezelf niet geeft krijg je er ook niks voor terug. Offline vs. online Offline Twitter kan een aanleiding zijn voor offline ontmoetingen of initiatieven. Authenticiteit Privé en werk Twitteren doe je als mens en niet als instituut of functie. Voor mensen met een publieke functie zorgt dit voor wrijving. Toch blijkt altijd uit de continuïteit van de boodschappen of iemand authentiek is. Als je in het dagelijks leven niet evangeliseert, doe dat dan ook niet op Twitter. Oppervlakkigheid Oppervlakkigheid Op Twitter leer je iemand beter kennen door veel oppervlakkige tweets, dan door één diepzinnige tweet. Mensen worden gekend door het verhaal wat gevormd wordt door alle korte boodschappen. Medium en boodschap Korte boodschap Medium en boodschap Ervaring beïnvloeden elkaar. Twitter dwingt tot het komen tot de kern. Bridging vs. bonding Toon Door het openbare karakter Positief is Twitter geschikter voor ‘bridging’ dan voor ‘bonding’. Twitter biedt ruimte voor dialoog, waarin gerichtheid op de ander belangrijk is. Zenden Naar buiten Twitter is bedoeld om Mogelijkheden en toekomst horizontaal mee te communiceren. Stap af van het zendende karakter wat nog steeds in de cultuur van de kerk zit.Mensen kunnen door middel van Twitter betrokken worden bij de kerk, maar alleen wanneer kerken envóóral kerkleiders en -leden voldoen aan bovenstaande kritieke voorwaarden voor succes.5.2 Aanbevelingen5.2.1 VervolgonderzoekKwantitatief onderzoekOm de uitkomsten van dit onderzoek meer algemeen te kunnen maken zal er kwantitatief onderzoekgedaan moeten worden. Richtingen voor dit onderzoek kunnen bijvoorbeeld zijn:- Wat zijn de richtlijnen die een gemiddelde kerk in Nederland aanhoudt voor het gebruik van Twitter?- Wat is de groei van kerkelijke gemeenschappen door de invloed van Twitter?- Welke kritieke succesfactoren zijn het meest effectief?EffectiviteitIn dit onderzoek is ingegaan op de manier waarop Twitter gebruikt kan worden voorgemeenschapsopbouw. Logisch gevolg is een onderzoek naar wat het effect is van Twitter op
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 26gemeenschapsopbouw. Hiervoor moeten meerdere effectmetingen plaatsvinden volgens het SMPM-model van Effin et al. Zo’n meting vindt op dit moment al plaats bij de Plechelmusparochie.5.2.2 BeleidsaanbevelingenStrategieAls het gaat om social media is het belangrijk dat kerken hun strategie bepalen. Zo moeten ze vantevoren nadenken over wat hun strategie is: wat willen zij bereiken? Wie willen zij bereiken? Metwelke middelen willen zij dat doen? Is Twitter daar geschikt voor?Geen organisatieaccountTwitter kan worden ingezet voor de opbouw van een christelijke gemeenschap, maar Twitter isniet echt geschikt voor organisatieaccounts. Het is beter om een persoonlijk account te maken,van waaruit de kerkleden vanuit persoonlijke titel twitteren. Twitteren vanuit een functie is al snelverwarrend, omdat privé en werk tegenwoordig vaak door elkaar lopen.CursusOm het gebruik van Twitter door kerkleden in goede banen te leiden, kunnen kerken bijvoorbeeldeerst een Twittercursus geven waarin de gebruikers advies krijgen.
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 27Bijlage 1Tien tips voor het gebruik van Twitter door de leden van de social media werkgroep van dePlechelmusparochie. Presentatie gehouden op 3 oktober 2012.1. Zorg voor een duidelijk profiel (Tercan, 2009)2. Maak je tweets kort maar krachtig (Bijmolt, 2011)3. Deel foto’s en berichten (Bijmolt, 2011)4. Doe het zelf, wees authentiek en persoonlijk (Bijmolt, 2011)5. Wissel af in onderwerpen (Keijzer (2011)6. Volg de mensen die jou volgen. (Tercan, 2009)7. Bij een organisatieaccount: denk na over je doelen en wees transparant (Keijzer (2011)8. Gebruik de zoekfunctie (Tercan, 2009)9. Houd rekening met je doelgroep (Bijmolt, 2011)10. Twitter is publiek, houd er rekening mee (in goede en slechte zin) (Tercan, 2009)
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 28Bijlage 2Punten van aandacht/interviewleidraad deskundigenAlgemeen- Wat versta jij onder social media?- Kun je Twitter eens in een paar zinnen omschrijven?- Waarom ben je zelf begonnen met Twitteren?Doelgroep- Welke doelgroep vind je op Twitter?- Denk je er van tevoren over na wie je kunt en wilt bereiken op Twitter?Persoonlijk gebruik- Wat zet je wel op Twitter en niet op Facebook, LinkedIn of een ander social media kanaal?- Waar let je op bij het gebruik van Twitter?- Sommige mensen vinden social media oppervlakkig, wat vind je daarvan?- Op wat voor manier hebben jullie gebruik gemaakt van Twitter bij pioniersproject Noorderlicht?Online-offline- Wat merk je er offline van dat je op Twitter zit?- Is Twitteren meer zenden of ontvangen? Waarom?De samenleving- Wat zijn de grootste bedreigingen voor de kerk als het gaat om het gebruik van Twitter?- Wat zijn de grootste kansen voor de kerk als het gaat om het gebruik van Twitter?- Hoe kun je bruggen bouwen in plaats van verbinden met je eigen groepering?- Op wat voor manier kun je mensen door middel van social media en in het bijzonder Twitter, betrekken bij de kerk?De kerk- Op wat voor manier gaan kerken om met Twitter?- Wat vind je van initiatieven als Twittervieringen?Geloof- Kan Twitter ook een middel zijn voor spiritualiteit? Op welke manier?- Hoe kun je door middel van Twitter evangeliseren?Punten van aandacht/interviewleidraad beginnende gebruikers- Wanneer bent u begonnen met twitteren?- Hoe keek u van tevoren tegen Twitter aan?- Hoe was het om te beginnen met twitteren?- Merkt u verschil tussen uw gebruik van Twitter in het begin en nu?- Ervaart u nu ook nog een drempel om te twitteren?- Wat doet het met u, dat u nu mensen volgt?- Waar twittert u vooral over?- Houdt u met het twitteren rekening met een doelgroep die u wilt bereiken?- Wat zijn volgens u de verschillen tussen Twitter en Facebook?- Wat is het leukste wat u tot nu toe hebt meegemaakt op Twitter?- Wat is u tot nu toe het meeste tegengevallen op Twitter?- Hoe geschikt vindt u Twitter als middel voor de kerk om te evangeliseren en voor gemeenschapsopbouw?- Denkt u dat in de toekomst meer of minder gebruik gaat maken van Twitter?
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 29Bronnen- Baarda, D.B., M.P.M. de Goede, J. Teunissen, Basisboek kwalitatief onderzoek; Handleiding voor hetopzetten en uitvoeren van kwalitatief onderzoek, 2e dr. Groningen, Wolters-Noordhoff, 2005- Berg, van den E. (2012) Sociale media in de greep van de Geest. Handelingen, 39 (3), 27-35.- Bijmolt, M (2011) Tips, tips en nog eens Twitter-tips. Geraadpleegd op 2 oktober 2012 van: http://twittermania.nl/2011/05/tips-tips-en-nog-eens-twitter-tips/- Bosman, F. (2012) Waarom ik vind dat we iets met social media moeten doen. Handelingen, 39 (3),17-25.- Dresscher, E., Tweet if you love Jesus; Practicing Church in the Digital Reformation, 1e dr. New York,Morehouse Publishing, 2011.- Effing, R, De sociale netwerkkerk; De verbindende kracht van Facebook, YouTube, Twitter enLinkedIn, 1e dr. Kampen, VBK Media, 2013- Effing, R., J. Huibers, T.W.C. Hillegersberg (2012), Measuring the effects of social media participationon political party communities. Geraadpleegd op 15 januari 2013 van: http://www.socialpower.nl/cms/publications/- Feijter, de I. (2012) Like it! Or not... Handelingen, 39 (3), 47-57.- Hofland, A. (2012) Internet als religieuze ruimte. Handelingen, 39 (3), 39-45.- Keijzer, C. (2011) 10 Twittertips. Geraadpleegd op 2 oktober 2012 van: http://www.corinnekeijzer.nl/2011/10/28/10-twitter-tips/- Kerkzoeker.nl (2013) Kerkelijke begrippen. Geraadopleegd op 22 januari 2013 van: http://www.kerkzoeker.nl/begrippen.html#gemeente- Martinus, M. (2011), Twitterende dominees; Geloven in sociale media. Geraadpleegd op 8 november2012 van: http://static.staatgeschreven.nl/wpcontent/uploads/2012/01/Twitterende Dominees-MirteMartinus.pdf- Multiscope (2012, 13 december) Facebook gebruik verzevenvoudigd in 2 jaar. Geraadpleegd op7 januari 2013 van: http://www.multiscope.nl/organisatie/nieuws/berichten/facebook-gebruik-verzevenvoudigd-in-2-jaar.html- Multiscope (2012, 25 april) Groei Nederlandse twitteraccounts vlakt af. Geraadpleegd op 20november 2012 van: http://www.multiscope.nl/organisatie/nieuws/berichten/groei-nederlandse-twitteraccounts-vlakt-af.html- Nijboer, J. (2012) Sociale media en community-vorming Handelingen, 39 (3), 59-65.- O’Leary, A (2012, 2 juni) Twitter Dynamos, Offering Word of God’s Love. Geraadpleegd op 7 januari2013 van: http://www.nytimes.com/2012/06/02/technology/christian-leaders-are-powerhouses-on-twitter.html?_r=2&- Roeland, J. e.a. (2012) De (on)mogelijkheid van de digitale kerk Handelingen, 39 (3), 67-75
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 30- Semiocast (2012, 31 januari) Geolocation analysis of Twitter accounts by Semiocast. Geraadpleegdop 9 november 2012 van: http://semiocast.com/publications/2012_01_31_Brazil_becomes _2nd_country_on_Twitter_superseds_Japan- Stoep, van der J. (2012) Sociale media: een nieuwe vorm van communicatie. Handelingen, 39 (3),7-15.- Tercan, M (2009) Hoe gebruik je Twitter: Do’s and Dont’s. Geraadpleegd op 2 oktober 2012 van:http://www.frankwatching.com/archive/2009/06/04/hoe-gebruik-je-twitter-dos-and-donts/- Wielstra, S. en R. Effing, Onderzoek naar social media en kerk: de stand van zaken. Nog nietgepubliceerd.- Wikipedia (2013) Twitter. Geraadpleegd 10 januari 2013 van: http://nl.wikipedia.org/wiki/Twitter
  • “Volg Mij” - Twitter als middel voor gemeenschapsopbouw in de kerk 31