De patiënt kiest


Dr. Peep FM Stalmeier

Universitair Medisch Centrum St Radboud
Achtergrond
Hoe praten artsen en patienten?

• welkom
• de klacht
• uitvragen van klacht
• evt. lichamelijk onderzoek
• wa...
Achtergrond

• “wat doen we eraan”
            dat is besluitvorming



• Hoe gaat dit ?
• Hoe kan het beter ?
Inhoud

•   communicatie
•   besluitvorming
•   keuzehulp
•   onderzoek bij prostaatkanker
De evolutie van „communicatie‟
Communicatie (1)

Roter (Health Psych, 84)

In kliniek en gezondheidscentra

• gemiddeld stellen patienten 2 vragen
  per ...
Communicatie (2)

L Timmermans (Radboud UMC, 2005)

Bij radiotherapie

• 4-5 vragen in een gesprek van 45 minuten.
     (h...
Communicatie (3)
Koedoot (AMC) (Eur J Cancer, 2004)

Ziekenhuizen, en palliatieve kanker

•   Geen genezing (83%)
•   Ziek...
De arts-patient communicatie verloopt goed,
het gaat steeds beter
en het kan nóg beter
Hoe gaat
   medische
besluitvorming?
Hoe gaat medische
         besluitvorming (1)

         Dominante keuze
• Overleving 80 %     • Overleving 90 %
• Bijwerki...
Hoe gaat medische
         besluitvorming (2)

             Afweging
• Overleving 80 %   • Overleving 85 %
• Kans stoma 20...
Hoe gaat medische
          besluitvorming (3)

cijfers IKN

borstsparende operaties in regio Noord
varieert tussen 50 en ...
Besluitvorming (4)
            Conclusie
• veel praktijkvariatie:
  de ene arts wil dit, de andere dat

• behandeling die ...
Wat zegt de wet ?

• relatie met de WGBO
WGBO Resultaten St Radboud
    Is onderwerp besproken?          % ja
   aard van de ziekte                 91
   aard en d...
WGBO Resultaten St Radboud
    Is onderwerp besproken?          % ja
   aard van de ziekte                 91
   aard en d...
Hoe kunnen we helpen?
Hoe kunnen we helpen?
Hoe kunnen we helpen?
Hoe kunnen we helpen?
Vergelijk rollators op hun
       kenmerken
Dit is een keuzehulp !

               optie 1   optie 2

overleving      %          %
hoeveel jaar    …..        …..
voor...
WGBO Resultaten
 Is onderwerp besproken?          % ja
aard van de ziekte                 91
aard en doel van het onderzoe...
Keuzehulpen
Decision Aid


     =


Keuzehulp
Waar kan ik
keuzehulpen vinden?
www.ohri.ca/decisionaid/
Waar te vinden ?


In het algemeen:
In totaal bijna 200 decision aids, maar…
kwaliteit is wisselend
vaker verstopt achter ...
Waar te vinden ?

www.kiesbeter.nl
Waar te vinden ?
                 www.kiesbeter.nl
•   NPCF: Nederlandse patienten-consumenten federatie
•   Trimbos: gees...
Onderzoek
Wil de patiënt het?
  Patient involvement in
prostate cancer treatment
        decisions
              samen met
         ...
Medische keuze:
 meer of minder bestraling

Hogere dosis
• betere genezing en overleving
• meer ernstige bijwerkingen
• Af...
Informatie brochure

1. De afweging tussen bijwerkingen en genezing genoemd.
2. Benoemd korte en lange termijn bijwerkinge...
Decision Aid
    35 x       37 x
Decision Aid
                    35 x            37 x
Survival 5 yr    82 out of 100   88 out of 100
Decision Aid
                    35 x            37 x
Survival 5 yr    82 out of 100   88 out of 100

Cure 5 yr        74 ...
Decision Aid
                      35 x            37 x
  Survival 5 yr    82 out of 100   88 out of 100

  Cure 5 yr     ...
Decision Aid
                       35 x           37 x
  Survival 5 yr    82 out of 100   88 out of 100

  Cure 5 yr     ...
Decision Aid
                       35 x           37 x
  Survival 5 yr    82 out of 100   88 out of 100

  Cure 5 yr     ...
Wil de patient het?
Wil de patient het?



Interview
•Na 1e consult met radiotherapeut, voor bestraling
•Keuze-info kost 18 min.
•Keuze wordt ...
Wil de patient het?


Interview
• “Wilt u tussen de twee behandelingen kiezen
  of wilt u de keus aan de arts overlaten”
•...
Wil de patient het?


N=150 mannen


Gemiddelde leeftijd: 70 jaar
Prostaat kanker: T1-3N0M0
Wil de patient het?

WAT DENKT U ZELF?


wie denkt dat meer dan 0 % zelf wil kiezen
Wil de patient het?

WAT DENKT U ZELF?


wie denkt dat meer dan 25 % zelf wil kiezen
Wil de patient het?

WAT DENKT U ZELF?


wie denkt dat meer dan 50 % zelf wil kiezen
Wil de patient het?

WAT DENKT U ZELF?


wie denkt dat meer dan 75 % zelf wil kiezen
Wil de patient het?
    Resultaten

80% wil zelf kiezen




   van Tol-Geerdink JJ, et al. International Journal of
   Rad...
80 %
  Resultaten


80% wil zelf kiezen
Wil de patient het?


• als we keuze noemen is 1e reactie:
  „dat kan ik niet‟


• Na keuzehulp wil meerderheid
  van pati...
Overige bevindingen

Wie denkt dat de patiënten vooral de
hoge dosis kiezen ?
Overige bevindingen

• 75 % van patiënten kiest lage dosis,
 de keuze is beredeneerd




van Tol-Geerdink JJ. Do patients ...
Overige bevindingen

Wie denkt dat de artsen de hoge dosis
kiezen ?
Overige bevindingen

• bij 66 % van patiënten kiezen artsen
 voor hoge dosis
Overige bevindingen

• Wie denkt dat de arts van te voren kan
 inschatten of de patient zelf zal gaan
 kiezen?




 Stalme...
Overige bevindingen

• De arts weet van te voren niet of de
 patient zelf wil gaan kiezen
Overige bevindingen

• Wie denkt dat de patient zelf van te
 voren weet of hij gaat kiezen?
Overige bevindingen

• Nee hoor, de patient weet het zelf ook
 niet, of hij gaat kiezen.
Wil de patient het?
                Conclusie

• De arts en de patiënt kan niet voorzien of de
  patient zal gaan kiezen.
...
Boodschap

• Keuzehulp verbetert de besluitvorming

•   communiceren WGBO aspecten
•   stellen patient in staat te kiezen
...
Acknowledgements


Radboud University Nijmegen Medical Center


          P.Stalmeier@ebh.umcn.nl
The end
Te spreken 20 minuten

    gesproken 21
Weerstanden
Weerstanden
Wil de arts het?
Weerstanden
        !!!!!!!


Behandelovereenkomst

   de dokter bepaalt
keuzevrijheid, de opties
Wil de arts het?
Holmes-Rovner (Health Expectations, 2000)


Er waren verschillende keuzehulpen aanwezig
  ( multimedia st...
Wil de arts het?
de bezwaren
Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie houdt die
informatie up to date en wie beta...
Weerstanden
        !!!!!!!


Behandelovereenkomst

   de dokter bepaalt
keuzevrijheid, de opties
Wil de arts het?
Holmes-Rovner (Health Expectations, 2000)


Er waren verschillende keuzehulpen aanwezig
  ( multimedia st...
Wil de arts het?
de bezwaren
Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie houdt die
informatie up to date en wie beta...
Wil de arts het?
Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie
houdt die informatie up to date en wie betaalt
dat? Hoe...
Wil de arts het?
Waar laten we de patient tussen kiezen? Er valt niks
te kiezen. Die getallen kun je echt niet vinden in d...
‘De patiënt kiest’
‘De patiënt kiest’
‘De patiënt kiest’
‘De patiënt kiest’
‘De patiënt kiest’
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

‘De patiënt kiest’

1,139 views
981 views

Published on

Dr. P.F.M. Stalmeier, senior wetenschappelijk medewerker Medische Besliskunde UMCN
‘De patiënt kiest’

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,139
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
29
Actions
Shares
0
Downloads
19
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

‘De patiënt kiest’

  1. 1. De patiënt kiest Dr. Peep FM Stalmeier Universitair Medisch Centrum St Radboud
  2. 2. Achtergrond Hoe praten artsen en patienten? • welkom • de klacht • uitvragen van klacht • evt. lichamelijk onderzoek • wat doen we eraan • afscheid
  3. 3. Achtergrond • “wat doen we eraan” dat is besluitvorming • Hoe gaat dit ? • Hoe kan het beter ?
  4. 4. Inhoud • communicatie • besluitvorming • keuzehulp • onderzoek bij prostaatkanker
  5. 5. De evolutie van „communicatie‟
  6. 6. Communicatie (1) Roter (Health Psych, 84) In kliniek en gezondheidscentra • gemiddeld stellen patienten 2 vragen per consult
  7. 7. Communicatie (2) L Timmermans (Radboud UMC, 2005) Bij radiotherapie • 4-5 vragen in een gesprek van 45 minuten. (hoe vaak moet ik dan komen?)
  8. 8. Communicatie (3) Koedoot (AMC) (Eur J Cancer, 2004) Ziekenhuizen, en palliatieve kanker • Geen genezing (83%) • Ziekte-beloop (53%) • Prognose (39%) • Afwachten : niet genoemd (50%) een enkele zin (23%) meerdere zinnen (27%)
  9. 9. De arts-patient communicatie verloopt goed, het gaat steeds beter en het kan nóg beter
  10. 10. Hoe gaat medische besluitvorming?
  11. 11. Hoe gaat medische besluitvorming (1) Dominante keuze • Overleving 80 % • Overleving 90 % • Bijwerkingen 30 % • Bijwerkingen 30 %
  12. 12. Hoe gaat medische besluitvorming (2) Afweging • Overleving 80 % • Overleving 85 % • Kans stoma 20 % • Kans stoma 40 %
  13. 13. Hoe gaat medische besluitvorming (3) cijfers IKN borstsparende operaties in regio Noord varieert tussen 50 en 80 procent Dit heet praktijkvariatie
  14. 14. Besluitvorming (4) Conclusie • veel praktijkvariatie: de ene arts wil dit, de andere dat • behandeling die patient krijgt hangt af van arts • waarom dan niet patienten zelf laten kiezen?
  15. 15. Wat zegt de wet ? • relatie met de WGBO
  16. 16. WGBO Resultaten St Radboud Is onderwerp besproken? % ja aard van de ziekte 91 aard en doel van het onderzoek 93 aard en doel van de behandeling 91 noodzaak van de behandeling 86 de te verwachten resultaten 73 mogelijke complicaties/risico's 51 alternatieve mogelijkheden 37 medicijnen en evt. bijwerkingen 55 is er toestemming gevraagd voor 74 onderzoek/behandeling
  17. 17. WGBO Resultaten St Radboud Is onderwerp besproken? % ja aard van de ziekte 91 aard en doel van het onderzoek 93 aard en doel van de behandeling 91 noodzaak van de behandeling 86 de te verwachten resultaten 73 mogelijke complicaties/risico's 51 alternatieve mogelijkheden 37 medicijnen en evt. bijwerkingen 55 is er toestemming gevraagd voor 74 onderzoek/behandeling
  18. 18. Hoe kunnen we helpen?
  19. 19. Hoe kunnen we helpen?
  20. 20. Hoe kunnen we helpen?
  21. 21. Hoe kunnen we helpen? Vergelijk rollators op hun kenmerken
  22. 22. Dit is een keuzehulp ! optie 1 optie 2 overleving % % hoeveel jaar ….. ….. voordeel 1 % % voordeel 2 % % bijwerking 1 % % bijwerking 2 % %
  23. 23. WGBO Resultaten Is onderwerp besproken? % ja aard van de ziekte 91 aard en doel van het onderzoek 93 aard en doel van de behandeling 91 noodzaak van de behandeling 86 de te verwachten resultaten 73 mogelijke complicaties/risico's 51 alternatieve mogelijkheden 37 medicijnen en evt. bijwerkingen 55 is er toestemming gevraagd voor 74 onderzoek/behandeling
  24. 24. Keuzehulpen
  25. 25. Decision Aid = Keuzehulp
  26. 26. Waar kan ik keuzehulpen vinden?
  27. 27. www.ohri.ca/decisionaid/
  28. 28. Waar te vinden ? In het algemeen: In totaal bijna 200 decision aids, maar… kwaliteit is wisselend vaker verstopt achter wachtwoord ……
  29. 29. Waar te vinden ? www.kiesbeter.nl
  30. 30. Waar te vinden ? www.kiesbeter.nl • NPCF: Nederlandse patienten-consumenten federatie • Trimbos: geestelijke gezondheid en verslaving • NHG: Nederlands huisartsen genootschap • TNO: Ned org toegepast natuurwetensch onderzoek • OMS: Organisatie voor medisch specialisten • CBO: Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg Subsidie van Zon-Mw / V W S
  31. 31. Onderzoek
  32. 32. Wil de patiënt het? Patient involvement in prostate cancer treatment decisions samen met Dr. Julia van Tol-Geerdink et al. Radiotherapie Radboud UMC ARTI Arnhem
  33. 33. Medische keuze: meer of minder bestraling Hogere dosis • betere genezing en overleving • meer ernstige bijwerkingen • Afweging tussen voor- en nadelen van Tol-Geerdink JJ, et al. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics , 2008.
  34. 34. Informatie brochure 1. De afweging tussen bijwerkingen en genezing genoemd. 2. Benoemd korte en lange termijn bijwerkingen, beschreven met aandacht voor de effecten op dagelijks leven 3. Aangeven beperking tot late ernstige bijwerkingen 4. Globale beschrijving van de alternatieven (35 of 37 bestralen) en effecten op survival, cure en bijwerkingen. Gemiddelden 5. Aangeven dat er sprake is van persoonlijke afweging, en de mogelijkheid geven om te kiezen 6. 500 words
  35. 35. Decision Aid 35 x 37 x
  36. 36. Decision Aid 35 x 37 x Survival 5 yr 82 out of 100 88 out of 100
  37. 37. Decision Aid 35 x 37 x Survival 5 yr 82 out of 100 88 out of 100 Cure 5 yr 74 out of 100 79 out of 100
  38. 38. Decision Aid 35 x 37 x Survival 5 yr 82 out of 100 88 out of 100 Cure 5 yr 74 out of 100 79 out of 100 Loss of 57 out of 100 68 out of 100 erections
  39. 39. Decision Aid 35 x 37 x Survival 5 yr 82 out of 100 88 out of 100 Cure 5 yr 74 out of 100 79 out of 100 Loss of 57 out of 100 68 out of 100 erections Bowel 8 out of 100 15 out of 100 problems
  40. 40. Decision Aid 35 x 37 x Survival 5 yr 82 out of 100 88 out of 100 Cure 5 yr 74 out of 100 79 out of 100 Loss of 57 out of 100 68 out of 100 erections Bowel 8 out of 100 15 out of 100 problems Bladder 8 out of 100 11 out of 100 problems
  41. 41. Wil de patient het?
  42. 42. Wil de patient het? Interview •Na 1e consult met radiotherapeut, voor bestraling •Keuze-info kost 18 min. •Keuze wordt echt uitgevoerd
  43. 43. Wil de patient het? Interview • “Wilt u tussen de twee behandelingen kiezen of wilt u de keus aan de arts overlaten” • telefonisch bevestigd na 3 dagen
  44. 44. Wil de patient het? N=150 mannen Gemiddelde leeftijd: 70 jaar Prostaat kanker: T1-3N0M0
  45. 45. Wil de patient het? WAT DENKT U ZELF? wie denkt dat meer dan 0 % zelf wil kiezen
  46. 46. Wil de patient het? WAT DENKT U ZELF? wie denkt dat meer dan 25 % zelf wil kiezen
  47. 47. Wil de patient het? WAT DENKT U ZELF? wie denkt dat meer dan 50 % zelf wil kiezen
  48. 48. Wil de patient het? WAT DENKT U ZELF? wie denkt dat meer dan 75 % zelf wil kiezen
  49. 49. Wil de patient het? Resultaten 80% wil zelf kiezen van Tol-Geerdink JJ, et al. International Journal of Radiation Oncology, Biology, Physics , 2008.
  50. 50. 80 % Resultaten 80% wil zelf kiezen
  51. 51. Wil de patient het? • als we keuze noemen is 1e reactie: „dat kan ik niet‟ • Na keuzehulp wil meerderheid van patiënten zelf kiezen
  52. 52. Overige bevindingen Wie denkt dat de patiënten vooral de hoge dosis kiezen ?
  53. 53. Overige bevindingen • 75 % van patiënten kiest lage dosis, de keuze is beredeneerd van Tol-Geerdink JJ. Do patients with localized prostate cancer treatment really want more aggressive treatment? Journal of Clinical Oncology, 2006
  54. 54. Overige bevindingen Wie denkt dat de artsen de hoge dosis kiezen ?
  55. 55. Overige bevindingen • bij 66 % van patiënten kiezen artsen voor hoge dosis
  56. 56. Overige bevindingen • Wie denkt dat de arts van te voren kan inschatten of de patient zelf zal gaan kiezen? Stalmeier PFM, et al. Doctors' and patients' preferences for participation and treatment in curative prostate cancer radiotherapy. Journal of Clinical Oncology, 2007;25:3096-3100.
  57. 57. Overige bevindingen • De arts weet van te voren niet of de patient zelf wil gaan kiezen
  58. 58. Overige bevindingen • Wie denkt dat de patient zelf van te voren weet of hij gaat kiezen?
  59. 59. Overige bevindingen • Nee hoor, de patient weet het zelf ook niet, of hij gaat kiezen.
  60. 60. Wil de patient het? Conclusie • De arts en de patiënt kan niet voorzien of de patient zal gaan kiezen. • Maar uiteindelijk willen veel patiënten kiezen Ons advies: laat aan alle patienten de info zien en vraag ze dan pas of ze willen kiezen
  61. 61. Boodschap • Keuzehulp verbetert de besluitvorming • communiceren WGBO aspecten • stellen patient in staat te kiezen • dringt mogelijk praktijkvariatie terug • kansen voor onderzoek, onderwijs, en patientenzorg
  62. 62. Acknowledgements Radboud University Nijmegen Medical Center P.Stalmeier@ebh.umcn.nl
  63. 63. The end
  64. 64. Te spreken 20 minuten gesproken 21
  65. 65. Weerstanden
  66. 66. Weerstanden Wil de arts het?
  67. 67. Weerstanden !!!!!!! Behandelovereenkomst de dokter bepaalt keuzevrijheid, de opties
  68. 68. Wil de arts het? Holmes-Rovner (Health Expectations, 2000) Er waren verschillende keuzehulpen aanwezig ( multimedia stand-alone ) • Maar 15 % van de patienten doorverwezen naar decision aid • „artsten verwijzen niet afdoende naar deze keuzehulpen‟
  69. 69. Wil de arts het? de bezwaren Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie houdt die informatie up to date en wie betaalt dat? Hoe moet ik dat nou uitleggen? Een arts heeft toch ook zijn autonomie? We betrekken de patient er al bij. Patienten willen niet meebeslissen. Je maakt patienten alleen maar bang. Je zadelt de patienten op met spijt. Waar laten we de patient tussen kiezen? Er valt niks te kiezen. Die getallen kun je echt niet vinden in de literatuur. Voor deze patient gelden die getallen niet. We zijn alweer veel verder. De patient kan de uitkomsten niet inschatten. Als de patient kiest kunnen we geen onderzoek (randomisatie) meer doen.
  70. 70. Weerstanden !!!!!!! Behandelovereenkomst de dokter bepaalt keuzevrijheid, de opties
  71. 71. Wil de arts het? Holmes-Rovner (Health Expectations, 2000) Er waren verschillende keuzehulpen aanwezig ( multimedia stand-alone ) • Maar 15 % van de patienten doorverwezen naar decision aid • „artsten verwijzen niet afdoende naar deze keuzehulpen‟
  72. 72. Wil de arts het? de bezwaren Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie houdt die informatie up to date en wie betaalt dat? Hoe moet ik dat nou uitleggen? Een arts heeft toch ook zijn autonomie? We betrekken de patient er al bij. Patienten willen niet meebeslissen. Je maakt patienten alleen maar bang. Je zadelt de patienten op met spijt. Waar laten we de patient tussen kiezen? Er valt niks te kiezen. Die getallen kun je echt niet vinden in de literatuur. Voor deze patient gelden die getallen niet. We zijn alweer veel verder. De patient kan de uitkomsten niet inschatten. Als de patient kiest kunnen we geen onderzoek (randomisatie) meer doen.
  73. 73. Wil de arts het? Er is geen tijd voor! Waar zijn die aids dan? Wie houdt die informatie up to date en wie betaalt dat? Hoe moet ik dat nou uitleggen? Ik doe het al! Een arts heeft toch ook zijn autonomie? We betrekken de patient er al bij. Patienten willen niet mee-beslissen. Je maakt patienten alleen maar bang. Je zadelt de patienten op met spijt.
  74. 74. Wil de arts het? Waar laten we de patient tussen kiezen? Er valt niks te kiezen. Die getallen kun je echt niet vinden in de literatuur. Voor deze patient gelden die getallen niet. We zijn alweer veel verder. De patient kan de uitkomsten niet inschatten. Als de patient kiest kunnen we geen onderzoek (randomisatie) meer doen.

×