Over de (on)zin van
prostaatkankerscreening:
een houvast voor
huisarts en patiënt
Auteurs: Alyssa Kellens
Jacqueline Van D...
• Link slideshare!
Inhoudstafel
• Inleiding
• Deel 1: Het screeningsbeleid in Vlaanderen
• Deel 2: Beslissingshulpen voor opportunistische sc...
De prevalentie van prostaatkanker
Figuur: Belgian Cancer Registry 2010
Inleiding
• Leeftijd
• Verwanten met prostaatkanker
10x hoger risico:
>2 eerste- of tweedegraadsverwanten
2 verwanten met diagnose <...
Figuur: Mambourg et al., 2006.
Inleiding
De incidentie van prostaatkanker
Figuur: Mambourg et al., 2006
Inleiding
Prostaatkanker-gerelateerde mortaliteit
RR 1.00 (BI 0.96-1.03)
Ilic et al., 2013.
RR 0.99 (BI 0.97-1.01)
Djulbegovic et al., 2010.
Meta-analyses: screening vs mor...
RR 1.00 (BI 0.86-1.17)
Ilic et al., 2013.
RR 0.88 (BI 0.71-1.09)
Djulbegovic et al., 2010.
Meta-analyses: screening vs mor...
Referentie: Carlsson et al., 2011; Chou et al., 2011; Kilpelaien et al., 2011; Bangma, 2014.
De neveneffecten van diagnost...
Het screeningsbeleid in Vlaanderen
Deel 1
Systematische screening Opportunistische screening
Domus Medica Negatief advies Negatief advies
tenzij:
- Afro-Amerikaanse...
Systematische screening Opportunistische screening
Domus Medica Negatief advies Negatief advies
tenzij:
- Afro-Amerikaanse...
Systematische screening Opportunistische screening
Domus Medica Negatief advies Negatief advies
tenzij:
- Afro-Amerikaanse...
Systematische screening Opportunistische screening
Europese Code voor
Kankerbestrijding
Negatief advies Geen duidelijk adv...
PSA-test wordt NIET meer terugbetaald tenzij:
o in het kader van opvolging van een gekende
prostaatkanker, ongeacht de lee...
Gedeelde
besluitvorming!
Deel 2
Beslissingshulpen voor opportunistische
screening
• Beslissingshulp uit Nederland
 Ontwikkeld door ‘Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Prostaatkanker’ (SWOP)
 Sinds 200...
• Patiënt 1:
 Man, 50 jaar
 Geen familiale VG
 Geen plasklachten
 Vraagt naar screening,
omdat echtgenote dit in
een t...
• Patiënt 1:
Familie
• Patiënt 2:
Familie
www.prostaatwijzer.nl
Deel 2
Beslissingshulp uit Nederland
• Patiënt 1:
Leeftijd
• Patiënt 2:
Leeftijd
Beslissingshulp uit Nederland Deel 2
www.prostaatwijzer.nl
• Patiënt 1: • Patiënt 2:
Beslissingshulp uit Nederland Deel 2
Plasklachten Plasklachten
www.prostaatwijzer.nl
• Patiënt 1: • Patiënt 2:
Figuur: www.prostaatwijzer.nl
Deel 2
Beslissingshulp uit Nederland
Onze evaluatie van de ‘Prostaatwijzer’ Deel 2
Meerwaarde en gebruiksgemak
Gebruiksvriendelijk • eenvoudig, snel, beschikba...
Onze evaluatie van de ‘Prostaatwijzer’ Deel 2
Verbeterpunten
Informatieve luik niet verplicht • angstinductie mogelijk
• w...
• Twee delen:
 Deel bestemd voor de huisarts (= ‘Beslishulp’ )
• Informatie voor de huisarts (brochure)
• Informatie om t...
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Screening per 1000 patiënten:
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
Figuur: Mambourg et al.., 2014.
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Figuur: www.dekeuzemaken.be
Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
Onze evaluatie van de ‘Beslishulp’ Deel 2
Meerwaarde en gebruiksgemak
Beslishulp: deel voor de arts • aanreiken van wetens...
Onze evaluatie van de ‘Beslishulp’ Deel 2
Verbeterpunten
Beslishulp: deel voor arts doelgroep met plasklachten?
Beslishulp...
• Beslissingshulpen ondersteunen de procedure van
gedeelde besluitvorming
• De meerwaarde van hun gebruik hangt af van:
 ...
Dank voor uw
aandacht
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Over de (on)zin van prostaatkankerscreening: een houvast voor huisarts en patiënt

299 views
234 views

Published on

Published in: Health & Medicine
5 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Daar heb je gelijk in!
    Dank je wel voor je feedback (ook aan Aurélie)!
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Bedankt voor de verduidelijking!

    Ik twijfelde er zeker niet aan dat jullie de methodologische vergelijking in jullie artikel wél uitgebreid hadden toegelicht - mijn punt was vooral dat ik deze duiding een beetje miste in de presentatie. Eén zinnetje toelichting was voldoende geweest, bv. zoals je het hier hebt uitgelegd: dat de richtlijn uit 2007 dateert, en dus als enige richtlijn niet de data van deze belangrijke meta-analyses geïncludeerd kon hebben. Je kon dat bijvoorbeeld ook doen door de publicatiedata van alle richtlijnen in de vergelijkende tabel naast elkaar te leggen?

    Het is maar een kleine opmerking, hoor, over het algemeen vond ik het een interessante presentatie.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Da's zeker een terechte opmerking, Jan. Ik zal wat duiding proberen te geven:
    In de tekstversie van ons seminariewerk zijn we wel dieper ingegaan op de bespreking en kritische vergelijking met relevante studies inzake prostaatkankerscreening. In onze presentatie hebben we er bewust voor gekozen om de bespreking van de richtlijnen eerder kort te houden, omdat we ons vooral wilden focussen op de beslissingshulpen.
    Wat mijn 'met een korreltje zout' opmerking over de richtlijn van de Belgian Society of Urology betreft, wou ik gewoon duiden dat dit de enige richtlijn is die niet meer aangepast werd na de publicatie van de twee grote meta-analyses die we op de slide ervoor hebben besproken. Hun aanbevelingen kwamen helemaal niet overeen met hetgeen de rest van de instanties aanbeveelt, dus vandaar dat we deze duiding gaven. Systematische screening aanbieden wordt in de recente literatuur immers nergens meer aanbevolen.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Goede presentatie, gemakkelijk te volgen dankzij de aanduidingen op de slides! Leuk ook dat zo'n relevant onderwerp nog eens belicht wordt, want om eerlijk te zijn was het mij ondanks alle uiteenzettingen hierover nog steeds niet duidelijk wat het correcte standpunt rond screening nu juist is.

    Ik vond het alleen jammer dat de aangehaalde richtlijnen niet methodologisch werden vergeleken. Zo werd er bv. aangehaald dat de richtlijn van de Belgian Society of Urology uit 2007 dateerde, en daarom 'met een korrel zout moest genomen worden'. Daar stelde ik mij de vraag bij: hoezo? Zijn de andere richtlijnen dan meer up-to-date (in welk jaar werden deze dan geschreven)? Baseren zij zich dan op andere, meer recente wetenschap? Of waren er dan methodologische verschillen? Enkel een publicatiedatum van één richtlijn aanhalen, zonder deze te vergelijken met de andere richtlijnen of eender welke andere duiding te geven waarom dit relevant is, lijkt me geen wetenschappelijke manier om kritisch met literatuur om te gaan.

    Dat was mijn enige belangrijke bedenking, verder goed gedaan!
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Duidelijke vergelijking van de verschillende richtlijnen en hulpmiddelen om te beslissen. Jammer dat de richtlijn zo laat uitgekomen is waardoor jullie de implementatie ervan bij huisartsen en patiënten niet konden onderzoeken. Misschien een onderwerp voor een eindwerk volgend academiejaar?
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
299
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
5
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Over de (on)zin van prostaatkankerscreening: een houvast voor huisarts en patiënt

  1. 1. Over de (on)zin van prostaatkankerscreening: een houvast voor huisarts en patiënt Auteurs: Alyssa Kellens Jacqueline Van De Walle Promotor: prof. dr. J. De Lepeleire
  2. 2. • Link slideshare!
  3. 3. Inhoudstafel • Inleiding • Deel 1: Het screeningsbeleid in Vlaanderen • Deel 2: Beslissingshulpen voor opportunistische screening • Besluit
  4. 4. De prevalentie van prostaatkanker Figuur: Belgian Cancer Registry 2010 Inleiding
  5. 5. • Leeftijd • Verwanten met prostaatkanker 10x hoger risico: >2 eerste- of tweedegraadsverwanten 2 verwanten met diagnose <55j of overleden <65j 2-3x hoger risico: alle anderen • Afro-Amerikaanse etniciteit 2-3x hoger risico De risicofactoren van prostaatkanker Inleiding Referentie: Mambourg et al. 2014
  6. 6. Figuur: Mambourg et al., 2006. Inleiding De incidentie van prostaatkanker
  7. 7. Figuur: Mambourg et al., 2006 Inleiding Prostaatkanker-gerelateerde mortaliteit
  8. 8. RR 1.00 (BI 0.96-1.03) Ilic et al., 2013. RR 0.99 (BI 0.97-1.01) Djulbegovic et al., 2010. Meta-analyses: screening vs mortaliteitInleiding All-cause mortality
  9. 9. RR 1.00 (BI 0.86-1.17) Ilic et al., 2013. RR 0.88 (BI 0.71-1.09) Djulbegovic et al., 2010. Meta-analyses: screening vs mortaliteitInleiding Prostate cancer mortality
  10. 10. Referentie: Carlsson et al., 2011; Chou et al., 2011; Kilpelaien et al., 2011; Bangma, 2014. De neveneffecten van diagnostiek en behandeling van prostaatkanker Inleiding • Vals-positieven (5-20%) • Diagnostische prostaatbiopsies infectie (1%), hematurie-hematospermie (15%) pijn en onaangenaam (70%) - ongerustheid • Overdiagnose en overbehandeling:  Prostatectomie: • erectiestoornissen (80-90%), incontinentie (15-20%) • post-operatieve complicaties  Bestraling: • impotentie (60%), radio-enteritis (30%)  Actieve opvolging: • ongerustheid, diagnose-burden
  11. 11. Het screeningsbeleid in Vlaanderen Deel 1
  12. 12. Systematische screening Opportunistische screening Domus Medica Negatief advies Negatief advies tenzij: - Afro-Amerikaanse etniciteit - Familiale VG prostaatkanker KCE Negatief advies Gedeelde besluitvorming Stichting tegen Kanker Negatief advies Gedeelde besluitvorming Vlaamse Liga tegen Kanker Geen duidelijk advies >45 jaar, indien patiënt er op tijd bij wil zijn en niet wil dat prostaatkanker in ver gevorderd stadium ontdekt wordt Belgian Society of Urology - Indien geen familiale VG prostaatkanker: >50 jaar - Indien familiale VG prostaatkanker: >40 jaar Geen duidelijk advies EBM-PracticeNet Negatief advies Negatief advies Deel 1 Richtlijnen: overzicht (Vlaanderen)
  13. 13. Systematische screening Opportunistische screening Domus Medica Negatief advies Negatief advies tenzij: - Afro-Amerikaanse etniciteit - Familiale VG prostaatkanker KCE Negatief advies Gedeelde besluitvorming Stichting tegen Kanker Negatief advies Gedeelde besluitvorming Vlaamse Liga tegen Kanker Geen duidelijk advies >45 jaar, indien patiënt er op tijd bij wil zijn en niet wil dat prostaatkanker in ver gevorderd stadium ontdekt wordt Belgian Society of Urology - Indien geen familiale VG prostaatkanker: >50 jaar - Indien familiale VG prostaatkanker: >40 jaar Geen duidelijk advies EBM-PracticeNet Negatief advies Negatief advies Deel 1 Richtlijnen: overzicht (Vlaanderen)
  14. 14. Systematische screening Opportunistische screening Domus Medica Negatief advies Negatief advies tenzij: - Afro-Amerikaanse etniciteit - Familiale VG prostaatkanker KCE Negatief advies Gedeelde besluitvorming Stichting tegen Kanker Negatief advies Gedeelde besluitvorming Vlaamse Liga tegen Kanker Geen duidelijk advies >45 jaar “indien patiënt er op tijd bij wil zijn en niet wil dat prostaatkanker in ver gevorderd stadium ontdekt wordt “ Belgian Society of Urology - Indien geen familiale prostaatkanker: >50 jaar - Indien familiale VG prostaatkanker: >40 jaar Geen duidelijk advies EBM-PracticeNet Negatief advies Negatief advies Richtlijnen: overzicht (Vlaanderen) Deel 1
  15. 15. Systematische screening Opportunistische screening Europese Code voor Kankerbestrijding Negatief advies Geen duidelijk advies European Association of Urology Negatief advies Gedeelde besluitvorming indien: LV minstens 10-15 jaar EN ° OF >50 jaar ° OF >45 jaar met familiale VG prostaatkanker of Afro- Amerikaanse etniciteit WHO Negatief advies Gedeelde besluitvorming Richtlijnen: overzicht (Europa en wereld) Deel 1
  16. 16. PSA-test wordt NIET meer terugbetaald tenzij: o in het kader van opvolging van een gekende prostaatkanker, ongeacht de leeftijd (max. twee/jaar) o in het kader van screening bij familiale belasting voor prostaatkanker (max. één/jaar) Terugbetalingscriteria RIZIV Deel 1 KB, 2012 >2 verwanten <55j met prostaatkanker, of <65j overleden aan prostaatkanker Andere gevallen: bijdrage van ong. 11 euro
  17. 17. Gedeelde besluitvorming!
  18. 18. Deel 2 Beslissingshulpen voor opportunistische screening
  19. 19. • Beslissingshulp uit Nederland  Ontwikkeld door ‘Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Prostaatkanker’ (SWOP)  Sinds 2008  Cijfermateriaal uit ERSPC-studie • Beslissingshulp uit België  Ontwikkeld door ‘Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg’ (KCE) i.s.m. Domus Medica, Vlaamse Liga tegen Kanker, LUCAS K.U. Leuven en Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid  Sinds 10 juni 2014  Cijfermateriaal uit ERSPC-studie Nederlandstalige beslissingshulpen Deel 2
  20. 20. • Patiënt 1:  Man, 50 jaar  Geen familiale VG  Geen plasklachten  Vraagt naar screening, omdat echtgenote dit in een tijdschrift gelezen heeft • Patiënt 2:  Man, 50 jaar  Geen familiale VG  Nycturie en frequency  Vraagt naar screening, omdat bij buurman prostaatkanker ontdekt is naar aanleiding van screening Toepassing op 2 modelpatiënten Deel 2
  21. 21. • Patiënt 1: Familie • Patiënt 2: Familie www.prostaatwijzer.nl Deel 2 Beslissingshulp uit Nederland
  22. 22. • Patiënt 1: Leeftijd • Patiënt 2: Leeftijd Beslissingshulp uit Nederland Deel 2 www.prostaatwijzer.nl
  23. 23. • Patiënt 1: • Patiënt 2: Beslissingshulp uit Nederland Deel 2 Plasklachten Plasklachten www.prostaatwijzer.nl
  24. 24. • Patiënt 1: • Patiënt 2: Figuur: www.prostaatwijzer.nl Deel 2 Beslissingshulp uit Nederland
  25. 25. Onze evaluatie van de ‘Prostaatwijzer’ Deel 2 Meerwaarde en gebruiksgemak Gebruiksvriendelijk • eenvoudig, snel, beschikbaar • tijdens consultatie of los daarvan • voor zowel patiënt als huisarts Outcome • eerste filter van de patiënten en staving van het advies van de huisarts • initieert discussie arts-patiënt
  26. 26. Onze evaluatie van de ‘Prostaatwijzer’ Deel 2 Verbeterpunten Informatieve luik niet verplicht • angstinductie mogelijk • weinig besef van de controverse rond PSA • kennis van implicaties van de screening? Patiëntkarakteristieken • In België: leeftijd vanaf 50j, of vanaf 40j zo hoog risico • Afro-Amerikaanse ras • belang van plasklachten? De ICE worden niet bevraagd Meerwaarde en gebruiksgemak Gebruiksvriendelijk • eenvoudig, snel, beschikbaar • tijdens consultatie of los daarvan • voor zowel patiënt als huisarts Outcome • eerste filter van de patiënten en staving van het advies van de huisarts • initieert discussie arts-patiënt
  27. 27. • Twee delen:  Deel bestemd voor de huisarts (= ‘Beslishulp’ ) • Informatie voor de huisarts (brochure) • Informatie om te delen met de patiënt (brochure)  Deel bestemd voor de patiënt (= ‘De Keuze Maken’) • Brochure • Website • Sinds 10 juni 2014 officieel gepubliceerd! Beslissingshulp uit België Deel 2
  28. 28. Figuur: Mambourg et al.., 2014. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2
  29. 29. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2 Figuur: Mambourg et al.., 2014.
  30. 30. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2 Screening per 1000 patiënten: Figuur: Mambourg et al.., 2014.
  31. 31. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2 Figuur: Mambourg et al.., 2014.
  32. 32. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2 Figuur: Mambourg et al.., 2014.
  33. 33. Deel bestemd voor de huisarts Deel 2 Figuur: Mambourg et al.., 2014.
  34. 34. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  35. 35. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  36. 36. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  37. 37. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  38. 38. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  39. 39. Figuur: www.dekeuzemaken.be Deel bestemd voor de patiënt Deel 2
  40. 40. Onze evaluatie van de ‘Beslishulp’ Deel 2 Meerwaarde en gebruiksgemak Beslishulp: deel voor de arts • aanreiken van wetenschappelijke kennis, snel paraat en up-to-date • bevorderen van uniformiteit tussen artsen Beslishulp: deel voor arts-patiënt • concrete leidraad voor de consultatie • moduleerbaar naar tijd en noodzaak • visuele ondersteuning • stimuleert discussie De Keuze Maken: deel voor de patiënt • wetenschappelijk onderbouwde informatie • volledige kennis van de problematiek • gaat na wat patiënt belangrijk vindt
  41. 41. Onze evaluatie van de ‘Beslishulp’ Deel 2 Verbeterpunten Beslishulp: deel voor arts doelgroep met plasklachten? Beslishulp: deel voor arts-patiënt ICE worden niet in rekening gebracht De Keuze Maken: deel voor de patiënt • enkel als goede motivatie en tijd, voldoende opleiding, familiariteit met kansberekening • weinig visuele ondersteuning • ICE worden niet in rekening gebracht Meerwaarde en gebruiksgemak Beslishulp: deel voor de arts • aanreiken van wetenschappelijke kennis, snel paraat en up-to-date • bevorderen van uniformiteit tussen artsen Beslishulp: deel voor arts-patiënt • concrete leidraad voor de consultatie • moduleerbaar naar tijd en noodzaak • visuele ondersteuning • stimuleert discussie De Keuze Maken: voor de patiënt • wetenschappelijk onderbouwde informatie • volledige kennis van de problematiek • vragenlijst gaat na wat patiënt belangrijk vindt
  42. 42. • Beslissingshulpen ondersteunen de procedure van gedeelde besluitvorming • De meerwaarde van hun gebruik hangt af van:  Gebruiksgemak  Nut • Aandachtspunten voor de toekomst  Gegevens uit ERSCP: updaten aan verdere wetenschappelijke bevindingen  De ICE van de patiënt integreren in de beslissingshulp  Andere vormen: folders, waardenweegschaal, etc  Integreren in EBM-PracticeNet Besluit Deel 2
  43. 43. Dank voor uw aandacht

×