Noktalama i̇şaretleri̇

1,410 views
1,093 views

Published on

www.alicanatasever.tr.gg Türkçe ders slaytları

Published in: Technology, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,410
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
49
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Noktalama i̇şaretleri̇

  1. 1. 08/06/13 1NOKTALAMA İŞARETLERİNOKTALAMA İŞARETLERİYazıda okumayı kolaylaştırmak için birtakım işaretler kullanılır. Nokta, ikinokta,virgül,noktalı virgül... Bunlara noktalama işareti denir.Bu işaretler bir yandan cümlenin yapısını,sözün bağlantı yerlerini açık olarakgöstermeye; bir yandan da yazıda harflerle belirtilmeyen vurgu, durak gibi birtakım özellikleri bildirmeye yarar.Noktalama işaretlerinin yerinde ve doğru bir şekilde kullanılması, konununanlaşılması ve maksadın anlatılması bakımından çok önemlidir.Çünküyerinde kullanılmayan bir işaret ‘’baba’’ yı ‘’eşek’’ yapabilir.Belli başlı noktalama işaretlerini ve kullanıldıkları yerleri örneklerleinceleyelim.
  2. 2. 08/06/13 2& N O K T A && N O K T A && Cümlenin sonuna konur.Örnekler:1- Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu.(Reşat Nuri GÜNTEKİN, Çalıkuşu)2- Bu gece eğlenceleri içlerine sinmedi.(Reşat Nuri GÜNTEKİN, Bir Kadın Düşmanı)3- Bugünün gençleri Dar Kapı’ yı okumalıdırlar.(Ahmet Hamdi TANPINAR)Uyarı:Duraklamanın daha az yapıldığı sıralı cümlelerde nokta yerine virgül ya danoktalı virgül konulabilir.Örnek:At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
  3. 3. 08/06/13 3&Birtakım kısaltmaların sonuna konur.Örnekler:1-Alb. (Albay)2- Dr.(Doktor)3-Yard.Doç.(Yardımcı doçent)4-Prof. (Profesör)5- Alm.(Almanca)Uyarı:Ancak bazı kısaltmalarda nokta konulmaz.Örnekler:1- TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi)2- TDK (Türk Dil Kurumu)
  4. 4. 08/06/13 4& Sayılardan sonra sıra bildirmek için “-ncı ,-nci” eklerinin yerinekullanılır.Örnekler:1- 3.(Üçüncü)2-15.(On beşinci)3-IV.(Dördüncü)4-II.Mehmet (İkinci Mehmet)5-2.Cadde (İkinci Cadde)Uyarı:Cadde ve sokak numaralarında nokta mutlaka kullanılmalıdır.Noktakullanılmadığı takdirde yukarıdaki örneklerden 2(iki) adet cadde anlaşılır.
  5. 5. 08/06/13 5&Tarihlerin yazılışında gün ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmakiçin konur.Örnekler:1- 29. 5. 14532- 03. 02. 1988UYARI:Tarihlerde ay adları yazı ile de yazılabilir. Bu durumda ay adlarından önce vesonra nokta kullanılmaz.Örnekler;1- 29 Mayıs 14532- 3 Şubat 1988
  6. 6. 08/06/13 6&Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra okunur.Örnekler:1- I. 1.2- II. 2.3- B. b.&Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.Örnekler:1-Tren 09:15’te kalktı.2-Tören 17:30’da, hükümet daireleri kapandıktan yarım saat sonrabaşlayacaktır.(Tarık BUĞRA)
  7. 7. 08/06/13 7&Bibliyografik künyelerin sonuna konur.Örnek:Agah Sırrı Levend, Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, Ankara1960Matematikte çarpı işareti yerine kullanılır.Örnekler:1-4.5=202-6.7=42
  8. 8. 08/06/13 8((,,))V İ R G Ü LV İ R G Ü LArt arda gelen aynı görevde olan (özneler, nesneler, tümleçler)kelimelerin, kelime gruplarının arasına konur.Örnekler:1-Karada, havada, denizde yurdu savunurlar.2-Teyzemler, dayımlar, halamlar gelmişti.3-Dağları, ovaları ve ağaçları özlüyordu.4-Sessiz dereler, solgun ağaçlar, sarı güllerDillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller(Faruk Nafiz ÇAMLIBEL)
  9. 9. 08/06/13 9,Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır.Örnekler:1- Atlar soluyor, terliyor, dört nala koşuyordu.2-Fakat yol otomobillerle yasak olduğundan oda herkes gibi tramvaya biner,kimse kendisine dikkat etmez.Falih Rıfkı ATAY, Denizaşırı3- Gel demesi kolay, git demesi zordur.4-Yaşlar kurur, iniltiler durur, çukurlar dolardı.
  10. 10. 08/06/13 10,Art arda gelen iki kelime arasında çıkabilecek anlamkarışıklığını önlemek amacı ile bunların arasına konur.Örnekler:1- İhtiyar, bekçiyi çağırdı. Öteki, elini sakladı.2- Hırsız, kardeşini dövdü. Garson,çocuğu çağırdı.3-İhtiyar, ağaca yaslandı. Küçük, elmaları kopardı.
  11. 11. 08/06/13 11,Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan ögeleri belirtmekiçin konur.Örnekler:1-Kumandan, atını şahlandırarak ‘’hurra, hurra’’ diye kendisinialkışlayan keyifli halka boyun kırarak kabarıyordu.2- Burası, uzaklardan engin bir boşluk görünen karanlık uçurumlarıile uğursuz bir geçitti.3-Saniye Hanımefendi, merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyarduymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir genç kadın gibi,koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti.(Yakup Kadri KARAOSMANOĞLU, Panorama)
  12. 12. 08/06/13 12,Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak içinkonur.Örnekler:1- Uzun süredir o şehre, Bursa’ya gidememiştim.2- Annesini, canından çok sevdiği o aziz varlığı, çoközlemişti.3- Örnek olsun diye, örnek istemez ya, söylüyorum.Şimdi, efendiler, müsaade buyurursanız, size bir sualsorayım.(M.Kemal ATATÜRK)
  13. 13. 08/06/13 13,Anlama güç kazandırmak, anlamı pekiştirmek için tekrarlanan kelimelerarasına konur.Örnekler:1-Akşam, yine akşam, yine akşam.Göllerde bu dem kamış olsam!(Ahmet HAŞİM)2-Kopar sonbahar tellerindenDerinden, derinden, derinden.Biten yazla başlar keder musikisi(Yahya Kemal BEYATLI)Uyarı:Ancak ikilemelerde kelimeler arasına virgül konmaz. Akşam akşam, yavaşyavaş
  14. 14. 08/06/13 14,Hitaplardan sonra kullanılır.Örnekler:1- Kıymetli Abiciğim,2-Sevgili Anneciğim,3-Değerli Kardeşim,4-Sayın Başkan,5-Kıymetli öğretmenim,
  15. 15. 08/06/13 15,Sayıların yazımında ondalık bölümleri ayırmak içinkullanılır.Örnekler:1- 20,72-30,853-48,36Ve, veya bağlaçlarından önce ve sonra virgül kullanılmaz.Örnekler:1-Öğretmen sınıfa girdi ve konuşmaya başladı.2-Radyoyu açalım veya kapatalım.
  16. 16. 08/06/13 16((;;))N O K T A L I V İ R G Ü LN O K T A L I V İ R G Ü L;Cümle içinde virgülle ayrılmış tür veya gruplarıbirbirinden ayırmak için konur.Örnekler:1-Pazardan elma,armut,muz;ıspanak,kabak,patlıcanaldım.2-Erkek çocuklara Doğan,Mustafa,Orhan kızçocuklara ise Selcan, Burcu, Yonca gibi isimlerverilir.
  17. 17. 08/06/13 17;Kendinden önceki cümleyle ilgi kuran ancak, yalnız, fakat,lakin,çünkü vb bağlaçlardan önce konur.Örnekler:1-Çok çalışıyor;fakat başarılı olamıyor.2-Halis bir şiir fena okunabilir;lakin sahte bir şiir iyiokunamaz.(Yahya Kemal BEYATLI)3-Bir millet ordusunu kaybedebilir,bağımsızlığını dakaybedebilir;fakat dilini sakladıkça o millet yaşıyor demektir.(Nihal ATSIZ,Türk Ülküsü)
  18. 18. 08/06/13 18(;) Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleribirbirinden ayırmak için konur.Örnekler:1-Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak,kahkalar atmak ağlamak istiyorum.2-Sabahtan beri bekliyorum ;ne gelen var, ne giden.3-İş işten geçti; artık gelse de olur.gelmese de.4-Eşek ölür,semeri;insan ölür,eseri kalır.UYARI:Noktalı virgülden sonra başlayan cümlelerin ilk harfiküçük yazılır.
  19. 19. 08/06/13 19((::))İ K İ N O K T Aİ K İ N O K T A:Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur.Örnekler:1-Peyami Safa’nın en önemli eserleri şunlardır: Yalnızız, MatmazelNoralya’nın Koltuğu, 9.Hariciye Koğuşu.2-Yeni harfler alındıktan sonra sonra eski yazı ile bir tek kelime bileyazmayan iki kişi görmüşümdür:Atatürk ve İnönü!(Falih Rıfkı ATAY,Çankaya)
  20. 20. 08/06/13 20:Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.Örnekler:1-Aklın ve ilmin üç büyük düşmanı vardır: Fenalık,cahillik vetembellik.2-Derler:İnsanda derin bir yaradır köksüzlük;Budur alemde hudutsuz ve hazin öksüzlük(Yahya Kemal BEYATLI)3-Cümlenin ögeleri üçe ayrılır: Özne,yüklem ve tümleçler.
  21. 21. 08/06/13 21:Kütüphanecilik alanında yazar adı ile eser başlığı arasınakonur.Örnekler:1-Ali Çolak:Günlük Güneşlik Şarkılar2-Faruk Nafiz Çamlıbel:Çoban Çeşmesi3-Ahmet Turan Alkan:Altıncı Şehir4-Mithat Enç:Uzun Çarşının Uluları5-Yakup Kadri Karaosmanoğlu:Yaban
  22. 22. 08/06/13 22:Edebi eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda,konuşan kişinin adından sonrakonur.Örnekler:1-Bilge Kağan: Türklerim,işittimÜstten gök çökmedikçealtan yer delinmedikçeülkenizi,törenizi kim bozabilir sizin?Koro: Göğe erer başımızBaşınla senin!Bilge Kağan: Ulusum birleşip yücelsin diyeGece uyumadığım,gündüz oturmadım.Türklerin Bilge Kağan der banaBen her şeyi onlar için bildimNöbetteyim!(A.Turan Oflazoğlu, Anıtkabir)
  23. 23. 08/06/13 23(:)Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.Örnekler:1- 40:5 = 82- 150:2 = 753- 60:2 = 304- 60:10 = 65- 24:8 = 3
  24. 24. 08/06/13 24(...)(...) Ü Ç N O K T AÜ Ç N O K T A(...) Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.Örnekler:1- Ne çare ki, çirkinliği hemencecik ve herkes tarafındangörülüveriyordu da bu yanı ...(Tarık BUĞRA, Dönemeçte)2- Herkes savaşa gidiyordu:Gençler, yaşlılar, kadınlar ...3- Yüzümüzü ağartan nice şairlerimiz var: Mevlana YunusFuzuli, Baki ....
  25. 25. 08/06/13 25(...) Herhangi bir sebeple bitmemiş cümlelerin sonunagelerek, anlamı okuyucunun düşüncesine bırakmak amacı ilekullanılır.Örnekler:1- Ona düşüncelerimi anlatabilsem ...2- Buraya öyle alıştım ki ...3- Onu öyle özledim ki ...4- Annemi bir görebilsem...
  26. 26. 08/06/13 26(...)Söylenmek istenmeyen, söylenmesi uygunsuz veyaayıp kaçan sözlerin yerine kullanılır.Örnekler:1- O h... Bana ne dedi biliyor musun?2- Olayı ... Bilmedi.3- Arabacı B ... ‘a yaklaştığını söylüyor, iki de bir fırsat bularakarabanın içine doğru başını çeviriyordu.(Ahmet Hamdi TANPINAR)
  27. 27. 08/06/13 27(...) Alıntılarda; başta ortada ve sonda alınmayan kelimeve bölümlerin yerine konur.Örnekler:1- ... Türkçe’nin çekilmediği yer vatandır, ancak çekildiğiyerler vatanlıktan çıkar.2- Mümtaz, bu dükkana bakarken hiç farkında olmadanMallarme’nin mısrasını hatırladı:’’ Meçhul bir felakettenburaya düşmüş.(Ahmet Hamdi TANPINAR,Huzur)Uyarı:Alınmayan kelime ve bölümlerin yerine yay ayraç içinde üçnokta konması da mümkündür.
  28. 28. 08/06/13 28(...) Cevap vermeyişi, suskunluğu belirtmek için üç noktaveya sıra noktalar kullanılır.Örnekler:1- Bana kırgın mısın?.............................2- Beni özledin mi?...3-Beni hiç aradın mı?...
  29. 29. 08/06/13 29(...)Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümünokuyucunun muhayyilesini bırakıldığını göstermek ve yaifadeye güç katmak için konur.Örnekler:1-Karşı sahilde mor,fark olunmaz sisler altındaki dağlar,korular, beyaz yalılar... Ve bütün bunların üzerinde bir esatirrüyasının havai hakikati gibi uçan martı sürüleri(Ömer SEYFETTİN,Bahar ve Kelebekler)2-Gök sarı,toprak sarı,çıplak ağaçlar sarı...(Faruk Nafiz ÇAMLIBEL,Han Duvarları)
  30. 30. 08/06/13 30(...)Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek içinkullanılır.Örnekler:1- Koca Ali ... Koca Ali, be ...(Ömer SEYFETTİN, Diyet)2- Ne var... Ne var, be ...3- Kim O...Kim O...
  31. 31. 08/06/13 31(...)Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksikbırakılan cevaplarda kullanılır.Örnek :- Yabancı yok!- Kimsin?-Ali...-Hangi Ali?-...-Sen misin, Ali usta?-Benim!...-Ne arıyorsun bu vakit buralarda?-Hiç..-Nasıl hiç?Suya çekicini mi düşürdün yoksa!...
  32. 32. 08/06/13 32?? S O R U İ Ş A R E T İS O R U İ Ş A R E T İ? Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.Örnekler:1-Ne zaman tükenecek bu yollar,arabacı?(Faruk Nafiz ÇAMLIBEL,Yolcu ile Arabacı)2- Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?(Ahmet HAŞİM,Merdiven)Uyarı:Soru vurguyla belirtildiği zaman da soru işareti kullanılır.Örnek:* Gümrükteki memur başını kaldırdı: Adınız?
  33. 33. 08/06/13 33?Bilinmeyen yer, tarih ve benzeri durumlar için kullanılır.Örnekler:1- Yunus Emre(1240?-1284), (Doğum yeri:?)2- Türk Halk Felsefesinin, Türk nükteciliğinin ve mizahdehasının büyük mümessili Nasrettin Hoca da (HaceNasirüddin) bu asırda yaşamıştır.(1208?-1284)3-Babaannemin doğum tarihi (1901?-1972), (Doğum yeri:?)
  34. 34. 08/06/13 34? Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığıdurumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır.Örnekler:1- Ankara’dan Konya’ya bir buçuk saatte (?) gitmiş.2- 1496(?) yılında doğan Fuzuli...3- Zaten onun ne kadar bilgili(?) olduğu konuşmasındananlaşılıyor.
  35. 35. 08/06/13 35? N o t l a r1- Uyarı:Soru bildiren cümle veya sözlerde bazen cevabın ne olacağı sözüngelişinden belli olur. Bu tür cümle ve sözlerin sonunda da soru işaretikullanılır.Örnekler:1- Haksız mıyım? Liderler içinde Atatürk gibisi var mı?2- Yoksa bu sözümde yalan var mı?3- Sen İstanbul’a gitmeyecek miydin?4- Türkçe’den 5 almamış mıydın?
  36. 36. 08/06/13 362-Uyarı:mı / mi eki -ınca / -ince anlamında zarf-fiil işleviylekullanıldığı zaman soru işareti konulmaz.Örnekler:1- Akşam oldu mu sürüler döner.Hava karardı mı eve gideriz.2- Alp Er Tolga öldi müEsiz ajun kaldı muÖdlek öçin aldı muEmdi yürek yırtılır.3- Bahar gelip de nehir çağıl çağıl kabarmaya başlamaz mıiçimi geri kalmış bir saat huzursuzluğu kaplardı.(Haldun TANER,On İkiye Bir Var)
  37. 37. 08/06/13 373-Uyarı:Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti ensona konur.Örnekler:1- Çok yakından mı bu sesler, çok uzaklardan mı?Üsküdar’dan mı, Hisar’dan mı, Kavaklar’dan mı?(Yahya Kemal BEYATLI)2-Ruhunu karartan neydi,yağmur mu yağıyordu;yoksaşimşekler mi çakıyordu?
  38. 38. 08/06/13 38!! Ü N L E M İ Ş A R E T İÜ N L E M İ Ş A R E T İSevinç, kıvanç, acı korku, şaşma gibi duyguları anlatancümlelerin sonuna konur.Örnekler:1- Ne mutlu Türküm diyene!(Mustafa Kemal ATATÜRK)2-Gurbet o kadar acıKi ne varsa içimdeHepsi bana yabancıHepsi başka biçimde !(Kemalettin Kami Kamu)
  39. 39. 08/06/13 39! Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.Örnekler:1- Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz, ileri!(Mustafa Kemal ATATÜRK)Uyarı:Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonrakonulabileceği gibi cümlenin sonuna da konulabilir.Örnek:* Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururkenSana uğurlar olsun ... Ayrılıyor yolumuz!
  40. 40. 08/06/13 40! Bir söze alay, kinaye ve küçümseme anlamı kazandırmaiçin ayraç içinde ünlem işareti konur.Örnekler:1- İsteseymiş bir gün de bitirirmiş(!) ama ne yazık ki vaktiyokmuş(!)2- Adam akıllı (!)olduğunu söylüyor.
  41. 41. 08/06/13 41(-)(-) K I S A Ç İ Z G İK I S A Ç İ Z G İ(-)Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur.Örnek:* Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bil-mem.Havuzun suyu bulanık.Kapının saatleri on ikiyi geçmiş.Tram-vay ne fena gıcırdadı! Tramvaydaki adam tanıdık mı acaba ne diyeöyle dönüp dönüp baktı? Yoksa kimseciklerin oturmadığıkanepeler-de bu saatte pek başı boşlar mı oturur ?(Sait Faik ABASIYANIK,Havuz başı)
  42. 42. 08/06/13 42(-) Ara sözleri ara cümleleri ayırmak için kullanılır.Örnekler:1- Örnek olsun diye - örnek istemez ya - söylüyorum2- En önde oturanlardan biri - gözlüklü olan - soruyu çokgüzel cevaplandırdı.3-Yazarın bu romanı - Yanık Buğdaylar - hoşuma gitmişti.
  43. 43. 08/06/13 43(-) Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için konur.Örnek:al-ış, dur-ak,Dur-sun,gör-gü-süz-lük(-) Dil bilginde fiil kök ve gövdelerini göstermek içinkullanılır.Örnek:al-, dur-, gör-, ver-, başar-,okut-,(-) Dil bilgisinde eklerin başına konur.Örnek:-den, -lık, -ış(-)Dil bilgisinde heceleri göstermek için kullanılır.Örnek;a-raş-tır-ma, ku-yum-cu, ya-zar-lık
  44. 44. 08/06/13 44(-)Eski harfli metinlerin yeni yazıya aktarılmasındaArapça ve Farsça kurallara göre yapılmış tamlamaların,birleşik ve türemiş kelimelerin öğelerini ayırmak içinkullanılır.Örnekler:1- Darü’l -fünün2- Resm-i geçit3-Cemiyet-i Akvam(-) Adres yazarken semt ile şehir arasına konur.Örnek:* Kurtuluş-ANKARA
  45. 45. 08/06/13 45(-)Kelimeler arasında “-den...-a, ve, ile, ila ve arasında”anlamlarını vermek üzere kullanılır.Örnekler:1- Türkçe - Fransızca sözlük2- Aydın -İzmir yolu3- Türk - Alman ilişkileri(-)Bazı terim ve kuruluş adlarında kelimeler arasına konur.Örnekler:1- Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi2- Zarf-fiil
  46. 46. 08/06/13 46( __ )( __ ) U Z U N Ç İ Z G İU Z U N Ç İ Z G İ( __ ) Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermekiçin kullanılır.Buna konuşma çizgisi de denir.Uyarı;Konuşmalar tırnak içine verildiği zaman uzun çizgikullanılmaz.Örnek:* __ Eski şehri gezdin mi?__ Rothshild’in evine gittin mi?
  47. 47. 08/06/13 47(‘’ ‘’)(‘’ ‘’) T I R N A K İ Ş A R E T İT I R N A K İ Ş A R E T İ(‘’ ‘’) Başka bir kimseden ve ya yazıdan olduğu gibi aktarılansözler tırnak içine alınır.Örnek;* Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesinin ön cephesindeAtatürk’ün “ Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” vecizesi yeralmaktadır.Uyarı:Aynen alınmayan söz ve yazılar tırnak içinde gösterilemez.
  48. 48. 08/06/13 48(“ ’’)(“ ’’) N O T L A RN O T L A RUyarı:Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soruişareti, ünlem işareti v.b. ) tırnak içinde kalır.Örnek:* “Akıl yaşta değil baştadır.”atasözü yüzyıllarıntecrübesinden süzülüp gelen bir gerçeği ifade etmiyor mu?Uyarı:Uzun alıntılarda her paragraf ayrı ayrı paragraf içine alınır.
  49. 49. 08/06/13 49(“ ”)Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içinealınır.Örnek:* Yeni bir ‘’barış taarruzu ‘’ başladı.Uyarı:Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınmadankoyu yazılarak veya altı çizilerek de gösterilebilir.Örnek:* Höyük sözü Anadolu’da tepe olarak geçer.(“ ”) Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnakiçine alınır.Örnek:* Yahya Kemal’in bazı şiirleri “ Kendi Gök Kubbemiz” adıaltında çıktı.
  50. 50. 08/06/13 50(“ ”)(“ ”) N O T L A RN O T L A RUyarı:Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içinealınmaksızın koyu yazılarak ve ya eğik yazıyla (italik)dizilerek de gösterilebilir.Örnekler:1-Cahit Sıtkı’nın Şairin Ölümü şiirini Yahya Kemal çoksevmişti.2-Bugünün gençleri Dar Kapı’ yı okumalıdırlar.Uyarı:Tırnak içine alınan sözlerden sonra kesme işareti kullanılmaz.
  51. 51. 08/06/13 51(‘ ’)(‘ ’) T E K T I R N A KT E K T I R N A K(‘’)Tırnak içinde verilen ve yeniden tırnağaalınması gereken bir sözü belirtmek için kullanılır.Örnek:* ‘’ Şinasi’ nin ‘ safi Türkçe ‘ ile yazdığını söylediğişiirlerden sonra vardığı bu konuşulan dil fikri şüphesizki ondan gelen en büyük kazancımızdır.(Ahmet Hamdi TANPINAR)
  52. 52. 08/06/13 52(‘’) Dil yazılarında verilen örneğin anlamınıgöstermek için kullanılır.Örnek:* Göktürk Anıtları ‘ nda geçen fakat günümüzeulaşmayan bazı örnekler; bodun ‘millet, kavim,’sab‘söz’, eçü apa ‘ ecdat, atalar,’ tüketi ‘tamamen,bütünüyle,’
  53. 53. 08/06/13 53(( ( )( ) )) Y A Y A Y R A ÇY A Y A Y R A Ç( ( ) ) Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayanaçıklamalar için kullanılır.Örnek:*Anadolu kentlerini,köylerini(Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.)gezsek bile görmek için değil,kendimizi göstermek için geziyoruz.(Nurullah ATAÇ,Söyleşiler)Uyarı:Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonrayazılır.Örnek:*Yunus Emre (1240?-1320)’nin...
  54. 54. 08/06/13 54(( )) Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini,durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.Örnekler:İhtiyar- (Topallayarak öğretmenin yanına yaklaşır.) Neoluyor hocam? Lütfen bana da anlattın.Öğretmen-(Kaşları çatılmış bir şekilde ) Ne olacak,serserilerokulun camlarını kırmış.(( ))Alıntıların,başta,ortada ve sonda alınmayan kelime vebölümlerin yerine konulan üç nokta,yay ayraç içine alınabilir.(( )) Bir söze alay,kinaye veya küçümseme anlamıkazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içinealınır.
  55. 55. 08/06/13 55(‘)(‘) K E S M E İ Ş A R E T İK E S M E İ Ş A R E T İ(‘) Özel isimlere getirilen iyelik,hal gibi çekim ekleriniayırmak için kullanılırÖrnekler:1- Gülşen’i okula giderken gördüm.2-Türkiye’m,benim canım memleketim!3-Ziya Gökalp’ten Yahya Kemal’e kadar bütün yazar ve şairleriokudum.
  56. 56. 08/06/13 56(‘)Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.Örnekler:1-ABD’de kasırga hayatı felce uğradı.2-THY’nin hizmetleri herkesçe takdim ediliyor.(‘)Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.Örnekler:1-’İsterseniz 8’inci kata çıkalım’2- ‘Seyfullah Aras 1997’de doğdu’3- Saat 21:30’da Harem’de olmalısın.
  57. 57. 08/06/13 57(‘)Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasındadüştüğünü göstermek için kullanılır.Örnekler:1- N’oldu Allah’ım n’oldu , arayıp beni buldu.2- ‘N’ etsin, n’eylesin şimdi zavallı adam(‘)Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak içinkullanılır.Örnek:*Dilimizde-sız ‘la yapılmış bir çok sözcük var.
  58. 58. 08/06/13 58(‘)Özel adlar için yay ayraç ( parantez) içinde bir açıklamayapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur.Örnek:* Yakup Kadri(Karaosmanoğlu) ‘nin romanlarını zevkleokudum.Uyarı:Özel adlardan türetilmiş sözcüklerde ekler, kesme işaretiyleayrılmaz.Örnek:* Az önce Konyalı bir dostumla buluştum.Uyarı:Özel İsimlere eklenip “ aile, gil” anlamını veren - ler ekleri,kesme işareti ile ayrılmaz. Fakat “benzerler’’ anlamı verenler vediğerleri ayrılır.
  59. 59. 08/06/13 59(^)(^) D Ü Z E L T M E İ Ş A R E T İD Ü Z E L T M E İ Ş A R E T İ(^)Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olankelimeleri ayırt etmek için konur.Örnekler:1- âlem (bayrak),2- hâlâ(babanın kız kardeşi)
  60. 60. 08/06/13 60(^)Arapça ve Farsça’dan dilimize geçenbirtakım kelime ve eklerde ‘’g,k,I’’ünsüzlerinin ince okunduğunu göstermekiçin,bu ünsüzlerden sonra gelen ‘’a’’ve ‘’u’’sesleri üzerine konur.Örnek:1- dergâh, sükûn, ahlâk,evlât,hilâl
  61. 61. 08/06/13 61www.dersimizturkce.gen.tr

×