Hatlestad terrase: Utkast til analyse av ei historisk naturskadehending

  • 158 views
Uploaded on

Historisk naturskadehending: Hatlestad terrasse …

Historisk naturskadehending: Hatlestad terrasse
Jordskred i Hatlestad terrasse i Fana, 14.09.2005
3 omkom, 1 alvorlig skadd, store materielle skadar
Stor mediemerksemd, vart agendasettande for naturskadeforebygging og beredskap i Bergen
Godt dokumentert – eigna som ”pilotstudie” i AREALKLIM AP2

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
158
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide
  • forside\n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n

Transcript

  • 1. Hatlestad terrase: Utkast til analyse av ei historisknaturskadehendingKyrre Groven
  • 2. Historisk naturskadehending: Hatlestad terrasse  Jordskred i Hatlestad terrasse i Fana, 14.09.2005  3 omkom, 1 alvorlig skadd, store materielle skadar  Stor mediemerksemd, vart agendasettande for naturskadeforebygging og beredskap i Bergen  Godt dokumentert – eigna som ”pilotstudie” i AREALKLIM AP2 www.vestforsk.no Foto: Bergens Tidende
  • 3. Hendingsforløp (1) Skadeomfang  Lausmassar i tilnærma vassløysing trengte inn i HT nr.40, 42, 44, 46 og 48 og gravla 10 menneske. 3 omkom, 1 alvorlig skadd. Eitt av dødsoffera, ei jente på fem år, døydde februar 2006 etter at den livsforlengande behandlinga vart avslutta  Fire bustader måtte rivast, store økonomiske utlegg til sikring av området Utløysande årsaker  Ekstremvêret Kristin gav rekordnedbør i Bergen etter lengre periode med mykje regn og metting av jordsmonn  Multiconsult, 2005b: ”Årsakene til skredet har etter vår vurdering hovedsakelig vært en kombinasjon av svært bratt terreng og stor vanntilførsel. Fyllmasser lagt på toppen av skråningen kan også ha vært en medvirkende årsak.” Kjelde: Multiconsult, 2005a www.vestforsk.no
  • 4. Hendingsforløp (2) Krisehandtering  Den operative krisehandteringa varte i ti timar, frå kl. 01:54, da Bergen brannvesen fekk melding om ulykka, til kl. 12:00 etter at alle dei sakna var funne (Lango 2010:60)  Bergen kommune trappa ned beredskapsaktiviteten 15. september, parallelt med oppretting av prosjektgruppe for oppfølging av dei som var råka  Lango (2010, 2012): Krisa raskt identifisert og handtert på ein god måte. Svak horisontal samordning mellom involverte etatar kunne ha skapt problem ved ei større krise www.vestforsk.no
  • 5. PlangrunnlagGjer greie for dei planane (kommuneplan/generalplan, reguleringsplan, utbyggingsplan)som var fatta før naturskadehendinga, og som har relevans for utfallet Generalplan for Fana 1966-1969  Kopi av planen er bestilt frå Bergen byarkiv Reguleringsplan  Tilgjengelig på nett: http://www.bergenskart.no/braplan/planInnsyn.jsp?planid=31880000&kildeid=1201  Vedtatt av Fana kommunestyre 19.12.1966  Godkjent av Kommunal og arbeidsdepartementet 11.05.1967  Ingen utbyggingsplan; avvik heimla i dei enkelte byggesakene  Sakspapir og møteprotokollar/vedtak er bestilt frå Bergen byarkiv www.vestforsk.no
  • 6. www.vestforsk.no
  • 7. Utløysingsområdet var regulert som bustadtomt www.vestforsk.no
  • 8. Utløysingsområdet var regulert som bustadtomt Storparten av skredområdet var regulert som ”fellesareal” www.vestforsk.no
  • 9. Det er ikkje sett av ”fareområde” som reguleringsformålUtløysingsområdet var regulert som bustadtomt Storparten av skredområdet var regulert som ”fellesareal” www.vestforsk.no
  • 10. ByggesakGjennomgang av byggesak bør omfatte desse punkta • Søknad om byggeløyve • Behandling av søknad • Evt. dispensasjonar frå reguleringsplan • Godkjenning av byggeløyve • Byggeprosess • Ferdigstilling Sakspapir er bestilt frå byggesaksarkivet i Bergen kommune Hittil kjenner vi desse elementa:  Husa i området vart sett opp av byggmeister Øivin Nydal i 1971-72  I brev frå bygningssjefen i Fana datert 25.11.1971 vart Nydal pålagt å stoppe byggearbeidet, uvisst kvifor www.vestforsk.no
  • 11. SkadehistorikkGjennomgang av skadar og skadeforebyggande tiltak på same stad frå tida før denaktuelle hendingaVi manglar enno aktuell korrespondanse. Kunnskap basert på media: Steinsprang mot veg/tomter frå tid til anna utan større skadar Tidleg på 1990-talet: Hatlestad velforening kontakta Bergen kommune og peikte på at området var rasfarleg Svar frå Bergen bygg og eiendom og Samferdselsetaten:  Kommunal eigedom ikkje utsett  Ta kontakt med grunneigar (Øyvin Nydal) om sikring  Peikte på at kommunen kunne pålegge rassikring; vart ikkje gjort Vegskilt nr 114 ”rasfare” montert, uklart av kven www.vestforsk.no
  • 12. Drøfting Spørsmål frå caseprotokollen:  Var planane gode nok?  Vart planane følgt opp i tilstrekkelig grad?  Vart det gitt dispensasjonar?  Kva andre samfunnsmessige forhold kan ha spelt inn?  Kom naturskaden av uføresette vêrforhold? Anna oppfølging av hendinga  Erstatningsspørsmål  Organisatoriske endringar  ROS-analyse  Bestemmelser og retningslinjer til arealdelen i kom.planen www.vestforsk.no
  • 13. Var planane gode nok?A. Juridisk vurdering Må ta utgangspunkt i lovverket på den tida planen vart vedtatt, i dette tilfellet bygningsloven av 1965 Bygningsloven av 1965 § 25 ”Reguleringsformål”:  I reguleringsplan avsettes i nødvendig utstrekning (…) 5.Fareområder: områder for høyspenningsanlegg, skytebaner, ildsfarlige opplag og andre innretninger som kan være farlige for allmennheten, og områder som på grunn av ras- og flomfare eller annen særlig fare ikke tillates bebygd (vår understreking) Reguleringsplanen hadde ikkje avsett fareområde (jf. lysark 5), dvs. intensjonen i lova var ikkje innfridd Svaret på om planen tilfredsstilte kravet i lovteksten avheng av om vêret eller andre utløysande forhold var så ekstraordinære at ein ikkje kunne ta høgde for dei i planlegginga www.vestforsk.no
  • 14. Var planane gode nok?B. Vurdering ut frå samtidig forvaltningspraksis Kravet i bygningslova om å sette av fareområde ”i nødvendig utstrekning” var av ny dato  BL1965 tredde i kraft 1. jan 1966, mindre enn eitt år før reg.planvedtak  Rimelig at det ville ta noko tid før nytt lovverk vart innarbeidd i kommunal planleggingspraksis? Godkjenningsbrevet frå KAD tematiserte ikkje bandlegging av rasfarlege område  Tydar på at planen var i tråd med tidas forvaltningspraksis Miljøverndepartementet i epost 2012: ”Etter departementet si erfaring har kommunane langt på veg brukt reguleringsføremålet fareområde der det er ønskeleg å hindre utbygging, både med heimel i bygningslova av 1965 og plan- og bygningslova av 1985” Kunnskapsbehov om tidlegare praksis www.vestforsk.no
  • 15. Var planane gode nok?C. Vurdering ut frå funksjonelle krav Korleis etablere eit objektivt kvalitetskriterium for reguleringsplanar med omsyn til skredfare?  F. eks: Dersom terrenget i reguleringsområdet er brattare enn x grader, skal ein gjennomføre geologiske undersøkingar Skredfarevurdering som del av ROS-analyse for Bergen kartla alle område brattare enn 28°  Erfaring: Terreng > 27-30° er generelt skredfarlig (Sletten et al., 2006) https://www.bergen.kommune.no/aktuelt/tema/risikokartlegging/5503/6063/article-19667 www.vestforsk.no
  • 16. Andre spørsmål Vart planane følgt opp i tilstrekkelig grad?  Ettersom reguleringsplanen ikkje inneheldt merknader om skredfare, kan ikkje manglande fokus på skadeførebygging knytast til mangelfull oppfølging av planen Vart det gitt dispensasjonar?  Sjekk kva byggestoppen i 1971 gjekk ut på  Skredet i Hatlestad terrasse starta på ei tidlegare garasjetomt, der setningar i grunnen skal ha ført til kommunalt påbod om riving av garasjen (Multiconsult 2005a)  klarlegg saksgangen Kva andre samfunnsmessige forhold kan ha spelt inn?  Ikkje analysert enno Kom naturskaden av uføresette vêrforhold?  Bergen – Florida 14.09.2005: 156,5 mm, den største døgnnedbøren www.vestforsk.no
  • 17. Lærdommar for AREALKLIM Saka illustrerer utfordringar knytt til eksisterande bygningar og eldre reguleringsplanar utan risikovurderingar Vi vil truleg støyte på mange arealplanar der det ikkje er tatt omsyn til fare for naturskade; god/dårlig oppfølging av planen blir dermed lite relevant Det er viktig å vurdere planane og planoppfølginga i sin rette historiske kontekst Det er eit poeng å velje historiske naturskade- hendingar av ulikt omfang, karakter og tidspunkt for å få illustrert eit mangfald av problemstillingar www.vestforsk.no
  • 18. Referansar Lango, P. (2010). Samordning i krise eller krise i samordning? En studie av håndtering av Hatlestad- raset i Bergen kommune. Lango, P. (2012). Hatlestad-raset. Organisering, samfunnssikkerhet og krisehåndtering. A. L. Fimreite, P. Lango, P. Lægreid and L. H. Rykkja. Oslo, Universitetsforlaget: 216-234. Meteorologisk institutt (2005). Været i Norge. Klimatologisk månedsoversikt, september 2005. met.no info nr. 09/2005. Oslo. Multiconsult (2005a). Rasrisiko etter rekordnedbør 14. september. Hatlestad. Observasjoner i felt. Notat G-01. Multiconsult (2005b). Rasrisiko etter rekordnedbør 14. september. Hatlestad. Stabilitetsforhold. Årsaker til skredet. Notat G-02. Bergen. Sletten, K., K. Stalsberg, et al. (2006). Potensielt skredfarlige områder i Bergen kommune. Delrapport 2. NGU Rapport. Trondheim, Norges geologiske undersøkelse. www.vestforsk.no