Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów

Struktura tekstu dziennikarskiego. Od czego zacząć? Rodzaje leadów

Dla kogo piszemy?
Co nowego
wydarzyło się?
Czy temat jest przetwarzalny na obraz?
Ilu Czytelników
dotyczy ten
temat?
Czy temat
budzi emocje?
5 pytań, które musimy sobie zadać przed przystąpieniem do pisania:
Czy temat jest
„ rozwojowy”?

Zacznij od tytułu
Tytuł to hak, na którym wieszamy nasz tekst. Jeśli jest mocny, utrzyma nawet duży i ciężki materiał
Kiedy mamy tytuł, łatwiej trzymać się tematu i nie zbaczać z wybranego kierunku
Tytuł nie powinien mieć więcej niż 7 słów (lub 2 linie)
Tytuł może być informacją, cytatem lub pytaniem – pod warunkiem, że znamy na nie odpowiedź
Zaczynając pisanie od wymyślenia tytułu, porządkujemy zebrane informacje

80% informacji w pierwszych 20% tekstu Odwrócona piramida i najważniejsze pytania dziennikarza
Co się stało?
Kto brał w tym udział?
Gdzie to się stało?
Kiedy to się stało?
Jak to się stało?
Dlaczego to się stało?

Czym jest lead? Dobry lead jest jak pistolet… … przystawiony do głowy Czytelnika… … nie pozwala mu oderwać się od lektury
To najważniejsza część historii
Lead decyduje, czy odbiorca zacznie czytać tekst
Lead odpowiada na pytania: kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego i jak
Lead najpierw powinien odpowiedzieć na pytanie CO się dzieje i KTO w tym bierze udział
Wiele leadów zaczyna się od odpowiedzi na pytanie KIEDY. To pójście na łatwiznę. Taką informację powinno się przeredagować.

Ekspozycja leadów

Rodzaje leadów
Lead informacyjny
W dłuższych tekstach możemy zastosować też:
2. Lead cytat
3. Lead pytanie
4. Lead historię

Lead informacyjny
Mówi, o czym będzie historia
Jest jej efektownym streszczeniem
Zawiera słowa kluczowe dla zrozumienia informacji
Może występować jako lead „twardy”, streszczający, typowy dla informacji typu „breaking news”…
Przykład: Ludzie znów polecą na księżyc. NASA poinformowała o tym dziś występując o 10 miliardów dolarów na realizację projektu
… może też występować jako lead „miękki”, wymagający większej koncentracji i uwagi, zawierający więcej informacji wyjaśniających zdarzenie:
Przykład: NASA proponuje kolejny projekt kosmiczny. Jej potrzeby budżetowe – ujawnione dziś – zawierają plan wysłania na Księżyc kolejnych ludzi. Agencja ma nadzieję na realizację długoterminowego projektu, w którym Księżyc zostanie wykorzystany jako „skocznia” do dalekich podróży kosmicznych. Zdaniem NASA potrzeba na to 10 miliardów dolarów.

Lead cytat
Pozwala na efektowne otwarcie tekstu poprzez użycie kontrowersyjnych i zdecydowanych opinii
Przykład: „Łatwiej uwierzyć w pogańskiego boga Jariłę niż dane Centralnej Komisji Wyborczej w Rosji – komentuje wyniki wyborów Aleksander Podrabinek, znany obrońca praw człowieka, więzień polityczny”
(Duży Format, Jak fałszowano wybory w Rosji, 17.03.2008)
Umożliwia pokazanie konfliktu poprzez cytowanie oponentów (ring)
Przykład: „Czym kierowali się autorzy artykułu i osoby, które dostarczyły im materiałów? – pisze w liście na Niedzielę Palmową arcybiskup Kamiński. Czym kieruje się arcybiskup, powtarzając o mnie nieprawdę? – pyta dominikanin, który ujawnił ukryty grzech Kościoła”.
(GW, Arcybiskup broni dobrego imienia księdza Andrzeja, 17.03.2008)
Zawsze jednak trzeba wyjaśnić Czytelnikowi kontekst wypowiedzi
Ważne! Czy wszystkie wybrane przez Ciebie cytaty są mocne i użyteczne? Czy nie powtarzają informacji zawartych w tekście?

Lead pytanie
Nazywany także leadem-receptą, ponieważ stawia pytanie i od razu na nie odpowiada
Wciąga w lekturę poprzez postawienie pytania często zadawanego sobie przez Czytelników
Przykład: Dlaczego świat jest taki zakłamany? Odpowiedź jest prosta: bo my sami go tworzymy. A kłamstwo jest wpisane w naszą naturę. Z badań psychologicznych wynika, że posługujemy się nim średnio od 2 do 200 razy dziennie
(Newsweek, Cała prawda o kłamstwie, 30.09.2007)
Dobrze nadaje się do prezentowania danych statystycznych, wyników sond, ankiet i sondaży
Przykład: Czy ludzie żyją dziś tak, jakby nie mieli umrzeć? TAK odpowiedziało na to pytanie 71 procent badanych, a NIE – tylko 26 procent.
(Sondaż IQS Quant dla GW 12-13.03.2008)
Ważne! W leadzie-recepcie nie stawiamy pytań retorycznych. Musimy znać konkretną odpowiedź na pytanie, które zadajemy.

Lead historia
Znany też jako lead-anegdota lub lead opisowy
Zaczyna się od opowiedzenia krótkiej historii, która wprowadza Czytelnika w okoliczności zdarzenia, nastrój itp.
Przykład: W podparyskiej la Cité samochody podpala się zwykle między trzecią a czwartą rano. Więc o czternastej młodych ludzi raczej nie widuje się tu na ulicach. Odsypiają.
Wymaga zebrania wielu dodatkowych informacji
Często stosowany w reportażu
Przykład: Halina ma 40 lat i urodzi dziecko dla Joanny. Zanim usiądzie, głaszcze się po brzuchu. To siódmy miesiąc.
(Duży Format, Adopcja ze wskazaniem, 25.02.2008)
Jest skuteczny, ponieważ budzi emocje Czytelnika
Jest skuteczny, ponieważ od razu wprowadza Czytelnika w akcję
Ważne! Historia opowiedziana w leadzie nie jest samodzielną anegdotą - jej zadaniem jest wprowadzenie Czytelnika w tematykę artykułu. Lead jest haczykiem, na którym zawieszamy cały tekst.

Jak napisać dobry lead?
Dobry lead jest jak atak, przed którym Czytelnik nie może się obronić
Dobry atak to informacja, cytat, scena, pytanie, porównanie, anegdota... Jeden warunek - musi być zaskakujący.
Często pomysł na d obry atak przychodzi dopier o, gdy si ę rozpiszemy. Wtedy pierwsze zdania id ą do kosza
Ważne! Napisanie leadu to najbardziej pracochłonna część pracy nad tekstem. Można ją wykonać na początku lub na końcu tworzenia materiału - trzeba jednak cały czas szukać jak najbardziej efektownego wejścia w temat. Od tych 25 słów zależy los całego artykułu
Pytanie: Czy twój lead zachęca Cię do lektury tekstu? Jeżeli nie, wyrzuć go i zacznij pisać od nowa.

Po co są akapity?
Tekst dziennikarski zbudowany jest z akapitów
Dzięki takiej konstrukcji możemy go łatwo skrócić i przebudować
Pierwszym, najważniejszym akapitem jest lead
Każdy akapit to osobna scena, cytat, wątek
Akapit powinien zawierać maksymalnie 5-6 zdań
Optymalna długość akapitu to 5-12 linijek tekstu (w szpalcie)
Pisanie akapitami to dziennikarski odruch

Rola śródtytułów
Przeciętny Czytelnik traci zainteresowanie lekturą po drugim akapicie
Potrzebny jest wtedy „haczyk”, który rozbudzi na nowo jego zainteresowanie
Śródtytuł jest wewnętrznym tytułem, który zapowiada, co będzie w następnych kilku akapitach tekstu
Tekst do 1800 znaków (kartka A4) nie potrzebuje śródtytułów, w dłuższych tekstach warto je wstawiać co 5-8 akapitów

Długość zdania – ile zniesie Czytelnik? "Wielu ludzi uważa, że najdłuższe zdanie w historii literatury napisał Wiktor Hugo. Rekord przypisywany jest zdaniu z powieści „Nędznicy”, zawierającemu 823 słowa (...). Ta opinia jest błędna. Najdłuższe zdanie literatury angielskiej przypisuje się też Joyce'owi, który osiągnął 4391 słów („Ulisses”). Ale i on został pobity. Jonathan Coe w powieści „The Rotters Club” doszedł do 13955 słów w jednym zdaniu. To jednak nie koniec. Jest pewna polska książka, „Bramy Raju”, która zawiera zdanie złożone z 40000 słów (...). Powieść ta została napisana przez Jerzego Andrzejewskiego. Określana jest jako nowela, ale nowele zazwyczaj mają mniej niż 40000 słów. I wreszcie, na koniec, jest czeska powieść, która składa się z jednego długiego zdania – „Lekcje tańca dla starszych i zaawansowanych” Bohumila Hrabala (...). Składa się ze 128 stron.". Jednak…

Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
Przeciętne zdanie w tekście dziennikarskim liczy ok. 8-10 słów (3-4 linijki tekstu)
Dłuższe zdania (ok. 20 słów) to tylko te, w których wyliczane są miejsca, instytucje, osoby itp. lub zamieszczane długie nazwy własne
Krótkie zdania to także krótkie słowa (do 5 sylab)
Zasada tekstu dziennikarskiego: jedno zdanie, jedna myśl, jedna liczba, jeden cytat

Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
Im krótsze zdanie, tym więcej informacji Czytelnik z niego zapamięta
Pierwsza część zdania jest zawsze lepiej zapamiętywana, niż druga
Najlepsze wyniki zapamiętywania: zdania o długości do 12 słów
Ilość słów w zdaniu Ilu Czytelników zapamięta całe zdanie Ilu Czytelników zapamięta pierwszą część zdania Ilu Czytelników zapamięta drugą część zdania 12 100 % 100 % 100 % 13 90 % 95 % 85 % 17 70 % 90 % 50 % 24 50 % 70 % 30 % 40 30 % 50 % 10 %

Język tekstu dziennikarskiego
„ W dążeniu do powagi wyklucza się z komunikacji zwykłych ludzi” Peter Glotz i Wolfgang Langenbucher („Wzgardzony czytelnik”)
Piszemy po to, by poinformować, wytłumaczyć, zainteresować tematem, wzbudzić emocje
Dziennikarze są przede wszystkim „tłumaczami”
Ich zadaniem jest przetłumaczenie języka fachowego lub żargonu na język powszechnie zrozumiały
Należy więc:
Unikać wszelkiego rodzaju przymiotników-ozdobników i powtórzeń (wzajemna współpraca, potencjalne możliwości, akwen wodny itp.)
Skreślać wypełniacze (właściwie, w ogóle, niekiedy)
Nie używać słów z języka biurokracji i języka prawniczego
Unikać skrótów nazw, szczególnie w tytułach
Unikać form bezosobowych (zrobiono, kupiono)
Dane liczbowe i procentowe stosować w umiarkowanych dawkach
Liczby wielocyfrowe (setki milionów, miliardy) opisywać obrazowo (to tyle, ile…)

Konstrukcja tekstu dziennikarskiego: podsumowanie
TYTUŁ ustawia kierunek, w którym pójdzie przekaz tekstu. Dobrze go mieć, zanim przystąpimy do pisania. Jeśli przyjdzie nam do głowy lepszy pomysł na tytuł, zawsze możemy go zmienić
LEAD powinien zawierać najciekawsze i najważniejsze informacje, ale powinien też mieć to „coś”, co spowoduje, ze Czytelnik nie zakończy na nim lektury tekstu. Do wyboru mamy 4 formy leadu: informacyjny, cytat, receptę i historię
TEKST zawsze dzielimy na akapity nie dłuższe niż 5-6 zdań
ŚRÓDTYTUŁ wstawiamy w dłuższych tekstach co 5-8 akapitów. Jego zadaniem jest podtrzymać zainteresowanie Czytelnika lekturą
KRÓTKIE ZDANIA : Czytelnik najlepiej zapamięta te informacje, które liczą nie więcej niż 12 słów
KRÓTKIE SŁOWA – Czytelnicy to lubią. Szukajmy synonimów dla długich słów

Kiedy warto podzielić tekst?
Teksty uzupełniające (ramki) powinniśmy zastosować, gdy:
Prezentujemy dużo danych liczbowych
Cytujemy opinie wielu osób
Przypominamy poprzednie wydarzenia związane z tematem (background)
Cytujemy przepisy prawne istotne dla tematu
Publikujemy biografię bohatera tekstu
Podajemy adresy, telefony, nazwy stron www. itp.
Publikujemy harmonogram wydarzenia lub listę osób/firm biorących w nim udział
Publikujemy komentarz do tekstu głównego

http://amaf.pl	675
http://www.aplszkolenia.pl	185
http://www.brzoskowski.pl	74
http://www.slideshare.net	70
http://aplszkolenia.pl	3
http://www.aplszkolenia.iwp.pl	3
http://webcache.googleusercontent.com	1
http://translate.googleusercontent.com	1

Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów

by Andrzej Fedorowicz on Dec 05, 2008

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

8 Embeds 1,012

Statistics

Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów — Presentation Transcript