Your SlideShare is downloading. ×
Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Struktura tekstu dziennikarskiego. Rodzaje leadów

28,938
views

Published on

szkolenie pokazujące zasady budowania tekstu dziennikarskiego oraz cztery rodzaje leadów

szkolenie pokazujące zasady budowania tekstu dziennikarskiego oraz cztery rodzaje leadów


3 Comments
8 Likes
Statistics
Notes
  • Panie Andrzeju,

    Bardzo pomocny materiał.

    Z podziękowaniami,

    Tomek
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Panie Andrzeju, ta prezentacja od kiedy miałem przyjemność uczestniczyć w Pana szkoleniu jest dla mnie biblią przygotowywania informacji prasowych!
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Fioricet is often prescribed for tension headaches caused by contractions of the muscles in the neck and shoulder area. Buy now from http://www.fioricetsupply.com and make a deal for you.
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
28,938
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
14
Actions
Shares
0
Downloads
245
Comments
3
Likes
8
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Struktura tekstu dziennikarskiego. Od czego zacząć? Rodzaje leadów
  • 2. Dla kogo piszemy?
    • Co nowego
    • wydarzyło się?
    Czy temat jest przetwarzalny na obraz?
    • Ilu Czytelników
    • dotyczy ten
    • temat?
    • Czy temat
    • budzi emocje?
    • 5 pytań, które musimy sobie zadać przed przystąpieniem do pisania:
    • Czy temat jest
    • „ rozwojowy”?
  • 3. Zacznij od tytułu
    • Tytuł to hak, na którym wieszamy nasz tekst. Jeśli jest mocny, utrzyma nawet duży i ciężki materiał
    • Kiedy mamy tytuł, łatwiej trzymać się tematu i nie zbaczać z wybranego kierunku
    • Tytuł nie powinien mieć więcej niż 7 słów (lub 2 linie)
    • Tytuł może być informacją, cytatem lub pytaniem – pod warunkiem, że znamy na nie odpowiedź
    • Zaczynając pisanie od wymyślenia tytułu, porządkujemy zebrane informacje
  • 4. 80% informacji w pierwszych 20% tekstu Odwrócona piramida i najważniejsze pytania dziennikarza
    • Co się stało?
    • Kto brał w tym udział?
    • Gdzie to się stało?
    • Kiedy to się stało?
    • Jak to się stało?
    • Dlaczego to się stało?
  • 5. Czym jest lead? Dobry lead jest jak pistolet… … przystawiony do głowy Czytelnika… … nie pozwala mu oderwać się od lektury
    • To najważniejsza część historii
    • Lead decyduje, czy odbiorca zacznie czytać tekst
    • Lead odpowiada na pytania: kto, co, gdzie, kiedy, dlaczego i jak
    • Lead najpierw powinien odpowiedzieć na pytanie CO się dzieje i KTO w tym bierze udział
    • Wiele leadów zaczyna się od odpowiedzi na pytanie KIEDY. To pójście na łatwiznę. Taką informację powinno się przeredagować.
  • 6. Ekspozycja leadów
  • 7. Ekspozycja leadów
  • 8. Rodzaje leadów
    • Lead informacyjny
    • W dłuższych tekstach możemy zastosować też:
    • 2. Lead cytat
    • 3. Lead pytanie
    • 4. Lead historię
  • 9. Lead informacyjny
    • Mówi, o czym będzie historia
    • Jest jej efektownym streszczeniem
    • Zawiera słowa kluczowe dla zrozumienia informacji
    • Może występować jako lead „twardy”, streszczający, typowy dla informacji typu „breaking news”…
    • Przykład: Ludzie znów polecą na księżyc. NASA poinformowała o tym dziś występując o 10 miliardów dolarów na realizację projektu
    • … może też występować jako lead „miękki”, wymagający większej koncentracji i uwagi, zawierający więcej informacji wyjaśniających zdarzenie:
    • Przykład: NASA proponuje kolejny projekt kosmiczny. Jej potrzeby budżetowe – ujawnione dziś – zawierają plan wysłania na Księżyc kolejnych ludzi. Agencja ma nadzieję na realizację długoterminowego projektu, w którym Księżyc zostanie wykorzystany jako „skocznia” do dalekich podróży kosmicznych. Zdaniem NASA potrzeba na to 10 miliardów dolarów.
  • 10. Lead cytat
    • Pozwala na efektowne otwarcie tekstu poprzez użycie kontrowersyjnych i zdecydowanych opinii
    • Przykład: „Łatwiej uwierzyć w pogańskiego boga Jariłę niż dane Centralnej Komisji Wyborczej w Rosji – komentuje wyniki wyborów Aleksander Podrabinek, znany obrońca praw człowieka, więzień polityczny”
    • (Duży Format, Jak fałszowano wybory w Rosji, 17.03.2008)
    • Umożliwia pokazanie konfliktu poprzez cytowanie oponentów (ring)
    • Przykład: „Czym kierowali się autorzy artykułu i osoby, które dostarczyły im materiałów? – pisze w liście na Niedzielę Palmową arcybiskup Kamiński. Czym kieruje się arcybiskup, powtarzając o mnie nieprawdę? – pyta dominikanin, który ujawnił ukryty grzech Kościoła”.
    • (GW, Arcybiskup broni dobrego imienia księdza Andrzeja, 17.03.2008)
    • Zawsze jednak trzeba wyjaśnić Czytelnikowi kontekst wypowiedzi
    • Ważne! Czy wszystkie wybrane przez Ciebie cytaty są mocne i użyteczne? Czy nie powtarzają informacji zawartych w tekście?
  • 11. Lead pytanie
    • Nazywany także leadem-receptą, ponieważ stawia pytanie i od razu na nie odpowiada
    • Wciąga w lekturę poprzez postawienie pytania często zadawanego sobie przez Czytelników
    • Przykład: Dlaczego świat jest taki zakłamany? Odpowiedź jest prosta: bo my sami go tworzymy. A kłamstwo jest wpisane w naszą naturę. Z badań psychologicznych wynika, że posługujemy się nim średnio od 2 do 200 razy dziennie
    • (Newsweek, Cała prawda o kłamstwie, 30.09.2007)
    • Dobrze nadaje się do prezentowania danych statystycznych, wyników sond, ankiet i sondaży
    • Przykład: Czy ludzie żyją dziś tak, jakby nie mieli umrzeć? TAK odpowiedziało na to pytanie 71 procent badanych, a NIE – tylko 26 procent.
    • (Sondaż IQS Quant dla GW 12-13.03.2008)
    • Ważne! W leadzie-recepcie nie stawiamy pytań retorycznych. Musimy znać konkretną odpowiedź na pytanie, które zadajemy.
  • 12. Lead historia
    • Znany też jako lead-anegdota lub lead opisowy
    • Zaczyna się od opowiedzenia krótkiej historii, która wprowadza Czytelnika w okoliczności zdarzenia, nastrój itp.
    • Przykład: W podparyskiej la Cité samochody podpala się zwykle między trzecią a czwartą rano. Więc o czternastej młodych ludzi raczej nie widuje się tu na ulicach. Odsypiają.
    • Wymaga zebrania wielu dodatkowych informacji
    • Często stosowany w reportażu
    • Przykład: Halina ma 40 lat i urodzi dziecko dla Joanny. Zanim usiądzie, głaszcze się po brzuchu. To siódmy miesiąc.
    • (Duży Format, Adopcja ze wskazaniem, 25.02.2008)
    • Jest skuteczny, ponieważ budzi emocje Czytelnika
    • Jest skuteczny, ponieważ od razu wprowadza Czytelnika w akcję
    • Ważne! Historia opowiedziana w leadzie nie jest samodzielną anegdotą - jej zadaniem jest wprowadzenie Czytelnika w tematykę artykułu. Lead jest haczykiem, na którym zawieszamy cały tekst.
  • 13. Jak napisać dobry lead?
    • Dobry lead jest jak atak, przed którym Czytelnik nie może się obronić
    • Dobry atak to informacja, cytat, scena, pytanie, porównanie, anegdota... Jeden warunek - musi być zaskakujący.
    • Często pomysł na d obry atak przychodzi dopier o, gdy si ę rozpiszemy. Wtedy pierwsze zdania id ą do kosza
    • Ważne! Napisanie leadu to najbardziej pracochłonna część pracy nad tekstem. Można ją wykonać na początku lub na końcu tworzenia materiału - trzeba jednak cały czas szukać jak najbardziej efektownego wejścia w temat. Od tych 25 słów zależy los całego artykułu
    • Pytanie: Czy twój lead zachęca Cię do lektury tekstu? Jeżeli nie, wyrzuć go i zacznij pisać od nowa.
  • 14. Po co są akapity?
    • Tekst dziennikarski zbudowany jest z akapitów
    • Dzięki takiej konstrukcji możemy go łatwo skrócić i przebudować
    • Pierwszym, najważniejszym akapitem jest lead
    • Każdy akapit to osobna scena, cytat, wątek
    • Akapit powinien zawierać maksymalnie 5-6 zdań
    • Optymalna długość akapitu to 5-12 linijek tekstu (w szpalcie)
    • Pisanie akapitami to dziennikarski odruch
  • 15. Rola śródtytułów
    • Przeciętny Czytelnik traci zainteresowanie lekturą po drugim akapicie
    • Potrzebny jest wtedy „haczyk”, który rozbudzi na nowo jego zainteresowanie
    • Śródtytuł jest wewnętrznym tytułem, który zapowiada, co będzie w następnych kilku akapitach tekstu
    • Tekst do 1800 znaków (kartka A4) nie potrzebuje śródtytułów, w dłuższych tekstach warto je wstawiać co 5-8 akapitów
  • 16. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik? "Wielu ludzi uważa, że najdłuższe zdanie w historii literatury napisał Wiktor Hugo. Rekord przypisywany jest zdaniu z powieści „Nędznicy”, zawierającemu 823 słowa (...). Ta opinia jest błędna. Najdłuższe zdanie literatury angielskiej przypisuje się też Joyce'owi, który osiągnął 4391 słów („Ulisses”). Ale i on został pobity. Jonathan Coe w powieści „The Rotters Club” doszedł do 13955 słów w jednym zdaniu. To jednak nie koniec. Jest pewna polska książka, „Bramy Raju”, która zawiera zdanie złożone z 40000 słów (...). Powieść ta została napisana przez Jerzego Andrzejewskiego. Określana jest jako nowela, ale nowele zazwyczaj mają mniej niż 40000 słów. I wreszcie, na koniec, jest czeska powieść, która składa się z jednego długiego zdania – „Lekcje tańca dla starszych i zaawansowanych” Bohumila Hrabala (...). Składa się ze 128 stron.". Jednak…
  • 17. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
    • Przeciętne zdanie w tekście dziennikarskim liczy ok. 8-10 słów (3-4 linijki tekstu)
    • Dłuższe zdania (ok. 20 słów) to tylko te, w których wyliczane są miejsca, instytucje, osoby itp. lub zamieszczane długie nazwy własne
    • Krótkie zdania to także krótkie słowa (do 5 sylab)
    • Zasada tekstu dziennikarskiego: jedno zdanie, jedna myśl, jedna liczba, jeden cytat
  • 18. Długość zdania – ile zniesie Czytelnik?
    • Im krótsze zdanie, tym więcej informacji Czytelnik z niego zapamięta
    • Pierwsza część zdania jest zawsze lepiej zapamiętywana, niż druga
    • Najlepsze wyniki zapamiętywania: zdania o długości do 12 słów
    Ilość słów w zdaniu Ilu Czytelników zapamięta całe zdanie Ilu Czytelników zapamięta pierwszą część zdania Ilu Czytelników zapamięta drugą część zdania 12 100 % 100 % 100 % 13 90 % 95 % 85 % 17 70 % 90 % 50 % 24 50 % 70 % 30 % 40 30 % 50 % 10 %
  • 19. Język tekstu dziennikarskiego
    • „ W dążeniu do powagi wyklucza się z komunikacji zwykłych ludzi” Peter Glotz i Wolfgang Langenbucher („Wzgardzony czytelnik”)
    • Piszemy po to, by poinformować, wytłumaczyć, zainteresować tematem, wzbudzić emocje
    • Dziennikarze są przede wszystkim „tłumaczami”
    • Ich zadaniem jest przetłumaczenie języka fachowego lub żargonu na język powszechnie zrozumiały
    • Należy więc:
    • Unikać wszelkiego rodzaju przymiotników-ozdobników i powtórzeń (wzajemna współpraca, potencjalne możliwości, akwen wodny itp.)
    • Skreślać wypełniacze (właściwie, w ogóle, niekiedy)
    • Nie używać słów z języka biurokracji i języka prawniczego
    • Unikać skrótów nazw, szczególnie w tytułach
    • Unikać form bezosobowych (zrobiono, kupiono)
    • Dane liczbowe i procentowe stosować w umiarkowanych dawkach
    • Liczby wielocyfrowe (setki milionów, miliardy) opisywać obrazowo (to tyle, ile…)
  • 20. Konstrukcja tekstu dziennikarskiego: podsumowanie
    • TYTUŁ ustawia kierunek, w którym pójdzie przekaz tekstu. Dobrze go mieć, zanim przystąpimy do pisania. Jeśli przyjdzie nam do głowy lepszy pomysł na tytuł, zawsze możemy go zmienić
    • LEAD powinien zawierać najciekawsze i najważniejsze informacje, ale powinien też mieć to „coś”, co spowoduje, ze Czytelnik nie zakończy na nim lektury tekstu. Do wyboru mamy 4 formy leadu: informacyjny, cytat, receptę i historię
    • TEKST zawsze dzielimy na akapity nie dłuższe niż 5-6 zdań
    • ŚRÓDTYTUŁ wstawiamy w dłuższych tekstach co 5-8 akapitów. Jego zadaniem jest podtrzymać zainteresowanie Czytelnika lekturą
    • KRÓTKIE ZDANIA : Czytelnik najlepiej zapamięta te informacje, które liczą nie więcej niż 12 słów
    • KRÓTKIE SŁOWA – Czytelnicy to lubią. Szukajmy synonimów dla długich słów
  • 21. Kiedy warto podzielić tekst?
    • Teksty uzupełniające (ramki) powinniśmy zastosować, gdy:
    • Prezentujemy dużo danych liczbowych
    • Cytujemy opinie wielu osób
    • Przypominamy poprzednie wydarzenia związane z tematem (background)
    • Cytujemy przepisy prawne istotne dla tematu
    • Publikujemy biografię bohatera tekstu
    • Podajemy adresy, telefony, nazwy stron www. itp.
    • Publikujemy harmonogram wydarzenia lub listę osób/firm biorących w nim udział
    • Publikujemy komentarz do tekstu głównego

×