Veel uitglijders bij verkoop van een eigen onderneming
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Veel uitglijders bij verkoop van een eigen onderneming

on

  • 40 views

ABAB Corporate Finance ondersteunt u bij de aan-/ en of verkoop van uw onderneming, het verkoopklaar maken van uw onderneming, de waardering van uw onderneming en bedrijfsfinanciering.

ABAB Corporate Finance ondersteunt u bij de aan-/ en of verkoop van uw onderneming, het verkoopklaar maken van uw onderneming, de waardering van uw onderneming en bedrijfsfinanciering.

Statistics

Views

Total Views
40
Views on SlideShare
40
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Veel uitglijders bij verkoop van een eigen onderneming Document Transcript

  • 1. Veel uitglijders bij verkoop van eigen onderneming De laatste jaren is het aantal bedrijfsoverdrachten flink toegenomen. Op dit moment zitten naar schatting zo’n 100.000 ondernemingen in verschillende fasen van het proces dat moet leiden tot verkoop van de onderneming. Helaas verloopt die verkoop lang niet altijd even succesvol. Het kapitaal dat jaarlijks verloren gaat door mislukte bedrijfsoverdrachten wordt geschat op maar liefst 0,88 tot 1,3 miljard euro. In deze whitepaper leest u over de valkuilen die tot uitglijders bij bedrijfsovername of bedrijfsopvolging kunnen leiden. U kunt er maar beter op voorbereid zijn! Inhoud - Fors verlies door mislukte bedrijfsoverdrachten. - Aantal bedrijfsovernames in 3 jaar verdubbeld. - Bedrijfsovername of bedrijfsopvolging? - Banken terughoudend bij financiering bedrijfs- overdracht. - Met pensioen of toe aan iets nieuws? - Meer bedrijfsoverdrachten door vergrijzing. - Jongere ondernemer wil vaak ‘een nieuwe uitdaging’. - De 12 belangrijkste valkuilen tijdens het verkoopproces. Fors verlies door mislukte bedrijfsoverdrachten In opdracht van de minister van Economische Zaken, Henk Kamp, voerde het Center of Entrepreneurship van Nyenrode Business Universiteit onlangs een quick scan uit om de problematiek van bedrijfsopvolging inzichtelijk te maken. Op basis van enkele studies stelt het Center of Enterpreneurship dat in de periode 2009- 2011 jaarlijks ongeveer 23.000 bedrijfsoverdrachten plaatsvonden binnen en buiten het familiebedrijf. De gemiddelde duur van een bedrijfsoverdracht wordt berekend op 4,3 jaar. Dit betekent dat op dit moment circa 100.000 ondernemers in verschillende fasen bezig zijn met de overdracht van hun onderneming. Aangenomen mag worden dat het daarbij niet alleen om de feitelijke verkoopactiviteiten gaat, maar ook om de voorbereidende activiteiten, zoals het verkoopklaar maken van de onderneming. Met de bedrijfsoverdrachten is naar schatting jaarlijks zo’n 2,3 tot 3,2 miljard euro eigen vermogen gemoeid. Mislukte bedrijfsoverdrachten leiden, volgens het Center of Enterpreneurship, jaarlijks tot een verlies van 50.000 tot 55.000 banen, 2,4 tot 3,2 miljard euro omzet en 0,88 tot 1,3 miljard euro aan kapitaal. De quick scan vormt een belangrijke basis voor het ‘Plan van aanpak bedrijfsopvolging’ dat in september 2013 aan de Tweede Kamer werd gepresenteerd. De huidige beleidsinzet is om alle ondernemers, onder wie familiebedrijven, bewust te maken van het belang van bedrijfsopvolging en bedrijfsoverdracht. Het kabinet streeft naar het laten slagen van bedrijfsopvolgingen en bedrijfsoverdrachten en het voorkomen van opheffingen van gezonde bedrijven door bedrijven van algemene informatie te voorzien en door de financiering voor ondernemers met een gezond toekomstperspectief toegankelijk te houden, aldus een aantal aanbevelingen uit de brief van minister Kamp. Aantal bedrijfsovernames in 3 jaar bijna verdubbeld Het aantal bedrijfsovernames is in de periode 2009 tot en met 2012 bijna verdubbeld. Dit blijkt uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal overnames is in 2012 met 9
  • 2. procent gestegen tot ruim 4.600. In 2009 bedroeg het aantal overnames nog 2.400. De verdubbeling komt mede door de economische crisis. “In slechte economische tijden worden bedrijven sneller overgenomen. Het afwenden van een faillissement kan hierbij een rol spelen”, aldus het CBS. Bijna alle ondernemingen die werden overgenomen zijn ondernemingen binnen het midden- en kleinbedrijf. In verreweg de meeste gevallen werden ze ook weer ingelijfd door mkb-ondernemingen. Slechts 2 procent van de ondernemingen die andere ondernemingen overnemen zijn grote ondernemingen. In 2012 vond 38 procent van de overdrachten plaats binnen de zakelijke dienstverlening. Daarbij ging het vooral om de organisatieadvies- en de ingenieursbureaus. Ook waren er veel overdrachten in de handel. Daarbij ging het vooral om de groothandel. Bedrijfsovername of bedrijfsopvolging? De begrippen bedrijfsovername en bedrijfsopvolging worden nogal eens door elkaar gebruikt. Bij een bedrijfsoverdracht binnen een familiebedrijf spreekt men van bedrijfsopvolging. Bij een bedrijfsoverdracht daarbuiten is sprake van een bedrijfsovername. Verreweg de meeste bedrijfsoverdrachten vinden binnen het familiebedrijf plaats. In dit document hebben we het verder in beide gevallen over bedrijfsoverdrachten. Banken terughoudend bij financiering bedrijfsoverdracht Het eigen vermogen van een potentiële koper is vaak niet toereikend om een bedrijfsoverdracht (volledig) te financieren en banken zijn kritischer om krediet voor een bedrijfsoverdracht te verstrekken. Om de transactie toch mogelijk te maken, zal de koper op zoek moeten naar alternatieve geldbronnen. Het tekort aan financieringsmogelijkheden heeft uiteraard zijn weerslag op de verkopende partij. Om de transactie mogelijk te maken, zal de potentiële koper vaker afspraken willen maken met de verkoper, zoals een earn-outregeling waarbij een deel van de koopsom wordt bepaald door de toekomstige winst of omzet van de onderneming of via het verstrekken van een (doorgaans) achtergestelde lening van de verkopende partij aan de koper. Met pensioen of toe aan iets nieuws? Grofweg zijn er twee typen ondernemers die hun onderneming willen verkopen. Enerzijds zijn dat de ondernemers die vanwege hun gevorderde leeftijd met pensioen willen, anderzijds zijn het de relatief jonge ondernemers (30-50 jaar) die toe zijn aan een nieuwe (zakelijke) uitdaging. Hoewel de begeleiding van elke bedrijfsoverdracht maatwerk is en zowel inhoudelijk als strategisch moet aansluiten bij het uitgangspunt van de ondernemer, zijn er per type ondernemer ook overeenkomsten te herkennen. Meer bedrijfsoverdrachten door vergrijzing Door demografische ontwikkelingen, met name vergrijzing, is het aantal bedrijfsoverdrachten de laatste jaren toegenomen. Helaas gaat het met die bedrijfsoverdrachten nogal eens fout wat zowel een verlies van banen als van geld met zich meebrengt. Gelet op de leeftijd zullen veel Nederlandse ondernemers de komende jaren hun onderneming willen overdragen. Ruim 100.000 ondernemers van alle Nederlandse bedrijven is ouder dan 55 jaar (onder wie 70.000 ondernemers in familiebedrijven), ongeveer 70.000 ondernemers van alle Nederlandse ondernemers is ouder dan 60 jaar (onder wie ruim 41.000 ondernemers in familiebedrijven). De leeftijd van de overdrager bij opvolging is gemiddeld 62 jaar, waarbij 32% van deze directeuren pas na hun 65e de leiding van het familiebedrijf heeft overgedragen. (Bron: ministerie Economische zaken – quick scan Center of Entrepreneurship van Nyenrode Business Universiteit ). Veel van deze ondernemers zijn vaak jong met hun onderneming gestart. De hoogtijdagen van hun ondernemingen lagen vaak vóór de economische crisis. Hun idee over de waarde van hun onderneming is om die reden vaak optimistischer dan de werkelijke waarde. Omdat ze de huidige verkoopprijs te laag vinden, wachten ze met de overdracht tot betere tijden. Ze beseffen daarbij vaak onvoldoende dat de concurrentie in betere tijden ook toeneemt, waardoor de prijs van hun onderneming niet zal stijgen. Kenmerken 55-plus ondernemers Ondernemers zijn per definitie niet over één kam te scheren. Toch zijn er voor 55-plus ondernemers kenmerken die doorgaans op hen van toepassing zijn, zoals: - Vertrouwen erop de onderneming aan de volgende generatie over te dragen, terwijl kinderen of andere familieleden daar soms andere ideeën over hebben. - Hebben (te) optimistische ideeën over de waarde van hun onderneming. - Willen wachten met verkoop tot ze een betere prijs krijgen met het gevaar dat ze te lang wachten. - Zijn zeer emotioneel betrokken bij hun bedrijf wat ook terughoudendheid en twijfel teweeg brengt. - Zijn voor hun pensioen vaak afhankelijk van de verkoopopbrengst van de onderneming.
  • 3. - Hechten veel waarde aan een goede reputatie en zijn zeer betrokken bij hun medewerkers. Om die reden willen ze het liefst dat hun bedrijf ongewijzigd gecontinueerd wordt. Jongere ondernemer wil vaak ‘een nieuwe uitdaging’ Verkoopt de oudere ondernemer zijn onderneming vooral om zijn pensioen veilig te stellen, bij de jongere ondernemers (30-50 jaar) spelen andere motieven een rol. Ze hebben of geen zin meer in ondernemen of ze zijn toe aan een nieuwe (zakelijke) uitdaging. Dat laatste heeft ook te maken met het feit dat ze vaak op het kruispunt van hun leven staan en iets anders willen doen. Toch is de noodzaak de onderneming te verkopen minder groot dan bij de oudere ondernemer. Kenmerken jongere ondernemers Ook hier geldt dat ondernemers niet per definitie over één kam zijn te scheren. Een aantal kenmerken die we hieronder toeschrijven aan jongere ondernemers kan natuurlijk ook van toepassing zijn op 55-plus ondernemers. - Zoeken een nieuwe (zakelijke) uitdaging. - Staan op het kruispunt van hun leven. - Hebben vaak een rendabel bedrijf dat nog in de groeifase zit. - Hebben een luxere uitgangspositie dan de 55-plusser. - Zijn rationeler en minder emotioneel aan hun onderneming verbonden, waardoor ze er makkelijker afstand van kunnen doen. - Zien de verkoop van hun bedrijf minder als noodzaak en meer als opportunisme (hoeveel levert het me op?). - Hebben geen besef wat hun onderneming waard is en zijn vaak te optimistisch over de prijs. - Hebben bij de verkoop van hun onderneming concurrentie van de oudere ondernemers die hun onderneming willen verkopen. De 12 belangrijkste valkuilen tijdens het verkoopproces Of u nu een jongere of oudere ondernemer bent die zijn onderneming wil verkopen, voor beiden gelden risico’s die een succesvolle verkoop kunnen doen stranden. Wees u bewust van de 12 meest voorkomende valkuilen tijdens het verkoopproces. 1. Te vroeg of te laat communiceren Het moment dat u het nieuws over de verkoop wereldkundig maakt, dient nauwkeurig bepaald te worden. Zowel te vroege als te late communicatie kan intern (personeel, familie) en extern (klanten, leveranciers, concurrentie, financiers) veel onrust veroorzaken. Overigens kan het niet goed of onjuist informeren van banken, leveranciers en/of verhuurders ook achteraf voor problemen zorgen of het verkoopproces onnodig vertragen. 2. Verkeerde communicatie naar potentiële koper Het verkeerd of te vroeg of te laat verstekken van informatie aan een potentiële koper kan verstrekkende gevolgen hebben. Denk daarbij aan: - Potentiële koper benadert achter uw rug uw klanten. - Eigen personeel loopt weg of wordt weggekaapt. - Intellectueel eigendom, labels, rechten en exclusieve overeenkomsten komen op straat te liggen. - Klanten verliezen hun vertrouwen in uw onderneming. 3. Ingaan op iedere opportunist die een bod wil doen Ogenblikkelijk ingaan op iedere opportunist die een bod wil doen, zorgt voor: - Onnodig veel werk. - Veel tijdsverlies. - Risico dat informatie lekt. - Risico dat u onbedoeld uw onderneming al heeft ‘verkocht’ aan meerdere aspirant kopers. - Risico dat u zich ‘verliest’ in het verkoopproces, waardoor uw eigen bedrijfsvoering stagneert. - Risico van tunnelvisie, waardoor u voor de hand liggende kopers mist. 4. Gebrek aan fiscale kennis en kennis over wet- en regelgeving Een zeer riskant terrein is de wet- en regelgeving. Veel ondernemers verkopen hun onderneming maar één keer in hun leven. Bent u voldoende op de hoogte van de wet- en regelgeving rondom een bedrijfsoverdracht? Onvoldoende kennis lijdt onherroepelijk tot misère en missers. Bedrijfsoverdracht vraagt ook om specifiek fiscale kennis. Heeft u die niet voldoende, dan loopt u bijvoorbeeld kans op: - btw-problematiek bij bedrijfsoverdracht met onroerend goed, waarbij de fiscus na foutieve werkwijze strafheffing oplegt. - Het niet in acht nemen van termijnen die samenhangen met een herstructurering van de onderneming voorafgaand aan de overdracht, waarbij de fiscus na foutieve werkwijze strafheffing oplegt. - U heeft de pensioenvoorziening voor u als directeur- grootaandeelhouder (DGA) in de onderneming die u wilt
  • 4. overdragen. - Te lage opbrengst bij verkoop bij activa-overdrachten. 5. Gebrek aan juridische kennis Om de verkoop van uw onderneming in goede banen te leiden, heeft u ook de nodige juridische kennis nodig. Denk bijvoorbeeld aan: - Lopende claims. - Garantiebepalingen. - Productaansprakelijkheid. - Algemene voorwaarden. - Lopende spaarsystemen. - Arbeidsrechtelijk/arbeidsvoorwaarden/pensioenen en bedrijfsvereniging. - Intentieverklaringen/Letter of Intent. - Koopovereenkomst. 6. Onzorgvuldigheid Tijdens het verkoopproces kunt u niet zorgvuldig genoeg zijn. Het ontbreken van een deugdelijke administratie en het administratief niet goed voorbereid zijn, kan de deal doen afketsen of kost u veel geld. Is uw onderneming aangesloten bij de juiste bedrijfs- vereniging? Zijn de arbeidscontracten met het personeel vastgelegd en actueel? Heeft u afspraken met uw leverancier(s) op papier gezet of zit dat in uw hoofd? Een due diligence onderzoek (letterlijk: onderzoek naar gepaste zorgvuldigheid) van de koper naar de financiële, fiscale, juridische en commerciële aspecten van de bedrijfsoverdracht kan leiden tot heronderhandelingen. 7. Earn-out verkoopconstructies met verstrekkende gevolgen en achtergestelde lening Vooral in een situatie waarin de aangeboden onderneming sterk afhankelijk is van de huidige eigenaar (persoonlijke goodwill) kunnen als gevolg van een earn-out regeling complexe situaties ontstaan. Onderdeel van de deal kan dan zijn dat de ex-eigenaar voor langere tijd moet blijven werken voor de onderneming. Ook kan een deel van de koopsom bijvoorbeeld worden gerelateerd aan de omzet, waardoor u het risico loopt een percentage van de koopsom niet te ontvangen. Voor de financiering van de bedrijfsoverdracht zult u soms, naast de bank en de koper zelf, een steentje moeten bijdragen. Dit leidt er - meestal onder voorwaarden van de bank - toe dat u een achtergestelde lening verstrekt aan de koper. U wilt, zeker in combinatie met het voorgaande punt, direct of indirect ‘in control’ blijven, ook al bent u niet meer de eigenaar. U moet in de toekomst immers nog een deel van de koopsom ontvangen. 8. Onverwachte claims van de koper Wees u ervan bewust dat verwachtingen die u tijdens het verkoopproces wekt ook waargemaakt moeten worden. Gebeurt dat niet, dan kan dat achteraf leiden tot claims van de koper. 9. Het beruchte ‘zwarte gat’ Een onderschat probleem dat niet tijdens maar na het verkoopproces op de loer ligt: het zwarte gat. U zult niet de eerste verkopende ondernemer zijn die koudwatervrees krijgt naarmate het proces vordert. 10. Niet helder opstellen van Letter of Intent (LOI) en definitieve overeenkomst? In deze documenten staan de feitelijke afspraken tijdens het verkoopproces (op hoofdlijnen) en aan het eind van het verkoopproces (specifiek), zodat afspraken zijn geborgd. Een kleine greep uit de mogelijk risico’s zijn: afspraken over termijn, (ontbindende) voorwaarden, garanties, exclusiviteit en dergelijke. Wat wel en ook wat niet wordt verkocht, moet goed zijn vastgelegd. Het niet goed opstellen van beide documenten kan leiden tot stagnaties in het proces. 11. Te korte voorbereiding Veel ondernemers beginnen te laat met de voorbereidingen van de bedrijfsoverdracht. Hierdoor lopen ze in de valkuil dat de overdracht onvoldoende zorgvuldig gepland wordt met alle gevolgen van dien. Het lijkt misschien nog ver weg, maar begin al zo’n 5 jaar voordat u uw onderneming wilt overdragen met de eerste informerende gesprekken met kennispartners. 12. Verkoper en koper kiezen dezelfde adviseur Het is zo verleidelijk. Bij bedrijfsopvolging ‘gewoon’ kiezen voor dezelfde adviseur. Indien de verkoper en de koper beiden dezelfde adviseur hebben komt er niet altijd de beste deal uit. Welke strategie werkt niet bij het verkoopproces? De gemiddelde ondernemer maakt een bedrijfsoverdracht maar één keer in zijn leven mee. De kans dat hij vanuit onwetendheid kiest voor een verkoopstrategie die niet werkt, is groot. Wilt u weten welke strategieën niet werken, download dan nu de whitepaper Welke Strategie werkt niet bij de verkoop van mijn onderneming? Deze whitepaper wordt u aangeboden door ABAB Corporate Finance.