Ï.ÁàòõóÿãÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÉËØÃ¯É    ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉÝÌÈÉÍ ËÀÂËÀÕ   Óëààíáààòàð. 2005 îí
Ï.ÁàòõóÿãÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÉËØÃ¯É    ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ    ÝÌÈÉÍ ËÀÂËÀÕ        Íýìæ çàñâàðëàñàí ãóðàâ äàõü óäààãèéí õýâëýë         ...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý                    ªìíºõ ¿ã       ÄÝÌÁ-ààñ ãèø¿¿í îðíóóääàà çºâëºìæ áîëãîñîî...
Þóíû ò¿ð¿¿íä óã ëàâëàõûã áýëòãýõ òàëààðÏ.Áàòõóÿã íºð èõ õ¿÷èí ÷àðìàéëò ãàðãàæ, óðüä ºìíºìîíãîë õýëíýý õýâëýãäñýí ýìèéí ëàâ...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý                       ÎÐØÈËÎ       ð÷èí ¿åä ýì õýðýãëýýíèé ïðàêòèêèéí ºìíº ò...
ýìèéã æîðîîð çàðöóóëàõ æóðàì çýðýã ìàíàé óëñûí ýìõýðýãëýýíèé õîëáîîò õóóëü ýðõèéí çàðèì àñóóäëóóä õèéãýýäýìèéí õàðèëöàí íº...
Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýæàãñààëòàíä äóðüäààã¿é áîëîâ÷ ïðàêòèêò ºðãºí õýðýãëýãääýãýìèéí õýëáýðèéã çàðèì...
ÒÀÉËÁÀÐ, ǪÂ˪ÌÆÒîâ÷èëñîí íýðèéí óòãà:       Ý     - ýìíýëãèéí íºõöºëä õýðýãëýíý       Æ      - çºâõºí æîðîîð îëãîíî      ...
Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý       Km     - ýëèìèíàöèéí çýðýã õàìãèéí èõ óòãûíõàà õàãàñò                 á...
ÀÃÓÓËÃÀÀ. ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÕÓÓËÜ ÝÐÕÈÉÍ  ÕÎËÁÎÃÄÎËÒÎÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË•    Ìîíãîë Óëñûí Ýìèéí Áîäëîãî áà Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé ...
Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý6.    Õàëäâàðûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë      6.1. Øèìýã÷ õîðõîéí ýñðýã íºëº...
14.2. Ðåíòãåí òîäðóóëàã÷ áîäèñ                         22115. Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ áà ¿æëèéí ýñðýã ýìèéí áîäèñ    15.1. ¯æëèéí...
Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý22. Îêñèòîöèí áà ò¿¿íèé ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë   22.1. Îêñèòîöèí, ò¿¿íèé à...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë  À. ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÕÓÓËÜ ÝÐÕÈÉÍ    ÕÎËÁÎÃÄÎËÒÎÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË  ÓËÑÛÍ ÝÌÈÉÍ ÁÎÄËÎÃ...
Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë        Ýì(ÇØÝ)-ýýð õàíãàõ áºãººä ýíý àñóóäëûã òºðèéí        çîõèöóóëàëòà...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý    ◊   Õ¿í á¿ðèéã ÇØÝ-ýýð õàíãàõ    ◊   ÇØÝ-èéã õ¿í àì õóäàëäàí àâàõ áîëîìæò...
Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë                 ÝÌÈÉÍ ÊÀÒÅÃÎÐ×ÈËÀË   À. Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Çàéëøã¿é Ø...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý1.2. Áóðóó áè÷èëò áîëîí îëãîëòîîñ ¿¿ñýí ºâ÷òºíèé ýð¿¿ë     ìýíä õîõèðñîí òîõè...
Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë2.5.    Ìàíñóóðóóëàõ, ñýòãýö íºëººò áîëîí õ¿÷òýé ¿éëäýëòýé        ýìèéí æ...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý3.1. Ýìèéí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí, æîðîîð îëãîõ     ýìèéí æàãñààëòàíä îðñ...
Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë4.4. Æîðûí õóóäñûã àéìàã, õîòûí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ     Ìýðãýæëèéí õÿíà...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë Á. ÝÌÈÉÍ ÇÎÕÈÑÒÎÉ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÇÀÐÈÌ               ÀÑÓÓÄÀË      ÀËÈÂÀÀ ªÂ×ÍÈÉ ¯ÅÄ ...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë     Ýäãýýðèéí äîòðîîñ àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéí ¿åä òîõèðîõýìèéã õýðõýí ñîíãîõ òóõàé ...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý III. Òîõèðîìæòîé áàéäàë (õýðýãëýõýä òºâºãã¿é, õýðýãëýõýä            àëü áîëî...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë5. Òîõèðîìæòîé îíîñîí òîäîðõîé ýìèéã ñîíãîõ.    Îäîî äýýðõ øàëãóóðóóäààðàà íèòðàòû...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý           ÆÈÐÝÌÑËÝËÒ ÁÀ ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝ    Æèðýìñýí ¿åä ýì õýðýãëýõ íü õàìãèéí í...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàëíºëºº ¿ç¿¿ëäýã íü èëýðõèé áîëñîí ýì¿¿äèéã àëü õèð íîöòîéíºëººëºõ áàéäëààð íü ãóðâà...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý    •     Áýëãèéí ãîðìîí: ýñòðîãåíóóä ã.ì.           (æèðýìñýí ¿åä õýðýãëýõã¿...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë     •   ªäºðò îëîí óäàà õýðýãëýäýã ýìèéã ÿã õ¿¿õäýý         õºõ¿¿ëýõèéí ºìíº áóþó...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý    Ýìèéí òóí çîõèöóóëàëòûã õèéæ áîëîõ õî¸ð ÿíçûí àðãàáàéäãèéí íýã íü õýðýãëý...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë                   ÝÌÈÉÍ ÃÀÆ ÍªËªª     Àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéã ýì÷ëýõ çîðèëãîîð ýìèé...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý    3. Áèå ìàõ áîäûí èììóíîáèîëîãèéí             ººð÷ëºëòººñ       õàìààðñàí ...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàëíü, ëåâîìèöåòèíèéã óóæ õýðýãëýõýä òýð íü ºâ÷íèé ¿¿ñãýã÷íÿíã óñòãàõ áîëîâ÷ áàñ õ¿íè...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý  Ýìèéí ãàæ íºëººíèé îëîíòàà òîõèîëääîã õýëáýð¿¿ä     Êëèíèêèéí èëðýë        ...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë                                 áèîáýëäìýë¿¿ä    Áðîíõîñïàçì, áðîíõèéí        Ïðî...
Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë       Â. ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ            ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÒÎÂ× ËÀÂËÀÕ          ...
Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý•  Åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàõ çîðèëãîîð: Àçîòûí äóòóó   èñýë áà Õ¿÷èëòºðºã÷èéã 4:...
Ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ áÀsshare/1
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Essential 2005
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Essential 2005

2,205 views
2,093 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,205
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
130
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Essential 2005

  1. 1. Ï.ÁàòõóÿãÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉÝÌÈÉÍ ËÀÂËÀÕ Óëààíáààòàð. 2005 îí
  2. 2. Ï.ÁàòõóÿãÌÎÍÃÎË ÓËÑÛÍ ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ ËÀÂËÀÕ Íýìæ çàñâàðëàñàí ãóðàâ äàõü óäààãèéí õýâëýë Á¿õ ìýðãýæëèéí ýì÷, ýì ç¿é÷, àíàãààõ óõààíû ñóðãóóëèéí îþóòàí íàðò çîðèóëàâ. Ðåäàêòîð: ÀÓ-íû äîêòîð, äýä ïðîôåññîð Ã.×îéæàìö Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû äîêòîð, Á. Îðãèë Óëààíáààòàð. 2005 îí.2
  3. 3. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý ªìíºõ ¿ã ÄÝÌÁ-ààñ ãèø¿¿í îðíóóääàà çºâëºìæ áîëãîñîîðèðñýí “Íýí øààðäëàãàòàé ýì”-èéí ¿çýë áàðèìòëàëºä㺺 äýëõèéí îëîí óëñàä àìæèëòòàé õýðýãæèæ áàéíà.Ìàíàé óëñ óã ¿çýë áàðèìòëàëûã 1990-ýýä îíîîñ ýõëýíõ¿ëýýí àâ÷, ýíý ÷èãëýëýýð íààøòàé îëîí àëõàì õèéñíèéäîòîð òóñãàé õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëæ, ¿íäýñíèé ò¿âøèíäáàðèìòëàõ áîäëîãîî òîäîðõîéëæ, “¯íäýñíèé çàéëøã¿éøààðäëàãàòàé ýìèéí æàãñààëò”-òàé áîëæ, ò¿¿íèéãýýòîäîðõîé õóãàöààíä øèíý÷ëýí, áîëîâñðîíãóé áîëãîñîîðáàéãààãèéí çýðýãöýý óã æàãñààëòàä îðñîí ýìáýëäìýëýýð õ¿í àì, ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãóóäûãòàñðàëòã¿é áºãººä æèãä õàíãàõàä, óëìààð çàéëøã¿éøààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýã òºëºâø¿¿ëýõ÷èãëýëýýð îëîí òàëò àðãà õýìæýý àâñààð èðñýí áèëýý.Ýíýõ¿¿ ¿éë õýðýãò ¿íäýñíèé çàéëøã¿é øààðäëàãàòàéýìèéí òàëààðõè ëàâëàõ, ãàðûí àâëàãà óäàà äàðààõýâëýãäýí ãàðñàí ÿâäàë çîõèõ à÷ õîëáîãäîëòîé áîëîõíü ýðãýëçýýã¿é õýðýã. ßëàíãóÿà ïðîô.Ë.Ìÿãìàð, äýäïðîôåññîð Ï.Áàòõóÿã íàðûí áè÷ñýí “Ìîíãîë óëñûí¿íäýñíèé çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí ëàâëàõ” õî¸ðóäàà õýâëýãäýí ãàð÷, ýì÷ íàð áîëîí ýìç¿é÷äèéí ºäºðòóòìûí ¿éë àæèëëàãààíä ÷óõàë õýðýãëýãäýõ¿¿í áîëæ,áàéíãà àøèãëàãäñààð èðñýíèéã ÷óõàë÷ëàí òýìäýãëýõõýðýãòýé. Ýíý óäààä ÝÌØÓÈÑ-èéí áàãø, àíàãààõ óõààíûäîêòîð, äýä ïðîôåññîð Ï.Áàòõóÿã “Ìîíãîë óëñûí¿íäýñíèé çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí V æàãñààëò”áàòëàãäàí ãàðñàíòàé óÿëäóóëàí, “Ìîíãîë óëñûí¿íäýñíèé çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí ëàâëàõ”-ûíºìíºõ õýâëýë¿¿äýä íýìýëò, çàñâàð íýëýýä îðóóëñàíãóðàâ äàõü óäààãèéí õýâëýëèéí ýõèéã áýëòãýñíèéã õÿíàíòîõèîëäóóëàõ ýðõýì ¿¿ðýã áèäýíä îíîãäñîí áèëýý. 3
  4. 4. Þóíû ò¿ð¿¿íä óã ëàâëàõûã áýëòãýõ òàëààðÏ.Áàòõóÿã íºð èõ õ¿÷èí ÷àðìàéëò ãàðãàæ, óðüä ºìíºìîíãîë õýëíýý õýâëýãäñýí ýìèéí ëàâëàõóóäòàéõàðüöóóëàõàä íýëýýä øèíýëýã ìýäýýëëýýð íýìæáàÿæóóëñíûã îíöëîí òýìäýãëýõèéã õ¿ñ÷ áàéíà. Ýíýõ¿¿ “Ìîíãîë óëñûí ¿íäýñíèé çàéëøã¿éøààðäëàãàòàé ýìèéí ëàâëàõ”-ûí ãóðàâ äàõü óäààãèéíõýâëýëèéí ýõèéã áýëòãýõ, õÿíàí çàñâàðëàõ, ÷àíàðñàéòàé õýâë¿¿ëýõ òàëààð ÷óõàë÷ëàí àíõààð÷, á¿õ òàëûíäýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëñýí ÄÝÌÁ-ûí Ìîíãîë äàõüÑóóðèí Һ뺺ëºã÷èéí Ãàçàð áîëîí ÝÌß-íû óäèðäëàãà,ÿëàíãóÿà òóñ ÿàìíû Ýìèéí àñóóäàë ýðõýëñýí õýëòñèéíäàðãà ̺íõäýëãýð, ìýðãýæèëòýí Öîãçîëìàà íàðò ÷èíñýòãýëèéí òàëàðõàë èëýðõèéëýõèéã õ¿ñ÷ áàéíà. “Ìîíãîë óëñûí ¿íäýñíèé çàéëøã¿éøààðäëàãàòàé ýìèéí ëàâëàõ” íü íèéò ýì÷, ýìç¿é÷ íàðõèéãýýä àíàãààõûí ñóðãóóëèéí îþóòíóóäûí øèðýýíèéíîì áîëæ, óëìààð òóñ óëñàä ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýãòºëºâø¿¿ëýõ ¿éëñò çîõèõ äýâøèë ãàðíà ãýäýãò áèäýðãýëçýõã¿é áàéíà. Ñàéí ¿éëñ á¿õýí äýãæèí äýëãýðýõ áîëòóãàé! Àíàãààõûí øèíæëýõ Àíàãààõ óõààí äîêòîð, óõààíû äîêòîð äýä ïðîôåññîð Á.ÎÐÃÈË Ã.×ÎÉÆÀÌÖ4
  5. 5. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý ÎÐØÈËÎ ð÷èí ¿åä ýì õýðýãëýýíèé ïðàêòèêèéí ºìíº òóëãàð÷ áóé òóëãàìäñàí àñóóäëûí íýã íü ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé òóõàé àñóóäàë áîëíî. ªä㺺 àëèâàà ºâ÷èíýìãýãèéã ýì÷ëýõ çîðèëãîîð ýì÷èëãýýíèé ïðàêòèêò õýðýãëýõýìèéí íýð òºðºë èõýýõýí ºñ÷ òýäãýýðèéí äîòðîîñ àëüçîõèìæòîéã íü çºâ ñîíãîí õýðýãëýõ øààðäëàãà þóíû ò¿ð¿¿íäòàâèãäàæ áàéíà. Ñ¿¿ëèéí ¿åä ýìèéí ñóäàëãàà, ¿éëäâýðëýë õèéãýýäýì÷èëãýý, îíîøëîãîîíû ñàëáàðóóä õºãæèõèéí õèðýýð àëèâààýìèéí ýåðýã, ñºðºã òàë óëàì á¿ð òîäîð÷, òóõàéí ýìãýãèéãýì÷ëýõ ýìýíä òàâèãäàõ øààðäëàãà ÷ óëàì á¿ð íàðèéñ÷áàéãàà áèëýý. ͺ㺺 òàëààñ íèéãìèéí õºãæèë áîëîâñðîíãóéáîëîõ òóòàì ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé õ¿ðýýíä ýìèéíõýðýãëýýíèé õîëáîîò õóóëü ýðõèéí àñóóäëóóä ÷ ìºí òóñãàãäàõáîëëîî. Ýíý á¿õýí íü ýìèéí õýðýãëýýã óëàì áîëîâñðîíãóéáîëãîõ, ººðººð õýëáýë ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýã ïðàêòèêòõýðýãæ¿¿ëýõèéã ç¿é ¸ñîîð øààðäàæ áàéãàà áîëíî. Ýì õýðýãëýýíèé ïðàêòèêò òóëãàð÷ áóé äýýðõ çîðèëòûãõàíãàí áèåë¿¿ëýõýä ýì÷, ýìèéí ìýðýãæèëòí¿¿äèéí ýìèéíçîõèñòîé õýðýãëýýíèé ìýäëýã íýí ÷óõàë áèëýý. ÈéìýýñÌîíãîë óëñûí çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîéõýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäëûã òóñãàñàí áÿöõàí òîâõèìîëûã á¿õìýðýãæëèéí ýì÷, ýì ç¿é÷, ÝÌØÓÈÑ-èéí áîëîí Àíàãààõûíêîëëåæèéí îþóòàí íàðò çîðèóëàí 1988 îíä àíõ áè÷ñýíáºãººä ýíý óäààä íýìæ çàñâàðëàí õýâë¿¿ëæ áàéíà. Ýõíèéõýâëýë íü Ìîíãîë óëñûí ¿íäýñíèé çàéëøã¿é øààðäëàãàòàéýì (ÌÓ¯ÇØÝ)-èéí III æàãñààëòûí äàãóó (1996 îíä áàòëàãäñàí)áè÷èãäñýí áîë õî¸ð äàõü õýâëýë íü ÌÓ¯ÇØÝ-èéí IVæàãñààëòûí äàãóó (2000 îíä áàòëàãäñàí) áè÷èãäñýí áîë ýíýõ¿¿õýâëýë íü 2005 îíä áàòëàãäñàí ÌÓ¯ÇØÝ-èéí ¯ æàãñààëòûíäàãóó áè÷èãäëýý. Óã ëàâëàõûã áè÷èõäýý ÄÝÌÁ-ûí æèøèã ëàâëàõ(WHOModel Formulary) áîëîí Áðèòàíûí ¯íäýñíèé Ëàâëàõûã(BtitishNational Formulary) æèøèã áîëãîí áàðèìòàëñàí áîëíî. Óã íîìûí ýõíèé õýñýãò Ìîíãîë óëñûí ýìèéí áîäëîãî,Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí áîäëîãî, ýìèéí êàòåãîð÷èëàë, 5
  6. 6. ýìèéã æîðîîð çàðöóóëàõ æóðàì çýðýã ìàíàé óëñûí ýìõýðýãëýýíèé õîëáîîò õóóëü ýðõèéí çàðèì àñóóäëóóä õèéãýýäýìèéí õàðèëöàí íºëººëºë, ýìèéí ãàæ íºëºº áà ò¿¿íýýñõýðõýí ñýðãèéëýõ, àëèâàà ºâ÷íèé ¿åä ýì ñîíãîí õýðýãëýõáîëîîä òóí çîõèöóóëàëò õèéõ åðºíõèé çàð÷èì, ýëýã, Ẻðíèéºâ÷ëºë, æèðýìñýí áà õºõ¿¿ë ¿åä ýì õýðýãëýõýä àíõààðâàëçîõèõ ç¿éëñ çýðýã ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé ¿íäñýíàñóóäëóóäûã òóñãàñàí áîëíî. Íîìûí ýìèéí õýðýãëýýíèé ëàâëàõûí õýñýãò ýìèéíáýëäìýë¿¿äèéã ÌÓ¯ÇØÝ-èéí òàâäóãààð æàãñààëòûíàíãèëëûã áàðèìòëàí àíãèëàí çîõèîãîîä, îëîí óëñûííýðøëýýð íü òîëãîéëæ, ººð íýðñ (ºðãºí õýðýãëýãääýãïàòåíòèéí íýðñ), óëñûí á¿ðòãýëèéí äóãààð, àëü óëñûí ÿìàð¿éëäâýð¿¿äèéí áýëäìýë¿¿ä á¿ðòãýãäñýí áîëîõ, êàòåãîð÷èëàë,¿éëäýë, ôàðìàêîêèíåòèê, õýðýãëýõ çààëò áà àðãà, öýýðëýëáîëãîîìæëîë, ãàæ íºëºº, ñàâëàëò ãýñýí á¿òýöòýéãýýð áè÷ëýý. Ýì÷èëãýýíèé îëîí ¿éëäýëòýéí óëìààñ ÇØÝ-èéíæàãñààëòàíä ººð ººð á¿ëýãò äàâòàí íýð äóðüäàãäñàí ýìèéãôàðìàêîëîãèéí ¿íäñýí á¿ëýãò íü äýëãýðýíã¿é ìýäýýëëèéãáè÷ýýä áóñàä õýñýãò íü çºâõºí òóõàéí õýðýãëýýíäõàìààðàëòàé ìýäýýëëèéã îðóóëàâ. Ýìèéí êàòåãîð÷èëëûí õýñýãò óã ýìèéã àëü çýðýãëýëèéíýìíýëýãò õýðýãëýõ áîëîí õýðýãëýõ îëãîõ íºõöºëèéã òóñãàñàíìàíàé óëñûí êàòåãîð÷èëëûí çýðýãöýý äýëõèéí îëîíõè îðîíäáàðèìòàëäàã æèðýìñíèé êàòåãîð÷èëëûã òîâ÷ëîí òýìäýãëýæáè÷ëýý. Ôàðìàêîêèíåòèêèéí õýñýãò ºâ÷òºíä õýðýãëýõ ýìèéíçîõèñòîé òóíã òîîöîí îëîõîä íýí ò¿ð¿¿íä õýðýãëýãääýã ýìèéíêèíåòèêèéí çàðèì ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã áîëîëöîîíû õèðýýð òóñãàâ. Õýðýãëýõ çààëò áà àðãûí õýñýãò óã ýìèéí êëèíèêèéí á¿õõýðýãëýýã áóñ çºâõºí ìàíàé óëñûí ÇØÝ-èéí æàãñààëòàíäòóñãàãäñàí õýðýãëýýã ë ñîíãîí îðóóëàâ. Ýìèéí õýðýãëýõòóíãèéí äýãëýìèéã áè÷èõäýý ýìèéí êëèíèêèéí çîõèñòîéõýðýãëýý òºëºâøñºí îðíóóäûí ñòàíäàðò õýðýãëýýã íèëýýäæèøèã áîëãîí áàðèìòàëëàà. Áýëäìýëèéí ñàâëàëòûí õýñýãò ÌÓ¯ÇØÝ-èéíæàãñààëòàíä çààãäñàí ýìèéí õýëáýðèéã òîä õàðààð áè÷èæçàðèì îíöëîã òîõèîëäîëä õààëòàí äîòîð ÷óõàì àëüêàòåãîð÷èëàëààð õýðýãëýõèéã òîâ÷ëîí òýìäýãëýýä, óã6
  7. 7. Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýæàãñààëòàíä äóðüäààã¿é áîëîâ÷ ïðàêòèêò ºðãºí õýðýãëýãääýãýìèéí õýëáýðèéã çàðèì ýìýíä íýìýí áè÷èâ. Íîìûí ýöýñò ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíä õîëáîî á¿õèéãîëëîõ ìýäýýëëèéã àãóóëñàí ýìèéí õàðèëöàí íºëººëºë,æèðýìñýí, õºõ¿¿ë ¿å áîëîí ýëýã, Ẻðíèé ýìãýãòýé ºâ÷òºíäÌÓ¯ÇØÝ-èéí æàãñààëòàíä îðñîí ýìèéã õýðõýí õýðýãëýõ÷èãëýëèéã òóñãàñàí ìýäýýëëèéã õàâñðàëòààð îðóóëëàà. Óãíîìîíä ýìíýëãèéí ìýðýãæèëòí¿¿äýä òºâºãã¿é îéëãîãääîã,ëàòèí ãàðàëòàé, èõýíõ îðíóóäàä òýð õýâýýð íü õýðýãëýäýãýìíýëãèéí çàðèì íýð òîìú¸îã îð÷óóëàëã¿éãýýð õýðýãëýñýíáîëíî. Àëäàà ýíäýë áàéõ àâààñ ø¿¿í òóíãààæ áèä á¿õýíä ñàíàë,çºâëºì溺 èð¿¿ëýõèéã õ¿ñüå. Ìýðãýí óíøèã÷, õýðýãëýã÷ òà á¿õíèé îþóíû äàëàéäº÷¿¿õýí ÷ áîëîâ òóñ íýìýð áîëîõ áîëòóãàé. Çîõèîã÷ 2005 îí. 7
  8. 8. ÒÀÉËÁÀÐ, ǪÂ˪ÌÆÒîâ÷èëñîí íýðèéí óòãà: Ý - ýìíýëãèéí íºõöºëä õýðýãëýíý Æ - çºâõºí æîðîîð îëãîíî Æà - æîðã¿é îëãîæ áîëíî ÒÕ - òóñãàé õÿíàëòòàéãààð õýðýãëýíý Ê-1 - áàãèéí ýì÷ õýðýãëýõ ýì Ê-2 - ºðõèéí ýìíýëãèéí õýðýãëýõ ýì Ê-3 -ñóìûí ýìíýëýãò õýðýãëýõ ýì Ê-4 - ñóì äóíäûí ýìíýëýãò õýðýãëýõ ýì Ê-5 -àéìàã, ä¿¿ðãèéí ýìíýëýãò õýðýãëýõ ýì Ê-6 - êëèíèêèéí òºâ ýìíýëã¿¿äýä õýðýãëýõ ýìÆèðýìñíèé êàòåãîð÷èëëûí òýìäýãëýëèéí óòãà: A - æèðýìñýí ýõýä õèéãäñýí ñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëººã¿é áîëîõ íü òîãòîîãäñîí B - àìüòàíä õèéãäñýí ñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýýã¿é, õàðèí æèðýìñýí ýõýä ñóäëàãäààã¿é C - àìüòàíä õèéãäñýí ñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëñýí, õàðèí æèðýìñýí ýõýä ñóäëàãäààã¿é D - æèðýìñýí ¿åä õýðýãëýõýä óðàãò ñºðºã íºëººòýé áàéæ áîëçîøã¿é íü èëýðñýí X - õ¿í áîëîí àìüòàíä àëü àëèíä íü óðàãò ñºðºã íºëººòýé áàéæ áîëîõ íü èëýðñýí NR - óðàãò õýðõýí íºëººëºõ íü ñóäëàãäààã¿éÔàðìàêîêèíåòèêèéí òýìäýãëýëèéí óòãà: F - áèîõ¿ðýõ¿é Vd - òàðõàëòûí ýçëýõ¿¿í CL - êëèðåíñ Ñ - öóñíû ñèéâýí äýõ ýìèéí ýì÷èëãýýíèé äóíäàæ êîíöåíòðàöè Ceff - öóñíû ñèéâýí äýõ ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿ð íºëºº á¿õèé êîíöåíòðàöè Ctoxic - öóñíû ñèéâýí äýõ ýìèéí õîðòîé íºëºº ¿ç¿¿ëýõ êîíöåíòðàöè T1/2 - õàãàñ ýëèìèíàöèéí õóãàöàà Pka - ýìèéí áîäèñûí ìîëåêóëûí 50% íü èîíæèõ ðÍ-ûí õýìæýý Vmax - ýëèìèíàöèéí çýðãèéí õàìãèéí èõ óòãà8
  9. 9. Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý Km - ýëèìèíàöèéí çýðýã õàìãèéí èõ óòãûíõàà õàãàñò áàéõ ¿åèéí ñèéâýíãèéí êîíöåíòðàöèÎíöîëñîí òýìäýãëýëèéí óòãà:◊ Ýìèéí ãàæ íºëººíèé òýìäýãëýëä äîîãóóð çóðñàí íü "íîöòîé èëðýë"-èéã,◊ Ýìèéí ãàæ íºëººíèé òýìäýãëýëä íàëóóãààð áè÷ñýí íü "îëîíòàà òîõèîëäîõ èëðýë"-èéã,◊ Ýìèéí ñàâëàëòûí õýñýãò äîîãóóð çóðñàí íü "ÌÓ¯ÇØÝ-èéí æàãñààëòàíä çààãäñàí" ýìèéí õýëáýðèéã,◊ Òåêñòèéí äîòîð õààëòàíä áè÷ñýí íü òàéëáàðûí ÷àíàðòàé ìýäýýëëèéã òóñ òóñ òýìäýãëýñýí áîëíî.◊ Ýìèéí á¿õ íýðèéí æàãñààëòûí äîòîð îëîí óëñûí íýðèéã íü ÒÎÌ ¯ÑÃÝÝÐ, ÒÎÄÎÎÐ áè÷ñýí.Àøèãëàõ çºâëºìæ:◊ Òóõàéí ºâ÷íèéã ÿìàð ÿìàð ýìýýð ýì÷èëæ áîëîõ òóõàé ìýäýýëëèéã íîìûí ýõíèé ãàð÷ãèéã àøèãëàí óã ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì¿¿ä àëü á¿ëýãò áàéãààã îëîõ çàìààð,◊ Àëü íýãýí ýìèéã ÿìàð ÿìàð ºâ÷íèé ýì÷èëãýýíä õýðýãëýæ áîëîõ òóõàé ìýäýýëëèéã ýìèéí Îëîí Óëñûí Íýðèéí Æàãñààëòûí õýñãýýñ á¿ëãèéí äóãààðûã îëîí ëàâëàõ çàìààð,◊ Àëü íýãýí ýìèéí òóõàé óã íîìîíä îðñîí á¿õ ìýäýýëëèéã ñîíèðõâîë õóóäàñíû äóãààð á¿õèé Ýìèéí Á¿õ Íýðèéí Æàãñààëòûã àøèãëàí òóñ òóñ ëàâëààðàé. 9
  10. 10. ÀÃÓÓËÃÀÀ. ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÕÓÓËÜ ÝÐÕÈÉÍ ÕÎËÁÎÃÄÎËÒÎÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË• Ìîíãîë Óëñûí Ýìèéí Áîäëîãî áà Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé Ýìèéí Áîäëîãî 13• Ìîíãîë Óëñûí ýìèéí á¿ðòãýë áà çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí á¿ðòãýë 15• Ýìèéí êàòåãîð÷èëàë 16• Ýìèéã æîðîîð çàðöóóëàõ æóðàì 16Á. ÝÌÈÉÍ ÇÎÕÈÑÒÎÉ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË• Àëèâàà ºâ÷íèé ¿åä ýì ñîíãîí õýðýãëýõ 21• Æèðýìñëýëò áà ýìèéí õýðýãëýý 25• Õºõ¿¿ë ýõýä ýì õýðýãëýõ 27• Çàðèì ºâ÷íèé ¿åä ýìèéí òóí çîõèöóóëàëò õèéõ ¿íäýñëýë 28• Ýìèéí õàðèëöàí íºëººëºë 29• Ýìèéí ãàæ íºëºº 30Â. ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÒÎÂ× ËÀÂËÀÕ1. Ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ ¿éëäýëòýé ýìèéí áýëäìýë 1.1. Åðºíõèé ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ ýìèéí áýëäìýë, õ¿÷èëòºðºã÷ 36 1.2. Õýñãèéã ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ ýìèéí áýëäìýë 43 1.3. Ìýñ çàñàëä áýëòãýõýä õýðýãëýõ ýì 472. ªâäºëò íàìäààõ, õàëóóí áóóðóóëàõ, ¿ðýâñëèéí ýñðýã ¿éëäýëòýé ñòåðîèä áóñ ýì 2.1. Õàð òàìõèíû áóñ áýëäìýë 49 2.2. Õàð òàìõèíû áýëäìýë 58 2.3. Òóëàé ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 633. Õàðøèë áà àíàôèëàêñèéí ¿åä õýðýãëýõ ýì 644. Àíòèäîò áà õîðäëîãî òàéëàõ ýìèéí áýëäìýë 4.1. Õîðäëîãûí ¿åä íèéòëýã õýðýãëýõ áýëäìýë 74 4.2. Õîðäëîãûí ºâºðìºö ýì÷èëãýýíèé áýëäìýë 755. Óíàëò òàòàëòûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 7910
  11. 11. Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý6. Õàëäâàðûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 6.1. Øèìýã÷ õîðõîéí ýñðýã íºëººò ýì 87 6.2. Íÿíãèéí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 91 6.2.1. Áåòà ëàêòàìûí àíòèáèîòèêóóä 91 6.2.2. Íÿíãèéí ýñðýã íºëººò áóñàä ýìèéí áýëäìýë 105 6.2.3. Ñ¿ðüåý ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 118 6.3. ̺ºãºíöºðèéí ýñðýã íºëººò ýì 133 6.4. Ýãýë áèåòíèé ýñðýã íºëººò ýì 135 6.5. Âèðóñûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 6.5.1. Õåðïåñ âèðóñûí ýñðýã íºëººò áýëäìýë 136 6.5.2. Ðåòðîâèðóñûí ýñðýã ýì 1387. Ìèãðåíü ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 126 7.1. Ìèãðåíèé öî÷ìîã ºâäºëò íàìäààõ ýì 139 7.2. Ìèãðåíèé ºâäºëòººñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ýì 1418. Õàâäðûí ýñðýã áà äàðõëàà ñààòóóëàõ, çîâèóð õºíãºâ÷ëºõ ýì÷èëãýýíèé ýìèéí áýëäìýë 142 8.1. Äàðõëàà ñààòóóëàõ ýì 143 8.2. Õîðò õàâäðûí ýñðýã íºëººò ýì 154 8.3. Äààâàð áà ò¿¿íèé ýñðýã ¿éëäýëò ýìèéí áýëäìýë 161 8.4. Õîðò õàâäðûí çîâèóð õºíãºâ÷ëºõ ýì÷èëãýýíèé ýì 1639. Ñàëãà ºâ÷íèéã (ïàðêèíñîíèçì) ýì÷ëýõ ýì 16410. Öóñàíä íºëººëºõ ýì 10.1. Öóñ òºëæ¿¿ëýõ ýì 167 10.2. Öóñ á¿ëýãíýëòýä íºëººëºõ ýì 17411. Öóñíû áýëäìýë áà ñèéâýí îðëîõ ýìèéí áýëäìýë 11.1. Ñèéâýí îðëîõ ýìèéí áýëäìýë 181 11.2. Ñèéâýíãèéí áýëäìýë 18312. Ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷íèé ýì÷èëãýýíä õýðýãëýõ ýìèéí áýëäìýë 12.1. Ç¿ðõíèé áàõ ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 185 12.2. Ç¿ðõíèé õýì àëäàëòûã ýì÷ëýõ ýì 191 12.3. Öóñíû äàðàëò áóóðóóëàõ ýì 197 12.4. Ç¿ðõ ñóäàñíû äóòìàãøèëä õýðýãëýõ ýì 205 12.5. Òðîìáîöèòûí àãðåãàöèéí ýñðýã íºëººò ýì 21013. Àðüñíû ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýìèéí áýëäìýë 13.1. ̺ºãºíöðèéí ýñðýã íºëººò ýì 211 13.2. Õàëäâàðûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 215 13.3. ¯ðýâñëèéí ýñðýã íºëººò áà çàãàòíàà íàìäààõ ýì 216 13.4. Àðüñíû ýâýðëýãò íºëººëºõ, ãóóæóóëàõ ýì 217 13.5. Õàìóó ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ áýëäìýë 218 13.6. Õýò ÿãààí òóÿàíààñ õàìãààëàõ áýëäìýë 21914. Îíîøëîãîîíû áîäèñ 14.1. Í¿äíèé îíîøëîãîîíû áýëäìýë 220 11
  12. 12. 14.2. Ðåíòãåí òîäðóóëàã÷ áîäèñ 22115. Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ áà ¿æëèéí ýñðýã ýìèéí áîäèñ 15.1. ¯æëèéí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 224 15.2. Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ áîäèñ 22716. Øýýñ õººõ ýì 23017. Õîäîîä ãýäýñíèé çàìûí ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýèéí áýëäìýë 17.1. Õîäîîäíû õ¿÷ëèéã áàãàñãàõ áà øàðõëàà ýì÷ëýõ ýì 236 17.2. Áººëæèëò íàìäààõ ýì 240 17.3. ¯ðýâñëèéí ýñðýã íºëººò ýì 243 17.4. Àã÷èë òàâèóëàõ ýì 245 17.5. Ñóóëãàëò ýì÷ëýõ ýìèéí áýëäìýë 17.5.1. Óóëãàæ øèíãýí ñýëáýõ áýëäìýë 247 17.6. Ýëýã öºñíèé ¿éë àæèëëàãààíä íºëººëºõ ýì 249 17.7. Õîäîîä, íîéð áóë÷èðõàéí ø¿¿ðýëä íºëººëºõ ýì 24918. Äààâàð, äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí áóñàä áýëäìýë áà æèðýìñëýëòýýñ ñýðãèéëýõ õýðýãñýë 18.1. Áººðíèé äýýä áóë÷èðõàéí äààâàð, ò¿¿íèé 251 íèéëýã ýìèéí áýëäìýë 18.2. Ýð áýëãèéí äààâàð 255 18.3. Æèðýìñëýëòýýñ ñýðãèéëýõ õýðýãñýë 18.3.1. Äààâðûí áýëäìýë 257 18.3.2. Åðºíäºã 260 18.4. ªíäãºâ÷èéí äààâàð 261 18.5. Èíñóëèí áîëîí ÷èõðèéí øèæèí ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ 263 áóñàä ýìèéí áýëäìýë 18.6. ªíäãºí ýñ ãàäàãøëàëòûã òýòãýõ ýì 269 18.7. Øàð áèåèéí äààâàð 270 18.8. Áàìáàé áóë÷èðõàéí äààâàð áà ò¿¿íèé ýñðýã ýì 27119. Äàðõëààíû ñèñòåìä íºëººëºõ ýìèéí áýëäìýë 19.1. Îíîøëîãîîíû áýëäìýë 275 19.2. Èéëäýñ áà èììóíîãëîáóëèí 276 19.3. Âàêöèí 19.3.1. Íèéòëýã äàðõëààæóóëàëòàíä õýðýãëýõ áýëäìýë 280 19.3.2. Ñîíãîìîë á¿ëãèéí áýëäìýë 28620. Áóë÷èí ñóëðóóëàõ áà õîëèíýñòåðàçûí ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 29021. Í¿äíèé ºâ÷èíä õýðýãëýõ ýìèéí áýëäìýë 21.1. Õàëäâàðûí ýñðýã íºëººò ýì 295 21.2. ¯ðýâñëèéí ýñðýã íºëººò ýì 297 21.3. Õýñãèéí ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ ýì 298 21.4. Í¿äíèé ÷èíýðýý ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 299 21.5. Õ¿¿õýí õàðàà ºðãºñãºõ ýì 30212
  13. 13. Çàéëøã¿é øààäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý22. Îêñèòîöèí áà ò¿¿íèé ýñðýã íºëººò ýìèéí áýëäìýë 22.1. Îêñèòîöèí, ò¿¿íèé àíàëîã ýì (Óìàéí áóë÷èí àãøààõ ýì) 303 22.2. Îêñèòîöèíû ýñðýã íºëººò ýì (Óìàéí áóë÷èí ñóëðóóëàõ) 30623. Õýâëèéí äèàëåçûí óóñìàë 30624. Ñýòãýö íºëººò ýìèéí áýëäìýë 24.1. Ñýòãýöèéí ýìãýãò õýðýãëýãäýõ ýì 308 24.2. Çàí àâèðûí ººð÷ëºëòºíä õýðýãëýãäýõ ýì 315 24.3. Òàéâøðóóëàõ, àíêñèîëèòèê ýì 319 24.4. Àéäàñ, ñàíäðàëä õýðýãëýãäýõ ýì 32125. Àìüñãàëûí çàìûí ¿éë àæèëëàãààíä íºëººò ýìèéí áýëäìýë 25.1. Ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýì 322 25.2. Õàíèàëãà íàìäààõ ýì 32926. Äàâñ, óñ, õ¿÷èë, ø¿ëòèéí òýíöâýðò íºëººò ýìèéí áýëäìýë 26.1. Óóëãàæ øèíãýí ñýëáýõ ýìèéí áýëäìýë 330 26.2. Ñóäñààð øèíãýí ñýëáýõ ýìèéí áýëäìýë 331 26.3. Áóñàä ýìèéí áýëäìýë 33627. Âèòàìèí, ýðäýñ áîäèñ 337Ã. ÕÀÂÑÐÀËÒ• Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé Ýìèéí õàðèëöàí íºëººëºë 350• Æèðýìñëýëò áà ýì õýðýãëýý 375• Ýëýãíèé ºâ÷èí áà ýì õýðýãëýý 381• Áººðíèé ¿éë àæèëëàãààíû äóòàãäàëòàé ¿åä ýì õýðýãëýõ 386• Õºõ¿¿ë ýõýä ýì õýðýãëýõ 393Ä. ÝÌÈÉÍ ÍÝÐÑÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ• Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé Ýìèéí Îëîí óëñûí íýðèéí æàãñààëò 399 13
  14. 14. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë À. ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÕÓÓËÜ ÝÐÕÈÉÍ ÕÎËÁÎÃÄÎËÒÎÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË ÓËÑÛÍ ÝÌÈÉÍ ÁÎÄËÎÃÎ ÁÀ ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ ÁÎÄËÎÃÎ Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Ýìèéí Áîäëîãî (ÌÓ¯ÝÁ) Àëèâàà óëñ îðîí á¿õýí ººðñäèéí îíöëîãò çîõèöóóëñà퓯íäýñíèé ýìèéí áîäëîãî”-òîé áàéäàã. Ìàíàé óëñ 1990-ýýäîíîîñ ÄÝÌÁ-ûí òóñëàìæòàéãààð ¿íäýñíèé ýìèéí áîäëîãîîáîëîâñðóóëñàí áºãººä 2002 îíä “¯íäýñíèé ýìèéí áîäëîãî”áàðèìò áè÷ãèéã áóé áîëãîîä ïðàêòèêò õýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. ÌÓ¯ÝÁ ãýäýã íü: Ìàíàé îðíû õ¿í àìûí äîòîð çîíõèëîíòîõèîëäîæ áóé ºâ÷èí ýìãýãèéã : • Íàéäâàðòàé îíîøëîõ • Ýì÷ëýõ • ªâ÷èí ýìãýãýýñ ñýðãèéëýõ ÷àäâàð á¿õèé ∗ Ýì÷èëãýýíèé ¿ð íºëºº ñàéòàé ∗ Ãàæ, ñºðºã íºëºº áàãàòàé ∗ Áîëîìæèéí ºðòºã ¿íýòýé (aëü áîëîõ õÿìä) ∗ Õýðýãëýõýä òîõèðîìæòîé (õýðýãëýõýä òºâºãã¿é)íýí ÷óõàë ýì áýëäìýëýýð õ¿í àðäàà òàñðàëòã¿é õàíãàõàä÷èãëýñýí ýìèéí õýðýãëýý áîëîí õàíãàëòûã øèíæëýõóõààíû ¿íäýñòýé óÿëäóóëñàí öîãöîëáîð àðãà õýìæýý þì. Ýíý öîãöîëáîð àðãà õýìæýýã ïðàêòèêò õýðýãæ¿¿ëýõèéíòóëä Ìîíãîë óëñ ¿íäýñíèé ýìèéí áîäëîãîäîî äàðààõ ¿íäñýí÷èãëýë¿¿äèéã áàðèìòëàæ áàéãàà áîëíî. ¯¿íä: ◊ Ýìèéí áîäëîãûã õóóëèéí õ¿ðýýíä õýðýãæ¿¿ëýõ ◊ Òóñ óëñûí íóòàãò óëñûí ýìèéí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí ýìèéã ë õýðýãëýõ ◊ Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷íèé ýì÷èëãýýíèé ñòàíäàðòûã òîãòîîõ ◊ Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí íýð òºðëèéã òîãòîîæ õ¿í àðäàà ýõíèé ýýëæèíä Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé
  15. 15. Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë Ýì(ÇØÝ)-ýýð õàíãàõ áºãººä ýíý àñóóäëûã òºðèéí çîõèöóóëàëòààð øèéäýõ ◊ Ýìèéí ç¿é çîõèñòîé õýðýãëýýã õýâø¿¿ëýõ ìåõàíèçìûã áèé áîëãîõ ◊ Ýìèéí îëîí óëñûí íýðøèëèéã ïðàêòèêò õýðýãëýæ õýâøèõ ◊ Ýìèéã ∗ Áýëòãýõ ∗ ¯éëäâýðëýõ ∗ Õóäàëäàà ýðõëýõàæëûã ÝÌÍÕß-íû çºâøººð뺺ð ã¿éöýòãýõ çýðýã áîëíî. 2005 îíä Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Ýìèéí Áîäëîãûí ¯áàãà õóðàë õóðàëäàæ ÌÓ¯ÝÁ-ã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä äàðààõçîðèëòóóäûã òàâüñàí áîëíî. ¯¿íä: 1. Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ 2. Õ¿í àìûã øààðäëàãàòàé ýìýýð æèãä, õ¿ðòýýìæòýé õàíãàõ 3. Ýìèéí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ 4. Ýìèéí ÷àíàðûí áàòàëãààæèëòûã îíîâ÷òîé, çºâ çîõèîí áàéãóóëàõ 5. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýã òºëºâø¿¿ëýõ çýðýã áîëíî. Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Çàéëøã¿é Øààðäëàãàòàé Ýìèéí Áîäëîãî Ìàíàé óëñ ¯ÝÁ-ûí õ¿ðýýíä ¯íäýñíèé Çàéëøã¿éØààðäëàãàòàé Ýìèéí Áîäëîãî(¯ÇØÝÁ)-ûã áîëîâñðóóëààäõýðýãæ¿¿ëæ áàéíà. ªºðººð õýëáýë ¯ÝÁ-ûí öºì íü ¯ÇØÝÁþì.¯ÇØÝÁ -ûí ¿íäñýí çîðèëò íü õ¿í àìàà: • Ýì÷èëãýýíèé ºíäºð èäýâõèòýé • Ãàæ, ñºðºã íºëºº áàãàòàé • Õýðýãëýõýä òîõèðîìæòîé • Áîëîìæèéí ¿íýòýé, ÷àíàð ñàéòàéýìýýð õàíãàæ òýäãýýðèéí ç¿é çîõèñòîé õýðýãëýýã òºëºâø¿¿ëýõÿâäàë þì. Ýíý ãîë çîðèëòûã ïðàêòèêò õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä äàðààõ÷èãëýë¿¿äèéã áàðèìòëàë áîëãîæ áàéíà. ¯¿íä :16
  16. 16. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý ◊ Õ¿í á¿ðèéã ÇØÝ-ýýð õàíãàõ ◊ ÇØÝ-èéã õ¿í àì õóäàëäàí àâàõ áîëîìæòîé áàéõ íºõöºëèéã á¿ðýëä¿¿ëýõ ◊ ÇØÝ-èéã õîò ñóóðèí áà õºäºº îðîí íóòàãò øóäàðãààð õóâààðèëàõ ◊ Ýì áè÷èã÷, ýì÷ íàðò çîõèõ õýìæýýíèé ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëàõ ◊ Ýìèéí òóõàé ¿íýí çºâ, áîäèò ìýäýýëëýýð õàíãàõ ◊ Æîð îëãîã÷ áà ºâ÷òºíèé õîîðîíäûí õàðèëöàí îéëãîëöîëûã áèé áîëãîõ, … ã.ì. áîëíî. ÓËÑÛÍ ÝÌÈÉÍ Á¯ÐÒÃÝË ÁÀ ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ Á¯ÐÒÃÝË Àëèâàà óëñ îðîí á¿õýí ººðèéí îðíû íóòàã äýâñãýðèéíõ¿ðýýíä õ¿í àðääàà õýðýãëýõèéã çºâøººðñºí Óëñûí ÝìèéíÁ¿ðòãýëòýé áàéäàã. Ìàíàé óëñ 1990-ýýä îíûã õ¿ðòýë óëñûí ýìèéí á¿ðòãýëã¿éÿâæ èðñýí áºãººä “Ìîíãîë Óëñûí Ýìíýëãèéí ÏðàêòèêòÕýðýãëýõèéã Ǻâøººðñºí Ýì, Áèîáýëäìýëèéí Æàãñààëò”-ûãÝÌÑ-ûí 1991-06-14-íèé ºäðèéí Äóãààð À/99 òîîò òóøààëààðàíõ áàòàëñàí. Óã æàãñààëòàíä 708 íýð òºðëèéí ýì îðñîíáèëýý. Ýíý íü óëñûí ýìèéí á¿ðòãýë õàðààõàí áóñ áºãººäõýðýãëýýíèé á¿õ ÷èãëýëèéã á¿ðýí õàíãàõóéö òºðºë ç¿éëèéíýìèéã óëñûí ýìèéí á¿ðòãýëäýý á¿ðòãýæ á¿ðä¿¿ëòýëáàðèìòëàãäàõ ¸ñòîé þì. Õàðèí “Ìîíãîë Óëñûí Ýìèéí Á¿ðòãýë” íü ìºí 1990-ýýäîíîîñ ýõýëñýí áºãººä îäîîãîîð(2005 îíû 6-ð ñàðûíáàéäëàààð) óã á¿ðòãýëä íèéò 33 îðíû 1264 íýð òºðëèéí ýìá¿ðòãýãäýýä áàéãàà áîëíî. Ìàíàé óëñ ¯ÝÁ-îî õýðýãæ¿¿ëýõ áîäëîãûí õ¿ðýýí䓯ÇØÝ-èéí àíõíû æàãñààëò”-ûã 1991 îíä ãàðãàñàí áºãººä2005 îíä ¯ÇØÝ-èéí 5 äàõü æàãñààëò áàòëàãäàæ ýíýæàãñààëòàíä äàâõàðäñàí òîîãîîð 338 íýð òºðëèéí ýì îðñîííü îäîî ìºðäºãäºæ áàéíà. Áèä ýíý 338 íýð òºðëèéí ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèéòîâ÷èéã óã òîâõèìîëäîî îðóóëëàà. 17
  17. 17. Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë ÝÌÈÉÍ ÊÀÒÅÃÎÐ×ÈËÀË À. Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Çàéëøã¿é ØààðäëàãàòàéÝìèéí æàãñààëòàíä îðñîí ýìèéã “Ýìíýëãèéí òóñëàìæèéíøàòëàë”-ààð íü äºðâºí á¿ëýã áîëãîí àíãèëñàí. ¯¿íä:1. Êëèíèêèéí ýìíýëýã, Íàðèéí ìýðãýæëèéí òºâ¿¿äýä õýðýãëýõ ýì: íèéò 338 íýð òºðëèéí ýì.2. Àéìãèéí íýãäñýí ýìíýëýã, ä¿¿ðãèéí ýìíýëã¿¿äýä õýðýãëýõ ýì: íèéò 303 íýð òºðëèéí ýì.3. Ñóì äóíäûí ýìíýëýãò 236 íýð òºðëèéí ýì4. Ñóìûí ýìíýëýãò õýðýãëýõ ýì: íèéò 207 íýð òºðëèéí ýì.5. ªðõèéí ýìíýëýãò 116 íýð òºðëèéí ýì6. Áàãèéí ýì÷èéí õýðýãëýõ ýì: íèéò 83 íýð òºðëèéí ýì áàéõààð òóñ òóñ çààñàí áîëíî. Á. Ìîíãîë Óëñûí ¯íäýñíèé Çàéëãø¿é ØààðäëàãàòàéÝìèéí æàãñààëòàíä îðñîí ýìèéã “Õýðýãëýõ áà îëãîõíºõöºë”-ººð íü ìºí äºðâºí á¿ëýã áîëãîí àíãèëñàí. ¯¿íä:• Ǻâõºí ýìíýëãèéí íºõöºëä õýðýãëýõ ýì: ……íýð òºðëèéí ýì,• Òóñãàé õÿíàëòòàéãààð çàðöóóëàõ ýì: …… íýð òºðëèéí ýì,• Õºäºëìºð÷äºä çºâõºí æîðîîð îëãîõ ýì: ….. íýð òºðëèéí ýì,• Õºäºëìºð÷äºä æîðã¿é îëãîæ áîëîõ ýì: ….. íýð òºðºë áàéõààð òîãòîîñîí áîëíî. ÝÌÈÉà ÆÎÐÎÎÐ ÇÀÐÖÓÓËÀÕ ÆÓÐÀÌÍýã. Íèéòëýã ç¿éë1.1. Ýìèéí æîð ãýäýãò ýì÷ýýñ ýì ç¿é÷ /ýì íàéðóóëàã÷/-ä õàíäàí òóõàéí ºâ÷òºíä çîðèóëàí áýëäýõ, îëãîõ ýìèéã çààí òóñãàé õýâëýìýë õóóäñàí äýýð áè÷ñýí çààâðûã îéëãîíî.18
  18. 18. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý1.2. Áóðóó áè÷èëò áîëîí îëãîëòîîñ ¿¿ñýí ºâ÷òºíèé ýð¿¿ë ìýíä õîõèðñîí òîõèîëäîëä ýìèéí æîð íü çîõèîã÷ /ýì÷/, ã¿éöýòãýã÷ /ýì ç¿é÷, ýì íàéðóóëàã÷/-èéí ¸ñ ñóðòàõóóí, øèéòãýëèéí õàðèóöëàãûã òîäîðõîéëîã÷ õóóëü ¸ñíû áàðèìò áîëíî.1.3. Çààâðûí äàãóó áè÷èãäýýã¿é æîðîîð ýì îëãîõûã õîðèãëîíî.Õî¸ð. Ýìèéí æîð áè÷èõ çààâàð2.1. Æîðûã çºâõºí ºâ÷òºíä îíîø òàâüæ, ýì÷èëãýý õèéõ ýðõ á¿õèé õ¿íèé èõ áàãà ýì÷ íàð áè÷èõ ýðõòýé.2.2. Ýì÷ ººðòºº æîð áè÷èæ áîëîõ áºãººä èéì òîõèîëäîëä “ººðòºº /pro me/” ãýæ òóñãàéëàí òýìäýãëýñýí áàéíà.2.3. Æîðûã 100õ160 ìì õýìæýýòýé, õýâëýìýë õóóäñàí äýýð áè÷íý.Æîð íü äàðààõ ìýäýýëëèéã àãóóëñàí áàéíà. ¯¿íä: • Ýìíýëýãèéí íýð, òýìäýã • Õ¿¿õýä, íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí àëü íü áîëîõ • ªâ÷òºíèé îâîã íýð, íàñ, ãýðèéí õàÿã • Ýì÷èéí îâîã íýð, Îí ñàð ºäºð • Øèíý ìºðíèé ç¿¿í ãàð òàëààñ 20 ìì-èéí çàéíä “Recipe” (Àâ) ãýñýí ëàòèí ¿ãèéã “Rp:” ãýæ òîâ÷ëîí áè÷èæ, àðä íü òîäîðõîéëîõ öýã òàâèíà. • Ýì áèîáýëäìýëèéí íýðèéã îëîí óëñûí /õààëòàíä ýìèéí õóäàëäààíû/ íýðøëýýð áè÷èæ, ýìèéí òóí õýìæýýã çààíà. • Ýì, áèîáýëäìýëèéí õýëáýð, áýëòãýõ àðãûã ëàòèíàààð áè÷èæ, íèéò òîî õýìæýýã çààíà. • Òýìäýãëýëèéí õýñýã áóþó “Signa” /òýìäýãëý/ ãýäýã ëàòèí ¿ãèéã “S“ ¿ñãýýð òîâ÷ëîí áè÷ýýä àðä íü òîäîðõîéëîõ öýã òàâüæ, ýì, áèîáýëäìýëèéã ÿàæ õýðýãëýõ àðãûã ìîíãîë õýëýýð ìàø îéëãîìæòîé, òîäîðõîé çààæ áè÷íý. • Òºãñãºëä íü ýì÷ ãàðûí ¿ñãýý çóðæ, òýìäýã äàðíà.2.4. Æîðûã áýõ áóþó òîñîí áàëààð òîä, ãàðãàöòàé áè÷èõ áºãººä ýì, áèîáýëäìýëèéí íýð, òóí õýìæýýã áàëëàæ, çàñâàðëàæ ¿ë áîëíî. 19
  19. 19. Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë2.5. Ìàíñóóðóóëàõ, ñýòãýö íºëººò áîëîí õ¿÷òýé ¿éëäýëòýé ýìèéí æîðûã áè÷èõäýý ìàíñóóðóóëàõ áîëîí ñýòãýö íºëººò ýìèéí òóõàé ÝÌÑ-ûí 1998 îíû À/184 òîîò òóøààëûã ìºðäëºã áîëãîíî /Óã òóøààëä çààñíààð äýýðõ ýìèéã òóñãàé æîðîîð, çºâøººðºãäñºí ýìèéí ñàíãóóäààñ, çºâõºí ýì÷ëýã÷ ýì÷èéí çààâðààð îëãîíî. Íýã æîðûí ìàÿãòàä 1 ìàíñóóðóóëàõ ýìèéã, øèíãýí ýì áîë 20ìë, øàõìàë, ¿ðýë, íóíòãààð áîë 12 øèðõýã, òóíøèëòýé áîë 10 øèðõýãýýñ õýòð¿¿ëýõã¿é áè÷íý/.2.6. Ìàíñóóðóóëàõ, ñýòãýö íºëººò ýìèéí æîð 5 õîíîã, áóñàä ýìèéí æîð 15 õîíîã õ¿ðòýë õóãàöààíä õ¿÷èíòýé áàéõ áà õóãàöàà íü õýòýðñýí æîðûã õ¿÷èíã¿éä òîîöíî.2.7. Íýã óäààãèéí æîðä ñïèðò, ñïèðòèéí óóñìàëûã 50 ìë- ýýñ èë¿¿ áè÷èõèéã õîðèãëîíî.2.8. Æîðûí íýã õóóäñàí äýýð ãóðâààñ èë¿¿ã¿é, ìàíñóóðóóëàõ ¿éëäýëòýé áîë íýã ýìèéã áè÷íý. Áè÷èãäñýí ýìèéí õîîðîíä òóñãààðëàõ òýìäýã /#/ òàâèíà.2.9. Ýì, áèîáýëäìýëèéí íýð á¿ðèéã ëàòèíààð øèíý ìºðíººñ òîì ¿ñãýýð ýõëýí õàðúÿàëàõûí òèéí ÿëãàëä áè÷íý.2.10. Æîðä øèíãýí ýì, áèîáýëäìýëèéã ìë áà äóñëààð áóñàä õýëáýðèéí ýìèéí òóíã ãðàììààð èëýðõèéëæ áè÷íý. Õýðýâ ìèëëèãðàììààð èëýðõèéëâýë /mg/ ãýæ áè÷íý.2.11. Íèéëìýë æîðûã áè÷èõäýý ýõëýýä ãîë ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ýìèéã /basis/, äàðàà íü òóñëàõ ÷àíàðûí ýìèéí áîäèñ /adjuvans/, ýìèéí àìò, ¿íýð, ºíãèéã çàñàõ õîëüö áîäèñ /corrigens/, õàìãèéí ñ¿¿ëä ýìèéí õýëáýð îðóóëàõ áîäèñ /constituens/-ûã òóñ òóñ çààí äýñ äàðààòàé áè÷íý.2.12. Æîðä áè÷èãäñýí ýì, áèîáýëäìýëèéí òóí àäèë áàéâàë ñ¿¿ëèéí ýìèéí íýðèéí àðä “ànà” /àäèë õýìæýýãýýð/ ãýäýã ¿ãèéã “àà” ãýæ òîâ÷ëîí áè÷ýýä òóí õýìæýýã çààíà2.13. ªâ÷òºíä ýìèéã ÿàðàëòàé îëãîõ øààðäëàãà ãàðâàë æîðûí ç¿¿í äýýä áóëàíä “Cito”/ ò¿ðãýí/ áóþó / “Statim” /íýí äàðóé/ ãýæ áè÷íý.2.14. Ýìèéí æîðä /ºðãºí õýðýãëýãäýõ/ ëàòèí ¿ã¿¿äèéã ä¿ðìèéí äàãóó òîâ÷ëîí áè÷èæ õýðýãëýíý.Ãóðàâ. Ýìèéí ñàíãààñ ýìèéã æîðîîð îëãîõ æóðàì20
  20. 20. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý3.1. Ýìèéí óëñûí á¿ðòãýëä á¿ðòãýãäñýí, æîðîîð îëãîõ ýìèéí æàãñààëòàíä îðñîí ýì, áèîáýëäìýëèéã òóõàéí æîðûã ¿íäýñëýí ýìèéí ñàíãààñ îëãîíî.3.2. Ýìèéí ñàíä òóñãàéëàí áýëòãýãäýõ ýìýíä õ¿ëýýëãèéí õóóäàñ áè÷èæ, ýì çàõèàëàã÷èä ºãíº. Õ¿ëýýëãèéí õóóäñàíä çàõèàëñàí ýìèéí æîðûí äóãààð, ºâ÷òºíèé íýð, íàñ, îí ñàð ºäºð, ýì àâàõ öàã, ýìèéí õýëáýðèéã áè÷èæ òýìäýãëýíý.3.3. Ýì îëãîã÷ íü íàéðóóëàí áýëòãýñýí ýìèéã îëãîõäîî æîðûí äóãààð, ºâ÷òºíèé íýð, íàñ, ò¿¿íèéã çºâ áýëòãýñýí ýñýõ, õàÿãëàëòûã øàëãàæ, ýìèéí íýð, òóí õýìæýý, ÿàæ õýðýãëýõ, õàäãàëàõ òóõàé øîøãî íààæ îëãîíî.3.4. ªâ÷òºíä îëãîãäîõ ýì, áèîáýëäìýë á¿ðýí õàÿãëàãäñàí áàéâàë çîõèíî. ¯¿íä : • Ýì, áèîáýëäìýëèéí îëîí óëñûí íýð • Ýì, áèîáýëäìýëèéí õóäàëäààíû íýð • ¯éëäâýðëýã÷èéí íýð • Ýì, áèîáýëäìýëèéí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà • Õýðýãëýõ àðãà • Ýì, áèîáýëäìýëèéí òóí, òîî õýìæýý • Öóâðàëûí áîëîí áàãöûí äóãààð çýðýã áîëíî. 3.5. Æîðîîð îëãîõ ýìèéã ºâ÷òºíèé õ¿ñýëòýýð æîðã¿é îëãîõûã õîðèãëîíî.ĺðºâ. Æîðûí õóóäñûã çàðöóóëàõ, õàäãàëàõ, óñòãàõ4.1. Æîðûí õóóäñûã ýì÷ëýõ ýðõ àâñàí óëñûí áîëîí õóâèéí õýâøëèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí áàéãóóëëàãóóä áàòëàãäñàí çàãâàðûí äàãóó õýâë¿¿ëæ ýì÷ íàðò òîîöîîòîé îëãîæ, æîðûí çºâ áè÷èëò, õóóäàñíû çàðöóóëàëòàíä õÿíàëò òàâèíà.4.2. Ìàíñóóðóóëàõ ýìèéí æîðûí õóóäñûã ýì, áèîáýëäìýë, ýì÷èëãýýíèé ÷àíàðûí õÿíàëòûí àëáà íýãäñýí æóðìààð òóñãàé äóãààðòàé õýâë¿¿ëýí ýìíýëãèéí áàéãóóëëàãûí çàõèàëãààð îëãîæ, çàðöóóëàëòàíä íü õÿíàëò òàâèíà.4.3. Ýìèéí ñàí íü ýì îëãîñîí æîðûí õóóäñûã íýã æèë õàäãàëñíû äàðàà, ìàíñóóðóóëàõ, ñýòãýö íºëººò, õ¿÷òýé ¿éëäýëòýé ýìèéí æîðûí õóóäñûã ÿìàð íýã áóäëèàíã¿é áîë õî¸ð æèëèéí äàðàà óñòãàíà. 21
  21. 21. Ýì õýðýãëýýíèé õóóëü ýðõèéí õîëáîîò çàðèì àñóóäàë4.4. Æîðûí õóóäñûã àéìàã, õîòûí Çàñàã äàðãûí äýðãýäýõ Ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí àëáà êîìèññ òîìèëîí óñòãàõ áºãººä æîðûí õóóäñûã ñàð, óëèðëààð áàãöëàí á¿ðòãýæ àâñàí òóõàé ïðîòîêîë ¿éëäýíý.Òàâ. Õàðèóöëàãà õ¿ëýýëãýõ Æîð áè÷èëò, ýì îëãîëòûí áàéäàëä ýìèéí ñàíãèéíçàõèðãààíààñ äîòîîä õÿíàëò òàâèõààñ ãàäíà ýì÷èëãýýíèé÷àíàðûí áîëîí ýì áèîáýëäìýëèéí õÿíàëòûí óëñûí áàéöààã÷íàð õÿíàëò òàâüæ, èëýðñýí äóòàãäëûã àðèëãóóëàõ, íîöòîéçºð÷èë ãàðãàñàí ýì÷, ýì ç¿é÷, ýì íàéðóóëàã÷ íàðò çîõèõõóóëü òîãòîîìæèéí äàãóó àðãà õýìæýý àâíà.22
  22. 22. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë Á. ÝÌÈÉÍ ÇÎÕÈÑÒÎÉ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÇÀÐÈÌ ÀÑÓÓÄÀË ÀËÈÂÀÀ ªÂ×ÍÈÉ ¯ÅÄ ÝÌ ÑÎÍÃÎÍ ÕÝÐÝÃËÝÕ Ýíý çóóíû äóíä ¿åýñ õîéø àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéãèëààðøóóëàõ çîðèëãîîð õýðýãëýæ áóé ýìèéí òîî, òºðºëèõýýõýí îëøèðñîí áºãººä ºíººäºð äýëõèé íèéòýýð òàâàí ñàÿîð÷èì ýìò áîäèñûã ýì÷èëãýýíä õýðýãëýæ áàéãàà àæýý. Ýíý òîîòîé õàðüöóóëáàë ºâ÷íèé íýð òºðºë îëîí àðàâäàõèí öººí ãýäýã íü îéëãîìæòîé. Òýãýõýýð àëü íýã òóõàéëñàíýìãýãèéã ýì÷ëýõýä õýðýãëýäýã ýìèéí òîî õàðüöàíãóé îëîíáàéãàà õýðýã. ͺ㺺 òàëààñ áàðàã ýì á¿õýí çîõèñã¿éõýðýãëýâýë õ¿íèé áèå ìàõáîäèä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõáîëîìæòîé áàéäàã òóë ýìýýñ áîëæ ¿¿ñýõ ýìãýã øèíæèéí òîîòóõàéëñàí ºâ÷í¿¿äèéíõýý òîîíîîñ èõýýõýí õîë äàâæ áîëîõþì. ×óõàì èéìýýñ ë ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ýìèéí çîõèñòîéõýðýãëýýíèé òóõàé àñóóäàë ýì õýðýãëýýíèé õàìãèéí ÷óõàëàñóóäëûí íýã áîëîîä áàéãàà áèëýý.Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé õ¿ðýýíä: • Àëèâàà ºâ÷íèé ¿åä òîõèðîõ, ºíäºð èäýâõòýé, ãàæ íºëºº áàãàòàé, îíîñîí ýìèéã ñîíãîæ õýðýãëýõ • Óã ñîíãîñîí ýìèéíõýý çîõèìæòîé õýëáýð, òóí, õýðýãëýõ äýãëýìèéã òóõàéí ºâ÷òºíèé îíöëîãò (íàñ, ýìèéí ¿éëäýë êèíåòèêò íºëºº á¿õèé ýëýã, Ẻð, ç¿ðõ çýðýã ýðõòýíèé ºâ÷ëºë, æèðýìñýí, õºõ¿¿ë ¿å ã.ì.) çºâ òîõèðóóëàõ • Ýìèéí ýì÷èëãýýíèéõýý ¿ð ä¿íã õýðõýí õÿíàõ õèéãýýä ¿ð ä¿íãýýñ õàìààðóóëàí öààøèä óã ýìèéí õýðýãëýýã õýðõýí çîõèöóóëàõ, • Ýì¿¿äèéã ººð õîîðîíä íü áîëîîä õîîë, óíäòàé õýðõýí óÿëäóóëàí õýðýãëýõ, • Ýì õýðýãëýýíèé óëìààñ ¿¿ñ÷ áîëîõ ñºðºã íºëººíººñ õýðõýí ñýðãèéëýõ çýðýã îëîí àñóóäàë õàìààðàãääàã.
  23. 23. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë Ýäãýýðèéí äîòðîîñ àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéí ¿åä òîõèðîõýìèéã õýðõýí ñîíãîõ òóõàé ÄÝÌÁ-ààñ çºâëºìæ áîëãîæ áàéãààãîë çàð÷ìûã (GPP áóþó Good Prescribing Practice) “Ç¿ðõíèéáàõûí õºäëºë (ñòåíîêàðäè)“-èéí æèøýýí äýýð àâ÷ ¿çüå. Àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéí ¿åä ýì ñîíãîõ ¿éë ÿâöûã äàðààõ¿å øàòóóäàä òîéìëîí õóâààäàã.1. Îíîøèéã òîäîðõîéëîõ Óã òîõèîëäîëä: Òèòýì ñóäàñíû õýñýã÷èëñýí áºãëºðºëººñøàëòãààëñàí òîãòâîðòîé ñòåíîêàðäèéí õºäëºë õýìýýí ¿çüå.2. Ýì÷èëãýýíèé çîðèëãûã òîäîðõîéëîõ Óã òîõèîëäîëä: ªâ÷íèé õºäëºëèéã ò¿ðãýí íàìäààõ,àãøèëòûí ºìíºõ áà äàðààõ à÷ààëëûã áóóðóóëàõ çàìààðõ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýýã áàãàñãàõ çîðèëãî òàâüÿ. Ó÷èð íü óãºâäºëò íü ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýý áàõàíãàìæèéí òýíöâýð àëäàãäñàíààñ ¿¿ääýã òóëõ¿÷èëòºðºã÷èéí õàíãàìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ (ñóäàñ ºðãºñãºõ)áóþó ýñâýë õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýýã áóóðóóëàõ (à÷ààëëûãáàãàñãàõ) çàìààð ò¿¿íèéã ýì÷èëæ ÷àäàõ þì.3. Óã çîðèëãûã õàíãàæ ÷àäàõóéö á¿ëýã ýìèéíæàãñààëòûã òºëºâëºõÄýýðõ çîðèëãûã õàíãàæ ÷àäàõóéö á¿ëýã ýì íü:Íèòðàò (ç¿ðõíèé àãøèëòûí ºìíºõ áà äàðààõ à÷ààëëûã áàãàñãàæ, òèòýì ñóäñûã ºðãºñãºíº).Áåòà-áëîêàòîð (ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýýã áàãàñãàíà).Êàëüöèéí áëîêàòîð (òèòýì ñóäàñ ºðãºñãºõèéí çýðýãöýý ç¿ðõíèé àãøèëòûí äàðààõ à÷ààëëûã áàãàñãàíà) çýðýã áîëíî.4. Øàëãóóðûí äàãóó òîäîðõîé á¿ëýã ýìèéã ñîíãîõ Ýíý øàòàíä ýìèéã ñîíãîõîä 4 ¿íäñýí øàëãóóðûãóäèðäëàãà áîëãîäîã. Òýäãýýð íü: I. ¯ð ä¿í (àëü áîëîõ ýì÷èëãýýíèé ¿ð íºëºº ñàéòàé áàéõ) II. Àþóëã¿é áàéäàë (ºâ÷òºíä àëü áîëîõ ñºðºã íºëººã¿é áàéõ)24
  24. 24. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý III. Òîõèðîìæòîé áàéäàë (õýðýãëýõýä òºâºãã¿é, õýðýãëýõýä àëü áîëîõ òîõèðîìæòîé áàéõ) IV. ªðòºã (àëü áîëîõ õÿìä òºñºð áàéõ) çýðýã áîëíî.Îäîî óã øàëãóóðóóäààð ãóðâàí á¿ëýã ýìýý ¿íýëæ ¿çüå(Õ¿ñíýãò 1). Ýíý òîõèîëäîëä ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íãèéí õóâüä äîîðõãóðâàí á¿ëýã ýì îíöûí ÿëãààã¿é. Ó÷èð íü àëü ÷ òîõèîëäîëäýì÷èëãýýíèé ¿éëäýë íü 5 ìèíóòûí äîòîð ýõëýõ áºãººäãëèöåðèëòðèíèòðàò(íèòðîãëèöåðèí)-ûí ¿éëäýë 30 ìèíóò,ïðîïðàíîëîëûíõ 4 öàã õàðèí íèôåäèïèíèéõ 3-15 öàã õ¿ðòýë¿ðãýëæëýíý. ªºðººð õýëáýë á¿ãä áèäíèé çîðèëãûã áèåë¿¿ëæ÷àäíà. Äîîðõ ýì¿¿ä íü ìºí ë òóñ á¿ðäýý ñºðºã íºëººòýé. Æèøýýíü: íèòðîãëèöåðèí, íèôåäèïèí õî¸ð ç¿ðõíèé öîõèëòûí òîîãîëøðóóëæ, òàðõè ä¿¿ð÷, òîëãîé ºâòãºäºã áîë ïðîïðàíîëîëç¿ðõýíä õîðèã ¿¿ñãýõ áà ãóóðñàí õîîëîéí ãºëãºð áóë÷èíãàãøààõ ñºðºã íºëººòýé áèëýý. Õàðèí õýðýãëýõýä òºâºã áàãàòàé áà îëäîö èõòýé, õÿìäçýðýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý íèòðàòóóä èë¿¿ àøèãòàé áàéíà. Õ¿ñíýãò 1 Ç¿ðõíèé áàõûí õºäëºëèéí ¿åä õýðýãëýæ áîëîõ ýìèéí á¿ëýã Ýìèéí á¿ëýã ¯ð Àþóëã¿é Òîõèðîìæ ªðòºã ä¿í áàéäàë òîé áàéäàë (õÿìä) Íèòðàò (Æ-íü: + ± ++ + íèòðîãëèöåðèí, øàõìàë) Áåòòà-áëîêàòîð (Æ-íü: + ± _ _ ïðîïðàíîëîë, òàðèà) Êàëüöèéí áëîêàòîð (Æ-íü + ± _ _ íèôåäèïèí, òàðèà) 25
  25. 25. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë5. Òîõèðîìæòîé îíîñîí òîäîðõîé ýìèéã ñîíãîõ. Îäîî äýýðõ øàëãóóðóóäààðàà íèòðàòûí áýëäìýë¿¿äèé㺺ð õîîðîíä íü õàðüöóóëàí ¿íýëæ ¿çüå (Õ¿ñíýãò 2). Õ¿ñíýãò 2. Íèòðàòûí áýëäìýë¿¿äèéí õàðüöóóëñàí ¿ç¿¿ëýëò Õÿìä Áýëäìýëèéí ¯ð Àþóëã¿é Òîõèðîìæ òºñºð íýð ä¿í áàéäàë òîé áàéäàë ( ¿íý ºðòºã) Ãëèöåðèë òðèíèòðàò, + ± + + øàõìàë Èçîñîðáèä äèíèòðàò, + ± + ± øàõìàë Èçîñîðáèä ìîíîíèòðàò, + ± + ± øàõìàë Ýõíèé ãóðâàí ¿ç¿¿ëýëòýýðýý áýëäìýë¿¿ä ººð õîîðîíäîîÿëãààã¿é õàðèí õÿìä õèéãýýä îëäîö ñàéòàé òàëààðààãëèöåðèë òðèíèòðàò /íèòðîãëèöåðèí/ ýíý òîõèîëäîëä èë¿¿çîõèìæòîé áàéíà.◊ Øèéäâýð ãàðãàõ : • Ýìèéí áýëäìýë, òóí: Ãëèöåðèëòðèíèòðàò /Íèòðîãëèöåðèí/, øàõìàë, 1ìã. • Õýðýãëýõ àðãà: Íýã øàõìàëûã õýëýí äîð òàâüæ õýðýãëýíý, øààðäëàãàòàé áîë 2 äàõü øàõìàëûã õýðýãëýæ áîëíî. Ýíý ìýò÷èëýíãýýð àëèâàà ºâ÷íèé ¿åä èë¿¿ òîõèðîõ ýìèéãñîíãîí õýðýãëýõ áºãººä öààøèä íýãýíò ñîíãîãäñîí ýìèéíõýý¿ð ä¿íã àæèãëààä ýì÷èëãýýã ¿ðãýëæë¿¿ëýõ, çîãñîîõ ýñâýë òóíçîõèöóóëàëò õèéõ áóþó ººð ýìèéã õàâñðóóëàí õýðýãëýõçýðãýýð ýì õýðýãëýýíèéõýý àñóóäëûã òîõèðóóëàíøèéäâýðëýäýã áèëýý.26
  26. 26. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý ÆÈÐÝÌÑËÝËÒ ÁÀ ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÝ Æèðýìñýí ¿åä ýì õýðýãëýõ íü õàìãèéí íàðèéí ò¿âýãòýé,õàðèóöëàãàòàé àñóóäëûí íýã þì. Ó÷èð íü æèðýìñýí ¿åä ýõèéíõýðýãëýñýí ýì ýõýñýýð äàìæèí óðàãò õ¿ð÷ òºðºë á¿ðèéí ñºðºãíºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëíî. Ýì óðàãò õýðõýí íºëººëºõ íü æèðýìñíèé õóãàöààíààñõàìààðàõ áºãººä æèðýìñíèé ýõíèé áëàñòîãåíåç,ýìáðèîãåíåçèéí ¿åä ýì ñºð㺺ð íºëººëñíèé óëìààñ ¿ðõºâðºë õºíººãäºõ (ýìáðèîòîêñè÷íîñòü), îðãàíîãåíåçèéí ¿åäýì ñºð㺺ð íºëººëñíèé óëìààñ àëü íýãýí ýðõòýí ñèñòåìñîãîãòîé òºðºõ áóþó óðãèéí ãàæ õºãæèë (òåðàòîãåííîñòü)¿¿ñ÷ áîëîõ þì. Õàðèí óðãèéí ýðõòýí õºãæëèéí ¿åýñ õîéø áóþó óðãèéíºñºëòèéí ¿åä õýðýãëýñýí ýìèéí ñºðºã íºëººíèé óëìààñóðãèéí ºñºëò ñààòàõ ýñâýë àëü íýãýí ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éëàæèëëàãààíû àëäàãäàë (ôåòîòîêñè÷íîñòü) ¿¿ñ÷ áîëîõ áèëýý. Æèðýìñíèé ñ¿¿ëèéí ñàðóóäàä õýðýãëýñýí ýì ýõèéí òºðºõ¿éë àæèëëàãààíä ñºð㺺ð íºëººëæ áîëîõûí çýðýãöýý òºðñíèéäàðàà íÿðàéí ãàäààä îð÷èíä äàñàí çîõèöîõ ÿâäàëä ìóóíºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëäîã. Æèðýìñýí ¿åä, ÿëàíãóÿà æèðýìñíèé ýõíèé ãóðâàí ñàðäàëü áîëîõ ýì õýðýãëýõã¿é áàéõ íü ç¿éòýé. Ýìèéí àøèãòàé¿éëäýë íü óã ýìèéí óðàãò ¿ç¿¿ëæ áîëîõ ñºðºã íºëººíººñ íüäàâóóòàé áàéãàà òýð ¿åä ë ñàÿ ýìèéã õýðýãëýõ íü ç¿éòýé. Æèðýìñýí ¿åä óðàãò õýðõýí íºëººëºõ íü òîäîðõîéã¿é(ººðººð õýëáýë ñóäëàãäààã¿é) áà øèíý ýìèéã æèðýìñýí ¿åäõýðýãëýõã¿é áàéâàë çîõèíî. Æèðýìñýí ¿åä ýìèéã àëü áîëîõ ýì÷èëãýýíèé áàãà òóíãààðõýðýãëýõ íü ç¿éòýé. Ýìèéí áýëäìýë¿¿äèéã æèðýìñýí ¿åä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëæáîëîõ ðèñêýýð íü 6 êàòåãîðè áîëãîí àíãèëàõ (ÀÍÓ-ûí FDA-ýýñ ∗∗∗òîãòîîñîí àíãèëàë) áºãººä õàðèí æèðýìñýí ¿åä ñºðºã∗∗∗ A: æèðýìñýí ýõýä õèéãäñýí ñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëººã¿é áîëîõ íüíîòëîãäñîí áîäèñ, B: àìüòàíä õèéãäñýí ñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëºº¿ç¿¿ëýýã¿é, õàðèí æèðýìñýí ýõýä ñóäëàãäààã¿é áîäèñ, C: àìüòàíä õèéãäñýíñóäàëãààãààð óðàãò ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëñýí õàðèí æèðýìñýí ýõýäñóäëàãäààã¿é áîäèñ, D: æèðýìñýí ýõýä õýðýãëýõýä óðàãò ñºðºã íºëººòýéáàéæ áîëçîøã¿é íü èëýðñýí áîäèñ, X: õ¿í áîëîí àìüòàíä àëü àëèíä íü ñºðºãíºëººòýé áàéæ áîëîõ íü èëýðñýí áîäèñ, NR: æèðýìñýí ¿åä õýðõýí íºëººëºõíü òîäîðõîéã¿é áàéãàà áîäèñ. 27
  27. 27. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàëíºëºº ¿ç¿¿ëäýã íü èëýðõèé áîëñîí ýì¿¿äèéã àëü õèð íîöòîéíºëººëºõ áàéäëààð íü ãóðâàí çýðýã áîëãîí àíãèëíà. ¯¿íä:À. Æèðýìñýí ¿åä õ¿÷òýé ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ ýì: • Öèòîñòàòèêóóä: ìåòîòðåêñàò, öèêëîôîñôàìèä, âèíêðèñòèí, ôòîðóðàöèë ã.ì. • ̺ºãºíöºðèéí ýñðýã áà õàâäàðûí ýñðýã íºëººò àíòèáèîòèêóóä: àêòèíîìèöèí, ðóáîìèöèí ã.ì. • Èììóíîäåïðåññàíòóóä: àçàòèîïðèí ã.ì.Á. Æèðýìñýí ¿åä äóíä çýðãèéí ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ ýì: • Çàðèì àíòèáèîòèê: Àìèíîãëèêîçèäûí áà òåòðàöèêëèíû á¿ëýã, ðèôàìèöèí ã.ì. • Õèìè çàñëûí çàðèì ýì: Àìèíîõèíîëîíû óëàìæëàë: õëîðîõèí, äåëàãèë ã.ì., Õèíèíèé áýëäìýë: õèíèäèí ã.ì. • Òàòàëäàà íàìäààõ çàðèì ýì: äèôåíèí, ôèíëåïñèí ã.ì. • Ïàðêèíñîíèçìûã ýì÷ëýõ ýì, • Ëèòèéí äàâñ • Ñòåðîèä áà ñòåðîèä áóñ ¿ðýâñëèéí ýñðýã íºëººò ýì • Óóæ õýðýãëýäýã ÷èõðèéí øèæèíãèéí ýñðýã íºëººò ýì • Íåéðîëåïòèê ýì¿¿ä • Ýòèëèéí ñïèðò • Øóóä áóñ íºëººò àíòèêîàãóëÿíò: âàðôàðèí, ñèíêóìàð, ïåëåíòàí ã.ì. • Áàìáàé áóë÷èðõàéí õîðäëîãûã ýì÷ëýõ ýì¿¿ä: òèàìàçîë, èîäèä ã.ì.Â. Æèðýìñýí ¿åä áàãàâòàð ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëîõ ýì • ÑÀÀ-äóóä, ÿëàíãóÿà áèñåïòîë • Ìèêðîáûí ýñðýã íºëººò íèéëýã ýì: ìåòðîíèäàçîë, ôàçèæèí ã.ì. • Ãóðâàí öàãèðàãò àíòèäåïðåññàíò • Òðàíêâèëèçàòîð: ìåïðîáàìàò ã.ì.28
  28. 28. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý • Áýëãèéí ãîðìîí: ýñòðîãåíóóä ã.ì. (æèðýìñýí ¿åä õýðýãëýõã¿é áóþó áîëãîîìæòîé õýðýãëýâýë çîõèõ ýìèéí æàãñààëòûã õàâñðàëòààñ ¿ç). ÕªÕ¯¯Ë ÝÕÝÄ ÝÌ ÕÝÐÝÃËÝÕ Õºõ¿¿ë ýõèéí õýðýãëýñýí ýì õî¸ð ÷èãëýëèéí ñºðºã íºëºº¿ç¿¿ëæ áîëîõ þì.¯¿íä:1. Ýõèéí õýðýãëýñýí çàðèì ýì õºõíèé ñ¿¿ãýýð ÿëãàð÷ íÿðàéä ÿìàð íýã íºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëíî. Çàðèì ýì õºõíèé ñ¿¿ãýýð íèëýýä õýìæýýòýé ÿëãàðäàã. Æ-íü: Õºõíèé ñ¿¿íä èîäèäûí àãóóëàãäàõ êîíöåíòðàöè íü ýõèéí öóñíû ïëàçìä àãóóëàãäàõ õýìæýýíýýñýý ÷ äàâäàã. ̺í ôåíîáàðáèòàë çýðýã çàðèì ýì õºõíèé ñ¿¿ãýýð ÿëãàð÷ íÿðàéí õºõºõ ðåôëåêñèéã äàðàíãóéëíà.2. Ýõèéí õýðýãëýñýí ýì õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòàíä íºëººëæ ò¿¿íèéã èõýñãýõ áóþó áàãàñãàõ íºëºº ¿ç¿¿ëæ áîëíî. ¯¿íä: • Õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòûã èõýñãýõ íºëººò ýì: Îêñèòîöèí áà ò¿¿íèé óëàìæëàë, íèêîòèíû àñêîðáèíû ãëóòàìèíû õ¿÷ë¿¿ä, òèàìèí ïèðèäîêñèí çýðýã  á¿ëãèéí âèòàìèí, òåîôèëëèí, òîêîôåðîë, àïèëàê çýðýã áýëäìýë õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòûã èõýñãýäýã. • Õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòûã áàãàñãàõ íºëººò ýì: Ýñòðîãåí áà ïðîãåñòðîíû ãîðìîí, Ë-äîïà, óóæ õýðýãëýõ æèðýìñëýëòýýñ õàìãààëàõ áýëäìýë, áðîìêðèïòèí, ýôåäðèí, ôóðîñåìèä, àäðåíàëèí, ýòàíîë çýðýã áýëäìýë õºõíèé ñ¿¿íèé ÿëãàðàëòûã áàãàñãàäàã.Õºõ¿¿ë ýõ ýì õýðýãëýõäýý äàðààõ çàð÷ìûã áàðèìòàëæ áàéõíü ç¿éòýé. • Õºõíèé ñ¿¿ãýýð ÿëãàðäàã ýìèéã àëü áîëîõ õºõíèé ñ¿¿ãýýð ÿëãàðäàãã¿é áóþó áàãà ÿëãàðäàã àäèë òºñòýé ¿éëäýëòýé ýìýýð ñîëüæ õýðýãëýõ • Õºõíèé ñ¿¿ãýýð èõ õýìæýýòýé ÿëãàðäàã, íÿðàéä õ¿÷òýé ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ ýìèéã çàéëøã¿é õýðýãëýõ øààðäëàãà ãàðâàë õ¿¿õäèéã çîõèîìëîîð õîîëëîõ • Õîíîãò ãàíö óäàà õýðýãëýäýã ýìèéã ¿äýø óíòàõûí ºìíº õýðýãëýýä øºíº õ¿¿õäèéã õºõ¿¿ëýõã¿é áàéõ 29
  29. 29. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë • ªäºðò îëîí óäàà õýðýãëýäýã ýìèéã ÿã õ¿¿õäýý õºõ¿¿ëýõèéí ºìíº áóþó äºíãºæ õºõ¿¿ëýíã¿¿ò õýðýãëýæ áàéâàë õ¿¿õäýä ¿ç¿¿ëýõ ñºðºã íºëºº áàãàñíà. (Õºõ¿¿ë ýõýä õýðýãëýõã¿é áóþó áîëãîîìæòîé õýðýãëýâýë çîõèõ ýìèéí æàãñààëòûã õàâñðàëòààñ ¿ç) ÇÀÐÈÌ ªÂ×ÍÈÉ ¯ÅÄ ÝÌÈÉÍ ÒÓÍ ÇÎÕÈÖÓÓËÀËÒ ÕÈÉÕ ¯ÍÄÝÑËÝË ªâ÷èí ýìãýãèéí íºëººãººð ýìèéí êèíåòèêò ãîëëîíîðîëöäîã çàðèì ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãà຺ð÷ëºãäñºíèé óëìààñ ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿éëäý뺺ð÷ëºãäºæ áîëíî. Æ-íü: Ẻðíèé øýýñ ÿëãàðóóëàõ ¿éë àæèëëàãàà ñóëàð÷Ẻðíèé äóòàãäàëä îðîõîä øýýñýýð ÿëãàðäàã ýìèéí ÿëãàðàëòáàñàã÷ áèå ýðõòýíä ýì óäààí õàäãàëàãääàã áîë ýëýãíèé ¿éëàæèëëàãàà ñóëðàõàä ýëãýíä ìåòàáîëèçìä îðäîã ýìèéíõóâèðàëò óäààøèðíà. Ýíý íü óã ýìèéí áîäèñ ººð÷ëºãäºëã¿é ¿éëäýë ¿ç¿¿ëýõ÷àäâàðòàé èäýâõòýé õýëáýðýýðýý áèåä áàéõ õóãàöàà íüóðòàñíà ãýñýí ¿ã áîëíî. Äýýðõ òîõèîëäîëä ÿëàíãóÿà ýì÷èëãýýíèé õ¿ðýý áàãàòàé(ººðººð õýëáýë ýì÷èëãýýíèé òóí áà õîðòîé òóí õî¸ðûí õîîðîíäîõçàé áàãàòàé) ýìèéã åðäèéí ¿åä õýðýãëýäýã òóíãààð õýðýãëýâýëóã ýìèéí áèå ìàõ áîäîä àãóóëàãäàõ õýìæýý íü èõýñ÷ õîðäëîãî¿¿ñãýæ áîëîõ þì. Èíãýæ ýìèéí ¿éëäýë ººð÷ëºãäºõºä íºëººëæ ÷àäàõýðõòýí¿¿äèéí òîîíä ýëýã, Ẻðíººñ ãàäíà ç¿ðõ, óóøèã, õîîëáîëîâñðóóëàõ ýðõòýí, áàìáàé áóë÷èðõàé îðíî. ¯¿íýýñ ãàäíà ýìèéí õóâèðàëò ÿëãàðàëò ººð÷ëºã人ã¿éõýâèéí áàéãàà ¿åä ºâ÷èí ýìãýãèéí íºëººãººð àëü íýãýíýðõòýí ñèñòåìèéí óã ýìèéã ìýäðýõ ìýäðýìæ èõýñ÷ áîëíî. Äýýðõ òîõèîëäëóóäàä ºâ÷òºíä õýðýãëýõ ýìèéí òóíäçîõèöóóëàëò õèéõ øààðäëàãà ãàðäàã.30
  30. 30. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý Ýìèéí òóí çîõèöóóëàëòûã õèéæ áîëîõ õî¸ð ÿíçûí àðãàáàéäãèéí íýã íü õýðýãëýõ ýìèéíõýý òóíã áàãàñãàõ, íºãºº íüýìèéíõýý òóí õîîðîíäûí çàéã õîëäóóëàõ ÿâäàë þì. Æ-íü: Áººðíèé ¿éë àæèëëàãàà àëäàãäñàíû óëìààñẺðíèé ôèëüòðàöèàð ÿëãàðäàã ýìèéí ÿëãàðàëò Õ /èêñ/êîýôôèöèåíòîîð óäààøèðñàí ãýæ ¿çâýë óã ýìèéí áàðèõ òóíãÕ õýìæýýãýýð áàãàñãàõ áóþó ýñâýë òóí õîîðîíäûí çàéã Õõýìæýýãýýð õîëäóóëàõ õýðýãòýé áîëîõ þì. (Ýëýã áà Ẻðíèé ýìãýãòýé ¿åä áîëãîîìæòîé õýðýãëýâýë çîõèõ ýìèéí æàãñààëòûã õàâñðàëòààñ ¿ç) ÝÌÈÉÍ ÕÀÐÈËÖÀÍ ÍªËªªËªË Õî¸ð áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø ýìèéã õàìò õýðýãëýõýä òýäãýýðíü áèå áèåèéíõýý ýì÷èëãýýíèé íºëººã äýìæèõ áóþó áàññààòóóëæ áîëíî. Òýäãýýð íü áèå áèåèéíõýý ¿éëäëèéã äýìæèæáàéâàë ò¿¿íèéã ñèíåðãèçì ãýõ áà ñààòóóëæ áàéâàëàíòàãîíèçì ãýäýã. Ýì÷èëãýýíèé ïðàêòèêò ñèíåðãèçìèéã àøèãëàæ ÷àäâàëýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé òàëààñàà èõýýõýí à÷õîëáîãäîëòîé þì. Æèøýý íü, ýìèéí ¿éëäýë äýâøèííèéëáýðæèõ ¿çýãäëèéã (2 ýìèéã õàìò õýðýãëýõýä èëðýõýì÷èëãýýíèé ¿éëäýë íü óã 2 ýìèéã äàíãààð íü õýðýãëýõýä ãàðàõ¿éëäëèéí íèéëáýðýýñ äàâóó áîëîõ ¿çýãäëèéã ýìèéí ¿éëäýë äýâøèííèéëáýðæèõ ãýäýã. Æ-íü: 1+1>2) àøèãëàí ýìèéã áàãà òóíãààðõýðýãëýæ ýì÷èëãýýíèé ºíäºð ¿ð ä¿íä õ¿ð÷ áîëîõ áîëîìæòîé.Ýíý íü ýäèéí çàñãèéí òàëààñàà ÷, õîð íºëºº áàãàòàé áàéõòàëààñàà ÷ àøèãòàé áèëýý. Õàðèí ýìèéã õàìò õýðýãëýõäýý àíòàãîíèçìààñ àëü áîëîõçàéëñõèéõ íü ÷óõàë. Ò¿¿íèéã çºâõºí ýìèéí áîäèñûíõîðäëîãûí ¿åä ýìèéí áîäèñûí íºëººãººð ¿¿ññýí ñºðºãíºëººã àðèëãàí òýíöâýðæ¿¿ëýõýä (ººðººð õýëáýë àíòèäîòáîëãîí) àøèãëàæ áîëîõ þì. Æ-íü: Ì-õîëèíîëèòèê (àòðîïèí ã.ì.) ýìýýð õîðäâîëõîëèíîìèìåòèê íºëººò ýì (ïðîçåðèí ã.ì.) õýðýãëýõ ãýõ ìýò. (Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýì¿¿äèéí õàðèëöàí íºëººëëèéí æàãñààëòûã õàâñðàëòààñ ¿ç). 31
  31. 31. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë ÝÌÈÉÍ ÃÀÆ ÍªËªª Àëèâàà ºâ÷èí ýìãýãèéã ýì÷ëýõ çîðèëãîîð ýìèéãõýðýãëýõýä ºâ÷òºíä àøèã òóñòàé ýì÷èëãýýíèé ¿éëäýë¿ç¿¿ëýõèéí çýðýãöýý áàñ çàðèìäàà ñºðºã òààëàìæã¿é, á¿ðõîðòîé íºëºº ¿ç¿¿ëýõ ÿâäàë ÷ áàéäàã. Ýíý ¿çýãäëèéã ýìèéíãàæ íºëºº ãýæ íýðëýäýã, ººðººð õýëáýë ýìèéí ¿éëäëèéíýì÷èëãýýíèé çîðèëãîä íèéöýýã¿é ñºðºã èëðýë¿¿ä íü ýìèéíãàæ íºëºº áîëäîã áàéíà. Ãàäààäûí ýðäýìòäèéí ñóäàëãààãààð (Å.ß.Ñåâåðîâà,1977; J.Levis, 1987) íèéò ýì õýðýãëýã÷äèéí 18-20%-ä íü ÿìàðíýã ãàæ íºëºº èëýð÷ áàéæýý. Ñ¿¿ëèéí ¿åä ýìèéí ãàæ íºëºº èõýñ÷ áàéãàà òóõàé ÷ìýäýýëæ áàéíà.¯¿íèé øàëòãààí íü :• Áèîëîãèéí ºíäºð èäýâõèòýé ýìò áîäèñûí õýðýãëýãýý ºñ÷ áàéãàà• Áèå ìàõ áîäîä ¿ç¿¿ëýõ ãàäààä õ¿÷èí ç¿éëñèéí íºëºº ìºí èõýññýí (ôèçèê, õèìè, áèîëîãèéí ã.ì.)• ªâ÷òºí ººðèé㺺 ýì÷ëýõ áóþó åð íü ýì÷èéí çºâøººðºëã¿éãýýð ýì õýðýãëýõ ÿâäàë îëøèð÷ áóé (Õ¿¿õäýä ýì õýðýãëýæ áàéãàà íèéò òîõèîëäëûí 36-40%-ä íü ýì÷èéí çààâàðã¿éãýýð ýöýã ýõ íü ººðñäèéí äóðààð ýì õýðýãëýæ áàéíà. È.Í.Óñîâ, 1994)• ªâ÷òºíä íýã óäààä îëîí íýð òºðëèéí ýìèéã õýðýãëýõ ÿâäàë îëîíòàà òîõèîëäîæ áàéíà (ïîëèïðàãìàçè)• Ýìèéí ãàæ íºëººíèé òàëààðõ ýì÷ íàðûí ìýäëýã òýð áîëãîí õàíãàëòòàé áóñ áàéãàà• Ýìèéí ãàæ íºëººíèé ìåõàíèçì øàëòãààíûã íàðèéâ÷ëàí òîãòîîæ, ò¿¿íýýñ ñýðãèéëýõ àðãûã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëýõ ÿâäàë äóòàãäàëòàé áàéãàà çýðýã áîëíî.Ýìèéí ãàæ íºëººíèé àíãèëàë: Ýìèéí ãàæ íºëººã 1. Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿éëäëèéã äàãàëäàí èëðýõ ãàæ íºëºº. 2. Ýìèéí õîðò íºëºº32
  32. 32. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý 3. Áèå ìàõ áîäûí èììóíîáèîëîãèéí ººð÷ëºëòººñ õàìààðñàí ãàæ íºëºº 4. Õàðøèë 5. Ýìèéí äîíòîë ãýæ àíãèëäàã.• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿éëäëèéã äàãàëäàí èëðýõ ãàæ íºëºº.Çàðèì ýìèéí áîäèñ îëîí ýðõòýí ñèñòåìä çýðýã íºëºº ¿ç¿¿ëýõ÷àäâàðòàé áàéäàã. Òýäãýýðèéí çàðèì íü òóõàéí òîõèîëäîëäàøèãòàé ýì÷èëãýýíèé íºëºº áàéõ áîëîâ÷ íºãºº íýã íüàøèãã¿é ñºðºã íºëºº áàéæ áîëíî. Æ-íü, Õîäîîäíû õ¿÷èëèõýäñýí ¿åä àòðîïèí àãóóëñàí ýìèéã õýðýãëýõýä õîäîîäíûõ¿÷ëèéí ÿëãàðàëò áàãàñàõ ýì÷èëãýýíèé ¿éëäýë ¿ç¿¿ëýõáîëîâ÷ ø¿ëñíèé ÿëãàðàëò ìºí íýãýí àäèë áàãàñ÷ àì õàòàõ,õýë õóóðàéøèõ ãàæ íºëºº èëýðíý. Èéì ãàæ íºëººã ýìèéíýì÷èëãýýíèé ¿éëäëèéã äàãàëäàí èëðýõ ãàæ íºëºº ãýæíýðëýäýã.• Ýìèéí õîðò íºëººÝìèéí áîäèñûí íºëººãººð áèå ìàõ áîä á¿õýëäýý áîëîíçàðèìäàà àëü íýãýí ýðõòýí ñîíãîìîëîîð õîðäîõ ÿâäàë ýìõýðýãëýýíèé ïðàêòèêò íèëýýä ýëáýã òîõèîëääîã. Æ-íü: øýýñõººõ ýìèéã òóí õýòð¿¿ëýí õýðýãëýâýë ãèïîêàëèåìè ¿¿ñ÷ñýðýìòãèé ýäèéí òýíöâýðò ¿éë àæèëëàãààíä ñºðºã íºëººèëýðäýã áîë áàãà íàñíû õ¿¿õäýä òåòðàöèêëèíûã õýðýãëýâýëõ¿¿õäèéí ÿñæèëò ººð÷ëºãäºí ø¿äíèé ºí㺠àëäàãääàã ã.ì.Ýìèéí õîðò íºëººíèé ¿¿ñýõ ìåõàíèçì îëîí ÿíç áàéõ áºãººäòýäãýýð íü: ∗ Ýìèéí òóí õýòýð÷ õîðòîé òóíäàà õ¿ðñýíýýñ ∗ Òóõàéí õ¿íèé áèå ìàõ áîä óã ýìýíä õýò ìýäðýã áàéãààãààñ (Æ-íü, èäèîñèíêðàçè), ∗ Ýìèéí àëü íýãýí ýðõòýí ñèñòåìèéã ñîíãîìîë õîðäóóëàõ íºëººíººñ (Æ-íü, àìèíîãëèêîçèäûí á¿ëãèéí àíòèáèîòèê ñîíñãîëûí ýðõòýíèéã ãýìòýýæ ä¿ëèéð¿¿ëäýã ã.ì.) òóñ òóñ øàëòãààëæ áîëíî.• Áèå ìàõ áîäûí èììóíîáèîëîãèéí ººð÷ëºëòººñ õàìààðñàí ãàæ íºëººÝìèéí íºëººãººð áèå ìàõ áîäîä çàðèì èììóíîáèîëîãèéíººð÷ëºëò ¿¿ññýíýýñ øàëòãààëæ ñºðºã íºëºº èëýð÷ áîëíî. Æ- 33
  33. 33. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàëíü, ëåâîìèöåòèíèéã óóæ õýðýãëýõýä òýð íü ºâ÷íèé ¿¿ñãýã÷íÿíã óñòãàõ áîëîâ÷ áàñ õ¿íèé ãýäýñíèé àøèãòàéìèêðîôëîðóóäûã íýãýí àäèë óñòãàñíààñ øàëòãààëàí íºõöºëòýìãýã òºðºã÷ 캺ãºíöºð¿¿ä ºñ÷ ¿ðæýýä êàíäèäîìèêîç ¿¿ñäýãáèëýý.• Ýìèéí õàðøèë.Ýìèéí õàðøèë íü ýìèéã äàõèí äàâòàí õýðýãëýõ ¿åä èëýðäýãñºðºã íºëººíèé èëðýë áºãººä õýëáýðèéí õóâüä õàðøèëûíóðâàëûí I õýëáýð áóþó àíàôèëàêñèéí óðâàë (ïåíèöèëëèí,âàêöèíû õàðøëûí ¿åä èëðýõ àíàôèëàêñèéí óðâàë ã.ì.), II õýëáýðáóþó ýñ õîðäóóëàõ óðâàë (õèíèäèíèé õàðøëûí óëìààñ ¿¿ñýõ öóñçàäðàëò àíåìè ã.ì.), III õýëáýð áóþó äàðõàí á¿ðäìýë óðâàë(êîðòèêîñòåðîèäûí õàðøëûí óëìààñ ¿¿ñýõ âàñêóëèò ã.ì.), IYõýëáýð áóþó ààæóó ÿâöàò óðâàë (òåòðàöèêëèíû õàðøëûíóëìààñ ¿¿ñýõ àðüñíû òóóðàëò ã.ì.)-ûí õýëáýð¿¿äýýð òóñ òóñèëýð÷ áîëíî. • Ýìèéí äîíòîë.Çàðèì ñýòãýö íºëººò ýìèéã óäààíààð áóþó äàõèí äàâòàíõýðýãëýñíýýñ ýìèéí äîíòîë ¿¿ñ÷ áîëäîã. Õýðýãëýñíèé äàðààáèåä õóóðàì÷ òààëàìæòàé ìýäðýìæ (ýéôîðè) ¿¿ñãýõíºëººòýé áîäèñóóäàä äîíòîë ¿¿ñýõ íü îëîíòàà òîõèîëäîíî.Ýìèéí äîíòîë áèå ìàõ áîäûí (àâñòèíåíöè) áóþó ñýòãýëñàíààíû (ïðèñòðàñòè) ãýñýí õî¸ð ÿíç áàéíà. Æ-íü, õàðòàìõèíû áýëäìýëèéã äàõèí äàâòàí õýðýãëýñíýýñ ìîðôèíèçì¿¿ñýõ ã.ì.34
  34. 34. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý Ýìèéí ãàæ íºëººíèé îëîíòàà òîõèîëääîã õýëáýð¿¿ä Êëèíèêèéí èëðýë Ýìèéí áýëäìýë¿¿ä×îíîí õºðâºñ òºñò àðüñíû Ïåíèöèëëèí, ñàëèöèëàò,ã¿âäð¿¿ò òóóðàëò òåòðàöèêëèí, âàêöèí, áóñàä áèîáýëäìýëÒàðõìàë õîðò äåðìàòèò Ñóëüôàíèëàìèä, áàðáèòóðàò,(Ñòèâåíñà-Äæîíñîíû áà àíòèáèîòèêóóäËàéåëëûí õàì øèíæ ã.ì.)Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà Òåòðàöèêëèí, ëåâîìèöåòèí, ÑÀÀ-àëäàãäàõ óóä, ÌÀÎ-ôåðìåíòèéã ñààòóóëàõ(ãåïàòèò, õîëåñòàç, áèëèàð. ýì, õëîðïðîìàçèí,Öèððîç)Áººðíèé ¿éë àæèëëàãàà Ðèôàìèöèí, àìèíîãëèêîçèä, ÑÀÀ-ººð÷ëºãäºõ óóä, öåôàëîñïîðèíû á¿ëãèéí(íåôðèò, òóáóëîïàòè, àíòèáèîòèêïàïèëëÿð. Íåêðîç)Ýðèòðîöèòèéí ãåìîëèç Íèòðîôóðàíû áýëäìýë, ïàðàöåòàìîë, âèêàñîë, ÑÀÀ-óóäÌåòãåìàãëîáèíåìè Íèòðèò¿¿ä, ÑÀÀ-óóä, íèòðîôóðàíû áýëäìýëÒðîìáîöèòîïåíè Àöåòàçîëàìèä, ëåâîìèöåòèí, ðèôàìèöèí, ÑÀÀ-óóä, öèòîñòàòèê ýìËåéêîïåíè, àãðàíóëîöèòîç Ñàà-óóä, ëåâîìèöåòèí, íèòðîôóðàí, ìåòðîíèäàçîëªíãºíèé ìýäðýìæ Ç¿ðõíèé ãëèêîçèä, èíäîìåòàöèíººð÷ëºãäºõÕàðààíû ìýäðýë ãýìòýýõ Ýòàìáóòîë, èçîíèàçèä,ßñ ñèéðýãøèõ Ãëþêîêîðòèêîèäßñæèëò, ø¿äíèé ººð÷ëºëò ÒåòðàöèêëèíÑîíñãîë ìóóäàõ Àìèíîãëèêîçèä, ôóðîñåìèä, ýðèòðîìèöèíÕîäîîä, ãýäýñíèé øàðõëàà Ãëþêîêîðòèêîèä, ñàëèöèëàò,¿¿ñýõ èíäîìåòàöèí, ðåçåðïèí,Àíàôèëàêñèéí øîê Ïåíèöèëëèíû á¿ëãèéí àíòèáèîòèê, ïðîêàèí, âàêöèí áà 35
  35. 35. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë áèîáýëäìýë¿¿ä Áðîíõîñïàçì, áðîíõèéí Ïðîïðàíîëîë, àöåòèëñàëèöèëèéí áàãòðàà õ¿÷èë, Ì-õîëèíîìèìåòèê¿¿ä Ãèíåêîìàñòè, ãàëàêòîðåÿ Ðåçåðïèí, öèìåòèäèí, ñïèðîíîëàêòîí, ×èõðèéí øèæèí Òèàçèä, ãëþêîêîðòèêîèä, àñêîðáèíû õ¿÷èëÝìèéí ãàæ íºëººíººñ ñýðãèéëýõèéí òóëä ýì÷, ýì ç¿é÷,ýìíýëãèéí áóñàä ìýðýãæèëòí¿¿ä äàðààõ ç¿éëñèéã àíõààðàõíü ç¿éòýé.• Ýìèéã ¿íäýñëýë ìóóòàé õýðýãëýõýýñ çàéëñõèéõ /óã ºâ÷òºíä çàéëøã¿é ýìèéí ýì÷èëãýý øààðäëàãàòàé ¿åä ë çºâõºí ýì õýðýãëýæ áàéõ/• Íýã äîð îëîí ýì õýðýãëýõýýñ àëü áîëîõ çàéëñõèéõ• Ýì-õîîðîíäûí áîëîí ýì-õîîë óíäíû õàðèëöàí íºëººëëèéã ìýääýã, ò¿¿íèéãýý ýì õýðýãëýãýýíä îíîâ÷òîé òóñãàæ ÷àääàã áàéõ• Äîíòîë ¿¿ñãýõ íºëººòýé ýìèéã äàõèí äàâòàí õýðýãëýõýýñ àëü áîëîõ çàéëñõèéõ• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿éëäëèéí çýðýãöýý ãàæ íºëººã ñàéòàð ìýääýã, ýì÷èëãýýíä ýìèéã õýðýãëýõäýý óã ýìèéí ãàæ íºëººã äàâõàð òîîöîæ ÷àääàã áàéõ• Ýìèéã ºâ÷òºíä õýðýãëýõäýý óðüä íü ÿìàð ýì õýðýãëýæ áàéñàí õèéãýýä ÿìàð íýã ýìèéí õàðøèë èëýð÷ áàéñàí ýñýõèéã çààâàë àñóóæ áàéõ• Ýìèéã ºâ÷òºíä õýðýãëýõäýý óã ºâ÷òºíèé ýì õóâèðãàõ áà ÿëãàðóóëàõ ÷àäâàð áà ýìèéí ìýäðýìæèíä ººð÷ëºëò îðñîí áàéæ áîëîõ ýñýõèéã áîäîëöîæ áàéõ /ýëýã, Ẻð, ç¿ðõ, õîäîîä ãýäýñíèé çàì, öóñ òºëæèëò, ïëàçìûí óóðãèéí ò¿âøèí ã.ì./• Ýìèéí ãàæ íºëººíèé èëðýëèéã àíõààðàí ìýäýð÷, ýðò èëð¿¿ëæ ÷àääàã áàéõ• Õèìèéí á¿òýöèéí õóâüä òºñòýé áýëäìýë¿¿ä çºðìºë õàðøèë ¿¿ñãýæ áîëîõûã àíõààðàõ• Ýì õýðýãëýã÷äýä óã ýìèéí ãàæ íºëººã ñàéòàð òàéëáàðëàí ºã÷ õýðýâ ñºðºã íºëºº èëýðâýë ýì÷ýýñ çºâëºë㺺 àâàõ ¸ñòîéã àíõààðóóëàõ çýðýã áîëíî.36
  36. 36. Ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýýíèé çàðèì àñóóäàë Â. ÇÀÉËØÃ¯É ØÀÀÐÄËÀÃÀÒÀÉ ÝÌÈÉÍ ÕÝÐÝÃËÝÝÍÈÉ ÒÎÂ× ËÀÂËÀÕ 1. ÌÝÄÝÝïÉƯ¯ËÝÕ ÁÝËÄÌÝË1.1. Åðºíõèé ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ áýëäìýë, õ¿÷èëòºðºã÷♦ Àçîòûí äóòóó èñýë, NITROGENIUM OXYDULATUM N2O, ºâºðìºö ¿íýðòýé, ºíãºã¿é, øàòäàãã¿é õèé.ªºð íýðñ: Oxydum nitrosum, Dinitrogen oxyde, Nitrous oxyde.Êàòåãîð÷èëàë: Ýìíýëãèéí íºõöºëä õýðýãëýíý. Ê-4,ê-5,ê-6/***¯éëäýë: ªâäºëò íàìäààõ/35-40 ýçëýõ¿¿í%-îîð õ¿÷èëòºðºã÷òýé õàìò/, åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàõ/65-75 ýçëýõ¿¿í%-îîð/ ¿éëäýëòýé.Ôàðìàêîêèíåòèê: Öóñíû ñèéâýíä 45 ýçëýõ¿¿í% õ¿ðòýë óóñíà. Ïàðöèàëü êîýôôèöèåíò öóñ/õèé-0.46, òàðõè/öóñ- 1.0, ººõ/öóñ-3.0. Ãåìîãëîáèíòîé õîëáîãäîõã¿é, áèåä õóâèðàõã¿é. Àìüñãàëóóëñíû äàðàà 5-10 ìèíóòàíä åðºíõèé ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ ¿éëäýë äýýä õýìæýýíäýý õ¿ð÷, õýðýãëýõýý çîãñîîñíîîñ õîéø 2-5 ìèíóòàíä áèåýñ óóøãèàð ãàäàãøèëäàã.Õýðýãëýõ çààëò:• Ìýñ çàñëûí åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàëò /åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàõ õ¿÷ ñóëòàé òóë çºâõºí æèæèã õýìæýýíèé áóþó áîãèíî õóãàöààíû ìýñ àæèëáàðûí ¿åä õýðýãëýíý, òîì õýìæýýíèé ìýñ àæèëáàðûí ¿åä åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàõ áóñàä ýìèéã õ¿÷æ¿¿ëýõ çîðèëãîîð õîñëîí õýðýãëýæ áîëíî/• Ç¿ðõíèé øèãäýýñ, áýðòýë ãýìòýë, íîéð áóë÷èðõàéí öî÷ìîã ¿ðýâñýë, òºðºëòèéí ¿åèéí ºâäºëò.Õýðýãëýõ àðãà:*** Ý-ýìíýëãèéí íºõöºëä, Æ-æîðîîð îëãîíî, ÆÃ-æîðã¿é îëãîæáîëíî, ÒÕ-òóñãàé õÿíàëòòàéãààð çàðöóóëíà, Ê-1 áàãèéí ýì÷õýðýãëýíý, Ê-2 ñóìûí ýìíýëýãò, Ê-3 àéìàã, ä¿¿ðãèéí ýìíýëýãò, Ê-4êëèíèêèéí òºâ ýìíýëýãò õýðýãëýíý ãýäãèéã òóñ òóñ òýìäýãëýâ.
  37. 37. Çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ýìèéí çîõèñòîé õýðýãëýý• Åðºíõèé ìýäýý àëäóóëàõ çîðèëãîîð: Àçîòûí äóòóó èñýë áà Õ¿÷èëòºðºã÷èéã 4:1, 2:1 ãýñýí õàðüöààãààð àâ÷ íàðêîçûí àïïàðàòààð àìüñãàëóóëæ õýðýãëýíý.• ªâäºëòã¿é òºð¿¿ëýõ çîðèëãîîð: 40-75 ýçëýõ¿¿í %- îîð õ¿÷èëòºðºã÷èéí õàìò ýõýä çàâñàðëàãàòàéãààð àìüñãàëóóëíà.• Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ¿åä: õëîðôåíàìèí, ïðîìåòàçèí, ìîðôèíû àëü íýãèéã óðüä÷èëàí òàðèàä, 2-5 ìèíóò õ¿÷èëòºðºã÷ººð àìüñãàëóóëñíû äàðàà àçîòûí äóòóó èñýë áà õ¿÷èëòºðºã÷èéã 80%:20%-îîð 5 ìèíóò, 70%:30%-îîð 10-15 ìèíóò, 60%:40%-îîð 15-20 ìèíóò, öààøèä 50%:50%-îîð 5 öàã õ¿ðòýë ¿ðãýëæë¿¿ëýí õýðýãëýíý.Öýýðëýë:• Ãèïîêñè, âèòàìèí Â12 äóòàãäëûí öóñ áàãàäàëò, ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí õ¿íä ýìãýãòýé ºâ÷òºí áîëîí àðõàã àðõè÷èíä õýðýãëýõã¿é.Ãàæ íºëºº:• Íàðêîçûí äàðàà îãèóëàõ, Ẻëæ¿¿ëýõ, 70 ýçëýõ¿¿í %-îîñ äýýø òóíãààð õýðýãëýõýä ãèïîêñè ¿¿ñãýõ, àãààð àãóóëäàã õºíäèéò ýðõòýí¿¿ä òýëýãäýõ, âèòàìèí Â12 èäýâõã¿éæèõ, ìåòèîíèíû íèéëýãæèëò ñààòàõ çýðýã ãàæ íºëºº èëýð÷ áîëçîøã¿é.Ñàâëàëò, õàäãàëàëò:• Ìåòàëë ñàâàíä 10 ëèòðýýð ñàâëàãäàíà, Òóñãàé áàéðàíä ñýð¿¿âòýð íºõöºëä õàäãàëíà. ♦ Ãàëîòàí, HALOTHANUM 1,1,1-òðèôòîð-2õëîð-2-áðîìýòàí, ºíãºã¿é, òóíãàëàã, àìàðõàí äýãäýìõèé øèíãýí. Øàòàõã¿é, ãýðëèéí íºëººãººð çàäàðíà.ªºð íýðñ: Phthorothanum, Ftorotan, Halothane, Narcotan, Fluothanum, Anestan, Flustan, Halan, Somnothane, Rhodialotan.Êàòåãîð÷èëàë: Ýìíýëãèéí íºõöºëä õýðýãëýíý. Ê-5,Ê-6. 39
  38. 38. Ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ áÀsshare/1

×