PALEOLITOA - GURE ARBASORIK ZAHARRENAK

Gaiaren mapa PALEOLITOA: Gure arbasorik zaharrenak Historiaurrea Paleolitoa ZERI ESATEN DIOGU HISTORIAURREA? HISTORIAURREAREN AZTERKETA HOMINIZAZIO-PROZESUA HABITATA TEKNOLOGIA EGUNEROKO BIZITZA SINESMENAK ETA ARTEA

Bing Bang Big Bang a edo Leherketa handia, Unibertsoaren sorrera azaltzeko jaiotako teoria bati emandako izena da. Hasieran unibertso osoa puntu batean batuta zegoela pentsatzen da. Leherketa moduko bat egon zen hasieran eta unibertsoko materia eta energia guztia elkarrengandik aldentzen hasi zen eta aldentzen ari zen heinean hozten.

Lurra zelan sortu zen - 1
PREKANBRIKOA - 4.600-600
Lurra eratzen da
Planeta bizirik gabe dago
Itsasoak sortzen dira

LEHEN AROA - 600 –250
1.- Uretako bizia hasten da
2.- Ornodunak (hezurrezko eskeletoa dutenak) hedatzen dira
3 .- Insektuak eta anfibioak ugaritzen dira
Ornodunak Intsektuak eta anfibioak

Fosilak : arraina, landarea, intsektua

LEHEN AROA
600 –250
Na rra s tien aroa. Zuhaitz ugari, janari ugari.
Zenbait narrastiren eboluziotik,odol beroko lehen ugaztunak agertu ziren.
Narrastiak Ugaztunak

ARO SEKUNDARIOA - 250 –65 milioi
 Hiru ugaztun mota :
arrautza bidez ugaltzen zirenak,
sabeleko poltsa batean gordetzen dituztenak eta
amaren sabeletik sortzen direnak.
2 1 3

Beste animalia batzuk ugaritu ziren:
haragijaleak eta
primateak

Garai batean klima hoztu egin zen (glaziazioa) eta animalia asko desagertu ziren eta beste batzuk moldatu egin ziren hotzera.
Berriro klima epeldu eta basoak hasi ziren.
Tximinoak ugaritu ziren

ARO TERTZIARIOA - 65 - 2
 3,5 miloi urte inguru klima berriro gogortu zen eta baso eta oihanak desagertu ziren.
 Tximino batzuk zuhaitzetatik jaitsi eta lurrean bizitzen hasten dira
 Gizakiaren aitzindariak izan ziren.

HISTORIAURREA

Begira zein desberdintasuna luzapenean Historiaurrea eta Historia ren artean. Ia gure iragan osoa hartzen du Historiaurreak. Denboraren ordularia

Denboraren lerroa B E G

Egutegi desberdinak historian zehar Aro olinpikoa Greziarrek ospaturiko lehen olinpiada duena abiapuntutzat. K.a. 776. urteari dagokio . Erromatarren aroa Gertakaririk garrantzitsuena Erromako hiriaren eraikuntza izan zen (K.a.753. urtea).

Egutegi desberdinak historian zehar Aro musulmana G aur egun ere musulmanek erabiltzen dutena eta abiapuntutzat HEGIRA d ue na. (Hegiraz ezagutzen dugu K.o. 622. u rtean Mahomak La Meca-tik Medina-ra egin zuen ihesa). Judutarren aroa (hebraitarren, israeldarren) egutegia Genesis-arekin hasten da (munduaren sorrerarekin euren iritziz). Sorrera hori K.a. 3761 . urtean izan zen. Horrela, gure 2007. urtea israeldarren 5768. urtea da .

Historiaurrea eta Historia
Historiaurrea gizakia Lurrean agertu zenetik, lehen agiri idatziak agertu ziren arte (K.a. 3.000 urte ingurura arte)
PALEOLITOA – GURE ARBASORIK ZAHARRENAK GEOGRAFIA ETA HISTORIA DBH 1 - 11. GAIA
Historia lehen agiri idatziak agertu zirenetik gaur egunera arte
?

Historiaurrea eta Historia Historiaurrea Historia Lehen agiri idatziak PALEOLITOA – GURE ARBASORIK ZAHARRENAK GEOGRAFIA ETA HISTORIA DBH 1 - 11. GAIA 2,5 milioi 120.000 35.000 10.000 7.000 4.000 1.000 Behe Paleolitoa Erdi Paleolitoa Goi Paleolitoa Mesolitoa Neolitoa Brontze Aroa Burdin Aroa Paleolitoa Harri Aroa Metal Aroa

Historia – Ardatz kronologikoa Antzin Aroa Aro Garaikidea Aro Modernoa Erdi Aroa PALEOLITOA – GURE ARBASORIK ZAHARRENAK GEOGRAFIA ETA HISTORIA DBH 1 - 11. GAIA

Aztarnategiaren lauki-sarea eta indusketa

Geruzak desestaltzea

Piezen eta hondakinen aurretiko garbiketa

Piezak eta fosilak erauztea eta berregitea

Hominizazio-prozesuari buruzko denboraren lerroa

Australopithecus a Homo habilis a

Homo erectus a Neanderthalgo gizakia

Homo sapiens sapiens a

Gizakien hedapenaren mapa

Gizakien hedapenaren mapa
Gizakia, Afrikatik abiatuta, mundu guztira hedatu den espezie bakarra da

Grafikoa: biztanleriaren bilakaera Paleolitoan

Animazioa: Atapuerca

Bizimodua sabanan eta glaziazio aldian Sua

Historiaurrearen mapa

Behe Paleolitikoa PALEOLITOA – GURE ARBASORIK ZAHARRENAK GEOGRAFIA ETA HISTORIA DBH 1 - 11. GAIA Behe Paleolitoa
Homo habilis
Harrizko tresnak erabiltzen hasten da
Sukarria erabiltzen zuten
Taldeko bizimodua
Fruitu bilketa
Noizbehinka ehiza

Homo erectus
Europaraino iristen da.
Lanabes gutxi eta arruntak
Taldeko antolaketa handiagoak (20 – 30)
Ibiltariak ehizaren atzetik
Ibaiertzetan bizi ziren
Sua asmatu zuen; baliagarria haragia erretzeko, animaliengandik eta hotzetik babesteko
Behe Paleolitoa

Erdi Paleolitoa
Neanderthal gizakia
Familia loturak zituzten klanetan bizi ziren
Janaria, fruituak eta sustraiak;ehiza ere bai
Lanabesak landuagoak: harria, zura, adarra
Izotzaldiak, Europa izozpean, Leizetara bizitzera
Ibiltariak, baina esparru txikiagoan
Hildakoak hobiratzen hasi ziren, errituak eginez

Goi Paleolitoa
Homo Sapiens edo Cro-Magnon
Ehiza, itsaso eta ibaiertzetan arrantza
Lanabes ugari: harria, adarra, hezurra; finak
Larrua josteko, arrantzarako... tresna bereziak.
Etxoletan bizi ziren ibaiertzetan
Erlijioak garrantzi handia: hildakoak hobiratu
Leizeetako pinturak

Oreina Antilopea Leizeetako pinturak – Goi Paleolitoa – Homo Sapiens

Zaldia Hartzak Leizeetako pinturak – Goi Paleolitoa – Homo Sapiens

Gezi-puntak Aurpegi bikoa

Orratzak Arpoiak

Zulagailua Harraskagailua

Paleolitoko tribua Harri zorrotzez ontzen zuten larrua

Haitzuloak Parapetoa

Etxolak

Ehiza Lantza Tranpa Boleadorak

Paleolitoko hilobia Objekturik baliotsuenekin ehorzten zituzten Maskorrez eginiko lepokoak

Labar-pinturak Aldamioa Zuzia Zuzia Margoak prestatzen ari da

Willendorfeko Venusa Lespugueko Venusa

Brassempouy-eko dama Oreina (erliebea)

Zaldi baten eskulturaz apainduriko propultsagailua Basahuntzen eskulturaz apainduriko propultsagailua

Paleolitoko txirula Durangaldeko Bolinkoban aurkitutako lantza

Historiaurrearen denboraren lerro mutua

Zergatik ziren nomadak ?
Non bizi ziren ?
Zelan jnzten ziren ?
Zer jaten zuten ?
Hizkuntzarik bazuten ?
Erremintak ?
Garai hartako asmakuntza oso garrantzitsua ?
PALEOLITOA – GURE ARBASORIK ZAHARRENAK GEOGRAFIA ETA HISTORIA DBH 1 - 11. GAIA Paleolitoa

Duela 80.000 – 100.000 urte inguruko aztarnategiak Duela 80.000 urte baino gutxiagoko aztarnategiak (izotzaldian) Ekain H aitzaba l Murba Zuñiga Lizarra Mugerre Irunberri Arenaza Kurtzia Santimamiñe Izturitz Gatzarria Aitzbitarte Lezetxiki Altxerri Ekain Atxuri Euskal gizakiaren bizilekuak

Behe Paleolitoko aztarnarik gehienak non ?
Goi Paleolitokoak non ?
Euskal gizakiaren bizilekuak

Gizakiaren garapena aurrera doa... Neolitoa
Neo = berria ( nuevo)
Lito = harria
Neolito = harri berriaren aroa
zelankoa da harri berri hori ?
Neolito Paleolito

Hau bai aldaketa ! Neolitoa

http://dunboalhi.blogspot.com	227
http://dunboalhi.blogspot.com.es	51
http://bideohistoria.blogspot.com	20
http://www.slideshare.net	6
http://www.bideohistoria.blogspot.com	3
http://bideohistoria.blogspot.com.es	2
http://www.bideohistoria.blogspot.com.es	2
http://dunboalhi.blogspot.pt	1

PALEOLITOA - GURE ARBASORIK ZAHARRENAK

by IES F.J.Z. BHI on Feb 25, 2010

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

8 Embeds 312

Statistics

PALEOLITOA - GURE ARBASORIK ZAHARRENAK — Presentation Transcript