C:\Fakepath\1 M Antzinako Egipto Zs Rg

6,212 views
5,579 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,212
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
415
Actions
Shares
0
Downloads
107
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

C:\Fakepath\1 M Antzinako Egipto Zs Rg

  1. 2. K.a. 3000 K.a. 31. urtean Noiztik nora ?
  2. 3. Egiptoko zibilizazioaren denboraren lerroa
  3. 4. Non jaiotzen da Nilo ibaia? Zer motatako klima da? Basamortukoa? Ekuatoriala? Tropikala? Tropikal lehorra ala euritsua? Kokapena
  4. 5. Nilo ibaiaren irudia, satelitetik Nilo ibaiaren ibaiertza 1
  5. 6. Egiptoar inperioaren mapa Aldi bakoitzeko hedapena 1
  6. 7. Niloren bilakaera Ura bere neurri arruntean Uhaldia, euriteen ondorioa Uhaldia jeisten denean: sedimentuak, ongarria, “limoa”, “lur beltza” 1
  7. 8. Nilo ibaiko uren bilakaera <ul><li>Egiptoarrak ez zekiten zergatik handitzen zen urtero Nilo ibaiaren emaria. </li></ul><ul><li>Fenomeno hori Hapi jainkoak eragiten zuela uste zuten. </li></ul>1 <ul><li>Ibaiaren urak jaisten zirenean, urez estalirik egon ziren lurretan “lur beltza” edo “limoa” geratzen zen eta soroentzat ongarri naturala zen. </li></ul>
  8. 9. Nilo ibaiko uren bilakaera <ul><li>Gaur egun badakigu Etiopiako mendietako euri ugariek eta urtzaldiak (deshielo) eragiten dutela ur-goraldia. </li></ul>1
  9. 10. Faraoia eta haren sinboloak <ul><li>Faraoiak Egiptoko erregeak ziren </li></ul><ul><li>Botere guztia zuten: legeak egiten zituzten, herrialdea gobernatzen zuten, merkataritza kontrolatzen zuten eta armadaren buru ziren. </li></ul><ul><li>Hiltzean semeak hartzen zuen lekua eta dinastiak jarraitzen zuen. </li></ul><ul><li>Egiptoarrak jainkotzat zituzten eta botere magikoak zituztela uste zuten. </li></ul>2
  10. 11. Faraoia eta haren sinboloak 1 - Egipto Behereko koroa 2 - Egipto Garaiko koroak. 3 - Biak faraoiaren ikur bihurtu ziren 2
  11. 12. Festa faraoiaren jauregian 2
  12. 13. Faraoiari buruzko testua Ramses II.aren irudia Zure herriaren gainean zabaldu dituzu hegoak, kobrezko harresia bazina bezala. Basamortuko gizonek ezin dute harresi hori zeharkatu. Faraoiak esan zuen: “ Montu jainkoa bezala naiz. Eskuineko eskuaz geziak jaurtitzen ditut, eta ezkerrezko eskuaz, berriz, etsaiak harrapatzen. Bi mila bostehun gurdi suntsitu ditu nire zalditeriak. Etsaiak urperatu egiten dira, krokodiloak bezala. Begiratu hutsez akabatzen ditut, begien bistan ditudanak”. Kadeshko guduaren poema. Egokitua 2
  13. 14. Rahotep eta Nofret 3
  14. 15. <ul><li>2. DOK. </li></ul><ul><li>Harrek uzta erdia jan dute, hipopotamoek gainontzekoa jan dute. Matxinsaltoak badatoz eta animalia basatiek uzta jan dute. Hegazti txikiek lapurtu egiten dute. Eta eskribak zerga jarri dio jasotako uztari. Poliziek makilak dituzte. Eta honakoa diote: Eman aleak! Baina nekazariak ez dauka ezer. Orduan lurrean etzandako nekazaria jipoitu eta lubaki batera bota dute. Bere emaztea eta seme-alabak bere atzetik kateatu dituzte. </li></ul><ul><li>Satira </li></ul>Nekazarien bizitza gogorra 3
  15. 16. <ul><li>ABELTZAINTZA </li></ul><ul><li>Bazituzten behiak baina... Ez dirudi garrantzitsua zenik </li></ul><ul><li>MERKATARITZA </li></ul><ul><li>Atzerritarren eskuetan zegoen </li></ul><ul><li>Nilo ibaia garraiobide garrantzitsua </li></ul><ul><li>ARTISAUTZA </li></ul><ul><li>Oso garatua  artelanak, buztina, metala, harria landu zituzten. </li></ul>Egiptoko ekonomia 3
  16. 17. Egiptoko ekonomia 3
  17. 18. Apaiza Eskriba 3
  18. 19. Nekazaritza-lanak eta eskribak Idiek tiraturiko goldea 3
  19. 20. Ereintza eta laborantza Gari-jotzea 3
  20. 21. Arrantza 3
  21. 22. Ontzi baten maketa 3
  22. 23. Emakumeak 3 <ul><li>Bazituzten Antzinaroko beste herrialde batzuetan emakumeek ez zituzten zenbait eskubide eta askatasun: </li></ul><ul><li>jabetzak izateko eta oinordetzan jasotzeko eskubidea </li></ul><ul><li>ondasunak erosi eta saltzekoa </li></ul><ul><li>dibortziatzekoa </li></ul>
  23. 24. Egipto - Gizartea <ul><li>Esklaboak gerrako presoak izan ohi ziren </li></ul><ul><li>Emakumeak: ezkontzean, emakumeak ere, bere ondasunen jabetza mantentzen zuen. </li></ul>Gizarte hierarkizatua 3
  24. 25. Egiptoko gizartearen antolaketa Idatzi maila bakoitzean dagokion gizarte taldearen izena. Botere handieneko taldea gailurrean jartzen da, eta gutxiena duena, berriz, oinarrian. 3 __________________ __________________ __________________ __________________ __________________ __________________ __________________
  25. 26. Landako bizimodua 3 Basamortua Shadufa Herrixka Ureztatzeko kanalak Soroak Nekazarien etxebizitzak
  26. 27. Hirietako bizimodua 3 Tenplua Azoka Nobleen etxebizitzak Eskulangileen etxebizitzak Portua Ontziak Nilo ibaia
  27. 28. 3 Shaduf
  28. 29. Arkitektura: harria erabiltzen zuten 3 Arkitektura: dintelduna zen
  29. 30. Arkitektura: tamaina ikaragarrikoa Abu Simbelgo tenplua 3
  30. 31. Luxorko tenplua gaur egun 3
  31. 32. Luxorko tenpluak zuen itxura 3
  32. 33. Karnakeko tenplua 3 Pilonoa Patioa Gela hipostiloa
  33. 34. Debodeko tenplua Dehir El-Bahari-ko tenplua 3
  34. 35. Mastaba <ul><li>Hilobi zaharrenak </li></ul><ul><li>Barruan gorpua jartzen zuten hilobi ganbera </li></ul><ul><li>Sartzeko korridore bat zegoen </li></ul>5 Hilobi-ganbera
  35. 36. Piramideak 5
  36. 37. Keopsen piramidearen barrualdea <ul><li>Piramide formako hilobi erraldoiak </li></ul><ul><li>Faraoiak ehortzeko </li></ul><ul><li>Tranpa sare bat izaten zuten lapurrei bidea eragozteko </li></ul>5 Hilobi-ganbera
  37. 38. Hipogeoa <ul><li>Lurpeko hilobiak mendi barnean zulatuak </li></ul><ul><li>Hildakoa sartu ondoren sarrera zuloa itxi egiten zen </li></ul><ul><li>Ondoren kanpotik ez zer ezer ikusten </li></ul>5 Hilobi-ganbera Ezkutuko sarrera
  38. 39. Piramide baten eraikuntzari buruzko testua Piramide baten eraikuntza Keopsek estatu oparo baten hondamena eragin zuen. Lehenik eta behin, tenpluak itxi zituen eta egiptoarrei ohizko sakrifizioak egitea debekatu zien; gero, den-denek piramidean lan egiteko agindu zuen, Arabiako menditik harria erausten edo harriak ontzietan ibaian barrena garraiatzen. Lan neketsu horretan, 3.000 lagunek ere jarduten zuten, etengabe. Hiru hiletik behin txandakatzen zituen. Harria garraiatzeko bidea egiten bakarrik, hamar urtez jardunarazi zion herriari lanean; piramidea eraikitzen, berriz, 20 urte eman zituzten. Piramidea altxatzeko, harmaila gainjarriak eraiki zituzten. Oinarri-oinarritik egin zuten hori, eta apurka-apurka altxatu zuten: harriak, behin landu eta gero, makina baten bidez igotzen zituzten lehen mailako harmailara. Handik, beste makina bat erabiliz, bigarren mailako harmailara igotzen zituzten, han beste makina batean kargatzeko eta hurrengo mailara igotzeko. Fatxada goitik hasi ziren leuntzen: maila bat leundu ahala, hurrengora jaisten ziren, eta beraz, beheko aldea, lurzoruaren mailan zegoena, leundu zuten azkena. HERODOTO, Bederatzi historia-liburuak . Egokitua 5
  39. 40. Nefertariren hilobiaren horma-pintura 5 Tutankamonen hilobiaren aurkikuntza
  40. 41. Mastaba baten barrualdea Inperio Zaharreko eskultura: Kefren 6
  41. 42. Erdiko Inperioko estatua-kuboa Inperio Berriko estatua: Ramses II.a 6
  42. 43. Urregintza: Horusen begia Urregintza: kakalardoa Urregintza: lepokoa 6
  43. 44. <ul><li>TENPLUAK </li></ul><ul><li>Hilobiekin batera, eraikinik garrantzitsuenak </li></ul><ul><li>Kanpoan esfingeak edukitzen zituzten eta obeliskoak. </li></ul>6
  44. 45. <ul><li>ESKULTURA </li></ul><ul><li>Batez ere hilobietan </li></ul><ul><li>Helburua: hildakoen arima jasotzea zen  “ hieratikoa”, serioa, espresiorik gabe. </li></ul>6
  45. 46. <ul><li>PINTURA </li></ul><ul><li>Helburua bikoitza zen: </li></ul><ul><li>Erlijiosoa: hildakoari hil ondoren nola jokatu behar den erakusteko </li></ul><ul><li>Hildakoari hurrengo bizitzarako jarraipena eman nahi zion, eguneroko bizitza margotuz, familiarekin, lagunekin, lanean... </li></ul>6
  46. 47. 6
  47. 48. Egiptoko arteari buruzko ariketa 6 <ul><li>_______________ faraoien boterea adierazteko egiten zituzten. </li></ul><ul><li>_______________ hildakoak, jainko-jainkosak eta zenbait erritu adierazteko egiten zituzten. </li></ul><ul><li>_______________ hildakoen egoitza ziren. </li></ul><ul><li>_______________ jainko-jainkosen bizilekua ziren. </li></ul>ESANAHIA: ESANAHIA: EGIPTOKO ARTEAREN SINBOLISMOA <ul><li>HIRU ERAIKIN MOTA NAGUSI EGON ZIREN </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>EGITURA </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul><ul><li>_________________ </li></ul>ERAIKINAK ARKITEKTURA: EZAUGARRIAK <ul><li>___________________________________ </li></ul><ul><li>___________________________________ </li></ul><ul><li>___________________________________ </li></ul><ul><li>___________________________________ </li></ul>PRINTZIPIOAK PINTURA, ESKULTURA ETA ERLIEBEA
  48. 49. Egiptoko jainko-jainkosak (I) 7 <ul><li>Hathor zeruko jainkosa bat zen. </li></ul><ul><li>Emakume nahiz behi gisa adierazten zuten, eguzki-diskoa buruan zuela. </li></ul><ul><li>Idi sakratua zen. </li></ul><ul><li>Zezen itxuraz adierazten zuten, eguzki-diskoa adarren artean duela, edota zezen- burudun gizon gisa. </li></ul><ul><li>Momifikazio-prozesuaren burua zen, eta nekropolien zaindaria. </li></ul><ul><li>Txakal-burua zen haren ikurra. </li></ul><ul><li>Izenak “ezkutukoa” esan nahi du. Eguzkiaren jainkoa zen. </li></ul><ul><li>Giza itxura zuen. </li></ul>HATHOR APIS ANUBIS AMON-RA
  49. 50. Egiptoko jainkoak (II) 7 <ul><li>Hildakoen jainkoa zen. </li></ul><ul><li>Momia gisa adierazten zuten, eskuetan zetroa eta zigorra zituela. </li></ul><ul><li>Biziaren haziaren, hazkundearen eta segurtasunaren ikurra zen. </li></ul><ul><li>Giza itxura zuen eta eguzki-diskoa zeraman buruan, adarren artean. </li></ul><ul><li>Zeruaren jainkoa. </li></ul><ul><li>Belatz-burudun gizon gisa adierazten zuten, edota Egiptoko koroa bikoitza daraman belatz gisa. </li></ul>OSIRIS ISIS HORUS
  50. 51. Momifikazio-prozesuari buruzko animazioa 8
  51. 52. 8 Momifikazio-prozesua
  52. 53. <ul><li>Idazkera sistema propioa zuten, mesopotamiarrengandik desberdina. </li></ul><ul><li>Lehen zibilizazio bakoitzak asmatu behar zuen idazkera osoa. </li></ul><ul><li>Hieroglifikoa deitzen zen: objetuak irudien bidez adierazten ziren </li></ul>Idazkera sistema - Hieroglifikoa

×